Mahābhārata · Adhyāya 9.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.51.1
तस्मिन्नेव तु धर्मात्मा वसति स्म तपोधनः ।
गार्हस्थ्यं धर्ममास्थाय असितो देवलः पुरा ॥ ९.५१.१ ॥
En ese mismo lugar habitaban antiguamente Asita y Devala, el de alma recta, cuya riqueza era el ascetismo, habiendo adoptado el deber del cabeza de familia.
9.51.2
धर्मनित्यः शुचिर्दान्तो न्यस्तदण्डो महातपाः ।
कर्मणा मनसा वाचा समः सर्वेषु जन्तुषु ॥ ९.५१.२ ॥
Siempre firme en el dharma, puro, dominado, que había depuesto la vara, gran asceta, igual con todos los seres vivos en obra, pensamiento y palabra.
9.51.3
अक्रोधनो महाराज तुल्यनिन्दाप्रियाप्रियः ।
काञ्चने लोष्टके चैव समदर्शी महातपाः ॥ ९.५१.३ ॥
Oh gran rey, estaba libre de ira, igual ante la censura y el elogio, lo agradable y lo desagradable, viendo igual el oro y un terrón de tierra, gran asceta.
9.51.4
देवताः पूजयन्नित्यमतिथींश्च द्विजैः सह ।
ब्रह्मचर्यरतो नित्यं सदा धर्मपरायणः ॥ ९.५१.४ ॥
Siempre honraba a los dioses y, junto con los dvija, atendía a los huéspedes; siempre deleitado en la disciplina de castidad, estaba siempre consagrado al dharma.
9.51.5
ततोऽभ्येत्य महाराज योगमास्थाय भिक्षुकः ।
जैगीषव्यो मुनिर्धीमांस्तस्मिंस्तीर्थे समाहितः ॥ ९.५१.५ ॥
Entonces, oh gran rey, el sabio muni Jaigīṣavya llegó allí como mendigo, habiendo adoptado el yoga, y permaneció concentrado en aquel lugar sagrado.
9.51.6
देवलस्याश्रमे राजन्न्यवसत्स महाद्युतिः ।
योगनित्यो महाराज सिद्धिं प्राप्तो महातपाः ॥ ९.५१.६ ॥
En el ermitaño de Devala, oh rey, habitó aquel de gran esplendor; oh gran rey, el gran asceta, siempre consagrado al yoga, alcanzó la perfección.
9.51.7
तं तत्र वसमानं तु जैगीषव्यं महामुनिम् ।
देवलो दर्शयन्नेव नैवायुञ्जत धर्मतः ॥ ९.५१.७ ॥
Devala, aunque parecía mostrar al gran sabio Jaigīṣavya que residía allí, no se unió a él según el dharma.
9.51.8
एवं तयोर्महाराज दीर्घकालो व्यतिक्रमत् ।
जैगीषव्यं मुनिं चैव न ददर्शाथ देवलः ॥ ९.५१.८ ॥
Así, oh gran rey, pasó mucho tiempo para ambos, y Devala no vio al sabio Jaigīṣavya.
9.51.9
आहारकाले मतिमान्परिव्राड्जनमेजय ।
उपातिष्ठत धर्मज्ञो भैक्षकाले स देवलम् ॥ ९.५१.९ ॥
A la hora de comer, oh Janamejaya, el sabio asceta errante, conocedor del dharma, se acercó a Devala a la hora de la limosna.
9.51.10
स दृष्ट्वा भिक्षुरूपेण प्राप्तं तत्र महामुनिम् ।
गौरवं परमं चक्रे प्रीतिं च विपुलां तथा ॥ ९.५१.१० ॥
Al ver al gran sabio llegar allí en forma de mendigo, le mostró suprema reverencia y gran afecto.
9.51.11
देवलस्तु यथाशक्ति पूजयामास भारत ।
ऋषिदृष्टेन विधिना समा बह्व्यः समाहितः ॥ ९.५१.११ ॥
Devala, oh Bhārata, lo honró según su capacidad, con el rito visto por los sabios, con mente recogida, durante muchos años.
