మహాభారతం · అధ్యాయం 9.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.43.1
वसिष्ठापवाहो ब्रह्मन्वै भीमवेगः कथं नु सः ।
किमर्थं च सरिच्छ्रेष्ठा तमृषिं प्रत्यवाहयत् ॥ ९.४३.१ ॥
ఓ బ్రాహ్మణా, వసిష్ఠుని కొట్టుకుపోయేలా చేసిన ఆ భయంకర వేగం ఎలా కలిగింది? నదులలో శ్రేష్ఠమైనది ఆ ఋషిని ఏ కారణంగా కొట్టుకుపోయేలా చేసింది?
9.43.2
कथमस्याभवद्वैरं कारणं किं च तत्प्रभो ।
शंस पृष्टो महाप्राज्ञ न हि तृप्यामि कथ्यति ॥ ९.४३.२ ॥
వీరి మధ్య ఈ వైరం ఎలా ఏర్పడింది? ఓ ప్రభూ, దానికి కారణమేమిటి? ఓ మహాప్రాజ్ఞా, అడిగినందున చెప్పండి; చెప్పినా నాకు తృప్తి కలగదు.
9.43.3
विश्वामित्रस्य विप्रर्षेर्वसिष्ठस्य च भारत ।
भृशं वैरमभूद्राजंस्तपःस्पर्धाकृतं महत् ॥ ९.४३.३ ॥
ఓ భారతా, బ్రాహ్మణ ఋషులైన విశ్వామిత్రునికి వసిష్ఠునికి మధ్య తీవ్రమైన వైరం కలిగింది. ఓ రాజా, అది తపస్సులో పోటీ వల్ల కలిగిన గొప్ప వైరం.
9.43.4
आश्रमो वै वसिष्ठस्य स्थाणुतीर्थेऽभवन्महान् ।
पूर्वतः पार्श्वतश्चासीद्विश्वामित्रस्य धीमतः ॥ ९.४३.४ ॥
స్థాణుతీర్థంలో వసిష్ఠునికి గొప్ప ఆశ్రమం ఉండేది. బుద్ధిమంతుడైన విశ్వామిత్రుని ఆశ్రమం తూర్పున మరియు ప్రక్కన ఉండేది.
9.43.5
यत्र स्थाणुर्महाराज तप्तवान्परमं तपः ।
तत्रास्य कर्म तद्धोरं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ९.४३.५ ॥
ఓ మహారాజా, స్థాణువు పరమ తపస్సు చేసిన చోటనే ఆయన ఆ ఘోర కర్మ జరిగింది అని పండితులు చెబుతారు.
9.43.6
यत्रेष्ट्वा भगवान्स्थाणुः पूजयित्वा सरस्वतीम् ।
स्थापयामास तत्तीर्थं स्थाणुतीर्थमिति प्रभो ॥ ९.४३.६ ॥
భగవంతుడైన స్థాణువు యజ్ఞం చేసి సరస్వతిని పూజించి ఆ తీర్థాన్ని స్థాపించిన చోటు అదే; ఓ ప్రభూ, అందువల్ల అది స్థాణుతీర్థం అని పిలువబడింది.
9.43.7
तत्र तीर्थे सुराः स्कन्दमभ्यषिञ्चन्नराधिप ।
सैनापत्येन महता सुरारिविनिबर्हणम् ॥ ९.४३.७ ॥
నరాధిపా, అక్కడ ఆ తీర్థంలో దేవతలు స్కందునికి అభిషేకం చేశారు; దేవశత్రువులను నాశనం చేసేవానికి మహా సేనాపతిత్వాన్ని ఇచ్చారు.
9.43.8
तस्मिन्सारस्वते तीर्थे विश्वामित्रो महामुनिः ।
वसिष्ठं चालयामास तपसोग्रेण तच्छृणु ॥ ९.४३.८ ॥
ఆ సారస్వత తీర్థంలో మహర్షి విశ్వామిత్రుడు తన ఉగ్ర తపస్సుతో వసిష్ఠుని కదిలించాడు; దాని గురించి విను.
