మహాభారతం · అధ్యాయం 9.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.42.1
ब्रह्मयोनिभिराकीर्णं जगाम यद्वुनन्दनः ।
यत्र दाल्भ्यो बको राजन्पश्वर्थ सुमहातपाः।
जुहाव धृतराष्ट्रस्य राष्ट्रं कोपसमन्वितः ॥ ९.४२.१ ॥
బ్రహ్మయోనులతో నిండిన ఆ స్థలానికి వృష్ణినందనుడు వెళ్ళాడు. ఓ రాజా, అక్కడ దాల్భ్యుడు బకుడు, పశువుల కోసం, మహాతపస్వి, కోపంతో ధృతరాష్ట్రుని రాజ్యాన్ని ఆహ్వానించాడు.
9.42.2
तपसा घोररूपेण कर्शयन्देहमात्मनः ।
क्रोधेन महताऽऽविष्टो धर्मात्मा वै प्रतापवान् ॥ ९.४२.२ ॥
భయంకరమైన తపస్సుతో తన శరీరాన్ని కృశింపజేసుకుంటూ, మహా క్రోధంతో ఆవేశితుడై, ధర్మాత్ముడు, ప్రతాపవంతుడు.
9.42.3
पुरा हि नैमिशीयानां सत्रे द्वादशवार्षिके ।
वृत्ते विश्वजितोऽन्ते वै पाञ्चालानृषयोऽगमन् ॥ ९.४२.३ ॥
పూర్వం నైమిశ ఋషుల పన్నెండు సంవత్సరాల సత్రంలో విశ్వజిత్ యాగం ముగిసిన తరువాత, ఋషులు పాంచాలులను సమీపించారు.
9.42.4
तत्रेश्वरमयाचन्त दक्षिणार्थं मनस्विनः ।
तत्र ते लेभिरे राजन्पाञ्चालेभ्यो महर्षयः।
बलान्वितान्वत्सतरान्निर्व्याधीन्सप्तविंशतिम् ॥ ९.४२.४ ॥
అక్కడ ఆ మనస్వులైన ఋషులు దక్షిణ కోసం ప్రభువును అడిగారు. ఓ రాజా, అక్కడ ఆ మహర్షులు పాంచాలుల నుండి బలవంతమైన, రోగరహితమైన ఇరవై ఏడు దూడలను పొందారు.
9.42.5
तानब्रवीद्बलो दाल्भ्यो विभजध्वं पशूनिति ।
पशूनेतानहं त्यक्त्वा भिक्षिष्ये राजसत्तमम् ॥ ९.४२.५ ॥
దాల్భ్యుడైన బలుడు వారితో అన్నాడు: "పశువులను విభజించుకోండి. ఈ పశువులను వదిలి నేను శ్రేష్ఠ రాజు దగ్గర భిక్ష అడుగుతాను."
9.42.6
एवमुक्त्वा वको राजन्नृषीन्सर्वांन्प्रतापवान् ।
जगाम धृतराष्ट्रस्य भवनं ब्राह्मणोत्तमः ॥ ९.४२.६ ॥
ఓ రాజా, ఇలా చెప్పి, ఆ ప్రతాపవంతుడు బకుడు, శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు, ఋషులందరినీ విడిచి ధృతరాష్ట్రుని భవనానికి వెళ్ళాడు.
9.42.7
अयाचत पशून्दाल्भ्यः स चैनं रुषितोऽब्रवीत् ॥ ९.४२.७ ॥
దాల్భ్యుడు పశువులను అడిగాడు; కోపంతో అతడు అతనితో చెప్పాడు.
9.42.8
यदृच्छया मृता दृष्ट्वा गास्तदा नृपसत्तमः ।
एतान्पशून्नय क्षिप्रं ब्रह्मबन्धो यदीच्छसि ॥ ९.४२.८ ॥
రాజులలో శ్రేష్ఠుడు అప్పుడు యాదృచ్ఛికంగా చనిపోయిన ఆవులను చూసి అన్నాడు: "బ్రాహ్మణాధమా, నీకు కావాలంటే ఈ పశువులను వెంటనే తీసుకెళ్ళు."
9.42.9
ऋषिस्त्वथ बकः क्रुद्धश्चिन्तयामास धर्मवित् ।
अहो वत नृशंसं वै वाक्यमुक्तोऽस्मि संसदि ॥ ९.४२.९ ॥
అప్పుడు ధర్మజ్ఞుడైన ఋషి బకుడు కోపించి ఆలోచించాడు: "అయ్యో! సభలో నాతో ఎంత క్రూరమైన మాట అన్నారు!"
