Mahābhārata · Adhyāya 9.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.52.1
यत्रेजिवानुडुपती राजसूयेन भारत ।
यस्मिन्वृत्ते महानासीत्सङ्ग्रामस्तारकामयः ॥ ९.५२.१ ॥
Oh descendiente de Bharata, donde la luna ofreció el sacrificio Rājasūya, y tras cuyo cumplimiento se produjo una gran batalla, la batalla de Tāraka.
9.52.2
तत्राप्युपस्पृश्य बलो दत्त्वा दानानि चात्मवान् ।
सारस्वतस्य धर्मात्मा मुनेस्तीर्थं जगाम ह ॥ ९.५२.२ ॥
Allí también Bala, dueño de sí mismo, tras purificarse con agua y dar donaciones, partió hacia el vado sagrado del sabio Sārasvata, de alma justa.
9.52.3
यत्र द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजोत्तमान् ।
वेदानध्यापयामास पुरा सारस्वतो मुनिः ॥ ९.५२.३ ॥
Donde, en tiempos antiguos, durante una sequía de doce años, el sabio Sārasvata hizo estudiar los Vedas a los mejores brahmanes.
9.52.4
कथं द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजोत्तमान् ।
वेदानध्यापयामास पुरा सारस्वतो मुनिः ॥ ९.५२.४ ॥
¿Cómo, durante una sequía de doce años en tiempos antiguos, hizo el sabio Sārasvata que los mejores brahmanes estudiaran los Vedas?
9.52.5
आसीत्पूर्वं महाराज मुनिर्धीमान्महातपाः ।
दधीचिरिति विख्यातो ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ॥ ९.५२.५ ॥
Hubo antaño, oh gran rey, un sabio de gran austeridad llamado Dadhīci, renombrado, un estudiante célibe que había dominado sus sentidos.
9.52.6
तस्यातितपसः शक्रो बिभेति सततं विभो ।
न स लोभयितुं शक्यः फलैर्बहुविधैरपि ॥ ९.५२.६ ॥
Indra temía constantemente a aquel gran asceta, oh señor; no podía ser tentado ni siquiera con frutos de muchas clases.
9.52.7
प्रलोभनार्थं तस्याथ प्राहिणोत्पाकशासनः ।
दिव्यामप्सरसं पुण्यां दर्शनीयामलम्बुसाम् ॥ ९.५२.७ ॥
Para tentarlo, entonces Śakra, el castigador de Paka, envió a la celestial, pura y muy hermosa apsaras Alambusā.
9.52.8
तस्य तर्पयतो देवान्सरस्वत्यां महात्मनः ।
समीपतो महाराज सोपातिष्ठत भामिनी ॥ ९.५२.८ ॥
Oh gran rey, aquella hermosa mujer se acercó y se puso junto a aquel magnánimo, mientras ofrecía libaciones a los dioses en el Sarasvatī.
9.52.9
तां दिव्यवपुषं दृष्ट्वा तस्यर्षेर्भावितात्मनः ।
रेतः स्कन्नं सरस्वत्यां तस्मा जग्राह निम्नगा ॥ ९.५२.९ ॥
Al ver a aquella de forma divina, el semen de aquel sabio de ánimo dominado cayó en el Sarasvatī, y la corriente lo recogió.
9.52.10
कुक्षौ चाप्यदधद्वृष्टा तद्रेतः पुरुषर्षभ ।
सा दधार च तं गर्भं पुत्रहेतोर्महात्मनः॥थ ॥ ९.५२.१० ॥
Oh toro entre los hombres, ella colocó aquel semen en su vientre, y llevó aquel embrión por el hijo del magnánimo.
9.52.11
सुषुवे चापि समये पुत्रं सारस्वतं वरम् ।
जगाम पुत्रमादाय तमृषिं प्रति च प्रभो ॥ ९.५२.११ ॥
Llegado el momento, dio a luz a un excelente hijo llamado Sārasvata; y, oh señor, fue hacia aquel sabio llevando consigo al hijo.
