ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 9.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.49.1
ततस्तीर्थवरं रामो ययौ बदरपाचनाम् ।
तपस्विसिद्धचरितं यत्र कन्या धृतव्रता ॥ ९.४९.१ ॥
ଏହାପରେ ରାମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ବଦରପାଚନକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତପସ୍ବୀ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଚାଲନ୍ତି; ସେଠାରେ ବ୍ରତଧାରିଣୀ ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ।
9.49.2
भरद्वाजस्य दुहिता रुपेणाप्रतिमा भुवि ।
श्रुतावती नाम विभो कुमारी ब्रह्मचारिणी ॥ ९.४९.२ ॥
ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ କନ୍ୟା, ପୃଥିବୀରେ ରୂପରେ ଅତୁଳନୀୟା; ହେ ବିଭୁ, ଶ୍ରୁତାବତୀ ନାମରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ କୁମାରୀ।
9.49.3
तपश्चचार सात्युग्रं नियमैर्बहुभिर्वृता ।
भर्ता मे देवराजः स्यादिति निश्चित्य भामिनी ॥ ९.४९.३ ॥
ବହୁ ନିୟମ ସହିତ ସେହି ଭାମିନୀ 'ଦେବରାଜ ହିଁ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେଉ' ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି ଅତି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ।
9.49.4
समास्तस्या व्यतिक्रान्ता बह्व्यः कुरुकुलोद्वह ।
चरन्त्या नियमांस्तांस्तांस्त्रीभिस्तीव्रान्सुदुश्चरान् ॥ ९.४९.४ ॥
ହେ କୁରୁକୁଳଧୁରନ୍ଧର, ତାଙ୍କର ଅନେକ ବର୍ଷ ବିତିଗଲା; ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି କଠିନ କଠୋର ନିୟମ ସେ ପାଳିଲେ।
9.49.5
तस्यास्तु तेन वृत्तेन तपसा च विशाम्पते ।
भक्त्या च भगवान्प्रीतः परया पाकशासनः ॥ ९.४९.५ ॥
ହେ ବିଶାମ୍ପତେ, ତାଙ୍କ ସେହି ଆଚରଣ ଓ ତପସ୍ୟା ଏବଂ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଭଗବାନ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
9.49.6
आजगामाश्रमं तस्यास्त्रिदशाधिपतिः प्रभुः ।
आस्थाय रूपं विप्रर्षेर्वसिष्ठस्य महात्मनः ॥ ९.४९.६ ॥
ତ୍ରିଦଶାଧିପତି ପ୍ରଭୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ; ମହାତ୍ମା ବିପ୍ରର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି।
9.49.7
सा तं दृष्ट्वोग्रतपसं वसिष्ठं तपतां वरम् ।
आचारैर्मुनिभिर्दृष्टैः पूजयामास भारत ॥ ९.४९.७ ॥
ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାକାରୀ, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁନିମାନେ ଦେଖିଥିବା ଆଚାର ଅନୁସାରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲା, ହେ ଭାରତ।
9.49.8
उवाच नियमज्ञा च कल्याणी सा प्रियंवदा ।
भगवन्मुनिशार्दूल किमाज्ञापयसि प्रभो ॥ ९.४९.८ ॥
ନିୟମ ଜାଣୁଥିବା, କଲ୍ୟାଣୀ, ପ୍ରିୟ କଥା କହୁଥିବା ସେ କହିଲା: 'ହେ ଭଗବାନ, ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କ'ଣ ଆଜ୍ଞା କରନ୍ତି?'
