મહાભારત · અધ્યાય 9.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.49.1
ततस्तीर्थवरं रामो ययौ बदरपाचनाम् ।
तपस्विसिद्धचरितं यत्र कन्या धृतव्रता ॥ ९.४९.१ ॥
પછી રામ શ્રેષ્ઠ તીર્થ બદરપાચનમાં ગયા, જ્યાં તપસ્વીઓ અને સિદ્ધો વિચરે છે; ત્યાં વ્રતધારી એક કન્યા હતી.
9.49.2
भरद्वाजस्य दुहिता रुपेणाप्रतिमा भुवि ।
श्रुतावती नाम विभो कुमारी ब्रह्मचारिणी ॥ ९.४९.२ ॥
ભરદ્વાજની પુત્રી, પૃથ્વી પર રૂપમાં અજોડ; હે વિભુ, શ્રુતાવતી નામની બ્રહ્મચારિણી કુમારી.
9.49.3
तपश्चचार सात्युग्रं नियमैर्बहुभिर्वृता ।
भर्ता मे देवराजः स्यादिति निश्चित्य भामिनी ॥ ९.४९.३ ॥
ઘણા નિયમો સહિત તે ભામિનીએ 'દેવરાજ જ મારા પતિ થાય' એવો નિશ્ચય કરીને અતિ ઉગ્ર તપ કર્યું.
9.49.4
समास्तस्या व्यतिक्रान्ता बह्व्यः कुरुकुलोद्वह ।
चरन्त्या नियमांस्तांस्तांस्त्रीभिस्तीव्रान्सुदुश्चरान् ॥ ९.४९.४ ॥
હે કુરુકુલના ધુરંધર, તેના ઘણાં વર્ષો વીતી ગયાં; સ્ત્રીઓ માટે અત્યંત કઠિન એવા કઠોર નિયમો તે પાળતી હતી.
9.49.5
तस्यास्तु तेन वृत्तेन तपसा च विशाम्पते ।
भक्त्या च भगवान्प्रीतः परया पाकशासनः ॥ ९.४९.५ ॥
હે વિશાંપતિ, તેના તે આચરણ, તપ અને પરમ ભક્તિથી ભગવાન પાકશાસન ઇન્દ્ર પ્રસન્ન થયા.
9.49.6
आजगामाश्रमं तस्यास्त्रिदशाधिपतिः प्रभुः ।
आस्थाय रूपं विप्रर्षेर्वसिष्ठस्य महात्मनः ॥ ९.४९.६ ॥
ત્રિદશાધિપતિ પ્રભુ ઇન્દ્ર તેના આશ્રમે આવ્યા; મહાત્મા વિપ્રર્ષિ વસિષ્ઠનું રૂપ ધારણ કરીને.
9.49.7
सा तं दृष्ट्वोग्रतपसं वसिष्ठं तपतां वरम् ।
आचारैर्मुनिभिर्दृष्टैः पूजयामास भारत ॥ ९.४९.७ ॥
ઉગ્ર તપ કરનાર, તપસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ વસિષ્ઠને જોઈને, મુનિઓએ જોયેલા આચારો પ્રમાણે તેણીએ તેમની પૂજા કરી, હે ભારત.
9.49.8
उवाच नियमज्ञा च कल्याणी सा प्रियंवदा ।
भगवन्मुनिशार्दूल किमाज्ञापयसि प्रभो ॥ ९.४९.८ ॥
નિયમોને જાણનારી, કલ્યાણી, પ્રિય બોલનારી તેણીએ કહ્યું: 'હે ભગવન્, હે મુનિશાર્દૂલ, હે પ્રભો, આપ શું આજ્ઞા કરો છો?'
9.49.9
सर्वमद्य यथाशक्ति तव दास्यामि सुव्रत ।
शक्त्रभक्त्या च ते पाणिं न दास्यामि कथञ्चन ॥ ९.४९.९ ॥
હે સુવ્રત, આજે મારી શક્તિ મુજબ હું આપને બધું આપીશ; પરંતુ શક્રની ભક્તિને કારણે હું આપને કોઈ રીતે મારો હાથ નહીં આપું.
9.49.10
व्रतैश्च नियमैश्चैव तपसा च तपोधन ।
शक्रस्तोषयितव्यो वै मया त्रिभुवनेश्वरः ॥ ९.४९.१० ॥
હે તપોધન, વ્રતો, નિયમો અને તપથી મારે ત્રિભુવનેશ્વર શક્રને પ્રસન્ન કરવાના છે.
