महाभारत · अध्याय 9.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.48.1
अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मञ्श्रुतवानस्मि तत्त्वतः ।
अभिषेकं कुमारस्य विस्तरेण यथाविधि ॥ ९.४८.१ ॥
हे ब्राह्मणा, हे अत्यंत अद्भुत आहे. कुमाराचा अभिषेक विस्तारे, यथाविधी, तत्त्वतः मी ऐकला आहे.
9.48.2
यच्छ्रुत्वा पूतमात्मानं विजानामि तपोधन ।
प्रहृष्टानि च रोमाणि प्रसन्नं च मनो मम ॥ ९.४८.२ ॥
हे तपोधना, हे ऐकून मी स्वतःला पवित्र समजतो; माझे अंगावरील केस उभे राहिले आहेत आणि माझे मन प्रसन्न झाले आहे.
9.48.3
अभिषेकं कुमारस्य दैत्यानां च वधं तथा ।
श्रुत्वा मे परमा प्रीतिर्भूयः कौतूहलं हि मे ॥ ९.४८.३ ॥
कुमाराचा अभिषेक आणि दैत्यांचा वध ऐकून मला परम आनंद झाला आहे; माझे कुतूहल पुन्हा वाढले आहे.
9.48.4
अपाम्पतिः कथं ह्यस्मिन्नभिषिक्तः पुरा सुरैः ।
तन्मे ब्रूहि महाप्रज्ञ कुशलो ह्यसि सत्तम ॥ ९.४८.४ ॥
हे महाप्रज्ञ, हे सत्तमा, पूर्वी देवांनी अपांचा पती (वरुण) याच्या संदर्भात कसा अभिषेक केला? ते मला सांगा, कारण आपण कुशल आहात.
9.48.5
शृणु राजन्निदं चित्रं पूर्वकाले यथाऽभवत् ॥ ९.४८.५ ॥
हे राजा, ऐक; पूर्वकाळी हे आश्चर्य जसे घडले तसे.
9.48.6
आदौ कृतयुगे राजन्वर्तमाने यथाविधि ।
वरुणं देवताः सर्वाः समेत्येदमथाब्रुवन् ॥ ९.४८.६ ॥
हे राजा, आरंभी कृतयुग चालू असताना, यथाविधी, सर्व देव वरुणाजवळ एकत्र येऊन असे बोलले.
9.48.7
यथाऽस्मान्सुरराट् शक्रो भयेभ्यः पाति सर्वदा ।
तथा त्वमपि सर्वासां सरितां वै पतिर्भव ॥ ९.४८.७ ॥
देवराज शक्र जसे आम्हांला सदैव भयांपासून वाचवतो, तसेच तूही सर्व नद्यांचा स्वामी हो.
9.48.8
वासश्च ते सदा देव सागरे मकरालये ।
समुद्रोऽयं तव वशे भविष्यति नदीपतिः ॥ ९.४८.८ ॥
हे देवा, तुझे निवासस्थान सदैव मकरांचे आलय असलेल्या सागरात राहील; हा समुद्र तुझ्या अधीन असेल, तू नद्यांचा स्वामी होशील.
9.48.9
सोमेन सार्धं च तव हानिवृद्वी भविष्यतः ।
एवमस्त्विति तान्देवान्वरुणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ९.४८.९ ॥
सोमासह तुझी हानी आणि वृद्धी होईल. 'असेच होवो' असे म्हणून वरुणाने त्या देवतांना हे वचन सांगितले.
9.48.10
समागम्य ततः सर्वे वरुणं सागरालयम् ।
अपाम्पतिं प्रचक्रुर्हि विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ ९.४८.१० ॥
मग सर्व देवांनी एकत्र येऊन सागरात वास करणाऱ्या वरुणाला विधिपूर्वक कर्माने जलांचा स्वामी केले.
9.48.11
अभिषिच्य ततो देवा वरुणं यादसाम्पतिम् ।
जग्मुः स्वान्येव स्थानानि पूजयित्वा जलेश्वरम् ॥ ९.४८.११ ॥
मग देवांनी जलचरांचा स्वामी वरुण याचा अभिषेक केला आणि जलेश्वराची पूजा करून आपापल्या स्थानी गेले.
9.48.12
अभिषिक्तस्ततो देवैर्वरुणोऽपि महायशाः ।
सरितः सागरांश्चैव नदांश्चापि सरांसि च।
पालयामास विधिना यथा देवाञ्शतक्रतुः ॥ ९.४८.१२ ॥
देवांनी अभिषिक्त केलेल्या महायशस्वी वरुणानेही नद्या, सागर, नदे आणि सरोवरे विधिपूर्वक तसेच पाळली, जसे शतक्रतू इंद्र देवांचे पालन करतो.