9.43.9
विश्वामित्रवसिष्ठौ तावहन्यहनि भारत ।
स्पर्धां तपः कृतां तीव्रां चक्रतुस्तौ वतपोधनौ ॥ ९.४३.९ ॥
భారతా, విశ్వామిత్రుడు మరియు వసిష్ఠుడు — తపస్సే ధనంగా కలవారు — ఆ ఇద్దరూ రోజురోజుకూ పోటీతో తీవ్ర తపస్సు చేశారు.
9.43.10
तत्राप्यधिकसन्तप्तो विश्वामित्रो महामुनिः ।
दृष्ट्वा तेजो वसिष्ठस्य चिन्तामभिजगाम ह ॥ ९.४३.१० ॥
అక్కడ కూడా అత్యంత సంతప్తుడైన మహర్షి విశ్వామిత్రుడు వసిష్ఠుని తేజస్సును చూసి చింతలో మునిగిపోయాడు.
9.43.11
तस्य बुद्धिरियं ह्यासीद्धर्मनित्यस्य भारत ।
इदं सरस्वती तूर्णं मत्समीपं तपोधनम् ॥ ९.४३.११ ॥
భారతా, ఎల్లప్పుడూ ధర్మనిష్ఠుడైన ఆయనకు ఈ ఆలోచన కలిగింది: 'సరస్వతి ఈ తపోధనుడిని వేగంగా నా దగ్గరకు తీసుకురావాలి.'
9.43.12
आनयिष्यति वेगेन वसिष्ठं जपतां वरम् ।
इहागतं द्विजश्रेष्ठं हनिष्यामि न संशयः ॥ ९.४३.१२ ॥
'జపించేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠుడిని ఆమె వేగంగా ఇక్కడికి తీసుకువస్తుంది; ఇక్కడికి వచ్చిన ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడిని నేను చంపుతాను, సందేహం లేదు.'
9.43.13
एवं निश्चित्य भगवान्विश्वामित्रो महामुनिः ।
सस्मार सरितां श्रेष्ठां क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ ९.४३.१३ ॥
ఈ విధంగా నిశ్చయించుకొని భగవానుడు మహాముని విశ్వామిత్రుడు, కోపంతో ఎర్రబారిన కన్నులతో, నదులలో శ్రేష్ఠురాలిని స్మరించాడు.
9.43.14
सा ध्याता मुनिना तेन व्याकुलत्वं जगाम ह ।
गत्वा चैनं महावीर्यं महाकोपं च भामिनी ॥ ९.४३.१४ ॥
ఆ ముని స్మరించగా ఆమె కలత చెందింది. ఆ సుందరి మహాబలుడు, మహాకోపం కలవాడి వద్దకు వెళ్ళింది.
9.43.15
तदा तं वेपमानाङ्गी विवर्णा प्राञ्जलिर्भृशम् ।
उपतस्थे मुनिवरं विश्वामित्रं सरस्वती ॥ ९.४३.१५ ॥
అప్పుడు వణుకుతున్న అవయవాలతో, వివర్ణమైన ముఖంతో, అత్యంత దండం పెట్టిన సరస్వతి ముని శ్రేష్ఠుడైన విశ్వామిత్రుని సమీపించింది.
9.43.16
हतवीरा यथा नारी साऽभवद्दुःखिता भृशम् ।
ब्रूहि किं करवाणीति प्रोवाच मुनिसत्तमम् ॥ ९.४३.१६ ॥
వీరుడైన భర్త హతుడైనప్పుడు స్త్రీ ఎలా దుఃఖిస్తుందో, ఆమె అలా అత్యంత దుఃఖితురాలైంది. 'చెప్పండి, నేను ఏమి చేయాలి?' అని ముని శ్రేష్ఠునితో అంది.