9.49.11
इत्युक्तो भगवान्देवः स्मयन्निव निरीक्ष्य ताम् ।
उवाच नियमं ज्ञात्वा सांत्वयन्निव भारत ॥ ९.४९.११ ॥
આમ કહેવાતાં, ભગવાન દેવ સ્મિત કરતાં તેણીને જોઈને, તેણીનો નિયમ જાણીને, જાણે સાંત્વના આપતા હોય તેમ બોલ્યા, હે ભારત.
9.49.12
उग्रं तपश्चरसि वै विदिता मेऽसि सुव्रते ।
यदर्थमयमारम्भस्तव कल्याणि हृद्गतः ॥ ९.४९.१२ ॥
હે સુવ્રતે, તું ઉગ્ર તપ કરે છે, એ હું જાણું છું; હે કલ્યાણી, તારા હૃદયમાં જે છે તેના માટે જ આ તારો આરંભ છે.
9.49.13
तच्च सर्वं यथाभूतं भविष्यति वरानने ।
तपसा लभ्यते सर्वं यथाभूतं भविष्यति ॥ ९.४९.१३ ॥
હે સુંદર મુખવાળી, તે સર્વ જેવું છે તેવું જ થશે. તપથી સર્વ કંઈ પ્રાપ્ત થાય છે; જેવું થવાનું તેવું થશે.
9.49.14
यथा स्थानानि दिव्यानि विबुधानां शुभानने ।
तपसा तानि प्राप्याणि तपोमूलं महात्सुखम् ॥ ९.४९.१४ ॥
હે શુભમુખી, દેવોના જે દિવ્ય સ્થાનો છે તે તપથી પ્રાપ્ત કરવા યોગ્ય છે; તપના મૂળમાં મહાન સુખ છે.
9.49.15
इति कृत्वा तपो घोरं देहं सन्न्यस्य मानवाः ।
देवत्वं यान्ति कल्याणि शृणुष्वैकं वचो मम ॥ ९.४९.१५ ॥
આ રીતે ઘોર તપ કરીને, દેહ ત્યાગીને મનુષ્યો દેવત્વ પામે છે. હે કલ્યાણી, મારી એક વાત સાંભળ.
9.49.16
प़ञ्च चैतानि सुभगे बदराणि शुभव्रते ।
पचेत्युक्त्वा तु भगवाञ्जगाम बलसूदनः ॥ ९.४९.१६ ॥
હે સૌભાગ્યવતી, શુભવ્રતા, આ પાંચ બોર પકાવ એમ કહીને બલસૂદન ભગવાન ચાલ્યા ગયા.
9.49.17
आमन्त्र्य तां तु कल्याणीं ततो जप्यं जजाप सः ।
अविदूरे ततस्तस्मादाश्रमात्तीर्थमुत्तमम् ॥ ९.४९.१७ ॥
તે કલ્યાણીને સંબોધીને પછી તેમણે જપ કર્યો. ત્યારપછી તે આશ્રમથી થોડે દૂર એક ઉત્તમ તીર્થ હતું.
9.49.18
तच्च तीर्थं महाराज यत्र जप्यं जजाप सः ।
इन्द्रतीर्थेतिविख्यातं त्रिषु लोकेषु मानद ॥ ९.४९.१८ ॥
હે મહારાજ, જ્યાં તેમણે જપ કર્યો તે તીર્થ એ જ છે; તે ઇન્દ્રતીર્થ નામે ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત છે, હે માનદ.
9.49.19
तस्य जिज्ञासनार्थं स भगवान्पाकशासनः ।
बदराणामपचनं चकार विबुधाधिपः ॥ ९.४९.१९ ॥
તેની કસોટી કરવા માટે પાકશાસન ભગવાન, દેવોના અધિપતિ ઇન્દ્રે બોર રાંધ્યા.
9.49.20
ततः प्रतप्ता सा राजन्वाग्यता विगतक्लमा ।
तत्परा शुचिसंवीता पावके समधिश्रयत्।
अपचद्राजशार्दूल बदराणि महाव्रता ॥ ९.४९.२० ॥
ત્યારે, હે રાજન, તપેલી તે, મૌન, થાક વિનાની, તેમાં લીન, શુદ્ધ વસ્ત્ર પહેરીને, અગ્નિ પર મૂકીને, હે રાજશાર્દૂલ, મહાવ્રતા તેણે બોર રાંધ્યા.
