મહાભારત · અધ્યાય 9.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.41.1
आर्ष्टिषेणस्तथा ब्रह्मन्विपुलं तप्तवांस्तपः ।
सिन्धुद्वीपः कथं चापि ब्राह्मण्यं लब्धवांस्तदा ॥ ९.४१.१ ॥
હે બ્રહ્મન્, આર્ષ્ટિષેણે પણ એ જ રીતે વિપુલ તપ કર્યું. અને સિંધુદ્વીપે ત્યારે બ્રાહ્મણત્વ કેવી રીતે મેળવ્યું?
9.41.2
देवापिश्च कथं ब्रह्मन्विश्वामित्रश्च सत्तम ।
तन्ममाचक्ष्व भगवन्परं कौतूहलं हि मे ॥ ९.४१.२ ॥
હે બ્રહ્મન્, દેવાપિ અને વિશ્વામિત્ર કેવી રીતે (બ્રાહ્મણ બન્યા)? હે સત્તમ, હે ભગવન્, તે મને કહો; મને ખૂબ કુતૂહલ છે.
9.41.3
पुरा कृतयुगे राजन्नार्ष्टिषेणो द्विजोत्तमः ।
वसन्गुरुकुले नित्यं नित्यमध्ययने रतः ॥ ९.४१.३ ॥
હે રાજન્, પૂર્વે કૃતયુગમાં દ્વિજોત્તમ આર્ષ્ટિષેણ ગુરુકુળમાં વસીને સદા અધ્યયનમાં રત રહેતા હતા.
9.41.4
तस्य राजन्गुरुकुले वसतो नित्यमेव च ।
समाप्तिं नागमद्विद्या नापि वेदा विशाम्पते ॥ ९.४१.४ ॥
હે રાજન્, ગુરુકુળમાં સતત વસવા છતાં તેની વિદ્યા પૂર્ણ ન થઈ; હે પ્રજાપાલક, વેદ પણ તેને પૂરેપૂરા પ્રાપ્ત ન થયા.
9.41.5
स निर्विण्णस्ततो राजंस्तपस्तेपे महातपाः ।
ततो वै तपसा तेन प्राप्य वेदाननुत्तमान् ॥ ९.४१.५ ॥
હે રાજન્, ત્યારે તે નિરાશ થઈને મહાતપસ્વી બની તપ કર્યું. પછી તે તપથી તેને ઉત્તમ વેદ પ્રાપ્ત થયા.
9.41.6
स विद्वान्वेदयुक्तश्च सिद्धश्चाप्यृषिसत्तमः ।
तत्र तीर्थे वरान्प्रादात्त्रीनेव सुमहातपाः ॥ ९.४१.६ ॥
તે વિદ્વાન, વેદસંપન્ન, સિદ્ધ અને ઋષિઓમાં શ્રેષ્ઠ હતા; તે તીર્થમાં તે મહાતપસ્વીએ ત્રણ વરદાન આપ્યા.
9.41.7
अस्मिंस्तीर्थे महानद्या अद्यप्रभृति मानवः ।
आप्लुतो वाजिमेधस्य फलं प्राप्स्यति पुष्कलम् ॥ ९.४१.७ ॥
આ મહાનદીના આ તીર્થમાં આજથી જે મનુષ્ય સ્નાન કરશે, તેને અશ્વમેધનું સંપૂર્ણ ફળ પ્રાપ્ત થશે.
9.41.8
अद्यप्रभृति नैवात्र भयं व्यालाद्भविष्यति ।
अपि चाल्पेन कालेन फलं प्राप्स्यति पुष्कलम् ॥ ९.४१.८ ॥
આજથી અહીં હિંસક પ્રાણીઓથી કોઈ ભય નહીં રહે; થોડા જ સમયમાં તેને સંપૂર્ણ ફળ પ્રાપ્ત થશે.
9.41.9
एवमुक्त्वा महातेजा जगाम त्रिदिवं मुनिः ।
एवं सिद्वः स भगवानार्ष्टिषेणः प्रतापवान् ॥ ९.४१.९ ॥
એમ કહીને મહાતેજસ્વી મુનિ સ્વર્ગે ગયા. એ રીતે સિદ્ધ ભગવાન પ્રતાપી આર્ષ્ટિષેણ પણ ગયા.
9.41.10
तस्मिन्नेव तदा तीर्थे सिन्धुद्वीपः प्रतापवान् ।
देवापिश्च महाराज ब्राह्मण्यं प्रापतुर्महत् ॥ ९.४१.१० ॥
તે જ સમયે તે જ તીર્થમાં પ્રતાપી સિંધુદ્વીપ અને હે મહારાજ, દેવાપિએ મહાન બ્રાહ્મણત્વ પ્રાપ્ત કર્યું.