9.51.12
कदाचित्तस्य नृपते देवलस्य महात्मनः ।
चिन्ता सुमहती जाता मुनिं दृष्ट्वा महाद्युतिम् ॥ ९.५१.१२ ॥
Oh rey, en cierta ocasión surgió una gran inquietud en la mente de aquel Devala de gran alma al ver al sabio de radiante esplendor.
9.51.13
समास्तु समतिक्रान्ता बह्व्यः पूजयतो मम ।
न चायमलसो भिक्षुरभ्यभाषत किञ्चन ॥ ९.५१.१३ ॥
Muchos años habían pasado mientras yo lo honraba, y sin embargo este mendicante, libre de pereza, no dijo nada.
9.51.14
एवं विगणयन्नेव स जगाम महोदधिम् ।
अन्तरिक्षचरः श्रीमान्कलशं गृह्य देवलः ॥ ९.५१.१४ ॥
Así calculando, fue hacia el gran océano; el glorioso Devala, que se mueve por el cielo, iba llevando el cántaro.
9.51.15
गच्छन्नेव स धर्मात्मा समुद्रं सरितां पतिम् ।
जैगीषव्यं ततोऽपश्यद्गतं प्रागेव भारत ॥ ९.५१.१५ ॥
Mientras iba, aquel de alma justa vio a Jaigīṣavya en el océano, señor de los ríos, quien ya había partido antes, oh Bhārata.
9.51.16
ततः सविस्मयश्चिन्तां जगामाथासितः प्रभुः ।
कथं भिक्षुरयं प्राप्तः समुद्रे स्नात एव च ॥ ९.५१.१६ ॥
Entonces el señor Asita, lleno de asombro, cayó en la reflexión: '¿Cómo ha llegado este mendicante al océano, y hasta se ha bañado allí?'
9.51.17
इत्येवं चिन्तयामास महर्षिरसितस्तदा ।
स्नात्वा समुद्रे विधिवच्छुचिर्जप्यं जजाप ह ॥ ९.५१.१७ ॥
Así reflexionó entonces el gran sabio Asita. Luego, habiéndose bañado en el océano según la regla y purificado, recitó el japa.
9.51.18
कृतजप्याह्निकः श्रीमानाश्रमं च जगाम ह ।
कलशं जलपूर्णं वै गृहीत्वा जनमेजय ॥ ९.५१.१८ ॥
Habiendo completado su japa y sus ritos diarios, el glorioso Asita fue a su ermita, oh Janamejaya, llevando el cántaro lleno de agua.
9.51.19
ततः स प्रविशन्नेव स्वमाश्रमपदं मुनिः ।
आसीनमाश्रमे तत्र जैगीषव्यमपश्यत ॥ ९.५१.१९ ॥
Entonces, apenas el sabio entró en los terrenos de su ermita, vio a Jaigīṣavya sentado en el ashrama.
9.51.20
न व्याहरति चैवैनं जैगीषव्यः कथञ्चन ।
काष्ठभूतोऽऽश्रमपदे वसति स्म महातपाः ॥ ९.५१.२० ॥
Jaigīṣavya no le hablaba en absoluto; el gran asceta vivía en el ashrama inmóvil como un tronco de madera.
9.51.21
तं दृष्ट्वा चाप्लुतं तोये सागरे सागरोपमम् ।
प्रविष्टमाश्रमं चापि पूर्वमेव ददर्श सः ॥ ९.५१.२१ ॥
Al verlo sumergido en el agua del océano, semejante al océano mismo, y al que ya había entrado antes en el ashrama, lo contempló.
9.51.22
असितो देवलो राजंश्चिन्तयामास बुद्धिमान् ।
दृष्टः प्रभावं तपसो जैगीषव्यस्य योगजम् ॥ ९.५१.२२ ॥
Oh rey, el sabio Asita Devala se puso a reflexionar, pues había visto el poder de la austeridad nacido del yoga de Jaigīṣavya.