9.49.21
तस्याः पचन्त्याः सुमहान्कालोऽगात्पुरुषर्षभ ।
न च स्म तान्यपच्यन्त दिनं च क्षयमभ्यगात् ॥ ९.४९.२१ ॥
તે રાંધતી હતી ત્યારે ઘણો સમય વીતી ગયો, હે પુરુષર્ષભ. તે બોર ન રંધાયા, અને દિવસ પણ ખૂટ્યો.
9.49.22
हुताशनेन दग्धश्च यस्तस्याः काष्ठसञ्चयः ।
अकाष्ठमग्निं सा दृष्ट्वा स्वशरीरमथादहत् ॥ ९.४९.२२ ॥
અગ્નિથી તેનો લાકડાનો ઢગલો બળી ગયો. લાકડા વિનાનો અગ્નિ જોઈને તેણે પોતાનું જ શરીર બાળ્યું.
9.49.23
पादौ प्रक्षिप्य सा पूर्वं पावके चारुदर्शना ।
दग्धौ दग्धौ पुनः पादावुपावर्तयतानघ ॥ ९.४९.२३ ॥
પહેલાં પગ અગ્નિમાં નાખીને, સુંદર મુખવાળી તે, હે અનઘ, બળેલા પગ ફરી ફરી ફેરવતી હતી.
9.49.24
चरणे दह्यमाने च नाचिन्तयदनिन्दिता ।
दुःखं कमलपत्राक्षी महर्षिप्रियकाम्यया ॥ ९.४९.२४ ॥
પગ બળતા હોવા છતાં તે નિર્દોષ, કમળપત્ર જેવી આંખોવાળી, મહર્ષિને પ્રિય કરવાની ઇચ્છાથી દુઃખનો વિચાર ન કરતી.
9.49.25
न वैमनस्यं तस्यास्तु मुखभेदोऽथवाऽभवत् ।
शरीरमग्निना दीप्य जलमध्ये यथा स्थिता ॥ ९.४९.२५ ॥
તેના મનમાં ખેદ ન થયો, ન તો મુખનો રંગ બદલાયો; અગ્નિથી શરીર બળતું હોવા છતાં તે પાણીની વચ્ચે ઊભી હોય તેમ રહી.
9.49.26
तच्चास्याः पचने यत्नं न न्यवर्तत भारत ।
सर्वथा बदराण्येव पक्तव्यानीति कन्यका ॥ ९.४९.२६ ॥
હે ભારત, તેના રાંધવાના પ્રયત્નમાં ખામી ન આવી; 'સર્વથા માત્ર બોર જ રાંધવાના છે' એમ વિચારીને તે કન્યા લાગી રહી.
9.49.27
सा तन्मनसि कृत्वैव महर्षेर्वचनं शुभा ।
अपचद्बदराण्येव न चापच्यन्त भारत ॥ ९.४९.२७ ॥
તે શુભ કન્યાએ મહર્ષિનું વચન મનમાં ધારણ કરીને માત્ર બોર જ રાંધ્યા; હે ભારત, બીજું કંઈ રાંધવામાં આવ્યું નહીં.
9.49.28
तस्यास्तु चरणौ वह्निर्ददाह भगवान्स्वयम् ।
न च तस्या मनोदुःखं स्वल्पमप्यभवत्तदा ॥ ९.४९.२८ ॥
તેના ચરણોને ભગવાન અગ્નિએ સ્વયં બાળ્યા; પરંતુ તે સમયે તેના મનમાં થોડું પણ દુઃખ ન થયું.
9.49.29
अथ तत्कर्म दृष्ट्वाऽस्याः प्रीतस्त्रिभुवनेश्वरः ।
ततः सन्दर्शयामास कन्यायै रूपमात्मनः ॥ ९.४९.२९ ॥
પછી તેનું તે કર્મ જોઈને ત્રિભુવનેશ્વર પ્રસન્ન થયા, અને તે પછી તેમણે તે કન્યાને પોતાનું રૂપ બતાવ્યું.
