మహాభారతం · అధ్యాయం 9.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.4.1
एवमुक्तस्ततो राजा गौतमेन तपस्विना ।
निःश्वस्य दीर्घमुष्णं च तूष्णीमासीद्विशाम्पते ॥ ९.४.१ ॥
తపస్వి గౌతముడు ఇలా పలికిన తర్వాత, రాజు దీర్ఘంగా, వేడిగా నిట్టూర్చి మౌనంగా ఉండిపోయాడు. ఓ ప్రజాపతీ!
9.4.2
ततो मुहूर्तं स ध्यात्वा तव पुत्रो महामनाः ।
कृपं शारद्वतं वाक्यमित्युवाच परन्तपः ॥ ९.४.२ ॥
అప్పుడు కొంతసేపు ఆలోచించి, మహామనస్కుడైన నీ కుమారుడు, శత్రువులను దహించేవాడు, శారద్వతుడైన కృపునితో ఇలా అన్నాడు.
9.4.3
यत्किञ्चित्सुहृदा वाच्यं तत्सर्वं श्रावितो ह्यहम् ।
कृतं च भवता सर्वं प्राणान्सन्त्यज्य युध्यता ॥ ९.४.३ ॥
మిత్రుడు చెప్పవలసినదంతా నువ్వు నాకు వినిపించావు. ప్రాణాలను త్యజించి యుద్ధం చేస్తూ నువ్వు అన్నీ చేశావు.
9.4.4
गाहमानमनीकानि युध्यमानं महारथैः ।
पाण्डवैरतितेजोभिर्लोकस्त्वामनुदृष्टवान् ॥ ९.४.४ ॥
సైన్యాలలోకి దూసుకుపోతూ, మహారథులతో, అత్యంత తేజస్సు గల పాండవులతో యుద్ధం చేస్తున్న నిన్ను లోకం చూసింది.
9.4.5
सुहृदा यदिदं वाक्यं भवता श्रावितो ह्यहम् ।
न मां प्रीणाति तत्सर्वं मुमूर्षोरिव भेषजम् ॥ ९.४.५ ॥
మిత్రుడిగా నువ్వు నాకు వినిపించిన ఈ మాటలన్నీ, మరణించబోయేవాడికి ఔషధం రుచించనట్టు నన్ను సంతోషపెట్టడం లేదు.
9.4.6
हेतुकारणसंयुक्तं हितं वचनमुत्तमम् ।
उच्यमानं महाबाहो न मे विप्राग्र्य रोचने ॥ ९.४.६ ॥
ఓ మహాబాహూ, విప్రశ్రేష్ఠుడా! హేతువు, కారణంతో కూడిన, హితమైన ఉత్తమ మాటలు చెప్పబడినా అవి నాకు రుచించడం లేదు.
9.4.7
राज्याद्विनिकृतोऽस्माभिःकथं सोस्मासु विश्वसेत् ॥ ९.४.७ ॥
మేము రాజ్యం నుండి తొలగించినవాడు మమ్మల్ని ఎలా నమ్ముతాడు?
9.4.8
अक्षद्यूते च नृपतिर्जितोऽस्माभिर्महाधनः ।
स कथं मम वाक्यानि श्रद्दध्याद्भूय एव तु ॥ ९.४.८ ॥
పాచికల ఆటలో మేము ఆ మహాధనవంతుడైన రాజును ఓడించాము. అతడు మళ్ళీ నా మాటలను ఎలా నమ్ముతాడు?
9.4.9
तथा दूत्येन सम्प्राप्तः कृष्णः पार्थहिते रतः ।
प्रलब्धश्च हृषीकेशस्तच्च कर्माविचारितम्।
स च मे वचनं ब्रह्मन्कथमेवाभिमन्यते ॥ ९.४.९ ॥
అలాగే దూతగా కృష్ణుడు వచ్చాడు; అతడు పార్థుల హితంలో నిమగ్నుడు. హృషీకేశుడు మోసగించబడ్డాడు, ఆ కార్యం విచారించబడలేదు. ఓ బ్రాహ్మణా, అతడు నా మాటను ఎలా అంగీకరిస్తాడు?