9.51.23
चिन्तयामास राजेन्द्र तदा स मुनिसत्तमः ।
मया दृष्टः समुद्रे च आश्रमे च कथं त्वयम् ॥ ९.५१.२३ ॥
Oh señor de reyes, entonces aquel mejor de los sabios reflexionó: lo vi en el océano y lo vi en el ashrama; ¿cómo puede ser esto?
9.51.24
एवं विगणयन्नेव स मुनिर्मन्त्रपारगः ।
उत्पपाताश्रमात्तस्मादन्तरिक्षं विशां पते ॥ ९.५१.२४ ॥
Mientras reflexionaba así, aquel sabio, maestro de los mantras, se elevó desde el ashrama hacia el cielo, oh señor de los hombres.
9.51.25
सोऽन्तरिक्षचरान्सिद्धान्समपश्यत्समाहितान् ।
जैगीषव्यं च तैः सिद्धैः पूज्यमानमपश्यत ॥ ९.५१.२५ ॥
Vio a los seres perfectos que se mueven por el cielo, recogidos en sí mismos, y vio a Jaigīṣavya siendo honrado por aquellos seres perfectos.
9.51.26
ततोऽसितः सुसंरब्धो व्यवसायी दृढव्रतः ।
अपश्यद्वै दिवं यान्तं जैगीषव्यं स देवलः ॥ ९.५१.२६ ॥
Entonces Devala, muy agitado, resuelto y firme en su voto, vio a Jaigīṣavya yendo al cielo.
9.51.27
तस्माच्च पितृलोकं तं व्रजन्तं सोऽन्वपश्यत ।
पितृलोकाच्च तं यान्तं याम्यं लोकमपश्यत ॥ ९.५१.२७ ॥
Y desde allí lo vio dirigirse al mundo de los antepasados; y desde el mundo de los antepasados lo vio dirigirse al mundo de Yama.
9.51.28
तस्मादपि समुत्पत्य सोमलोकमभिष्टुतम् ।
व्रजन्तमन्वपश्यत्स जैगीषव्यं महामुनिम् ॥ ९.५१.२८ ॥
Elevándose también desde allí, vio al gran sabio Jaigīṣavya dirigirse al alabado mundo de la luna.
9.51.29
लोकान्समुत्पतन्तं च शुभानेकान्तयाजिनाम् ।
ततोऽग्निहोत्रिणां लोकांस्तेभ्यश्चाप्युत्पपात ह ॥ ९.५१.२९ ॥
Lo vio elevarse por los mundos auspiciosos de quienes sacrifican con una mente única; luego se elevó hacia los mundos de los sacrificadores del fuego, y los superó.
9.51.30
दर्शं च पौर्णमासं च ये यजन्ति तपोधनाः ।
तेभ्यः स ददृशे धीमाँल्लोकेभ्यः पशुयाजिनाम् ॥ ९.५१.३० ॥
Desde los que, ricos en austeridad, realizan los ritos del novilunio y del plenilunio, y desde los mundos de los sacrificadores de animales, aquel sabio fue visto.
9.51.31
चातुर्मास्यैर्बहुविधैर्यजन्ते ये तपोधनाः ।
तेषां स्थानं तथा यान्तं तथाग्निष्टोमयाजिनाम् ॥ ९.५१.३१ ॥
Vio también la morada de los ascetas ricos en austeridad que realizan los diversos ritos de cāturmāsya, y la de quienes ofrecen el agniṣṭoma.
9.51.32
अग्निष्टुतेन च तथा ये यजन्ति तपोधनाः ।
तत्स्थानमनुसम्प्राप्तमन्वपश्यत देवलः ॥ ९.५१.३२ ॥
Los ascetas ricos en austeridad que ofrecen con el rito agniṣṭuta y de igual modo, Devala, al llegar a aquel lugar, lo contempló.