9.49.9
सर्वमद्य यथाशक्ति तव दास्यामि सुव्रत ।
शक्त्रभक्त्या च ते पाणिं न दास्यामि कथञ्चन ॥ ९.४९.९ ॥
ହେ ସୁବ୍ରତ, ଆଜି ମୋ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସବୁକିଛି ଦେବି; କିନ୍ତୁ ଶକ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ହେତୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମୋ ହାତ ଦେବି ନାହିଁ।
9.49.10
व्रतैश्च नियमैश्चैव तपसा च तपोधन ।
शक्रस्तोषयितव्यो वै मया त्रिभुवनेश्वरः ॥ ९.४९.१० ॥
ହେ ତପୋଧନ, ବ୍ରତ, ନିୟମ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତ୍ରିଭୁବନେଶ୍ୱର ଶକ୍ରଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ହେବ।
9.49.11
इत्युक्तो भगवान्देवः स्मयन्निव निरीक्ष्य ताम् ।
उवाच नियमं ज्ञात्वा सांत्वयन्निव भारत ॥ ९.४९.११ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ, ଭଗବାନ ଦେବ ହସି ହସି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ନିୟମ ଜାଣି, ଯେପରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉଥିବା ଭଳି କହିଲେ, ହେ ଭାରତ।
9.49.12
उग्रं तपश्चरसि वै विदिता मेऽसि सुव्रते ।
यदर्थमयमारम्भस्तव कल्याणि हृद्गतः ॥ ९.४९.१२ ॥
ହେ ସୁବ୍ରତେ, ତୁମେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରୁଛ, ତାହା ମୋତେ ଜଣା; ହେ କଲ୍ୟାଣି, ତୁମ ହୃଦୟରେ ଥିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ତୁମର ଆରମ୍ଭ।
9.49.13
तच्च सर्वं यथाभूतं भविष्यति वरानने ।
तपसा लभ्यते सर्वं यथाभूतं भविष्यति ॥ ९.४९.१३ ॥
ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ତାହା ସବୁ ଯେପରି ଅଛି ସେପରି ହେବ। ତପସ୍ୟାରେ ସବୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଯେପରି ହେବା ଉଚିତ ସେପରି ହେବ।
9.49.14
यथा स्थानानि दिव्यानि विबुधानां शुभानने ।
तपसा तानि प्राप्याणि तपोमूलं महात्सुखम् ॥ ९.४९.१४ ॥
ହେ ଶୁଭମୁଖୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ସେସବୁ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ତପସ୍ୟାର ମୂଳରେ ମହାନ ସୁଖ ଅଛି।
9.49.15
इति कृत्वा तपो घोरं देहं सन्न्यस्य मानवाः ।
देवत्वं यान्ति कल्याणि शृणुष्वैकं वचो मम ॥ ९.४९.१५ ॥
ଏହିପରି ଘୋର ତପସ୍ୟା କରି, ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ମାନବମାନେ ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ମୋ ଏକ କଥା ଶୁଣ।
9.49.16
प़ञ्च चैतानि सुभगे बदराणि शुभव्रते ।
पचेत्युक्त्वा तु भगवाञ्जगाम बलसूदनः ॥ ९.४९.१६ ॥
ହେ ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ, ଶୁଭବ୍ରତା, ଏହି ପାଞ୍ଚ ବଦର ଫଳ ପାକ କର ବୋଲି କହି ବଲସୂଦନ ଭଗବାନ ଚାଲିଗଲେ।
9.49.17
आमन्त्र्य तां तु कल्याणीं ततो जप्यं जजाप सः ।
अविदूरे ततस्तस्मादाश्रमात्तीर्थमुत्तमम् ॥ ९.४९.१७ ॥
ସେହି କଲ୍ୟାଣୀକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ତାପରେ ସେ ଜପ କଲେ। ତାପରେ ସେହି ଆଶ୍ରମଠାରୁ ଅଳ୍ପ ଦୂରରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଥିଲା।