9.49.30
उवाच च सुरश्रेष्ठस्तां कन्यां सुदृढव्रताम् ।
प्रीतोऽस्मि ते शुभे भक्त्या तपसा नियमेन च ॥ ९.४९.३० ॥
દેવશ્રેષ્ઠે તે દૃઢવ્રતા કન્યાને કહ્યું — 'હે શુભે, તારી ભક્તિ, તપસ્યા અને નિયમથી હું પ્રસન્ન છું.'
9.49.31
तस्माद्योऽभिमतः कामः स ते सम्पत्स्यते शुभे ।
देहं त्यक्त्वा महाभागे त्रिदिवे मयि वत्स्यसि ॥ ९.४९.३१ ॥
તેથી હે શુભે, તારી ઇચ્છિત કામના પૂર્ણ થશે. હે મહાભાગે, દેહ ત્યજીને તું મારી સાથે સ્વર્ગમાં વસીશ.
9.49.32
इदं च ते तीर्थवरं स्थिरं लोके भविष्यति ।
सर्वपापापहं सुभ्रु नाम्ना बदरपाचनम्।
विख्यातं त्रिषु लोकेषु ब्रह्मर्षिभिरभिप्लुतम् ॥ ९.४९.३२ ॥
આ શ્રેષ્ઠ તીર્થ તારા નામે લોકમાં સ્થિર રહેશે. હે સુભ્રૂ, સર્વ પાપ હરનારું આ 'બદરપાચન' નામે ત્રણે લોકમાં પ્રસિદ્ધ થશે અને બ્રહ્મર્ષિઓ તેમાં સ્નાન કરશે.
9.49.33
अस्मिन्खलु महाभागे शुभे तीर्थवरेऽनघे ।
त्यक्त्वा सप्तर्षयो जग्मुर्हिमवन्तमरुन्धतीम् ॥ ९.४९.३३ ॥
હે મહાભાગે, હે શુભે, હે અનઘે, આ શ્રેષ્ઠ તીર્થમાં જ સપ્તર્ષિઓ તને છોડીને અરુંધતી સહિત હિમાલય તરફ ગયા.
9.49.34
ततस्ते वै महाभागा गत्वा तत्र सुसंशिताः ।
वृत्त्यर्थं फलमूलानि समाहर्तुं ययुः किल ॥ ९.४९.३४ ॥
પછી તે મહાભાગ, અતિ સંયમી ઋષિઓ ત્યાં જઈને આજીવિકા માટે ફળ અને મૂળ એકઠાં કરવા ગયા.
9.49.35
तेषां वृत्त्यर्थिनां तत्र वसतां हिमवद्वने ।
अनावृष्टिरनुप्राप्ता तदा द्वादशवार्षिकी ॥ ९.४९.३५ ॥
હિમાલયના વનમાં ત્યાં વસતા, આજીવિકા શોધતા તેમના પર ત્યારે બાર વર્ષ ચાલનારો અનાવૃષ્ટિ (દુકાળ) આવી પડ્યો.
9.49.36
ते कृत्वा चाश्रमं तत्र न्यवसन्त तपस्विनः ।
अरुन्धत्यपि कल्याणी तपोनित्याऽभवत्तदा ॥ ९.४९.३६ ॥
તે તપસ્વીઓ ત્યાં આશ્રમ બનાવીને વસ્યા; કલ્યાણી અરુંધતી પણ ત્યારથી નિત્ય તપમાં લીન રહી.
9.49.37
अरुन्धतीं ततो दृष्ट्वा तीव्रं नियममास्थिताम् ।
अथागमत्त्रिनयनः सुप्रीतो वरदस्तदा ॥ ९.४९.३७ ॥
કઠોર નિયમનું પાલન કરતી અરુંધતીને જોઈને ત્રિનેત્ર, અત્યંત પ્રસન્ન વરદાતા ત્યારે આવ્યા.
9.49.38
ब्राह्मं रूपं ततः कृत्वा महादेवो महायशाः ।
तामभ्येत्याब्रवीद्देवो भिक्षामिच्छाम्यहं शुभे ॥ ९.४९.३८ ॥
પછી મહાયશસ્વી મહાદેવે બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને તેની પાસે જઈને કહ્યું, "હે શુભે, હું ભિક્ષા ઇચ્છું છું."