9.43.17
तामुवाच मुनिः क्रुद्धो वसिष्ठं शीघ्रमानय ।
यावदेनं निहन्म्यद्य तच्छ्रुत्वा व्यथिता नदी ॥ ९.४३.१७ ॥
కోపించిన ముని ఆమెతో అన్నాడు: 'వసిష్ఠుని త్వరగా తీసుకురా; ఈరోజే నేను అతన్ని చంపుతాను.' అది విని నది వ్యథ చెందింది.
9.43.18
साञ्जलिं तु ततः कृत्वा पुण्डरीकनिभेक्षणा ।
प्राकम्पत भृशं भीता वायुनेवाहता लता ॥ ९.४३.१८ ॥
అప్పుడు చేతులు జోడించిన, పద్మనేత్రి అయిన ఆమె అత్యంత భయపడి, గాలికి కొట్టబడిన తీగలా వణికింది.
9.43.19
तथारूपां तु तां दृष्ट्वा मुनिराह महानदीम् ।
अविचारं वसिष्ठं त्वमानयस्त्वान्तिकं मम ॥ ९.४३.१९ ॥
ఆమెను అలాంటి రూపంలో చూసిన ముని ఆ మహానదితో ఇలా అన్నాడు: 'ఆలోచించకుండా వసిష్ఠుడిని నా దగ్గరకు తీసుకురా.'
9.43.20
सा तस्य वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा पापं चिकीर्षितम् ।
वसिष्ठस्य प्रभावं च जानन्त्यप्रतिमं भुवि ॥ ९.४३.२० ॥
ఆమె అతని మాటలు విని, అతడు చేయాలనుకున్న పాపాన్ని గ్రహించి, భూమిపై వసిష్ఠుని అసమాన ప్రభావాన్ని తెలుసుకొని.
9.43.21
साऽभिगम्य वसिष्ठं च इदमर्थमचोदयत् ।
यदुक्ता सरितांश्रेष्ठा विश्वामित्रेण धीमता ॥ ९.४३.२१ ॥
ఆమె వసిష్ఠుని వద్దకు వెళ్ళి, నదులలో శ్రేష్ఠురాలికి బుద్ధిమంతుడైన విశ్వామిత్రుడు చెప్పిన ఈ విషయం కోసం అతడిని ప్రేరేపించింది.
9.43.22
उभयोः शापयोर्भीता वेपमाना पुनःपुनः ।
चिन्तयित्वा महाशापमृषिविप्रासिता भृशम् ॥ ९.४३.२२ ॥
రెండు శాపాలకు భయపడి, మళ్ళీ మళ్ళీ వణుకుతూ, మహాశాపాన్ని ఆలోచించి, ఋషులు విప్రులు తిరస్కరించగా అత్యంత వ్యథ చెంది.
9.43.23
तां कृशां च विवर्णां च दृष्ट्वा चिन्तासमन्विताम् ।
उवाच राजन्धर्मात्मा वसिष्ठो द्विपदां वरः ॥ ९.४३.२३ ॥
ఓ రాజా, ఆమె కృశించి, వివర్ణురాలై, చింతతో నిండి ఉండటం చూసి, ధర్మాత్ముడైన, మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠుడు అన్నాడు.
9.43.24
पाह्यात्मानं सरिच्छेष्ठे वह मां शीघ्रगामिनी ।
विश्वामित्रः शपेद्वि त्वां मा कृथास्त्वं विचारणाम् ॥ ९.४३.२४ ॥
'నదులలో శ్రేష్ఠురాలా, నిన్ను నీవు కాపాడుకో; వేగంగా ప్రవహించేదానా, నన్ను మోసుకెళ్ళు. విశ్వామిత్రుడు నిన్ను శపిస్తాడు; నీవు ఆలోచించకు.'
9.43.25
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृपाशीलस्य सा सरित् ।
चिन्तयामास कौरव्य किं कृत्वा सुकृतं भवेत् ॥ ९.४३.२५ ॥
ఆ కరుణాశీలుడి ఆ మాటలు విని, ఓ కౌరవ్యా, ఆ నది ఏ సత్కార్యం చేయాలి అని ఆలోచించింది.