9.49.18
तच्च तीर्थं महाराज यत्र जप्यं जजाप सः ।
इन्द्रतीर्थेतिविख्यातं त्रिषु लोकेषु मानद ॥ ९.४९.१८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଜପ କରିଥିଲେ ସେହି ତୀର୍ଥ — ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ ନାମରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ହେ ମାନଦ।
9.49.19
तस्य जिज्ञासनार्थं स भगवान्पाकशासनः ।
बदराणामपचनं चकार विबुधाधिपः ॥ ९.४९.१९ ॥
ତାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ପାକଶାସନ ଭଗବାନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ର, ବଦର ଫଳ ରାନ୍ଧିଲେ।
9.49.20
ततः प्रतप्ता सा राजन्वाग्यता विगतक्लमा ।
तत्परा शुचिसंवीता पावके समधिश्रयत्।
अपचद्राजशार्दूल बदराणि महाव्रता ॥ ९.४९.२० ॥
ତା'ପରେ ହେ ରାଜନ୍, ସେ ତପ୍ତ, ମୌନୀ, କ୍ଳାନ୍ତିହୀନ, ତାହାରେ ନିବିଷ୍ଟ, ଶୁଚି ବସ୍ତ୍ର ପରିହିତା, ଅଗ୍ନିରେ ରଖି, ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ମହାବ୍ରତା ବଦର ଫଳ ରାନ୍ଧିଲେ।
9.49.21
तस्याः पचन्त्याः सुमहान्कालोऽगात्पुरुषर्षभ ।
न च स्म तान्यपच्यन्त दिनं च क्षयमभ्यगात् ॥ ९.४९.२१ ॥
ସେ ରାନ୍ଧୁଥିବା ବେଳେ ବହୁତ ସମୟ ବିତିଗଲା, ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ସେ ବଦର ଫଳ ସିଦ୍ଧ ହେଲା ନାହିଁ, ଦିନ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେଲା।
9.49.22
हुताशनेन दग्धश्च यस्तस्याः काष्ठसञ्चयः ।
अकाष्ठमग्निं सा दृष्ट्वा स्वशरीरमथादहत् ॥ ९.४९.२२ ॥
ଅଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କର କାଠ ଗଦା ଜଳିଗଲା। କାଠବିହୀନ ଅଗ୍ନି ଦେଖି ସେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ହିଁ ଦହନ କଲେ।
9.49.23
पादौ प्रक्षिप्य सा पूर्वं पावके चारुदर्शना ।
दग्धौ दग्धौ पुनः पादावुपावर्तयतानघ ॥ ९.४९.२३ ॥
ପ୍ରଥମେ ପାଦ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଇ, ସୁନ୍ଦର ମୁଖୀ ସେ, ହେ ଅନଘ, ଦଗ୍ଧ ପାଦ ବାରମ୍ବାର ଫେରାଇଲେ।
9.49.24
चरणे दह्यमाने च नाचिन्तयदनिन्दिता ।
दुःखं कमलपत्राक्षी महर्षिप्रियकाम्यया ॥ ९.४९.२४ ॥
ଗୋଡ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିର୍ଦୋଷା, କମଳପତ୍ରନେତ୍ରା, ମହର୍ଷିଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଦୁଃଖ ଚିନ୍ତା କଲେ ନାହିଁ।
9.49.25
न वैमनस्यं तस्यास्तु मुखभेदोऽथवाऽभवत् ।
शरीरमग्निना दीप्य जलमध्ये यथा स्थिता ॥ ९.४९.२५ ॥
ତାଙ୍କ ମନରେ ବିଷାଦ ହେଲା ନାହିଁ, ମୁଖର ରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ବଦଳିଲା ନାହିଁ; ଅଗ୍ନିରେ ଶରୀର ଜଳୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପରି ଥିଲେ।
9.49.26
तच्चास्याः पचने यत्नं न न्यवर्तत भारत ।
सर्वथा बदराण्येव पक्तव्यानीति कन्यका ॥ ९.४९.२६ ॥
ହେ ଭାରତ, ତାଙ୍କର ରାନ୍ଧିବାର ଉଦ୍ୟମ ବନ୍ଦ ହେଲା ନାହିଁ; 'ସର୍ବଥା କେବଳ ବଦର ଫଳ ହିଁ ରାନ୍ଧିବାକୁ ହେବ' ବୋଲି ଭାବି ସେ କନ୍ୟା ଲାଗିରହିଲେ।