9.4.10
विललाप च यत्कृष्णा सभामध्ये समेयुषी ।
न तन्मर्षयते कृष्णो न राज्यहरणं तथा ॥ ९.४.१० ॥
సభ మధ్యలో వచ్చి కృష్ణ విలపించిన దానిని కృష్ణుడు సహించలేదు; అలాగే రాజ్యాపహరణాన్ని కూడా సహించలేదు.
9.4.11
एकप्राणावुभौ कृष्णावन्योन्यमभिसंश्रितौ ।
पुरा यच्छ्रुतमेवासीदद्य पश्यामि तत्प्रभो ॥ ९.४.११ ॥
ఒకే ప్రాణం కలిగిన ఇద్దరు కృష్ణులు ఒకరినొకరు ఆశ్రయించినవారు. ఓ ప్రభూ, ముందు విన్నదే నేడు నేను చూస్తున్నాను.
9.4.12
स्वस्रीयं निहतं दृष्ट्वा दुःखं स्वपिति केशवः ।
कृतागसो व यं तस्य हितं मे स कथं चरेत् ॥ ९.४.१२ ॥
సోదరి కుమారుడు చంపబడడం చూసి కేశవుడు దుఃఖంతో నిద్రపోతున్నాడు. అపరాధం చేసినవాడికి, నా హితాన్ని అతడు ఎలా చేస్తాడు?
9.4.13
अभिमन्योर्विनाशेन न शर्म लभतेऽर्जुनः ।
स कथं मद्धिते यत्नं प्रकरिष्यति याचितः ॥ ९.४.१३ ॥
అభిమన్యుని వినాశంతో అర్జునునికి శాంతి లభించదు. అడిగినా నా మేలు కోసం అతడు ఎలా ప్రయత్నిస్తాడు?
9.4.14
मध्यमः पाण्डवस्तीक्ष्णो भीमसेनो महाबलः ।
प्रतिज्ञातं च तेनोग्रं भज्येतापि न सन्नमेत् ॥ ९.४.१४ ॥
మధ్యముడైన పాండవుడు భీమసేనుడు, తీక్ష్ణుడు, మహాబలుడు. అతడు చేసిన ఉగ్రమైన ప్రతిజ్ఞ విరిగిపోతుంది గానీ వంగదు.
9.4.15
उभौ तौ बद्धनिस्त्रिंशावुभौ चाबद्धकङ्कटौ ।
कृतवैरावुभौ वीरौ यमावपि यमोपमौ ॥ ९.४.१५ ॥
వారిద్దరూ ఖడ్గాలు కట్టుకున్నారు, ఇద్దరూ కవచం ధరించలేదు. ఇద్దరు వీరులూ వైరం పూనారు; ఇద్దరూ యముని వంటివారు.
9.4.16
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च कृतवैरौ मया सह ।
तौ कथं मद्विते यत्नं कुर्यातां द्विजसत्तम ॥ ९.४.१६ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండి — నాతో వైరం పూనినవారు. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, వారు నా మేలు కోసం ఎలా ప్రయత్నిస్తారు?
9.4.17
दुःशासनेन यत्कृष्णा एकवस्त्रा रजस्वला ।
परिक्लिष्टा सभामध्ये सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ९.४.१७ ॥
దుఃశాసనుడి చేత, ఒకే వస్త్రంలో ఉన్న రజస్వల అయిన కృష్ణను సభ మధ్యలో, అందరూ చూస్తుండగా, హింసించారు.
9.4.18
तथा विवसनां दीनां स्मरन्त्यद्यापि पाण्डवाः ।
न निवारयितुं शक्याः सङ्ग्रामात्ते परन्तपाः ॥ ९.४.१८ ॥
ఆ వివస్త్ర, దీన స్థితిని పాండవులు ఈనాటికీ గుర్తుంచుకుంటారు. శత్రువులను కాల్చేవాడా, వారిని యుద్ధం నుండి ఆపడం సాధ్యం కాదు.
