ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 9.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.43.1
वसिष्ठापवाहो ब्रह्मन्वै भीमवेगः कथं नु सः ।
किमर्थं च सरिच्छ्रेष्ठा तमृषिं प्रत्यवाहयत् ॥ ९.४३.१ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଭସାଇ ନେଇଥିବା ସେହି ଭୟଙ୍କର ବେଗ କିପରି ହେଲା? ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ନଦୀ କେଉଁ କାରଣରୁ ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ଭସାଇ ନେଲା?
9.43.2
कथमस्याभवद्वैरं कारणं किं च तत्प्रभो ।
शंस पृष्टो महाप्राज्ञ न हि तृप्यामि कथ्यति ॥ ९.४३.२ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶତ୍ରୁତା କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ହେ ପ୍ରଭୁ, ତାର କାରଣ କ'ଣ ଥିଲା? ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ପଚରାଯାଇଥିବାରୁ କୁହନ୍ତୁ; କହିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୃପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
9.43.3
विश्वामित्रस्य विप्रर्षेर्वसिष्ठस्य च भारत ।
भृशं वैरमभूद्राजंस्तपःस्पर्धाकृतं महत् ॥ ९.४३.३ ॥
ହେ ଭାରତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ହେ ରାଜନ୍, ତାହା ତପସ୍ୟାର ସ୍ପର୍ଦ୍ଧାରୁ ଜାତ ଏକ ମହାନ ଶତ୍ରୁତା ଥିଲା।
9.43.4
आश्रमो वै वसिष्ठस्य स्थाणुतीर्थेऽभवन्महान् ।
पूर्वतः पार्श्वतश्चासीद्विश्वामित्रस्य धीमतः ॥ ९.४३.४ ॥
ସ୍ଥାଣୁତୀର୍ଥରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର ଏକ ମହାନ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା। ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିଲା।
9.43.5
यत्र स्थाणुर्महाराज तप्तवान्परमं तपः ।
तत्रास्य कर्म तद्धोरं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ९.४३.५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ଥାଣୁ ପରମ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ହିଁ ସେଙ୍କର ସେହି ଘୋର କର୍ମ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ମନୀଷୀମାନେ କହନ୍ତି।
9.43.6
यत्रेष्ट्वा भगवान्स्थाणुः पूजयित्वा सरस्वतीम् ।
स्थापयामास तत्तीर्थं स्थाणुतीर्थमिति प्रभो ॥ ९.४३.६ ॥
ଭଗବାନ ସ୍ଥାଣୁ ଯଜ୍ଞ କରି ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଯେଉଁଠାରେ ସେହି ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେଥିପାଇଁ ତାହା ସ୍ଥାଣୁତୀର୍ଥ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ।
9.43.7
तत्र तीर्थे सुराः स्कन्दमभ्यषिञ्चन्नराधिप ।
सैनापत्येन महता सुरारिविनिबर्हणम् ॥ ९.४३.७ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ସେଠାରେ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଦେବତାମାନେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଦେବଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରୁଥିବା ଜଣଙ୍କୁ ମହାନ ସେନାପତିତ୍ୱ ଦେଇ।
9.43.8
तस्मिन्सारस्वते तीर्थे विश्वामित्रो महामुनिः ।
वसिष्ठं चालयामास तपसोग्रेण तच्छृणु ॥ ९.४३.८ ॥
ସେହି ସାରସ୍ୱତ ତୀର୍ଥରେ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନିଜ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିଚଳିତ କଲେ; ତାହା ଶୁଣ।
9.43.9
विश्वामित्रवसिष्ठौ तावहन्यहनि भारत ।
स्पर्धां तपः कृतां तीव्रां चक्रतुस्तौ वतपोधनौ ॥ ९.४३.९ ॥
ହେ ଭାରତ, ତପସ୍ୟା ହିଁ ଯାହାଙ୍କ ଧନ ସେହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଶିଷ୍ଠ ଦିନ ଦିନ ସ୍ପର୍ଧାରେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ।