9.49.27
सा तन्मनसि कृत्वैव महर्षेर्वचनं शुभा ।
अपचद्बदराण्येव न चापच्यन्त भारत ॥ ९.४९.२७ ॥
ସେଇ ଶୁଭା କନ୍ୟା ମହର୍ଷିଙ୍କ ବାଣୀକୁ ମନରେ ଧରି କେବଳ ବଦର ଫଳ ହିଁ ରାନ୍ଧିଲେ; ହେ ଭାରତ, ଅନ୍ୟ କିଛି ରାନ୍ଧାଗଲା ନାହିଁ।
9.49.28
तस्यास्तु चरणौ वह्निर्ददाह भगवान्स्वयम् ।
न च तस्या मनोदुःखं स्वल्पमप्यभवत्तदा ॥ ९.४९.२८ ॥
ତାଙ୍କ ଚରଣକୁ ଭଗବାନ ଅଗ୍ନି ନିଜେ ଦହିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଟିକିଏ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ହେଲା ନାହିଁ।
9.49.29
अथ तत्कर्म दृष्ट्वाऽस्याः प्रीतस्त्रिभुवनेश्वरः ।
ततः सन्दर्शयामास कन्यायै रूपमात्मनः ॥ ९.४९.२९ ॥
ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ସେହି କର୍ମ ଦେଖି ତ୍ରିଭୁବନେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ କନ୍ୟାକୁ ନିଜର ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
9.49.30
उवाच च सुरश्रेष्ठस्तां कन्यां सुदृढव्रताम् ।
प्रीतोऽस्मि ते शुभे भक्त्या तपसा नियमेन च ॥ ९.४९.३० ॥
ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ଦୃଢ଼ବ୍ରତା କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ହେ ଶୁଭେ, ତୁମ ଭକ୍ତି, ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି।'
9.49.31
तस्माद्योऽभिमतः कामः स ते सम्पत्स्यते शुभे ।
देहं त्यक्त्वा महाभागे त्रिदिवे मयि वत्स्यसि ॥ ९.४९.३१ ॥
ଅତଏବ ହେ ଶୁଭେ, ତୁମର ଅଭୀଷ୍ଟ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ହେ ମହାଭାଗେ, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିବ।
9.49.32
इदं च ते तीर्थवरं स्थिरं लोके भविष्यति ।
सर्वपापापहं सुभ्रु नाम्ना बदरपाचनम्।
विख्यातं त्रिषु लोकेषु ब्रह्मर्षिभिरभिप्लुतम् ॥ ९.४९.३२ ॥
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ତୁମ ନାମରେ ଲୋକରେ ସ୍ଥିର ରହିବ। ହେ ସୁଭ୍ରୂ, ସର୍ବପାପହାରୀ ଏହା 'ବଦରପାଚନ' ନାମରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେବ ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଏଥିରେ ସ୍ନାନ କରିବେ।
9.49.33
अस्मिन्खलु महाभागे शुभे तीर्थवरेऽनघे ।
त्यक्त्वा सप्तर्षयो जग्मुर्हिमवन्तमरुन्धतीम् ॥ ९.४९.३३ ॥
ହେ ମହାଭାଗେ, ହେ ଶୁଭେ, ହେ ଅନଘେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ ହିଁ ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଅରୁନ୍ଧତୀ ସହ ହିମାଳୟକୁ ଗଲେ।
9.49.34
ततस्ते वै महाभागा गत्वा तत्र सुसंशिताः ।
वृत्त्यर्थं फलमूलानि समाहर्तुं ययुः किल ॥ ९.४९.३४ ॥
ତା'ପରେ ସେ ମହାଭାଗ, ଅତି ସଂଯମୀ ଋଷିମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଫଳମୂଳ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଗଲେ।
9.49.35
तेषां वृत्त्यर्थिनां तत्र वसतां हिमवद्वने ।
अनावृष्टिरनुप्राप्ता तदा द्वादशवार्षिकी ॥ ९.४९.३५ ॥