9.4.19
यदा च द्रौपदी क्लिष्टा मद्विनाशाय दुःखिता ।
उग्रं तेपे तपः कृष्णा भर्तॄणामर्थसिद्धये।
स्थण्डिले नित्यदा शेते यावद्वैरस्य यातनम् ॥ ९.४.१९ ॥
నా వినాశం కోసం బాధపడుతూ దుఃఖించిన ద్రౌపది, భర్తల ప్రయోజనం సిద్ధించడానికి ఉగ్రమైన తపస్సు చేసింది; వైరానికి ప్రతీకారం జరిగేవరకు ఎల్లప్పుడూ నేలపై నిద్రించింది.
9.4.20
निक्षिप्य मानं दर्पं च वासुदेवसहोदरा ।
कृष्णायाः प्रेष्यवद्भूत्वा शुश्रूषां कुरुते सदा ॥ ९.४.२० ॥
గౌరవాన్ని, గర్వాన్ని విడిచి, వాసుదేవుని సోదరి, కృష్ణ (ద్రౌపది) పరిచారికలా ఎల్లప్పుడూ ఆమెకు సేవ చేస్తోంది.
9.4.21
इति सर्वं समुन्नद्धं न निर्वाति कथञ्चन ।
अभिमन्योर्विनाशेन स सन्धेयः कथं मया ॥ ९.४.२१ ॥
ఇలా అన్నీ రగిలిపోతున్నాయి; ఏ విధంగానూ చల్లారడం లేదు. అభిమన్యుని వినాశంతో కలిగిన ఆ దుఃఖాన్ని నేను ఎలా శాంతింపజేయగలను?
9.4.22
कथं च राजा भुक्त्वेमां पृथिवीं सागराम्बराम् ।
पाण्डवानां प्रसादेन भोक्ष्ये राज्यमहं कथम् ॥ ९.४.२२ ॥
సముద్రాన్ని వస్త్రంగా ధరించిన ఈ భూమిని రాజుగా నేను ఎలా అనుభవించగలను? పాండవుల కృపతో రాజ్యాన్ని నేను ఎలా అనుభవించగలను?
9.4.23
उपर्युपरि राज्ञां वै ज्वलित्वा भास्करो यथा ।
युधिष्ठिरं कथं पञ्चादनुयास्यामि दासवत् ॥ ९.४.२३ ॥
రాజులకు పైన సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ కూడా, యుధిష్ఠిరుని వెనుక దాసునిలా నేను ఎలా అనుసరించగలను?
9.4.24
कथं भुक्त्वा स्वयं भोगान्दत्त्वा दायांश्च पुष्कलान् ।
कृपणं वर्तयिष्यामि कृपणैः सह जीविकाम् ॥ ९.४.२४ ॥
స్వయంగా భోగాలను అనుభవించి, సమృద్ధిగా దానాలు ఇచ్చిన తర్వాత, దీనులతో కలిసి దీనమైన జీవనాన్ని నేను ఎలా గడపగలను?
9.4.25
नाभ्यसूयामि ते वाक्यमुक्तं स्निग्धं हितं त्वया ।
न तु सन्धिमहं मन्ये प्राप्तकालं कथञ्चन। ॥ ९.४.२५ ॥
మీ స్నేహపూర్వకమైన, హితమైన మాటలను నేను నిందించను; కానీ ఈ సమయంలో ఏ విధంగానూ సంధి తగినదని నేను భావించను.
9.4.26
सुनीतमनुपश्यामि सुयुद्धेन परन्तप ॥ ९.४.२६ ॥
శత్రువులను దహించేవాడా, మంచి యుద్ధం ద్వారానే ఇది సరైన నీతి అని నేను భావిస్తున్నాను.
9.4.27
नायं क्लीबायितुं कालः संयोद्वुं काल एव नः ॥ ९.४.२७ ॥
ఇది భయపడే సమయం కాదు; మనకు యుద్ధం చేయవలసిన సమయమే ఇది.