9.49.39
प्रत्युवाच ततः सा तं ब्राह्मणं चारुदर्शना ।
क्षीणोऽन्नसञ्चयो विप्र बदराणीह भक्षय ॥ ९.४९.३९ ॥
પછી તે સુંદર દેખાવવાળી તે બ્રાહ્મણને બોલી, "હે વિપ્ર, અન્નનો સંચય ક્ષીણ થયો છે; અહીં બોર ખાઓ."
9.49.40
ततोऽब्रवीन्महादेवः पचस्वैतानि सुव्रते ।
इत्युक्ता साऽपचत्तानि ब्राह्मणप्रियकाम्यया।
अधिश्रित्य समिद्धेऽग्नौ बदराणि यशस्विनी ॥ ९.४९.४० ॥
પછી મહાદેવે કહ્યું, "હે સુવ્રતા, આ રાંધ." એમ કહેવાતાં તે યશસ્વિની બ્રાહ્મણને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી સળગતા અગ્નિ પર મૂકીને તે બોર રાંધવા લાગી.
9.49.41
दिव्या मनोरमाः पुण्याः कथाः शुश्राव सा तदा ।
अतीता सा त्वनावृष्टिर्घोरा द्वादशवार्षिकी ॥ ९.४९.४१ ॥
ત્યારે તેણે દિવ્ય, મનોહર, પવિત્ર કથાઓ સાંભળી. બાર વર્ષ ચાલેલો એ ભયંકર અનાવૃષ્ટિનો કાળ વીતી ગયો.
9.49.42
अनश्नन्त्याः पचन्त्याश्च शृण्वन्त्याश्च कथाः शुभाः ।
दिनोपमः स तस्याथ कालोऽतीतः सुदारुणः ॥ ९.४९.४२ ॥
ન ખાતાં, રાંધતાં અને શુભ કથાઓ સાંભળતાં તેને તે અતિ દારુણ કાળ એક દિવસ જેવો વીતી ગયો.
9.49.43
ततस्तु मुनयः प्राप्ताः फलान्यादाय पर्वतात् ।
ततः स भगवान्प्रीतः प्रोवाचारुन्धतीं ततः ॥ ९.४९.४३ ॥
ત્યારે મુનિઓ પર્વતેથી ફળો લઈને આવ્યા. પછી ભગવાન પ્રસન્ન થઈને અરુંધતીને બોલ્યા.
9.49.44
उपसर्पस्व धर्मज्ञे यथापूर्वमिमानृषीन् ।
प्रीतोऽस्मि तव धर्मज्ञे तपसा नियमेन च ॥ ९.४९.४४ ॥
હે ધર્મજ્ઞા, પહેલાંની જેમ આ ઋષિઓ પાસે જા. હે ધર્મજ્ઞા, તારા તપ અને નિયમથી હું પ્રસન્ન છું.
9.49.45
ततः सन्दर्शयामास स्वरूपं भगवान्हरः ।
ततोऽब्रवीत्तदा तेभ्यस्तस्याश्च चरितं महत् ॥ ९.४९.४५ ॥
ત્યારે ભગવાન હરે પોતાનું સ્વરૂપ બતાવ્યું. પછી તેમને તેના મહાન ચરિત્ર વિશે કહ્યું.
9.49.46
भवद्भिर्हिमवत्पृष्ठे यत्तपः समुपार्जितम् ।
अस्यास्च यत्तपो विप्रा न समं तन्मतं मम ॥ ९.४९.४६ ॥
હિમાલયની પીઠ પર તમે જે તપ મેળવ્યું છે, અને તેનું જે તપ છે, હે વિપ્રો, તે મારા મતે સમાન નથી.
9.49.47
अनया हि तपस्विन्या तपस्तप्तं सुदुश्चरम् ।
अनश्नन्त्या पचन्त्या च समा द्वादश पारिताः ॥ ९.४९.४७ ॥
આ તપસ્વિનીએ અત્યંત કઠિન તપ કર્યું છે. ન ખાતાં, રાંધતાં બાર વર્ષ પૂરાં થયાં.
9.49.48
ततः प्रोवाच भगवांस्तामेवारुन्धतीं पुनः ।
वरं वृणीष्व कल्याणि यत्तेऽभिलषितं हृदि ॥ ९.४९.४८ ॥
પછી ભગવાને ફરીથી તે અરુંધતીને કહ્યું: હે કલ્યાણી, તારા હૃદયમાં જે ઇચ્છિત છે તે વર પસંદ કર.