ହିମାଳୟ ବନରେ ସେଠାରେ ବାସ କରୁଥିବା, ଜୀବିକା ଖୋଜୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ସେତେବେଳେ ବାର ବର୍ଷ ଧରି ଅନାବୃଷ୍ଟି (ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ) ଆସି ପଡ଼ିଲା।
9.49.36
ते कृत्वा चाश्रमं तत्र न्यवसन्त तपस्विनः ।
अरुन्धत्यपि कल्याणी तपोनित्याऽभवत्तदा ॥ ९.४९.३६ ॥
ସେହି ତପସ୍ୱୀମାନେ ସେଠାରେ ଆଶ୍ରମ ନିର୍ମାଣ କରି ବାସ କଲେ; କଲ୍ୟାଣୀ ଅରୁନ୍ଧତୀ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳୁ ନିତ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ ରତ ହେଲେ।
9.49.37
अरुन्धतीं ततो दृष्ट्वा तीव्रं नियममास्थिताम् ।
अथागमत्त्रिनयनः सुप्रीतो वरदस्तदा ॥ ९.४९.३७ ॥
କଠୋର ନିୟମ ପାଳନ କରୁଥିବା ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ଦେଖି ତ୍ରିନୟନ, ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ବରଦାତା ସେତେବେଳେ ଆସିଲେ।
9.49.38
ब्राह्मं रूपं ततः कृत्वा महादेवो महायशाः ।
तामभ्येत्याब्रवीद्देवो भिक्षामिच्छाम्यहं शुभे ॥ ९.४९.३८ ॥
ତା'ପରେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ମହାଦେବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧରି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ, "ହେ ଶୁଭେ, ମୁଁ ଭିକ୍ଷା ଚାହେଁ।"
9.49.39
प्रत्युवाच ततः सा तं ब्राह्मणं चारुदर्शना ।
क्षीणोऽन्नसञ्चयो विप्र बदराणीह भक्षय ॥ ९.४९.३९ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ସୁନ୍ଦର ଦର୍ଶନା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ବିପ୍ର, ଅନ୍ନ ସଞ୍ଚୟ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି; ଏଠାରେ ବଦରୀ ଫଳ ଖାଆନ୍ତୁ।"
9.49.40
ततोऽब्रवीन्महादेवः पचस्वैतानि सुव्रते ।
इत्युक्ता साऽपचत्तानि ब्राह्मणप्रियकाम्यया।
अधिश्रित्य समिद्धेऽग्नौ बदराणि यशस्विनी ॥ ९.४९.४० ॥
ତା'ପରେ ମହାଦେବ କହିଲେ, "ହେ ସୁବ୍ରତେ, ଏଗୁଡ଼ିକ ପାକ କର।" ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ସେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ଚଢ଼ାଇ ସେହି ବଦରୀ ଫଳ ପାକ କଲେ।
9.49.41
दिव्या मनोरमाः पुण्याः कथाः शुश्राव सा तदा ।
अतीता सा त्वनावृष्टिर्घोरा द्वादशवार्षिकी ॥ ९.४९.४१ ॥
ସେତେବେଳେ ସେ ଦିବ୍ୟ, ମନୋରମ, ପୁଣ୍ୟ କଥା ଶୁଣିଲେ। ବାର ବର୍ଷ ଚାଲିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଅନାବୃଷ୍ଟି ବିତି ଗଲା।
9.49.42
अनश्नन्त्याः पचन्त्याश्च शृण्वन्त्याश्च कथाः शुभाः ।
दिनोपमः स तस्याथ कालोऽतीतः सुदारुणः ॥ ९.४९.४२ ॥
ନ ଖାଇ, ରାନ୍ଧି ଓ ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି ସେ ସେହି ଭୟଙ୍କର କାଳ ଗୋଟିଏ ଦିନ ପରି ବିତାଇଲେ।
9.49.43
ततस्तु मुनयः प्राप्ताः फलान्यादाय पर्वतात् ।
ततः स भगवान्प्रीतः प्रोवाचारुन्धतीं ततः ॥ ९.४९.४३ ॥
ତା'ପରେ ମୁନିମାନେ ପର୍ବତରୁ ଫଳ ଆଣିଲେ। ତା'ପରେ ଭଗବାନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
9.49.44