9.42.10
चिन्तयित्वा मुहूर्तेन रोषाविष्टो द्विजोत्तमः ।
मतिं चक्रे विनाशाय धृतराष्ट्रस्य भूपतेः ॥ ९.४२.१० ॥
ఒక్క క్షణం ఆలోచించి, కోపంతో నిండిన ఆ ద్విజోత్తముడు రాజు ధృతరాష్ట్రుని వినాశనానికి సంకల్పించాడు.
9.42.11
स तूत्कृत्य मृतानां वै मांसानि मुनिसत्तमः ।
जुहाव धृतराष्ट्रस्य राष्ट्रं नरपतेः पुरा ॥ ९.४२.११ ॥
ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు చనిపోయిన పశువుల మాంసాన్ని కోసి, పూర్వం రాజు ధృతరాష్ట్రుని రాష్ట్రం కోసం హోమం చేశాడు.
9.42.12
अवाकर्णे सरस्वत्यास्तीर्थे प्रज्वाल्य पावकम् ।
… दाल्भ्यो महाराज नियमं परमं स्थितः ॥ ९.४२.१२ ॥
అవాకర్ణంలో సరస్వతి తీర్థం వద్ద అగ్ని వెలిగించి … దాల్భ్యుడు, మహారాజా, పరమ నియమంలో స్థిరుడయ్యాడు.
9.42.13
स तैरेव जुहावाग्नौ राष्ट्रं मांसैर्महातपः ॥ ९.४२.१३ ॥
ఆ మహాతపస్వి వారితోనే అగ్నిలో మాంసాలతో రాష్ట్రాన్ని ఆహుతి చేశాడు.
9.42.14
तस्मिंस्तु विधिवत्सत्रे सम्प्रवृत्ते सुदारुणे ।
अक्षीयत ततो राष्ट्रं धृतराष्ट्रस्य पार्थिव ॥ ९.४२.१४ ॥
ఆ విధంగా ప్రారంభమైన అత్యంత భయంకర యాగంలో, ఓ రాజా, ధృతరాష్ట్రుని రాష్ట్రం క్షీణించింది.
9.42.15
छि…मानं … परशुना विभो ।
… व्यवकीर्थमचेतनम् ॥ ९.४२.१५ ॥
ఛి…మానం … గొడ్డలితో, ఓ విభో. … చెల్లాచెదరైన, చైతన్యం లేనివి.
9.42.16
दृष्ट्वा तथाऽवकीर्णं तु राष्ट्रं च मनुजाधिपः ।
बभूव दुर्मना राजा चिन्तयामास च प्रभुः ॥ ९.४२.१६ ॥
రాష్ట్రం ఆ విధంగా చెల్లాచెదరైనదని చూచి, ఆ నరాధిపతి రాజు మనసు కలత చెంది చింతించాడు.
9.42.17
…रद्यत्रं ब्राह्मणैः सहितः पुरा ।
…गच्छत्तु क्षीयते राष्ट्रमेव च ॥ ९.४२.१७ ॥
…రద్యత్రం బ్రాహ్మణులతో పూర్వం … పోతుండగానే రాష్ట్రం క్షీణిస్తోంది.
9.42.18
यदा स पार्थिवः खिन्नस्ते च विप्रास्तदाऽनघ ॥ ९.४२.१८ ॥
అప్పుడు ఆ రాజు ఖిన్నుడయ్యాడు, ఆ విప్రులు కూడా ఖిన్నులయ్యారు, ఓ నిష్కళంకుడా.
9.42.19
यदा चापि न शक्नोति राष्ट्रं मोक्षयितुं नृपः ।
अथ विप्रादिकांस्तत्र पप्रच्छ जनमेजय ॥ ९.४२.१९ ॥
రాజు రాష్ట్రాన్ని విముక్తం చేయలేనప్పుడు, అక్కడ బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారిని అడిగాడు, ఓ జనమేజయా.
9.42.20
ततो विप्रादिकाः प्राहुः पशुविप्रकृतस्त्वया ।
मांसैरभिजुहोतीदं तव राष्ट्रं मुनिर्बकः ॥ ९.४२.२० ॥
అప్పుడు బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారు అన్నారు: నీవు పశువులకు, బ్రాహ్మణులకు అపకారం చేశావు; ముని బకుడు నీ ఈ రాష్ట్రాన్ని మాంసంతో హోమం చేస్తున్నాడు.
9.42.21
तेन ते हूयमानस्य राष्ट्रस्यास्य क्षयो महान् ।
तस्यैतत्तपसः कर्म येन तेऽद्य लयो महान् ॥ ९.४२.२१ ॥
అతడు ఈ రాష్ట్రాన్ని హోమం చేయడం వల్ల ఈ రాష్ట్రానికి గొప్ప నాశనం కలుగుతోంది; ఇది అతని తపస్సు ఫలం, దానివల్లనే నేడు నీకు గొప్ప వినాశనం కలిగింది.