9.49.49
साऽब्रवीत्पृथुताम्राक्षी देवं सप्तर्षिसंसदि ।
भगवान्यदि मे प्रीतस्तीर्थं स्यादिदमद्भुतम् ॥ ९.४९.४९ ॥
પહોળી લાલ આંખોવાળી તે સપ્તર્ષિઓની સભામાં દેવને બોલી: "ભગવાન, જો તમે મારા પર પ્રસન્ન હો, તો અહીં આ અદ્ભુત તીર્થ થાય."
9.49.50
सिद्धदेवर्षिदयितं नाम्ना बदरपाचनम् ।
तथाऽस्मिन्देवदेवेश त्रिरात्रमुषितः शुचिः ॥ ९.४९.५० ॥
સિદ્ધો, દેવો અને ઋષિઓને પ્રિય આ સ્થાન બદરપાચન નામે ઓળખાય. હે દેવદેવ, અહીં શુદ્ધ થઈ ત્રણ રાત્રિ રહેનાર.
9.49.51
प्राप्नुयादुपवासेन फलं द्वादशवार्षिकम् ।
एवमस्त्विति तां देवः प्रत्युवाच तपस्विनीम् ॥ ९.४९.५१ ॥
ઉપવાસથી બાર વર્ષનું ફળ પ્રાપ્ત થાય." "એમ જ થાઓ" એમ કહીને દેવે તે તપસ્વિનીને ઉત્તર આપ્યો.
9.49.52
सप्तर्षिभिः स्तुतो देवस्ततो लोकं ययौ तदा ।
ऋषयो विस्मयं जग्मुस्तां दृष्ट्वा चाप्यरुन्धतीम्।
अश्रान्तां चाविवर्णां च क्षुत्पिपासाऽसमायुताम् ॥ ९.४९.५२ ॥
સપ્તર્ષિઓ દ્વારા સ્તુતિ પામેલા દેવ ત્યારે પોતાના લોકે ગયા. ઋષિઓ વિસ્મિત થયા; થાક વિના, રંગ બદલાયા વિના, ભૂખ-તરસથી અપ્રભાવિત અરુંધતીને જોઈને તેઓ વધુ આશ્ચર્ય પામ્યા.
9.49.53
एवं सिद्धिः परा प्राप्ता अरुन्धत्या विशुद्धया ।
यथा त्वया महाभागे मदर्थे संशितव्रते ॥ ९.४९.५३ ॥
આ રીતે શુદ્ધ અરુંધતીએ પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી; હે મહાભાગે, તેં મારા માટે, હે કઠોરવ્રતે.
9.49.54
विशेषो हि त्वया भद्रे व्रते ह्यस्मिन्समर्पितः ।
तथा चेदं ददाम्यद्य नियमेन सुतोषितः।
विशेषं तव कल्याणि प्रयच्छामि वरं वरे ॥ ९.४९.५४ ॥
હે ભદ્રે, આ વ્રતમાં તેં વિશેષ સમર્પણ બતાવ્યું છે. તેથી અત્યંત સંતુષ્ટ થઈ આજે નિયમાનુસાર આ આપું છું. હે કલ્યાણી, તને વિશેષ વર આપું છું; વર પસંદ કર.
9.49.55
अरुन्धत्या वरस्तस्या यो दत्तो वै महात्मना ।
तस्य चाहं प्रभावेन तव कल्याणि तेजसा।
प्रवक्ष्यामि परं भूयो वरमत्र यथाविधि ॥ ९.४९.५५ ॥
અરુંધતીને મહાત્માએ જે વર આપ્યો હતો તેના પ્રભાવથી અને તારા તેજથી, હે કલ્યાણી, અહીં યથાવિધિ બીજો શ્રેષ્ઠ વર કહીશ.
9.49.56
यस्त्वेकां रजनीं तीर्थे वत्स्यते सुसमाहितः ।
सस्नात्वा प्राप्स्यते लोकान्देहन्यासात्सुदुर्लभान् ॥ ९.४९.५६ ॥
જે તીર્થમાં એક રાત્રિ એકાગ્ર ચિત્તે રહી સ્નાન કરશે, તે દેહ છોડ્યા પછી અતિ દુર્લભ લોક પામશે.