उपसर्पस्व धर्मज्ञे यथापूर्वमिमानृषीन् ।
प्रीतोऽस्मि तव धर्मज्ञे तपसा नियमेन च ॥ ९.४९.४४ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞେ, ପୂର୍ବ ପରି ଏହି ଋଷିମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ। ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞେ, ତୁମ ତପ ଓ ନିୟମରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ।
9.49.45
ततः सन्दर्शयामास स्वरूपं भगवान्हरः ।
ततोऽब्रवीत्तदा तेभ्यस्तस्याश्च चरितं महत् ॥ ९.४९.४५ ॥
ତା'ପରେ ଭଗବାନ ହର ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ। ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମହତ୍ ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ କହିଲେ।
9.49.46
भवद्भिर्हिमवत्पृष्ठे यत्तपः समुपार्जितम् ।
अस्यास्च यत्तपो विप्रा न समं तन्मतं मम ॥ ९.४९.४६ ॥
ହିମାଳୟ ପୃଷ୍ଠରେ ତୁମେମାନେ ଯାହା ତପ ଅର୍ଜନ କରିଛ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଯାହା ତପ, ହେ ବିପ୍ରଗଣ, ତାହା ମୋ ମତରେ ସମାନ ନୁହେଁ।
9.49.47
अनया हि तपस्विन्या तपस्तप्तं सुदुश्चरम् ।
अनश्नन्त्या पचन्त्या च समा द्वादश पारिताः ॥ ९.४९.४७ ॥
ଏହି ତପସ୍ୱିନୀ ଅତି କଠିନ ତପ କରିଛନ୍ତି। ନ ଖାଇ, ରାନ୍ଧି ରାନ୍ଧି ବାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
9.49.48
ततः प्रोवाच भगवांस्तामेवारुन्धतीं पुनः ।
वरं वृणीष्व कल्याणि यत्तेऽभिलषितं हृदि ॥ ९.४९.४८ ॥
ତା'ପରେ ଭଗବାନ ପୁଣି ସେହି ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ କଲ୍ୟାଣି, ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛିତ ସେ ବର ବାଛ।
9.49.49
साऽब्रवीत्पृथुताम्राक्षी देवं सप्तर्षिसंसदि ।
भगवान्यदि मे प्रीतस्तीर्थं स्यादिदमद्भुतम् ॥ ९.४९.४९ ॥
ବିଶାଳ ରକ୍ତିମ ନୟନା ସେ ସପ୍ତର୍ଷିସଭାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଭଗବାନ, ଆପଣ ଯଦି ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଏଠାରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ତୀର୍ଥ ହେଉ।"
9.49.50
सिद्धदेवर्षिदयितं नाम्ना बदरपाचनम् ।
तथाऽस्मिन्देवदेवेश त्रिरात्रमुषितः शुचिः ॥ ९.४९.५० ॥
ସିଦ୍ଧ, ଦେବତା ଓ ଋଷିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏହି ସ୍ଥାନ ବଦରପାଚନ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେଉ। ହେ ଦେବଦେବ, ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ତିନି ରାତ୍ରି ବାସକାରୀ।
9.49.51
प्राप्नुयादुपवासेन फलं द्वादशवार्षिकम् ।
एवमस्त्विति तां देवः प्रत्युवाच तपस्विनीम् ॥ ९.४९.५१ ॥
ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ।" "ଏହା ହେଉ" ବୋଲି ଦେବତା ସେହି ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
9.49.52
सप्तर्षिभिः स्तुतो देवस्ततो लोकं ययौ तदा ।
ऋषयो विस्मयं जग्मुस्तां दृष्ट्वा चाप्यरुन्धतीम्।
अश्रान्तां चाविवर्णां च क्षुत्पिपासाऽसमायुताम् ॥ ९.४९.५२ ॥
ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦେବତା ତଦା ନିଜ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ଋଷିମାନେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ; ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯିଏ କ୍ଳାନ୍ତ ନ ଥିଲେ, ବର୍ଣ୍ଣ ବଦଳି ନ ଥିଲେ, କ୍ଷୁଧା-ତୃଷ୍ଣାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଅଧିକ ଚକିତ ହେଲେ।
9.49.53
एवं सिद्धिः परा प्राप्ता अरुन्धत्या विशुद्धया ।
यथा त्वया महाभागे मदर्थे संशितव्रते ॥ ९.४९.५३ ॥
ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧ ଅରୁନ୍ଧତୀ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ; ହେ ମହାଭାଗେ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ, ହେ କଠୋରବ୍ରତେ।
9.49.54
विशेषो हि त्वया भद्रे व्रते ह्यस्मिन्समर्पितः ।
तथा चेदं ददाम्यद्य नियमेन सुतोषितः।
विशेषं तव कल्याणि प्रयच्छामि वरं वरे ॥ ९.४९.५४ ॥
ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏହି ବ୍ରତରେ ତୁମେ ବିଶେଷ ସମର୍ପଣ ଦେଖାଇଛ। ତେଣୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଆଜି ନିୟମାନୁସାରେ ଏହା ଦେଉଛି। ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମକୁ ଏକ ବିଶେଷ ବର ଦେଉଛି; ବର ବାଛ।
9.49.55
अरुन्धत्या वरस्तस्या यो दत्तो वै महात्मना ।
तस्य चाहं प्रभावेन तव कल्याणि तेजसा।
प्रवक्ष्यामि परं भूयो वरमत्र यथाविधि ॥ ९.४९.५५ ॥
ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ମହାତ୍ମା ଯେଉଁ ବର ଦେଇଥିଲେ, ତାହାରି ପ୍ରଭାବରେ ଓ ତୁମ ତେଜରେ, ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଏଠାରେ ଯଥାବିଧି ଆଉ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର କହିବି।
9.49.56
यस्त्वेकां रजनीं तीर्थे वत्स्यते सुसमाहितः ।
सस्नात्वा प्राप्स्यते लोकान्देहन्यासात्सुदुर्लभान् ॥ ९.४९.५६ ॥
ଯେ ତୀର୍ଥରେ ଏକ ରାତି ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ବାସ କରି ସ୍ନାନ କରିବ, ସେ ଦେହତ୍ୟାଗ ପରେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଲୋକ ପାଇବ।
9.49.57
इत्युक्त्वा भगवान्देवः सहस्राक्षः प्रतापवान् ।
श्रुतावतीं ततः पुण्यां जगाम त्रिदिवं पुनः ॥ ९.४९.५७ ॥
ଏହା କହି ଭଗବାନ, ପ୍ରତାପୀ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଦେବ ସେହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତାବତୀଠାରୁ ପୁନର୍ବାର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
9.49.58
गते वज्रधरे राजंस्तत्र वर्षं पपात ह ।
पुष्पाणां भरतश्रेष्ठ दिव्यानां पुण्यगन्धिनाम् ॥ ९.४९.५८ ॥
ବଜ୍ରଧର ଚାଲିଗଲା ପରେ, ହେ ରାଜନ, ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପର ବର୍ଷା ହେଲା, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
9.49.59
दवदुन्दुभयश्चापि नेदुस्तत्र महास्वनाः ।