9.42.22
यदीच्छसि महाबाहो शान्तिं राष्ट्रस्य भूमिप ।
अपां कुञ्जे सरस्वत्यास्तं प्रसादय पार्थिव ॥ ९.४२.२२ ॥
మహాబాహూ, భూమిపతీ, రాష్ట్రానికి శాంతి కావాలంటే, సరస్వతి జలకుంజంలో అతడిని ప్రసన్నం చేసుకో, ఓ రాజా.
9.42.23
सरस्वतीं ततो गत्वा स राजा बकमब्रवीत् ।
निपत्य शिरसा भूमौ प्राञ्जलिर्भरतर्षभ ॥ ९.४२.२३ ॥
అప్పుడు సరస్వతి వద్దకు వెళ్లి ఆ రాజు బకునితో అన్నాడు; తల నేలపై ఆనించి, చేతులు జోడించి, భరతశ్రేష్ఠా.
9.42.24
प्रसादये त्वां भगवन्नपराधं क्षमस्व मे ।
मम दीनस्य लुब्धस्य मौर्ख्येण हतचेतसः।
त्वं गतिस्त्वं च मे नाथः प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ९.४२.२४ ॥
భగవాన్, నిన్ను ప్రసన్నం చేసుకుంటున్నాను; నా అపరాధాన్ని క్షమించు. నేను దీనుడను, లోభిని; మూర్ఖత్వం చేత నా చిత్తం నశించింది. నీవే నాకు గతి, నీవే నా నాథుడు; కృప చూపడానికి అర్హుడవు.
9.42.25
तं तथा विलपन्तं तु शोकोपहतचेतसम् ।
दृष्ट्वा तस्य कृपा जज्ञे राष्ट्रं तस्य व्यमोचयत् ॥ ९.४२.२५ ॥
శోకంతో మనస్సు చెదిరి అలా విలపిస్తున్న అతడిని చూసి అతనిపై కరుణ కలిగింది; అతని రాజ్యాన్ని అతనికి విడిపించాడు.
9.42.26
ऋषिः प्रसन्नस्तस्याभूत्संरम्भं च विहाय सः ।
मोक्षार्थं तस्य राज्यस्य जुहाव पुनराहुतिम् ॥ ९.४२.२६ ॥
ఋషి అతనిపై ప్రసన్నుడయ్యాడు; కోపాన్ని విడిచి, అతని రాజ్య విముక్తి కోసం మళ్లీ ఆహుతి సమర్పించాడు.
9.42.27
मोक्षयित्वा ततो र्ष्ट्रं प्रतिगृह्य पशून्बहून् ।
हृष्टात्मा नैमिशारण्यं जगाम पुनरेव सः ॥ ९.४२.२७ ॥
అప్పుడు రాజ్యాన్ని విడిపించి, అనేక పశువులను పొంది, సంతోషించిన మనస్సుతో అతడు మళ్లీ నైమిశారణ్యానికి వెళ్లాడు.
9.42.28
धृतराष्ट्रोऽपि धर्मात्मा स्वस्थचेता महामनाः ।
स्वमेव नगरं राजन्प्रतिपेदे महर्द्धिमत् ॥ ९.४२.२८ ॥
ధర్మాత్ముడు, స్వస్థ చిత్తుడు, మహామనస్కుడు అయిన ధృతరాష్ట్రుడు కూడా, ఓ రాజా, తన అత్యంత సమృద్ధమైన నగరాన్నే చేరుకున్నాడు.
9.42.29
तत्र तीर्थे महाराज बृहस्पतिरुदारधीः ।
असुराणामभावाय भवाय च दिवौकसाम् ॥ ९.४२.२९ ॥
అక్కడ ఆ తీర్థంలో, ఓ మహారాజా, ఉదారబుద్ధి గల బృహస్పతి అసురుల నాశనానికి, దివిలో నివసించే దేవతల శుభానికి (కార్యం చేశాడు).
9.42.30
मांसैरभिजुहावेष्टिमक्षीयन्त ततोऽसुराः ।
दैवतैरपि सम्भग्ना जितकाशिभिराहवे ॥ ९.४२.३० ॥
మాంసాలతో ఇష్టియాగంలో ఆహుతి సమర్పించాడు; అప్పుడు అసురులు క్షీణించారు, యుద్ధంలో విజయం సాధించిన దేవతలచే కూడా వారు చిత్రవధ చెందారు.