9.52.12
ऋषिसंसदि तं दृष्ट्वा सा नदी मुनिसत्तमम् ।
ततः प्रोवाच राजेन्द्र ददती पुत्रमस्य तम्।
ब्रह्मर्षे तव पुत्रोऽयं त्वद्भक्त्या धारितो मया ॥ ९.५२.१२ ॥
Al ver a aquel mejor de los sabios en la asamblea de sabios, el río entregó al hijo y dijo, oh rey de reyes: "Oh sabio entre los brahmanes, este es tu hijo; lo llevé por devoción a ti."
9.52.13
दृष्ट्वा तेऽप्सरसं रेतो यत्स्कन्नं प्रागलम्बुसाम् ।
तत्कुक्षिणाऽहं ब्रह्मर्षे त्वद्भक्त्या धृतवत्यहम् ॥ ९.५२.१३ ॥
Oh brahmarṣi, al ver a la ninfa celestial Alambusā, tu semen se derramó antes; por devoción a ti lo he llevado en mi vientre.
9.52.14
न विनाशमिदं गच्छेत्त्वत्तेज इति निश्चयात् ।
प्रतिगृह्णीष्व पुत्रं स्वं मया दत्तमनिन्दितम् ॥ ९.५२.१४ ॥
Con la firme resolución de que tu fuerza no se perdiera, lo he sostenido. Acepta como tuyo a este hijo sin mancha que te doy.
9.52.15
इत्युक्तः प्रतिजग्राह प्रीतिं चावाप पुष्कलाम् ।
पितृवच्चोपजिघ्रत्तं मूर्ध्नि प्रेम्णा द्विजोत्तमः ॥ ९.५२.१५ ॥
Así interpelado, el mejor de los nacidos dos veces lo aceptó y obtuvo una alegría abundante; y como un padre, besó con cariño su cabeza.
9.52.16
परिष्वज्य चिरं कालं तदा भरतसत्तम ।
सरस्वत्यै वरं प्रादात्प्रीयमाणो महामुनिः ॥ ९.५२.१६ ॥
Oh mejor de los Bharatas, entonces lo abrazó durante largo tiempo; y el gran sabio, complacido, concedió un don a Sarasvatī.
9.52.17
विश्वेदेवाः सपितरो गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
तृप्तिं यास्यन्ति सुभगे तर्प्यमाणास्तवाम्भसा ॥ ९.५२.१७ ॥
Oh afortunada, los Viśvedevas junto con los antepasados y las huestes de gandharvas y apsarases, saciados con tus aguas, alcanzarán la satisfacción.
9.52.18
इत्युक्त्वा स तु तुष्टाव वचोभिर्वै महानदीम् ।
प्रीतः परमहृष्टात्मा यथावच्छृणु पार्थिव ॥ ९.५२.१८ ॥
Dicho esto, alabó con palabras a la gran río. Escucha, oh rey, con exactitud cómo la alabó, complacido y con el corazón sumamente alegre.
9.52.19
प्रस्रुताऽसि महाभागे सरसो ब्रह्मणः पुरा ।
जानन्ति त्वां सरिच्छ्रेष्ठे मुनयः संशितव्रताः ॥ ९.५२.१९ ॥
Has brotado, oh gloriosa, del lago de Brahmā en tiempos antiguos. Oh mejor de los ríos, los sabios de votos severos te conocen.
9.52.20
मम प्रियकरी चापि सततं प्रियदर्शने ।
तस्मात्सारस्वतं पुत्रमदधा वरवर्णिनि ॥ ९.५२.२० ॥
Siempre has hecho lo que me es grato, oh tú de hermosa apariencia, oh de bello color; por eso has dado a luz a un hijo llamado Sārasvata.
9.52.21
तवैव नाम्ना प्रथितः पुत्रस्ते लोकभावनः ।
सारस्वत इति ख्यातो भविष्यति महातपाः ॥ ९.५२.२१ ॥
Tu hijo, famoso por tu propio nombre, sustentador de los mundos, será conocido como Sārasvata y será un hombre de gran austeridad.