मारुतश्च ववौ पुण्यः पुण्यगन्धो विशाम्पते ॥ ९.४९.५९ ॥
ସେଠାରେ ଦେବ ଦୁନ୍ଦୁଭି ମଧ୍ୟ ମହାନାଦରେ ବାଜି ଉଠିଲା, ଏବଂ ହେ ପ୍ରଜାପତି, ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧ ବହୁଥିବା ପବନ ବହିଲା।
9.49.60
उत्सृज्य तु शुभा देहं जगामास्य च भार्यताम् ।
तपसोग्रेण तं लब्ध्वा तेन रेमे सहाच्युत ॥ ९.४९.६० ॥
ଶୁଭା ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ତାହାର ଭାର୍ଯ୍ୟାତ୍ୱ ପାଇଲା; ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ତାହାକୁ ପାଇ ତା ସହିତ ରମଣ କଲା, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ।
9.49.61
का तस्या भगवन्माता क्व संवृद्धा च शोभना ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं विप्र परं कौतूहलं हि मे ॥ ९.४९.६१ ॥
ତାଙ୍କ ମାତା କିଏ ଥିଲେ? ସେହି ଶୋଭନା କେଉଁଠି ବଢ଼ିଲେ? ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ବିପ୍ର, ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ବହୁତ କୌତୂହଳ ଅଛି।
9.49.62
भरद्वाजस्य विप्रर्षेः स्कन्नं रेतो महात्मनः ।
दृष्ट्वाऽप्सरसमायान्तीं घृताचीं पृथलोचनाम् ॥ ९.४९.६२ ॥
ମହାତ୍ମା ବିପ୍ରର୍ଷି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କର ରେତ ସ୍ଖଳିତ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ସେ ବିଶାଳନୟନା ଅପ୍ସରା ଘୃତାଚୀଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
9.49.63
स तु जग्राह तद्रेतः करेण जपतां वरः ।
तदाऽपतत्पर्णपुटे तत्र सा सम्भवत्सुता ॥ ९.४९.६३ ॥
ଜପକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ସେହି ରେତ ହାତରେ ଉଠାଇଲେ; ସେତେବେଳେ ତାହା ପତ୍ରପୁଟରେ ପଡ଼ିଲା, ସେଠାରେ ସେ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ।
9.49.64
तस्यास्तु जातकर्मादि कृत्वा सर्वं तपोधनः ।
नाम चास्याः स कृतवान्भरद्वाजो महामुनिः ॥ ९.४९.६४ ॥
ତପୋଧନ ମହାମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କ ଜାତକର୍ମାଦି ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର କରି ତାଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ରଖିଲେ।
9.49.65
श्रुतावतीति धर्मात्मा देवर्षिगणसंसदि ।
स्वे च तामाश्रमे न्यस्य जगाम हिमवद्वनम् ॥ ९.४९.६५ ॥
ଦେବ-ଋଷିଗଣଙ୍କ ସଭାରେ 'ଶ୍ରୁତାବତୀ' ବୋଲି ନାମକରଣ କରି, ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ରଖି ହିମବଦ୍ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
9.49.66
तत्राप्युपस्पृश्य महानुभावो ।
वसूनि दत्त्वा च महाद्विजेभ्यः।
जगाम तीर्थं सुसमाहितात्मा ।
शक्रस्य वृष्णिप्रवरस्तदानीम् ॥ ९.४९.६६ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ମହାନୁଭାବ ଆଚମନ କରି ମହାବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧନ ଦାନ କରି ଶାନ୍ତମନରେ ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ—ସେତେବେଳେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।