9.51.33
वाजपेयं क्रतुवरं तथा बहुसुवर्णकम् ।
आहरन्ति महाप्राज्ञास्तेषां लोकेष्वपश्यत ॥ ९.५१.३३ ॥
Los muy sabios llevan a cabo el vājapeya, el mejor de los sacrificios, y el de mucho oro; en sus mundos él lo vio.
9.51.34
यजन्ते पुण्डरीकेण राजसूयेन चैव ये ।
तेषां लोकेष्वपश्यच्च जैगीषव्यं स देवलः ॥ ९.५१.३४ ॥
Quienes ofrecen con el puṇḍarīka y con el rājasūya; en sus mundos Devala vio también a Jaigīṣavya.
9.51.35
अश्वमेधं क्रतुवरं नरमेधं तथैव च ।
आहरन्ति नरश्रेष्ठास्तेषां लोकेष्वपश्यत ॥ ९.५१.३५ ॥
Los mejores de los hombres llevan a cabo el aśvamedha, el mejor de los sacrificios, y asimismo el naramedha; en sus mundos él lo vio.
9.51.36
सर्वमेधं च दुष्प्रापं तथा सौत्रामणिं च ये ।
तेषां लोकेष्वपश्यच्च जैगीषव्यं स देवलः ॥ ९.५१.३६ ॥
Quienes realizan el sarvamedha, difícil de alcanzar, y asimismo el sautrāmaṇī; en sus mundos Devala vio también a Jaigīṣavya.
9.51.37
द्वादशाहैश्च सत्रैर्ये यजन्ते विविधैर्नृप ।
तेषां लोकेष्वपश्यच्च जैगीषव्यं स देवलः ॥ ९.५१.३७ ॥
Oh rey, en los mundos de quienes sacrifican con ritos de doce días y con diversas sesiones, Devala vio a Jaigīṣavya.
9.51.38
मित्रावरुणयोर्लोकानादित्यानां तथैव च ।
सलोकतामनुप्राप्तमपश्यत ततोऽसितः ॥ ९.५१.३८ ॥
Entonces Asita vio los mundos de Mitra y Varuṇa, así como los mundos de los Ādityas, y a quienes habían alcanzado la salokatā.
9.51.39
रुद्राणां च वसूनां च स्थानं यच्च बृहस्पतेः ।
तानि सर्वाण्यतीतं च समपश्यत्ततोऽसितः ॥ ९.५१.३९ ॥
Habiendo pasado más allá de todos ellos, la morada de los Rudras y de los Vasus, y la de Bṛhaspati, Asita entonces lo vio todo por completo.
9.51.40
आरुह्य च गवां लोकं प्रयान्तं ब्रह्मसत्रिणाम् ।
लोकानपश्यद्गच्छन्तं जैगीषव्यं ततोऽसितः ॥ ९.५१.४० ॥
Ascendiendo al mundo de las vacas, Asita vio entonces a Jaigīṣavya yendo hacia los mundos de quienes realizan el brahma-satra.
9.51.41
त्रीँल्लोकानपरान्विप्रमुत्पतन्तं स्वतेजसा ।
पतिव्रतानां लोकांश्च व्रजन्तं सोऽन्वपश्यत ॥ ९.५१.४१ ॥
Vio a aquel sabio elevarse por sus propios resplandores hacia los tres y otros mundos, yendo hacia los mundos de las esposas devotas.
9.51.42
ततो मुनिवरं भूयो जैगीषव्यमथासितः ।
नान्वपश्यत योगस्थमन्तर्हितमरिंदम ॥ ९.५१.४२ ॥
Entonces Asita ya no volvió a ver al mejor de los sabios, Jaigīṣavya, pues se había desvanecido, permaneciendo en el yoga. ¡Oh domador de enemigos!
9.51.43
सोऽचिन्तयन्महाभागो जैगीषव्यस्य देवलः ।
प्रभावं सुव्रतत्वं च सिद्धिं योगस्य चातुलाम् ॥ ९.५१.४३ ॥
El bienaventurado Devala reflexionó sobre el poder de Jaigīṣavya, su voto firme y la incomparable perfección del yoga.