9.52.22
एष द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजर्षभान् ।
सारस्वतो महाभागे वेदानध्यापयिष्यति ॥ ९.५२.२२ ॥
Oh gloriosa, este Sārasvata enseñará los Vedas a los mejores de los dos veces nacidos durante una sequía de doce años.
9.52.23
पुण्याभ्यश्च सरिद्भ्यस्त्वं सदा पुण्यतमा शुभे ।
भविष्यसि महाभागे मत्प्रसादात्सरस्वति ॥ ९.५२.२३ ॥
Oh auspiciosa, oh gloriosa Sarasvatī, por mi gracia siempre serás la más santa de los ríos santos.
9.52.24
एवं स्त संस्तुता तेन वरं लब्ध्वा महानदी ।
पुत्रमादाय मुदिता जगाम भरतर्षभ ॥ ९.५२.२४ ॥
Así alabada por él y habiendo obtenido un don, el gran río se fue encantado, llevándose a su hijo, oh toro de los Bharatas.
9.52.25
एतस्मिन्नेव काले तु विरोधे देवदानवैः ।
शक्रः प्रहरणान्विषी लोकांस्त्रीन्विचचार ह ॥ ९.५२.२५ ॥
En ese mismo tiempo, durante el conflicto entre dioses y demonios, Indra vagó por los tres mundos buscando armas.
9.52.26
न चोपलेभे भगवाञ्शक्रः प्रहरणं तदा ।
यद्वै तेषां भवेद्योग्यं वधाय विबुधद्विषाम् ॥ ९.५२.२६ ॥
Entonces el bienaventurado Indra no encontró un arma adecuada para matar a los enemigos de los dioses.
9.52.27
ततोऽब्रवीत्सुराञ्शक्रो न मे शक्याः सुरारयः ।
ऋतेऽस्थिभिर्दधीचस्य निहन्तुं त्रिदशद्विषः ॥ ९.५२.२७ ॥
Entonces Indra dijo a los dioses: "Sin los huesos de Dadhīci no puedo matar a los enemigos de los dioses."
9.52.28
तस्माद्यत्नादृषिश्रेष्ठो याच्यतां कार्यसिद्धये ।
दधीचास्थीनि देहीति तैर्वधिष्यामहे रिपून् ॥ ९.५२.२८ ॥
Por tanto, para cumplir la tarea, que se pida con empeño al mejor de los sabios: «Dadhīci, da tus huesos», y con ellos mataremos a los enemigos.
9.52.29
स च तैर्याचितोऽस्थीनि यत्नादृषिवरस्तदा ।
साहाय्यं नः कुरुष्वेति चकारैवाविचारयन् ॥ ९.५२.२९ ॥
Entonces, rogado por ellos, aquel mejor de los sabios, sin vacilar y con empeño, dio sus huesos, diciendo: «Ayudadnos.»
9.52.30
स लोकानक्षयान्प्राप्तो देवप्रियकरस्तदा ।
तस्यास्थिभिरथो शक्रः सम्प्रहृष्टमनास्तदा ॥ ९.५२.३० ॥
Él, que hizo lo que agrada a los dioses, alcanzó mundos imperecederos; y entonces Indra, con el ánimo muy complacido, tomó aquellos huesos.
9.52.31
कारयामास दिव्यानि नानाप्रहरणान्युत ।
गदा वज्राणि चक्राणि गुरून्दण्डांश्च पुष्कलान् ॥ ९.५२.३१ ॥
Hizo fabricar armas divinas y de diversas clases: mazas, rayos, discos y pesados bastones en abundancia.
9.52.32
स हि तीव्रेण तपसा सम्भृतः परमर्षिणा ।
प्रजापतिसुतेनाथ भृगुणा लोकभावनः ॥ ९.५२.३२ ॥
Fue engendrado mediante severa austeridad por el gran sabio Bhṛgu, hijo de Prajāpati, sustentador de los mundos.