9.49.57
इत्युक्त्वा भगवान्देवः सहस्राक्षः प्रतापवान् ।
श्रुतावतीं ततः पुण्यां जगाम त्रिदिवं पुनः ॥ ९.४९.५७ ॥
એમ કહીને ભગવાન, પ્રતાપી સહસ્રાક્ષ દેવ પછી એ પવિત્ર શ્રુતાવતીથી ફરી સ્વર્ગે ગયા.
9.49.58
गते वज्रधरे राजंस्तत्र वर्षं पपात ह ।
पुष्पाणां भरतश्रेष्ठ दिव्यानां पुण्यगन्धिनाम् ॥ ९.४९.५८ ॥
વજ્રધર ગયા પછી, હે રાજન, ત્યાં પવિત્ર સુગંધવાળાં દિવ્ય પુષ્પોની વર્ષા થઈ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
9.49.59
दवदुन्दुभयश्चापि नेदुस्तत्र महास्वनाः ।
मारुतश्च ववौ पुण्यः पुण्यगन्धो विशाम्पते ॥ ९.४९.५९ ॥
ત્યાં દેવ દુંદુભિઓ પણ મોટા નાદથી વાગી ઊઠી, અને હે પ્રજાપતિ, પવિત્ર સુગંધવાળો પવન વાયો.
9.49.60
उत्सृज्य तु शुभा देहं जगामास्य च भार्यताम् ।
तपसोग्रेण तं लब्ध्वा तेन रेमे सहाच्युत ॥ ९.४९.६० ॥
શુભાએ દેહ છોડીને તેની ભાર્યાપણું પામી; ઘોર તપથી તેને મેળવીને તેની સાથે રમી, હે અચ્યુત.
9.49.61
का तस्या भगवन्माता क्व संवृद्धा च शोभना ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं विप्र परं कौतूहलं हि मे ॥ ९.४९.६१ ॥
તેની માતા કોણ હતી? તે શોભના ક્યાં ઉછરી? હે ભગવન્, હે વિપ્ર, આ સાંભળવાની મને ઘણી ઉત્સુકતા છે.
9.49.62
भरद्वाजस्य विप्रर्षेः स्कन्नं रेतो महात्मनः ।
दृष्ट्वाऽप्सरसमायान्तीं घृताचीं पृथलोचनाम् ॥ ९.४९.६२ ॥
મહાત્મા વિપ્રર્ષિ ભરદ્વાજનું રેતસ સ્ખલિત થયું, જ્યારે તેમણે વિશાળ નેત્રવાળી અપ્સરા ઘૃતાચીને આવતી જોઈ.
9.49.63
स तु जग्राह तद्रेतः करेण जपतां वरः ।
तदाऽपतत्पर्णपुटे तत्र सा सम्भवत्सुता ॥ ९.४९.६३ ॥
જપ કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ તેમણે તે રેતસને હાથમાં લીધું; ત્યારે તે પર્ણપુટમાં પડ્યું, અને ત્યાં તે કન્યા જન્મી.
9.49.64
तस्यास्तु जातकर्मादि कृत्वा सर्वं तपोधनः ।
नाम चास्याः स कृतवान्भरद्वाजो महामुनिः ॥ ९.४९.६४ ॥
તપોધન મહામુનિ ભરદ્વાજે તેના જાતકર્મ વગેરે બધા સંસ્કાર કરીને તેનું નામ પણ રાખ્યું.
9.49.65
श्रुतावतीति धर्मात्मा देवर्षिगणसंसदि ।
स्वे च तामाश्रमे न्यस्य जगाम हिमवद्वनम् ॥ ९.४९.६५ ॥
દેવ-ઋષિગણની સભામાં 'શ્રુતાવતી' એવું નામ આપીને તે ધર્માત્માએ તેને પોતાના આશ્રમમાં રાખી અને હિમાલયના વનમાં ચાલ્યા ગયા.
9.49.66
तत्राप्युपस्पृश्य महानुभावो ।
वसूनि दत्त्वा च महाद्विजेभ्यः।
जगाम तीर्थं सुसमाहितात्मा ।
शक्रस्य वृष्णिप्रवरस्तदानीम् ॥ ९.४९.६६ ॥
ત્યાં પણ તે મહાનુભાવે આચમન કરીને મહાન બ્રાહ્મણોને ધન દાન કર્યું, અને સ્થિર ચિત્તે ઇન્દ્રના તીર્થે ગયા—ત્યારે વૃષ્ણિવંશના શ્રેષ્ઠ.