9.43.10
तत्राप्यधिकसन्तप्तो विश्वामित्रो महामुनिः ।
दृष्ट्वा तेजो वसिष्ठस्य चिन्तामभिजगाम ह ॥ ९.४३.१० ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତପ୍ତ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ତେଜ ଦେଖି ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ।
9.43.11
तस्य बुद्धिरियं ह्यासीद्धर्मनित्यस्य भारत ।
इदं सरस्वती तूर्णं मत्समीपं तपोधनम् ॥ ९.४३.११ ॥
ହେ ଭାରତ, ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଭାବନା ଉଠିଲା: 'ସରସ୍ୱତୀ ଏହି ତପୋଧନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତୁ।'
9.43.12
आनयिष्यति वेगेन वसिष्ठं जपतां वरम् ।
इहागतं द्विजश्रेष्ठं हनिष्यामि न संशयः ॥ ९.४३.१२ ॥
'ଜପକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆଣିବେ; ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ସେହି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବଧ କରିବି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
9.43.13
एवं निश्चित्य भगवान्विश्वामित्रो महामुनिः ।
सस्मार सरितां श्रेष्ठां क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ ९.४३.१३ ॥
ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି ଭଗବାନ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
9.43.14
सा ध्याता मुनिना तेन व्याकुलत्वं जगाम ह ।
गत्वा चैनं महावीर्यं महाकोपं च भामिनी ॥ ९.४३.१४ ॥
ସେହି ମୁନିଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ସେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ। ସେହି ସୁନ୍ଦରୀ ମହାପରାକ୍ରମୀ ଓ ମହାକ୍ରୋଧୀ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
9.43.15
तदा तं वेपमानाङ्गी विवर्णा प्राञ्जलिर्भृशम् ।
उपतस्थे मुनिवरं विश्वामित्रं सरस्वती ॥ ९.४३.१५ ॥
ତେବେ କମ୍ପିତ ଅଙ୍ଗ, ବିବର୍ଣ୍ଣ ମୁଖ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଜଳିବଦ୍ଧ ହୋଇ ସରସ୍ୱତୀ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
9.43.16
हतवीरा यथा नारी साऽभवद्दुःखिता भृशम् ।
ब्रूहि किं करवाणीति प्रोवाच मुनिसत्तमम् ॥ ९.४३.१६ ॥
ବୀର ସ୍ୱାମୀ ହତ ହେଲେ ନାରୀ ଯେପରି ଦୁଃଖିତ ହୁଏ, ସେ ସେପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, 'କୁହନ୍ତୁ, ମୁଁ କ'ଣ କରିବି?'
9.43.17
तामुवाच मुनिः क्रुद्धो वसिष्ठं शीघ्रमानय ।
यावदेनं निहन्म्यद्य तच्छ्रुत्वा व्यथिता नदी ॥ ९.४३.१७ ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧ ମୁନି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ; ଆଜି ହିଁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବି।' ତାହା ଶୁଣି ନଦୀ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।
9.43.18
साञ्जलिं तु ततः कृत्वा पुण्डरीकनिभेक्षणा ।
प्राकम्पत भृशं भीता वायुनेवाहता लता ॥ ९.४३.१८ ॥
ତେବେ ଅଞ୍ଜଳିବଦ୍ଧ, ପଦ୍ମନୟନା ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପବନରେ ଆହତ ଲତା ପରି କମ୍ପିତ ହେଲେ।
9.43.19
तथारूपां तु तां दृष्ट्वा मुनिराह महानदीम् ।
अविचारं वसिष्ठं त्वमानयस्त्वान्तिकं मम ॥ ९.४३.१९ ॥
ତାଙ୍କୁ ସେହି ରୂପରେ ଦେଖି ମୁନି ସେ ମହାନଦୀକୁ କହିଲେ, 'ବିଚାର ନ କରି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ।'
9.43.20
सा तस्य वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा पापं चिकीर्षितम् ।
वसिष्ठस्य प्रभावं च जानन्त्यप्रतिमं भुवि ॥ ९.४३.२० ॥
ସେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ପାପ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ପୃଥିବୀରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର ଅତୁଳନୀୟ ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଲେ।
9.43.21
साऽभिगम्य वसिष्ठं च इदमर्थमचोदयत् ।
यदुक्ता सरितांश्रेष्ठा विश्वामित्रेण धीमता ॥ ९.४३.२१ ॥
ସେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଯାହା କହିଥିଲେ ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ।
9.43.22
उभयोः शापयोर्भीता वेपमाना पुनःपुनः ।
चिन्तयित्वा महाशापमृषिविप्रासिता भृशम् ॥ ९.४३.२२ ॥
ଦୁଇ ଶାପ ଭୟରେ ଭୀତ, ବାରମ୍ବାର କମ୍ପମାନ, ମହାଶାପ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଋଷି ଓ ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତା ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ।
9.43.23
तां कृशां च विवर्णां च दृष्ट्वा चिन्तासमन्विताम् ।
उवाच राजन्धर्मात्मा वसिष्ठो द्विपदां वरः ॥ ९.४३.२३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତାଙ୍କୁ କୃଶ, ବିବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି ଧର୍ମାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହିଲେ।
9.43.24
पाह्यात्मानं सरिच्छेष्ठे वह मां शीघ्रगामिनी ।
विश्वामित्रः शपेद्वि त्वां मा कृथास्त्वं विचारणाम् ॥ ९.४३.२४ ॥
'ହେ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କର; ହେ ଶୀଘ୍ରଗାମିନୀ, ମୋତେ ବହନ କର। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବେ; ତୁମେ ଚିନ୍ତା କର ନାହିଁ।'
9.43.25
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृपाशीलस्य सा सरित् ।
चिन्तयामास कौरव्य किं कृत्वा सुकृतं भवेत् ॥ ९.४३.२५ ॥
ସେହି କୃପାଶୀଳଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ହେ କୌରବ୍ୟ, ସେହି ନଦୀ ଭାବିଲା କି ସତ୍କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।
9.43.26
तस्याश्चिन्ता समुत्पन्ना वसिष्ठो मय्यतीव हि ।
कृतवान्हि दयां नित्यं तस्या कार्यं हितं मया ॥ ९.४३.२६ ॥
ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଜାଗିଲା ଯେ ବଶିଷ୍ଠ ମୋ ପ୍ରତି ସର୍ବଦା ଅତ୍ୟଧିକ ଦୟା କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କର ହିତକର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
9.43.27
अथ कूले स्वके राजञ्जपन्तमृषिसत्तमम् ।
जुह्वानं कौशिकं प्रेक्ष्य सरस्वत्यभ्यचिन्तयत् ॥ ९.४३.२७ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ନିଜ କୂଳରେ ଜପ ଓ ହୋମ କରୁଥିବା ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌଶିକଙ୍କୁ ଦେଖି ସରସ୍ୱତୀ ଚିନ୍ତା କଲେ।
9.43.28
इदमन्तरमित्येवं ततः सा सरितां वरा ।
कूलापहारमकरोत्स्वेन वेगेन सा सरित् ॥ ९.४३.२८ ॥
'ଏହା ହିଁ ସୁଯୋଗ' ଭାବି, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସେହି ନଦୀ ନିଜ ବେଗରେ କୂଳ ଅପହରଣ କଲା।
9.43.29
तेन कूलापहारेण मैत्रावरुणिरौह्यत ।
उह्यमानः स तुष्टाव तदा राजन्सरस्वतीम् ॥ ९.४३.२९ ॥
ସେହି କୂଳ ଅପହରଣ ହେବାରୁ ମୈତ୍ରାବରୁଣି (ବଶିଷ୍ଠ) ଭାସି ଗଲେ; ଭାସି ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
9.43.30
पितामहस्य सरसः प्रवृत्ताऽसि सरस्वति ।
व्याप्तं चेदं जगत्सर्वं तवैवाम्भोभिरुत्तमैः ॥ ९.४३.३० ॥
ହେ ସରସ୍ୱତୀ, ତୁମେ ପିତାମହଙ୍କ (ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ) ସରୋବରରୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛ; ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମ୍ଭର ଉତ୍ତମ ଜଳରେ ବ୍ୟାପ୍ତ।
9.43.31
त्वमेवाकाशगा देवि मेघेषु सृजसे पयः ।