9.48.13
ततस्त्रत्राप्युपस्पृश्य दत्त्वा च विविधं वसु ।
अग्नितीर्थं महाप्राज्ञो जगामाथ प्रलम्बहा।
नष्टो न दृश्यते यत्र शमीगर्भे दुताशनः ॥ ९.४८.१३ ॥
तेथेही आचमन करून, विविध धन दान करून, महाप्राज्ञ प्रलंबहन्ता (बलराम) अग्नितीर्थाकडे गेले; जेथे शमीच्या गर्भात अग्नी नष्ट झाला असून दिसत नाही.
9.48.14
लोकालोकविनाशे च प्रादुर्भूते तदाऽनघ ।
उपतस्थुः सुरा यत्र सर्वलोकपितामहम् ॥ ९.४८.१४ ॥
हे निष्पाप, लोक व अलोकांचा विनाश प्रकट झाला, तेव्हा देव सर्वलोकपितामहाजवळ (ब्रह्मदेवाजवळ) गेले.
9.48.15
अग्निः प्रनष्टो भगवान्कारणं च न विद्महे ।
सर्वभूतक्षयो राजन्सम्पादय विभोऽनलम् ॥ ९.४८.१५ ॥
भगवान अग्नी नष्ट झाला आहे, त्याचे कारण आम्हांला ठाऊक नाही. हे राजा, सर्व भूतांचा क्षय होत आहे; हे विभो, अग्नीला पुन्हा प्रकट करा.
9.48.16
किमर्थं भगवानग्निः प्रनष्टो लोकभावनाः ।
विज्ञातश्च कथं देवैस्तन्ममाचक्ष्व तत्त्वतः ॥ ९.४८.१६ ॥
लोकांचा पालनकर्ता भगवान अग्नी कशासाठी नष्ट झाला? देवांनी ते कसे जाणले? ते मला यथार्थपणे सांगा.
9.48.17
भृगोः शापाद्भृशं भीतो जातवेदाः प्रतापवान् ।
शमीगर्भमथासाद्य ननाश भगवांस्ततः ॥ ९.४८.१७ ॥
भृगूच्या शापाने अत्यंत भयभीत झालेला प्रतापी जातवेदा (अग्नी) शमीच्या गर्भात जाऊन पोहोचला आणि तेथे नष्ट झाला.
9.48.18
प्रनष्टे तु तदा वह्नौ देवाः सर्वे सवासवाः ।
अन्वैषन्त तदा नष्टं ज्वलनं भृशदुःखिताः ॥ ९.४८.१८ ॥
अग्नी नष्ट झाल्यावर इंद्रासह सर्व देव अत्यंत दुःखी होऊन नष्ट झालेल्या त्या ज्वलनाचा शोध घेऊ लागले.
9.48.19
ततोऽग्नितीर्थमासाद्य शमीगर्भस्थमेव हि ।
ददृशुर्ज्वलनं तत्र वसमानं यथाविधि ॥ ९.४८.१९ ॥
नंतर अग्नितीर्थाला पोहोचून, शमीवृक्षाच्या गर्भात असलेल्या त्या अग्नीला तेथे यथाविधी वास करताना त्यांनी पाहिले.
9.48.20
देवाः सर्वे नरव्याघ्र बृहस्पतिपुरोगमाः ।
ज्वलनं तं समासाद्य प्रीताऽभूवन्सवासवाः ॥ ९.४८.२० ॥
हे नरव्याघ्रा, बृहस्पतीला पुढे करून सर्व देव इंद्रासह त्या अग्नीजवळ पोहोचून प्रसन्न झाले.
9.48.21
पुनर्यथागतं जग्मुः सर्वभक्षश्च सोऽभवत् ।
भृगोः शापान्महाभाग यदुक्तं ब्रह्मवादिना ॥ ९.४८.२१ ॥
ते जसे आले होते तसेच परत गेले; हे महाभागा, भृगूच्या शापामुळे तो सर्वभक्षक झाला — ब्रह्मवाद्याने सांगितल्याप्रमाणे.
9.48.22
तत्राप्याप्लुत्य मतिमान्ब्रह्मशापान्मुमोच ह ॥ ९.४८.२२ ॥
तेथेही स्नान करून बुद्धिमान पुरुष ब्रह्मशापातून मुक्त झाला.