9.4.28
इष्टं मे बहुभिर्जज्ञैर्दत्ता विप्रेषु दक्षिणाः ।
प्राप्ताः कामाः श्रुता वेदाः शत्रूणां मूर्ध्नि च स्थितम् ॥ ९.४.२८ ॥
నేను అనేక యజ్ఞాలు చేశాను; బ్రాహ్మణులకు దక్షిణలు ఇచ్చాను; నా కోరికలు నెరవేర్చుకున్నాను; వేదాలను విన్నాను; శత్రువులను నా తలపై నిలిపాను.
9.4.29
भृत्या मे सुभृतास्तात दीनश्चाभ्युद्वृतो जनः ।
नोत्साहेऽद्य द्विजश्रेष्ठ पाण्डवान्वक्तुमीदृशम् ॥ ९.४.२९ ॥
ప్రియమైన వాడా, నా సేవకులు బాగా పోషించబడ్డారు; దీనులు కూడా పైకి లేచారు; ద్విజశ్రేష్ఠా, ఈ రోజు పాండవులతో ఇలాంటి మాట చెప్పడానికి నాకు ఉత్సాహం లేదు.
9.4.30
जितानि परराष्ट्राणि स्वराष्ट्रमनुपालितम् ।
भुक्ताश्च विविधा भोगास्त्रिवर्गः सेवितो मया ॥ ९.४.३० ॥
నేను శత్రు రాజ్యాలను జయించాను; నా స్వరాజ్యాన్ని కాపాడాను; వివిధ భోగాలను అనుభవించాను; త్రివర్గాన్ని సేవించాను.
9.4.31
पितॄणां गतमानृण्यं क्षत्रधर्मस्य चोभयोः ।
न ध्रुवं सुखमस्तीह कुतो राष्ट्रं कुतो यशः।
इह कीर्तिर्विचेतव्या सा च युद्वेन नान्यथा ॥ ९.४.३१ ॥
పితృదేవతల ఋణ విముక్తి, క్షత్రధర్మం — ఈ రెండింటి ద్వారానూ ఇక్కడ నిశ్చయమైన సుఖం లేదు; రాజ్యం ఎక్కడ, కీర్తి ఎక్కడ? ఇక్కడ కీర్తిని వెతకాలి, అది యుద్ధం ద్వారానే లభిస్తుంది, మరో విధంగా కాదు.
9.4.32
वृथा च यत्क्षत्रियस्य निधनं तद्विगर्हितम् ।
अधर्मः सुमहानेष यच्छय्यामरणं गृहे ॥ ९.४.३२ ॥
క్షత్రియుని మరణం వ్యర్థమైతే అది నిందనీయం; ఇంట్లో పడకపై మరణించడం గొప్ప అధర్మం.
9.4.33
अरण्ये यो विमुच्येत सङ्ग्रामे वा तनुं नृपः ।
क्रतूनाहृत्य महतो महिमानं स गच्छति ॥ ९.४.३३ ॥
అడవిలోనో యుద్ధంలోనో శరీరాన్ని విడిచే రాజు, గొప్ప యజ్ఞాలు చేసినవాడిలా ఆ మహిమను పొందుతాడు.
9.4.34
कृपणं विलपन्नार्तो जरयाऽभिपरिप्लुतः ।
म्रियते रुदतां मध्ये ज्ञातीनां न स पूरुषः ॥ ९.४.३४ ॥
దీనంగా విలపిస్తూ, బాధతో, ముసలితనంతో చుట్టుముట్టబడి, ఏడుస్తున్న బంధువుల మధ్య మరణించేవాడు పురుషుడు కాదు.
9.4.35
त्यक्त्वा तु विविधान्भोगान्प्राप्तानां परमां गतिम् ।
अपीदानीं सुयुद्धेन गच्छेयं यत्सलोकताम् ॥ ९.४.३५ ॥
అనేక భోగాలను విడిచి, పరమ గతిని పొందినవారి లోకానికి — ఇప్పుడైనా మంచి యుద్ధంతో — నేను చేరవచ్చు.