9.41.11
तथाच कौशिकस्तात तपोनित्यो जितेन्द्रियः ।
तपसा वै सुतप्तेन ब्राह्मणत्वमवाप्तवान् ॥ ९.४१.११ ॥
એ જ રીતે, હે તાત, નિત્ય તપમાં રત, ઇન્દ્રિયજયી કૌશિકે પણ ઉત્તમ તપથી બ્રાહ્મણત્વ પ્રાપ્ત કર્યું.
9.41.12
गाधिर्नाम महानासीत्क्षत्रियः प्रथितो भुवि ।
तस्य पुत्रोऽभवद्राजन्विश्वामित्रः प्रतापवान् ॥ ९.४१.१२ ॥
ગાધિ નામે એક મહાન ક્ષત્રિય હતો, જે પૃથ્વી પર પ્રસિદ્ધ હતો. હે રાજન, તેનો પુત્ર પ્રતાપી વિશ્વામિત્ર થયો.
9.41.13
स राजा कौशिकस्तात महायोग्यभवत्किल ।
स पुत्रमभिषिच्याथ विश्वामित्रं महातपाः ॥ ९.४१.१३ ॥
હે વત્સ, તે રાજા કૌશિક ખરેખર મહાયોગી બન્યા. પછી તે મહાતપસ્વીએ પોતાના પુત્ર વિશ્વામિત્રનો અભિષેક કર્યો.
9.41.14
देहन्यासे मनश्चक्रे तमूचुः प्रणताः प्रजाः ।
न गन्तव्यं महाप्राज्ञ त्राहि चास्मान्महाभयात् ॥ ९.४१.१४ ॥
દેહત્યાગનો સંકલ્પ કરતાં, નમેલી પ્રજાએ તેમને કહ્યું: હે મહાપ્રાજ્ઞ, તમે જશો નહીં; અમને મહાભયથી બચાવો.
9.41.15
एवमुक्तः प्रत्युवाच ततो गाधिः प्रजास्ततः ।
विश्वस्य जगतो गोप्ता भविष्यति सुतो मम ॥ ९.४१.१५ ॥
આમ કહેવાતાં, ગાધિએ પ્રજાને ઉત્તર આપ્યો: મારો પુત્ર સમસ્ત જગતનો રક્ષક થશે.
9.41.16
इत्युक्त्वा तु ततो गाधिर्विश्वामित्रं निवेश्य च ।
जगाम त्रिदिवं राजन्विश्वामित्रोऽभवन्नृपः ॥ ९.४१.१६ ॥
આમ કહીને ગાધિએ વિશ્વામિત્રને સિંહાસન પર બેસાડ્યો અને હે રાજન, તે સ્વર્ગે ગયા; વિશ્વામિત્ર રાજા બન્યા.
9.41.17
न स शक्नोति पृथिवीं यत्नवानपि रक्षितुम् ।
ततः शुश्राव राजा स राक्षसेभ्यो महाभयम् ॥ ९.४१.१७ ॥
પ્રયત્ન કરવા છતાં તે પૃથ્વીનું રક્ષણ કરવા સમર્થ ન થયો. પછી તે રાજાએ રાક્ષસોથી મહાભયની વાત સાંભળી.
9.41.18
निर्ययौ नगराच्चापि चतुरङ्गबलान्वितः ।
स गत्वा दूरमध्वानं वसिष्ठाश्रममभ्ययात् ॥ ९.४१.१८ ॥
તે ચતુરંગી સેના સાથે નગરથી નીકળ્યો. લાંબો માર્ગ કાપીને તે વસિષ્ઠના આશ્રમે પહોંચ્યો.
9.41.19
तस्य ते सैनिका राजंश्चक्रुस्तत्रानयान्बहून् ।
ततस्तु भगवान्विप्रो वसिष्ठो श्रममभ्ययात्।
ददृशेऽथ ततः सर्वं भज्यमानं महाव्रनम् ॥ ९.४१.१९ ॥
રાજન્! તેમના સૈનિકોએ ત્યાં ઘણો વિનાશ કર્યો. પછી ભગવાન બ્રાહ્મણ વસિષ્ઠ આશ્રમમાં આવ્યા. ત્યારે તેમણે આખા મહાવનને તૂટતું જોયું.
9.41.20
तस्य क्रुद्धो महाराज वसिष्ठो मुनिसत्तमः ।
सृजस्व शबरान्घोरानिति स्वां गामुवाच ह ॥ ९.४१.२० ॥
મહારાજ! મુનિઓમાં શ્રેષ્ઠ વસિષ્ઠ તેમના પર ક્રોધિત થયા. તેમણે પોતાની ગાયને કહ્યું, "ભયંકર શબરોનું સર્જન કર."
9.41.21
तथोक्ता साऽसृजद्धेनुः पुरुषान्घोरदर्शनान् ।
ते तु तद्बलमासाद्य बभञ्जुः सर्वतोदिशम् ॥ ९.४१.२१ ॥
એમ કહેવાતા તે ગાયે ભયંકર રૂપવાળા પુરુષોનું સર્જન કર્યું. તેમણે તે સેના પર હુમલો કરીને તેને ચારે દિશામાં વિખેરી નાખી.