9.43.26
तस्याश्चिन्ता समुत्पन्ना वसिष्ठो मय्यतीव हि ।
कृतवान्हि दयां नित्यं तस्या कार्यं हितं मया ॥ ९.४३.२६ ॥
ఆమె మనసులో ఒక ఆలోచన కలిగింది: వసిష్ఠుడు నాపై ఎల్లప్పుడూ ఎంతో దయ చూపాడు; కాబట్టి నేను ఆయనకు హితమైన పని చేయాలి.
9.43.27
अथ कूले स्वके राजञ्जपन्तमृषिसत्तमम् ।
जुह्वानं कौशिकं प्रेक्ष्य सरस्वत्यभ्यचिन्तयत् ॥ ९.४३.२७ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, తన తీరంలోనే జపం చేస్తూ హోమం చేస్తున్న ఋషిశ్రేష్ఠుడు కౌశికుడిని చూసి సరస్వతి ఆలోచించింది.
9.43.28
इदमन्तरमित्येवं ततः सा सरितां वरा ।
कूलापहारमकरोत्स्वेन वेगेन सा सरित् ॥ ९.४३.२८ ॥
'ఇదే అవకాశం' అని భావించి, నదులలో శ్రేష్ఠురాలైన ఆమె తన స్వంత వేగంతో తీరాన్ని కొట్టుకుపోయేలా చేసింది.
9.43.29
तेन कूलापहारेण मैत्रावरुणिरौह्यत ।
उह्यमानः स तुष्टाव तदा राजन्सरस्वतीम् ॥ ९.४३.२९ ॥
ఆ తీరం కొట్టుకుపోవడంతో మైత్రావరుణి (వసిష్ఠుడు) కొట్టుకుపోయాడు; కొట్టుకుపోతూ, ఓ రాజా, అప్పుడు ఆయన సరస్వతిని స్తుతించాడు.
9.43.30
पितामहस्य सरसः प्रवृत्ताऽसि सरस्वति ।
व्याप्तं चेदं जगत्सर्वं तवैवाम्भोभिरुत्तमैः ॥ ९.४३.३० ॥
ఓ సరస్వతీ, నీవు పితామహుని (బ్రహ్మ) సరస్సు నుండి ప్రవహించి వచ్చావు; ఈ సమస్త జగత్తు నీ ఉత్తమ జలాలతోనే వ్యాపించి ఉంది.
9.43.31
त्वमेवाकाशगा देवि मेघेषु सृजसे पयः ।
सर्वाश्चापस्त्वमेवेति यथा वयमधीमहि ॥ ९.४३.३१ ॥
ఓ దేవీ, ఆకాశంలో సంచరించే నీవే మేఘాలలో జలాన్ని సృష్టిస్తావు. అన్ని జలాలూ నీవే అని మేము తెలుసుకున్నట్లుగా.
9.43.32
पुष्टिर्द्युतिस्तथा कीर्तिः सिद्धिर्बुद्धिरमा तथा ।
त्वमेव वाणी स्वाहा त्वं तवायत्तमिदं जगत्।
त्वमेव सर्वभूतेषु वससीह चतुर्विधा ॥ ९.४३.३२ ॥
పుష్టి, ద్యుతి, కీర్తి, సిద్ధి, బుద్ధి, రమ కూడా నీవే. వాణి, స్వాహా కూడా నీవే. ఈ జగత్తు నీ అధీనంలో ఉంది. అన్ని ప్రాణులలో నాలుగు విధాలుగా నీవే నివసిస్తావు.
9.43.33
एवं सरस्वती राजन्स्तूयमाना महर्षिणा ।
वेगेनोवाह तं विप्रं विश्वामित्राश्रमं प्रति ॥ ९.४३.३३ ॥
ఓ రాజా, ఈ విధంగా మహర్షి స్తుతించగా సరస్వతి ఆ బ్రాహ్మణుని వేగంగా విశ్వామిత్రుని ఆశ్రమం వైపు మోసుకెళ్లింది.