9.4.36
शूराणामार्यवृत्तानां सङ्क्रामेष्वनिवर्तिनाम् ।
धीमतां सत्यसन्धानां सर्वेषां क्रतुयाजिनाम्।
शस्त्रावभृथपूतानां ध्रुवो वासस्त्रिविष्टपे ॥ ९.४.३६ ॥
శూరులు, ఆర్య ప్రవర్తన కలవారు, యుద్ధాలలో వెనుదిరగనివారు, బుద్ధిమంతులు, సత్యప్రతిజ్ఞ కలవారు, యజ్ఞం చేసేవారు, శస్త్రావభృథ స్నానంతో పవిత్రులైనవారు — వారికి స్వర్గంలో నిశ్చయమైన నివాసం.
9.4.37
मुदा नूनं प्रपश्यन्ति युद्वे ह्यप्सरसां गणाः ॥ ९.४.३७ ॥
యుద్ధంలో అప్సరసల గణాలు ఆనందంతో వారిని చూస్తున్నాయి.
9.4.38
पश्यन्ति नूनं पितरः पूजितान्सुरसंसदि ।
अप्सरोभिः परिवृतान्मोदमानांस्त्रिविष्टपे ॥ ९.४.३८ ॥
దేవసభలో పూజితులైన పితరులు అప్సరసలచే చుట్టుముట్టబడి స్వర్గంలో ఆనందిస్తున్న వారిని నిశ్చయంగా చూస్తున్నారు.
9.4.39
पन्थानममरैर्यान्तं शूरैश्चैवानिवर्तिभिः ।
अपि तत्सङ्गतं मार्गं वयमध्यारुहेमहि ॥ ९.४.३९ ॥
అమరులు, వెనుదిరగని శూరులు వెళ్లిన ఆ మార్గంలో మేమూ ఎక్కగలిగితే బాగుండును.
9.4.40
पितामहेन वृद्वेन तथाऽचार्येण धीमता ।
जयद्रथेन कर्णेन तथा दुःशासनेन च ॥ ९.४.४० ॥
వృద్ధుడైన పితామహునిచేత, జ్ఞాని అయిన ఆచార్యునిచేత, జయద్రథునిచేత, కర్ణునిచేత, దుఃశాసనునిచేత కూడా.
9.4.41
घटमाना मदर्थेऽस्मिन्हताः शूरा जनाधिपाः ।
शेरते लोहिताक्ताङ्गाः पृथिव्यां शरविक्षताः ॥ ९.४.४१ ॥
నా కోసం ఈ యుద్ధంలో ప్రయత్నిస్తూ చంపబడిన శూర రాజులు, రక్తంతో తడిసిన దేహాలతో, బాణాలచే గాయపడి నేలపై పడి ఉన్నారు.
9.4.42
उत्तमास्त्रविदः शूरा यथोक्तक्रतुयाजिनः ।
त्यक्त्वा प्राणान्यथान्यायमिन्द्रसद्मसु धिष्ठितः ॥ ९.४.४२ ॥
ఉత్తమ అస్త్రాలను ఎరిగిన, విధిప్రకారం యజ్ఞాలు చేసిన శూరులు, న్యాయంగా ప్రాణాలు విడిచి ఇంద్రుని నివాసాలలో స్థిరపడ్డారు.
9.4.43
तैः स्वयं रचितो मार्गो दुर्गमो हि पुनर्भवेत् ।
सम्पतद्भिर्महावेगैरितो यास्यामि सद्गतिम् ॥ ९.४.४३ ॥
వారే స్వయంగా నిర్మించిన మార్గం మరల దుర్గమమయ్యేది; మహావేగంతో వెళ్ళిన వారిచే. ఇక్కడి నుండి నేను సద్గతికి వెళ్తాను.
9.4.44
ये मदर्थे हताः शूरास्तेषां कृतमनुस्मरन् ।
ऋणं तत्प्रतियुञ्जानो न राज्ये मन आदधे ॥ ९.४.४४ ॥
నా కోసం చంపబడిన ఆ శూరుల చేసిన ఉపకారాన్ని స్మరిస్తూ, ఆ ఋణాన్ని తీర్చుకుంటూ, నేను రాజ్యంపై మనసు నిలపలేదు.