9.52.33
अतिकायः स तेजस्वी लोकसारो विनिर्मितः ।
जज्ञे शैलगुरुः प्रांशुर्महिम्ना प्रथितः प्रभुः ॥ ९.५२.३३ ॥
Fue formado como esencia de los mundos, de cuerpo enorme, resplandeciente, pesado como una montaña y alto; nació el poderoso señor, famoso por su gloria.
9.52.34
नित्यमुद्विजते चास्य तेजसः पाकशासनः ॥ ९.५२.३४ ॥
E Indra, el castigador de Paka, siempre se inquieta por su resplandor.
9.52.35
तेन वज्रेण भगवान्मन्त्रयुक्तेन भारत ।
भृशं क्रोधविसृष्टेन ब्रह्मतेजोद्भवेन च।
दैत्यदानववीराणां जघान नवतीर्नव ॥ ९.५२.३५ ॥
¡Oh Bhārata! Con aquel rayo, dotado de mantras, lanzado con gran ira y nacido del resplandor de Brahman, el bendito Indra abatió a noventa y nueve de los héroes de los daityas y dānavas.
9.52.36
अथ काले व्यतिक्रान्ते महत्यतिभयङ्करी ।
अनावृष्टिरनुप्राप्ता राजन्द्वादशवार्षिकी ॥ ९.५२.३६ ॥
Luego, cuando pasó mucho tiempo, oh rey, sobrevino una sequía sumamente terrible que duró doce años.
9.52.37
तस्यां द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां महर्षयः ।
वृत्त्यर्थं प्राद्रवन्राजन्क्षुधार्ताः सर्वतोदिशम् ॥ ९.५२.३७ ॥
En aquella sequía de doce años, oh rey, los grandes sabios, atormentados por el hambre, huyeron en todas direcciones en busca de sustento.
9.52.38
दिग्भ्यस्तान्प्रद्रुतान्दृष्ट्वा मुनिः सारस्वतस्तदा ।
गमनाय मतिं चक्रे तं प्रोवाच सरस्वती ॥ ९.५२.३८ ॥
Al ver que huían en todas direcciones, el sabio Sārasvata resolvió entonces partir; Sarasvatī le habló.
9.52.39
न गन्तव्यमितः पुत्र तवाहारमहं सदा ।
दास्यामि मत्स्यप्रवरानुष्यतामिह भारत ॥ ९.५२.३९ ॥
No te vayas de aquí, hijo; siempre te daré alimento. Quédate aquí, oh Bhārata, y te daré los mejores peces.
9.52.40
इत्युक्तस्तर्पयामास स पितॄन्देवतास्तथा ।
आहारमकरोन्नित्यं प्राणान्वेदांश्च धारयन् ॥ ९.५२.४० ॥
Así exhortado, satisfizo a los antepasados y a los dioses, y preparó alimento constantemente, sosteniendo su aliento vital y los Vedas.
9.52.41
अथ तस्यामनावृष्ट्यामतीतायां महर्षयः ।
अन्योन्यं परिपप्रच्छुः पुनः स्वाध्यायकारणात् ॥ ९.५२.४१ ॥
Entonces, cuando aquella sequía hubo pasado, los grandes sabios volvieron a preguntarse unos a otros por el estudio.
9.52.42
तेषां क्षुधापरीतानां नष्टा देवा विधावताम् ।
सर्वेषामेव राजेन्द्र न किचित्प्रतिभाति ह ॥ ९.५२.४२ ॥
Oh señor de reyes, para todos ellos, abrumados por el hambre y huyendo, los dioses parecían haber desaparecido; nada se les presentaba con claridad.
9.52.43
अथ कश्चिदृषिस्तेषां सारस्वतमुपेयिवान् ।
कुर्वाणं संशितात्मानं स्वाध्यायमृषिसत्तमम् ॥ ९.५२.४३ ॥
Entonces cierto sabio se acercó a Sārasvata, el mejor de los sabios, de alma severa, dedicado a la recitación del Veda.