9.43.34
न्यवेदयत चाक्षीक्ष्णं विश्वामित्राय तं मुनिम् ॥ ९.४३.३४ ॥
ఆమె ఆ ముని విశ్వామిత్రునికి పదే పదే ఆ విషయాన్ని తెలియజేసింది.
9.43.35
तमानीतं सरस्वत्या दृष्ट्वा कोपसमन्वितः ।
अथान्वेषत्प्रहरणं वसिष्ठान्तकरं तदा ॥ ९.४३.३५ ॥
సరస్వతి ఆ బ్రాహ్మణుని తీసుకురావడం చూసి అతడు కోపంతో నిండిపోయాడు. అప్పుడు వసిష్ఠుని అంతం చేయగల ఆయుధాన్ని వెతికాడు.
9.43.36
तं तु क्रुद्धमभिप्रेक्ष्य ब्रह्मवध्याभयान्नदी ।
अपोवाह वसिष्ठं तु प्राचीं दिशमतन्द्रिता।
उभयोः कुर्वती वाक्यं वञ्चयित्वा च गाधिजम् ॥ ९.४३.३६ ॥
ఆయన కోపంగా ఉండటం చూసి, బ్రాహ్మణ హత్య భయంతో, నది ఏమాత్రం బద్ధకించక వసిష్ఠుని తూర్పు దిక్కుకు కొట్టుకుపోయేలా చేసింది. ఇద్దరితో మాట్లాడుతూ, గాధి కుమారుని మోసగిస్తూ.
9.43.37
ततोपवाहितं दृष्ट्वा वसिष्ठमृषिसत्तमम् ।
अब्रवीत्त्वथ सङ्क्रुद्धो विश्वामित्रः सरस्वतीम् ॥ ९.४३.३७ ॥
అప్పుడు వసిష్ఠుడు కొట్టుకుపోవడాన్ని చూసి, ఋషిశ్రేష్ఠుడు విశ్వామిత్రుడు కోపంతో సరస్వతితో ఇలా అన్నాడు.
9.43.38
यस्मान्मां त्वं सरिच्छ्रेष्ठे वञ्चयित्वा पुनर्गता ।
शोणितं वह कल्याणि राक्षसानां च सम्मतम् ॥ ९.४३.३८ ॥
నదులలో శ్రేష్ఠురాలా, నన్ను మోసగించి నీవు మళ్ళీ వెళ్ళిపోయావు కాబట్టి, ఓ కల్యాణీ, రాక్షసులకు ఇష్టమైన రక్తాన్ని ప్రవహింపజేయి.
9.43.39
ततः सरस्वती शप्ता विश्वामित्रेण धीमता ।
अवहच्छोणितोन्मिश्रं तोयं संवत्सरं तदा ॥ ९.४३.३९ ॥
అప్పుడు జ్ఞాని విశ్వామిత్రుని శాపానికి గురైన సరస్వతి ఒక సంవత్సరం పాటు రక్తం కలిసిన నీటిని ప్రవహింపజేసింది.
9.43.40
अथर्षयश्च देवाश्च गन्धर्वाप्सरसस्तदा ।
सरस्वतीं तथा दृष्ट्वा बभूवुर्भृशदुःखिताः ॥ ९.४३.४० ॥
అప్పుడు ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు సరస్వతిని అలా చూసి అత్యంత దుఃఖితులయ్యారు.
9.43.41
एवं वसिष्ठापवाहो लोके ख्यातो जनाधिप ।
आगच्छच्च पुनर्मार्गं स्वमेव सरितां वरा ॥ ९.४३.४१ ॥
ఓ జనాధిపా, ఈ విధంగా వసిష్ఠుడు కొట్టుకుపోయిన ఘటన లోకంలో ప్రసిద్ధమైంది; నదులలో శ్రేష్ఠురాలైన సరస్వతి తన మార్గానికి తిరిగి వచ్చింది.