9.42.31
तत्रापि विधिवद्दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यो महायशाः ।
वाजिनः कुञ्जरांश्चैव रथांश्चश्वतरीयुतान् ॥ ९.४२.३१ ॥
అక్కడ కూడా మహాయశస్వి విధిప్రకారం బ్రాహ్మణులకు గుర్రాలను, ఏనుగులను, కంచర గాడిదలు కట్టిన రథాలను దానం చేశాడు.
9.42.32
रत्नानि च महार्हाणि धनं धान्यं च पुष्कलम् ।
ययौ तीर्थं महाबाहुर्यायातं पृथिवीपते ॥ ९.४२.३२ ॥
రత్నాలు, అపారమైన ధనం, ధాన్యం దానం చేసి, ఓ పృథ్వీపతీ, మహాబాహుడు యయాతి తీర్థానికి వెళ్లాడు.
9.42.33
तत्र यज्ञे ययातेश्च महाराज सरस्वती ।
सर्पिः पयश्च सुस्राव नाहुषस्य महात्मनः ॥ ९.४२.३३ ॥
అక్కడ యయాతి యజ్ఞంలో, మహారాజా, సరస్వతి మహాత్ముడైన నహుషుని కుమారుని కోసం నెయ్యి, పాలు ప్రవహింపజేసింది.
9.42.34
तत्रेष्ट्वा पुरुषव्याघ्रो ययातिः पृथिवीपतिः ।
आक्रामदूर्ध्वं पुदितो लेभे लोकांश्च पुष्कलान् ॥ ९.४२.३४ ॥
అక్కడ యజ్ఞం చేసి, పురుషవ్యాఘ్రుడైన పృథ్వీపతి యయాతి సంతోషంతో పైకి ఎక్కి, అపారమైన లోకాలను పొందాడు.
9.42.35
पुनस्तत्र च राज्ञस्तु ययातेर्यजतः प्रभोः ।
औदार्यं परमं कृत्वा भक्तिं चात्मनि शाश्वतीम्।
ददौ कामान्ब्राह्मणेभ्यो वान्यान्यो मनसेच्छति ॥ ९.४२.३५ ॥
మళ్లీ అక్కడ యజ్ఞం చేస్తున్న రాజు యయాతి, అత్యున్నత ఔదార్యంతో, తనలో శాశ్వత భక్తితో, బ్రాహ్మణులకు, మనసులో కోరేవారికి కోరికలను దానం చేశాడు.
9.42.36
यो यत्र स्थित एवेह आहूतो यज्ञसंस्तरे ।
तस्यतस्य सरिच्छ्रेष्ठा गृहादि शयनादिकम्।
षड्रसं भोजनं चैव दानं नानाविधं तथा ॥ ९.४२.३६ ॥
యజ్ఞ మండపంలో ఇక్కడ ఎక్కడ ఉన్నవారైనా, ఆహ్వానించబడిన ప్రతి ఒక్కరికీ, నదులలో శ్రేష్ఠమైన సరస్వతి వలె, ఇల్లు మొదలైనవి, పరుపులు మొదలైనవి, షడ్రుచుల భోజనం, అనేక విధాల దానాలు లభించాయి.
9.42.37
ते मन्यमाना राज्ञस्तु सम्प्रदानमनुत्तमम् ।
राजानं तुष्टुवुः प्रीता दत्त्वा चैवाशिषः शुभाः ॥ ९.४२.३७ ॥
ఆ రాజు చేసిన అత్యుత్తమ దానాన్ని గ్రహించి, వారు సంతోషించి రాజును స్తుతించారు; శుభమైన ఆశీస్సులను కూడా ఇచ్చారు.
9.42.38
तत्र देवाः सगन्धर्वाः प्रीता यज्ञस्य सम्पदा ।
विस्मिता मानुषाश्चासन्दृष्ट्वा तां यज्ञसम्पदम् ॥ ९.४२.३८ ॥
అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు యజ్ఞ సంపదతో సంతోషించారు; ఆ యజ్ఞ వైభవాన్ని చూసి మనుష్యులు ఆశ్చర్యపోయారు.
9.42.39
ततस्तालकेतुर्महाधर्मकेतु… ।
र्महात्मा कृतात्मा महादाननित्यः।
वसिष्ठापवाहं महाभीमवेगं ।
धृतात्मा जितात्मा समभ्याजगाम ॥ ९.४२.३९ ॥
అప్పుడు తాలకేతువు, మహాధర్మకేతువు … మహాత్ముడు, కృతాత్ముడు, ఎల్లప్పుడూ మహాదానం చేసేవాడు, వశిష్ఠుని భయంకరమైన వేగవంతమైన నది వద్దకు వచ్చాడు; అతడు ధృతాత్ముడు, జితాత్ముడు.