9.48.23
तत्राप्लुत्य ततो ब्रह्मा सह देवैः प्रभुः पुरा ।
ससर्ज चान्नानि तथा देवतानां यथाविधि ॥ ९.४८.२३ ॥
तेथे स्नान करून प्रभू ब्रह्मदेवाने देवांसह पूर्वी यथाविधी अन्न आणि देवतांसाठी पदार्थ निर्माण केले.
9.48.24
तत्र स्नात्वा च दत्त्वा च वसूनि विविधानि च ।
कौबेरं प्रययौ तीर्थं यत्र तप्त्वा महत्तपः ॥ ९.४८.२४ ॥
तेथे स्नान करून आणि विविध धन दान करून, ज्या ठिकाणी त्याने महान तप केले होते त्या कौबेर तीर्थाला तो गेला.
9.48.25
धनाधिपत्यं सम्प्राप्तो राजन्नैलबिलः प्रभुः ॥ ९.४८.२५ ॥
हे राजा, नैलबिल प्रभू धनाधिपत्य प्राप्त झाले.
9.48.26
तत्रस्थमेव तं राजन्धनानि निधयस्तथा ।
उपतद्धतुर्नरश्रेष्ठ तत्तीर्थं लाङ्गली बलः ॥ ९.४८.२६ ॥
हे नरश्रेष्ठ राजा, तेथे असलेल्या त्याच्याजवळ धने आणि निधी उपस्थित झाले; त्या तीर्थाकडे लांगलधारी बलराम (गेला).
9.48.27
गत्वा स्नात्वा च विधिवद्ब्राह्मणेभ्यो धनं ददौ ।
ददृशे तत्र तत्स्थानं कौबेरे काननोत्तमे ॥ ९.४८.२७ ॥
तेथे जाऊन, विधिवत स्नान करून, त्यांनी ब्राह्मणांना धन दिले; उत्तम अरण्यात कुबेराचे ते स्थान पाहिले.
9.48.28
पुरा यत्र तपस्तप्तं विपुलं सुमहात्मना ।
यक्षराज्ञा कुबेरेण वरा लब्धाश्च पुष्कलाः ॥ ९.४८.२८ ॥
पूर्वी जेथे महात्मा यक्षराज कुबेराने विपुल तप केले होते आणि तिथेच अनेक वर प्राप्त केले होते.
9.48.29
धनाधिपत्यं सख्यं च रुद्रेणामिततेजसा ।
सुरत्वं लोकपालत्वं पुत्रं च नलकूबरम् ॥ ९.४८.२९ ॥
धनाधिपत्य, अमिततेजस्वी रुद्राशी मैत्री, देवत्व, लोकपालत्व, पुत्र नलकूबर (हेही प्राप्त झाले).
9.48.30
यत्र लेभे महाबाहो धनाधिपतिरञ्जसा ।
अभिषिक्तश्च तत्रैव समागम्य मरुद्गणैः ॥ ९.४८.३० ॥
हे महाबाहो, जेथे धनाधिपतीने सहज हे पद प्राप्त केले, आणि तिथेच मरुद्गणांसह एकत्र येऊन त्याचा अभिषेक झाला.
9.48.31
वाहनं चास्य तद्दत्तं हंसयुक्तं मनोजवम् ।
विमानं पुष्पकं दिव्यं नैर्ऋतैश्वर्यमेव च ॥ ९.४८.३१ ॥
त्याला हंसांनी जुंपलेले, मनासारखे वेगवान ते वाहन, दिव्य पुष्पक विमान आणि नैर्ऋतांचे ऐश्वर्यही देण्यात आले.
9.48.32
तत्राप्लुत्य बलो राजन्दत्त्वा दायांश्च पुष्कलान् ।
जगाम त्वरितो रामस्तीर्थं स्वेतानुलेपनः ॥ ९.४८.३२ ॥
हे राजा, तेथे स्नान करून बलरामाने पुष्कळ दाने दिली, आणि पांढरे अंगराग लावलेला राम त्वरेने तीर्थाकडे गेला.
9.48.33
निषेवितं सर्वसत्वैर्नाम्ना बदरपाचनम् ।
नानर्तुकवनोपेतं सदा पुष्पफलं शुभम् ॥ ९.४८.३३ ॥
बदरपाचन नावाचे ते तीर्थ सर्व प्राण्यांनी सेविलेले आहे; तेथे सर्व ऋतूंची वने आहेत, जी सदैव फुलांनी व फळांनी शुभ असतात.