9.51.44
असितोऽपृच्छत तदा सिद्धाँल्लोकेषु सत्तमान् ।
प्रयतः प्राञ्जलिर्भूत्वा धीरस्तान्ब्रह्मसत्रिणः ॥ ९.५१.४४ ॥
Entonces Asita, reverente y con las manos juntas, firme de ánimo, preguntó a aquellos mejores de los perfectos en los mundos que realizaban el sacrificio del brahman.
9.51.45
जैगीषव्यं न पश्यामि तं शंसत महौजसम् ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे ॥ ९.५१.४५ ॥
No veo a Jaigīṣavya. Háblenme de aquel de gran poder. Esto deseo oír, pues mi curiosidad es grande.
9.51.46
शृणु देवल भूतार्थं शंसतां नो दृढव्रत ।
जैगीषव्यो गतो लोकं शाश्वतं ब्रह्मणोऽव्ययम् ॥ ९.५१.४६ ॥
Escucha, Devala, firme en tu voto, la verdad de lo sucedido tal como la contamos: Jaigīṣavya ha ido al mundo eterno e imperecedero de Brahman.
9.51.47
स श्रुत्वा वचनं तेषां सिद्धानां ब्रह्मसत्रिणाम् ।
असितो देवलस्तूर्णमुत्पपात पपात च ॥ ९.५१.४७ ॥
Al oír las palabras de aquellos perfectos que realizaban el sacrificio del brahman, Asita-Devala se levantó de prisa y luego cayó.
9.51.48
ततः सिद्धास्त ऊचुर्हि देवलं पुनरेव ह ।
न देवल गतिस्तत्र तव गन्तुं तपोधन ॥ ९.५१.४८ ॥
Entonces aquellos perfectos volvieron a hablar a Devala: Devala, oh tesoro de austeridad, no es tu camino ir allí.
9.51.49
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सिद्धानां देवलः पुनः ।
आनुपूर्व्येण लोकांस्तान्सर्वानवततार ह ॥ ९.५१.४९ ॥
Al oír las palabras de los perfeccionados, Devala volvió a descender por todos aquellos mundos, en orden.
9.51.50
स्वमाश्रमपदं पुण्यमाजगाम पतङ्गवत् ।
प्रविशन्नेव चापश्यज्जैगीषव्यं स देवलः ॥ ९.५१.५० ॥
Devala llegó a su santo ermitaño como un pájaro, y al entrar vio a Jaigīṣavya.
9.51.51
ततो बुद्ध्या व्यगणयद्देवलो धर्मयुक्तया ।
दृष्ट्वा प्रभावं तपसो जैगीषव्यस्य योगजम् ॥ ९.५१.५१ ॥
Entonces Devala reflexionó con un intelecto unido al dharma, y vio el poder de la austeridad nacido del yoga de Jaigīṣavya.
9.51.52
ततोऽब्रवीन्महात्मानं जैगीषव्यं स देवलः ।
विनयावनतो राजन्नुपसर्प्य महामुनिम् ॥ ९.५१.५२ ॥
Entonces Devala, inclinado con humildad, se acercó al gran sabio y habló al magnánimo Jaigīṣavya, oh rey.
9.51.53
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा उपदेशं चकार सः ।
विधिं च योगस्य परं कार्याकार्यं च शास्त्रतः ॥ ९.५१.५३ ॥
Tras oír sus palabras, impartió enseñanza: el método supremo del yoga, y lo que debe hacerse y lo que no debe hacerse según las escrituras.
9.51.54
संन्यासकृतबुद्धिं तं ततो दृष्ट्वा महातपाः ।
सर्वाश्चास्य क्रियाश्चक्रे विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ ९.५१.५४ ॥
Al ver que su mente estaba puesta en la renuncia, aquel gran asceta realizó para él todos los ritos según la regla prescrita.