सर्वाश्चापस्त्वमेवेति यथा वयमधीमहि ॥ ९.४३.३१ ॥
ହେ ଦେବୀ, ଆକାଶଗାମିନୀ ତୁମେ ହିଁ ମେଘରେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି କର। ସମସ୍ତ ଜଳ ତୁମେ ହିଁ, ଆମେ ଯେପରି ଶିଖିଛୁ।
9.43.32
पुष्टिर्द्युतिस्तथा कीर्तिः सिद्धिर्बुद्धिरमा तथा ।
त्वमेव वाणी स्वाहा त्वं तवायत्तमिदं जगत्।
त्वमेव सर्वभूतेषु वससीह चतुर्विधा ॥ ९.४३.३२ ॥
ପୁଷ୍ଟି, ଦ୍ୟୁତି, କୀର୍ତ୍ତି, ସିଦ୍ଧି, ବୁଦ୍ଧି ଓ ରମା ମଧ୍ୟ ତୁମେ। ବାଣୀ ଓ ସ୍ୱାହା ମଧ୍ୟ ତୁମେ। ଏହି ଜଗତ ତୁମ ଅଧୀନ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାରି ପ୍ରକାରରେ ତୁମେ ହିଁ ବାସ କର।
9.43.33
एवं सरस्वती राजन्स्तूयमाना महर्षिणा ।
वेगेनोवाह तं विप्रं विश्वामित्राश्रमं प्रति ॥ ९.४३.३३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହିପରି ମହର୍ଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ସରସ୍ୱତୀ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବେଗରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଆଡ଼କୁ ନେଇଗଲେ।
9.43.34
न्यवेदयत चाक्षीक्ष्णं विश्वामित्राय तं मुनिम् ॥ ९.४३.३४ ॥
ଏବଂ ସେ ସେଇ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ସେ ବିଷୟ ଜଣାଇଲେ।
9.43.35
तमानीतं सरस्वत्या दृष्ट्वा कोपसमन्वितः ।
अथान्वेषत्प्रहरणं वसिष्ठान्तकरं तदा ॥ ९.४३.३५ ॥
ସରସ୍ୱତୀ ତାଙ୍କୁ ଆଣିଥିବା ଦେଖି ସେ କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ତା'ପରେ ସେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିପାରୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଖୋଜିଲେ।
9.43.36
तं तु क्रुद्धमभिप्रेक्ष्य ब्रह्मवध्याभयान्नदी ।
अपोवाह वसिष्ठं तु प्राचीं दिशमतन्द्रिता।
उभयोः कुर्वती वाक्यं वञ्चयित्वा च गाधिजम् ॥ ९.४३.३६ ॥
ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ଭୟରେ, ନଦୀ ଅଳସ ନ କରି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଭସାଇ ନେଇଗଲା। ଉଭୟଙ୍କ ସହ କଥା କହି ଏବଂ ଗାଧିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବଞ୍ଚନା କରି।
9.43.37
ततोपवाहितं दृष्ट्वा वसिष्ठमृषिसत्तमम् ।
अब्रवीत्त्वथ सङ्क्रुद्धो विश्वामित्रः सरस्वतीम् ॥ ९.४३.३७ ॥
ତା'ପରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଭାସି ଯାଉଥିବା ଦେଖି ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
9.43.38
यस्मान्मां त्वं सरिच्छ्रेष्ठे वञ्चयित्वा पुनर्गता ।
शोणितं वह कल्याणि राक्षसानां च सम्मतम् ॥ ९.४३.३८ ॥
ହେ ନଦୀଶ୍ରେଷ୍ଠା, ତୁମେ ମୋତେ ଠକି ପୁଣି ଫେରି ଯାଇଛ, ତେଣୁ ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରକ୍ତ ବହାଅ।
9.43.39
ततः सरस्वती शप्ता विश्वामित्रेण धीमता ।
अवहच्छोणितोन्मिश्रं तोयं संवत्सरं तदा ॥ ९.४३.३९ ॥
ତା'ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଶପ୍ତା ସରସ୍ୱତୀ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ତମିଶ୍ରିତ ଜଳ ବହାଇଲେ।
9.43.40
अथर्षयश्च देवाश्च गन्धर्वाप्सरसस्तदा ।
सरस्वतीं तथा दृष्ट्वा बभूवुर्भृशदुःखिताः ॥ ९.४३.४० ॥
ତା'ପରେ ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ସେପରି ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
9.43.41
एवं वसिष्ठापवाहो लोके ख्यातो जनाधिप ।
आगच्छच्च पुनर्मार्गं स्वमेव सरितां वरा ॥ ९.४३.४१ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ଏହିପରି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଭାସି ଯିବା ଘଟଣା ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ଏବଂ ନଦୀଶ୍ରେଷ୍ଠା ସରସ୍ୱତୀ ନିଜ ପଥକୁ ଫେରି ଆସିଲେ।