9.4.45
पातयित्वा वयस्यांश्च भ्रातृनथ पितामहान् ।
जीवितं यदि रक्षेयं लोको मां गर्हयेद्व्रुवम् ॥ ९.४.४५ ॥
స్నేహితులను, సోదరులను, పితామహులను పడగొట్టి, నేను నా ప్రాణాన్ని రక్షించుకుంటే, లోకం నన్ను నిశ్చయంగా నిందిస్తుంది.
9.4.46
कीदृशं च भवेद्राज्यं मम हीनस्य बन्धुभिः ।
सखिभिश्च विशेषेण प्रणिपत्य च पाण्डवम् ॥ ९.४.४६ ॥
బంధువులు, మిత్రులు లేని నాకు రాజ్యం ఎలా ఉంటుంది, ముఖ్యంగా పాండవునికి నమస్కరించిన తర్వాత?
9.4.47
सोऽहमेतादृशं कृत्वा जगतोऽस्य पराभवम् ।
सुयुद्धेन हतः स्वर्गं प्राप्सामि न तदन्यथा ॥ ९.४.४७ ॥
నేను ఇలా చేసి, ఈ లోకపు అవమానాన్ని భరించి, మంచి యుద్ధంలో చంపబడి స్వర్గాన్ని పొందుతాను; వేరే విధంగా కాదు.
9.4.48
एं दुर्योधनेनोक्ते सर्वे सम्पूज्य तद्वचः ।
साधुसाध्विति राजानं क्षत्रियाः सम्बभाषिरे ॥ ९.४.४८ ॥
దుర్యోధనుడు ఇలా చెప్పగా, క్షత్రియులందరూ అతని మాటను గౌరవించి, 'సాధు! సాధు!' అని రాజుతో మాట్లాడారు.
9.4.49
पराजयमशोचन्तः कृतचित्ताश्च विक्रमे ।
सर्वे सुनिश्चिता योद्धुमुदग्रमनसोऽभवन् ॥ ९.४.४९ ॥
ఓటమి గురించి దుఃఖించకుండా, పరాక్రమంలో దృఢచిత్తులై, అందరూ యుద్ధానికి పూర్తిగా నిశ్చయించుకుని ఉత్సాహభరిత మనస్కులయ్యారు.
9.4.50
ततो वाहान्समाश्वास्य सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ।
ऊने द्वियोजने गत्वा प्रत्यतिष्ठन्त कौरवाः ॥ ९.४.५० ॥
తరువాత యుద్ధాన్ని ఇష్టపడిన కౌరవులంతా గుర్రాలను ఓదార్చి, రెండు యోజనాలకు కొంచెం తక్కువ దూరం వెళ్ళి నిలిచారు.
9.4.51
आकाशे विद्रुमे पुण्ये प्रस्थे हिमवतः शुभे ।
अरुणां सरस्वतीं प्राप्य पपुः सस्नुश्च तेजलम् ॥ ९.४.५१ ॥
హిమాలయ పర్వత ప్రదేశంలో, పగడం వంటి రంగుతో, పవిత్రమైన శుభకరమైన ఆకాశ విస్తీర్ణంలో అరుణ అనే సరస్వతి వద్ద చేరి వారు నీరు త్రాగి స్నానం చేశారు.
9.4.52
तव पुत्रकृतोत्साहाः पर्यवर्तन्त ते ततः ।
पर्यवस्थाप्य चात्मानमन्योन्येन पुनस्तदा।
सर्वे राजन्न्यवर्तन्त क्षत्रियाः कालचोदिताः ॥ ९.४.५२ ॥
మీ కుమారుని ఉత్సాహంతో వారు వెనుదిరిగారు. తరువాత ఒకరినొకరు ఓదార్చుకుని, ఓ రాజా, కాలప్రేరితులైన క్షత్రియులందరూ తిరిగివచ్చారు.