9.51.55
संन्यासकृतबुद्धिं तं भूतानि पितृभिः सह ।
ततो दृष्ट्वा प्ररुरुदुः कोऽस्मान्संविभजिष्यति ॥ ९.५१.५५ ॥
Al verlo con la mente decidida a la renuncia, los seres junto con los antepasados rompieron a llorar: "¿Quién nos repartirá ahora?"
9.51.56
देवलस्तु वचः श्रुत्वा भूतानां करुणं तथा ।
दिशो दश व्याहरतां मोक्षं त्यक्तुं मनो दधे ॥ ९.५१.५६ ॥
Devala oyó las palabras lastimeras de los seres que clamaban en las diez direcciones, y resolvió abandonar la liberación.
9.51.57
ततस्तु फलमूलानि पवित्राणि च भारत ।
पुष्पाण्योषधयश्चैव रोरूयन्ते सहस्रशः ॥ ९.५१.५७ ॥
Entonces, oh Bhārata, los frutos y raíces, las flores puras y las hierbas también lloraron por miles.
9.51.58
पुनर्नो देवलः क्षुद्रो नूनं छेत्स्यति दुर्मतिः ।
अभयं सर्वभूतेभ्यो यो दत्त्वा नावबुध्यते ॥ ९.५१.५८ ॥
De nuevo, seguramente este Devala vil y de mala mente nos cortará, él que, aun dando seguridad a todos los seres, no lo percibe.
9.51.59
ततो भूयो व्यगणयत्स्वबुद्ध्या मुनिसत्तमः ।
मोक्षे गार्हस्थ्यधर्मे वा किं नु श्रेयस्करं भवेत् ॥ ९.५१.५९ ॥
Entonces aquel mejor de los sabios volvió a considerar con su propio intelecto: ¿qué sería más beneficioso, la liberación o el dharma del cabeza de familia?
9.51.60
इति निश्चित्य मनसा देवलो राजसत्तम ।
त्यक्त्वा गार्हस्थ्यधर्मं स मोक्षधर्ममरोचयत् ॥ ९.५१.६० ॥
Habiendo así decidido en su mente, oh mejor de los reyes, Devala abandonó el dharma del cabeza de familia y prefirió el dharma de la liberación.
9.51.61
एवमादीनि सञ्चिन्त्य देवलो निश्चयात्ततः ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं परं योगं च भारत ॥ ९.५१.६१ ॥
Tras haber reflexionado así, Devala, por firme resolución, alcanzó la suprema perfección y el yoga más elevado, oh Bhārata.
9.51.62
ततो देवाः समागम्य बृहस्पतिपुरोगमाः ।
जैगीषव्यं तपश्चास्य प्रशंसन्ति तपस्विनः ॥ ९.५१.६२ ॥
Entonces los dioses, reunidos con Bṛhaspati al frente, alabaron la austeridad de Jaigīṣavya, y también los ascetas.
9.51.63
अथाब्रवीदृषिवरो देवान्वै नारदस्तदा ।
जैगीषव्ये तपो नास्ति विस्मापयति योऽसितम् ॥ ९.५१.६३ ॥
Entonces Nārada, el mejor de los sabios, dijo a los dioses: 'En Jaigīṣavya no hay austeridad; incluso asombra a Asita.'
9.51.64
तमेवंवादिनं धीरं प्रत्यूचुस्ते दिवौकसः ।
मैवमित्येव शंसन्तो जैगीषव्यं महामुनिम् ॥ ९.५१.६४ ॥
Al firme Nārada que así hablaba, los dioses respondieron: 'No es así', y siguieron alabando al gran sabio Jaigīṣavya.
9.51.65
तत्राप्युपस्पृश्य ततो महात्मा दत्त्वा च वित्तं हलभृद्द्विजेभ्यः ।
अवाप्य धर्मं परमार्यकर्मा जगाम सोमस्य महत्स तीर्थम् ॥ ९.५१.६५ ॥
Allí también, tras purificarse con agua, el magnánimo portador del arado dio riquezas a los brahmanes, y habiendo alcanzado el dharma por sus supremas acciones nobles, marchó al gran vado sagrado de Soma.