9.52.44
स गत्वाऽचष्ट तेभ्यश्च सारस्वतमृषिं प्रभुम् ।
स्वाध्यायममरप्रख्यं कुर्वाणं विजने वने ॥ ९.५२.४४ ॥
Habiendo ido, les habló de Sārasvata, el señor que, brillando como los dioses, recitaba en un bosque solitario.
9.52.45
ततः सर्वे समाजग्मुस्तत्र राजन्महर्षयः ।
सारस्वतं मुनिश्रेष्ठमिदमूचुः समागताः ॥ ९.५२.४५ ॥
Entonces, oh rey, todos los grandes sabios se reunieron allí y dijeron esto a Sārasvata, el mejor de los sabios.
9.52.46
अस्मानध्यापयस्वेति तानुवाच ततो मुनिः ।
शिष्यत्वमुपागच्छध्वं विधिना च ममेत्युत ॥ ९.५२.४६ ॥
«Enséñanos», dijeron; entonces el sabio les respondió: «Tomad discipulado conmigo según el rito.»
9.52.47
तत्राब्रुवन्मुनिगणा बालस्त्वमसि पुत्रक ।
स तानाह न मे धर्मो नश्येदिति पुनर्मुनीन् ॥ ९.५२.४७ ॥
Allí los grupos de sabios dijeron: «Eres un niño, hijo mío.» Él les respondió: «Mi dharma no perecerá», y de nuevo a los sabios.
9.52.48
यो ह्यधर्मेण वै ब्रूयाद्गृह्णीयाद्योऽप्यधर्मतः ।
म्रियेतां तावुभौ क्षिप्रं स्यातां वा वैरिणावुभौ ॥ ९.५२.४८ ॥
Quien habla injustamente y quien acepta injustamente: que ambos mueran pronto, o que ambos se conviertan en enemigos.
9.52.49
न हायनैर्न पलितैर्न वित्तेन न बन्धुभिः ।
ऋषयश्चक्रिरे धर्मं योऽनूचानः स नो महान् ॥ ९.५२.४९ ॥
No por los años, ni por las canas, ni por la riqueza, ni por los parientes establecieron los sabios el dharma; quien es versado en el Veda es grande entre nosotros.
9.52.50
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य मनुयस्ते विधानतः ।
तस्माद्वेदाननुप्राप्य पुनर्धर्मं प्रचक्रिरे ॥ ९.५२.५० ॥
Habiendo escuchado esta palabra suya, los descendientes de Manu, conforme a la regla, obtuvieron los Vedas y de nuevo establecieron el dharma.
9.52.51
षष्टिर्मुनिसहस्राणि शिष्यत्वं प्रतिपेदिरे ।
सारस्वतस्य विप्रर्षेर्वेदस्वाध्यायकारणात् ॥ ९.५२.५१ ॥
Sesenta mil sabios aceptaron la discipulatura del sabio brahmán Sārasvata, por el estudio de los Vedas.
9.52.52
मुष्टिं मुष्टिं ततः सर्वे दर्भाणां ते ह्युपाहरन् ।
तस्यासनार्थं विप्रर्षेर्बालस्यापि वशे स्थिताः ॥ ९.५२.५२ ॥
Entonces todos ellos trajeron puñado tras puñado de hierba kuśa para el asiento de aquel sabio brahmán, y aunque era un niño, permanecieron bajo su control.
9.52.53
तत्रापि दत्त्वा वसु रौहिणेयो ।
महाबलः केशवपूर्वजोऽथ
जगाम तीर्थं मुदितः क्रमेण ।
तं वृद्धकन्याश्रममे व वीरः ॥ ९.५२.५३ ॥
Allí también, habiendo dado riquezas, el hijo de Rohiṇī, el poderoso, hermano mayor de Keśava, marchó contento en orden al vado sagrado; aquel héroe, en el ermitaño de la anciana doncella.