9.41.22
तच्छ्रुत्वा विद्रुतं सैन्यं विश्वामित्रस्तु गाधिजः ।
तपः परं मन्यमानस्तपस्येव मनो दधे ॥ ९.४१.२२ ॥
સેના વિખેરાઈને ભાગી ગઈ છે એ સાંભળીને ગાધિપુત્ર વિશ્વામિત્રે તપને જ શ્રેષ્ઠ માનીને મન તપમાં જ સ્થિર કર્યું.
9.41.23
सोऽस्मिंस्तीर्थवरे राजन्सरस्वत्याः समाहितः ।
नियमैश्चोपवासैश्च कर्शयन्देहमात्मनः ॥ ९.४१.२३ ॥
રાજન્! તે સરસ્વતીના આ શ્રેષ્ઠ તીર્થમાં એકાગ્ર થઈને, નિયમો અને ઉપવાસો વડે પોતાના દેહને ક્ષીણ કરતો હતો.
9.41.24
जलाहारो वायुभक्षः पर्णाहारश्च सोऽभवत् ।
तथा स्थण्डिलशायी च ये चान्ये नियमाःपृथक् ॥ ९.४१.२४ ॥
તે પાણી પીને, પવન ખાઈને અને પાંદડાં ખાઈને રહેતો હતો. તે ભૂમિ પર સૂતો; અને બીજા નિયમો પણ જુદા જુદા પાળતો.
9.41.25
असकृत्तस्य देवास्तु व्रतविघ्नं प्रचक्रिरे ।
न चास्य नियमाद्बुद्धिरपयाति महात्मनः ॥ ९.४१.२५ ॥
દેવોએ તેના વ્રતમાં વારંવાર વિઘ્નો નાખ્યાં; પણ તે મહાત્માની બુદ્ધિ પોતાના નિયમથી ચલિત ન થઈ.
9.41.26
ततः परेण यत्नेन तप्त्वा बहुविधं तपः ।
तेजसा भास्कराकारो गाधिजः समपद्यत ॥ ९.४१.२६ ॥
પછી અત્યંત પ્રયત્નથી અનેક પ્રકારનું તપ કરીને ગાધિનો પુત્ર સૂર્ય જેવો તેજસ્વી બન્યો.
9.41.27
तपसा तु तथायुक्तं विश्वामित्रं पितामहः ।
अमन्यत महातेजा वरदोऽदर्शयत्तदा ॥ ९.४१.२७ ॥
તપથી તેવી રીતે યુક્ત વિશ્વામિત્રને મહાતેજસ્વી પિતામહે જાણ્યા; ત્યારે વરદાતા પ્રગટ થયા.
9.41.28
स तु वव्रे वरं राजन्स्यामहं ब्राह्मणस्त्विति ।
तथेति चाब्रवीद्ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः ॥ ९.४१.२८ ॥
હે રાજન, તેણે વર માગ્યો: 'હું બ્રાહ્મણ થાઉં.' સર્વલોકપિતામહ બ્રહ્માએ કહ્યું, 'એમ જ થાઓ.'
9.41.29
स लब्ध्वा तपसोग्रेण ब्राह्मणत्वं महायशाः ।
विचचार महीं कृत्स्नां कृतकामः सुरोपमः ॥ ९.४१.२९ ॥
કઠોર તપથી બ્રાહ્મણત્વ મેળવીને તે મહાયશસ્વી, કૃતકામ અને દેવસમાન થઈને સંપૂર્ણ પૃથ્વી પર વિચર્યો.
9.41.30
तस्मिंस्तीर्थवरे रामः प्रदाय विविधं वसु ।
पयस्विनीस्तथा धेनूर्यानानि शयनानि च ॥ ९.४१.३० ॥
તે શ્રેષ્ઠ તીર્થ પર રામે વિવિધ ધન, દૂધાળી ગાયો, વાહનો અને શય્યાઓનું દાન કર્યું.
9.41.31
अथ वस्त्राण्यलङ्कारं भक्ष्यं पेयं च शोभनम् ।
अददन्मुदितो राजन्पूजयित्वा द्विजोत्तमान् ॥ ९.४१.३१ ॥
હે રાજન, પછી આનંદિત થઈને રામે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોનું સન્માન કરીને તેમને સુંદર વસ્ત્રો, અલંકારો, ભોજ્ય અને પેય આપ્યાં.
9.41.32
ययौ राजंस्ततो रामो बकस्याश्रममन्तिकात् ।
यत्र तेपे तपस्तीव्रं दाल्भ्यो बक इति श्रुतिः ॥ ९.४१.३२ ॥
હે રાજન, પછી રામ બકના આશ્રમની નજીકથી ચાલ્યા ગયા; જ્યાં દાલ્ભ્ય બક નામે ઓળખાતા મુનિએ ઘોર તપ કર્યું હતું, એમ સંભળાય છે.