ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 9.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.52.1
यत्रेजिवानुडुपती राजसूयेन भारत ।
यस्मिन्वृत्ते महानासीत्सङ्ग्रामस्तारकामयः ॥ ९.५२.१ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଜ, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର ଯଜନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଯାହା ଘଟିବା ପରେ ତାରକାସୁର ସହିତ ଏକ ମହାଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
9.52.2
तत्राप्युपस्पृश्य बलो दत्त्वा दानानि चात्मवान् ।
सारस्वतस्य धर्मात्मा मुनेस्तीर्थं जगाम ह ॥ ९.५२.२ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ବଳରାମ ଆଚମନ କରି, ଦାନ ଦେଇ, ଧର୍ମାତ୍ମା ସାରସ୍ୱତ ମୁନିଙ୍କ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ।
9.52.3
यत्र द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजोत्तमान् ।
वेदानध्यापयामास पुरा सारस्वतो मुनिः ॥ ९.५२.३ ॥
ପୂର୍ବରୁ ବାର ବର୍ଷର ଅନାବୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ସାରସ୍ୱତ ମୁନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଇଥିଲେ।
9.52.4
कथं द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजोत्तमान् ।
वेदानध्यापयामास पुरा सारस्वतो मुनिः ॥ ९.५२.४ ॥
ବାର ବର୍ଷର ଅନାବୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ପୂର୍ବରୁ ସାରସ୍ୱତ ମୁନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିପରି ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଇଥିଲେ?
9.52.5
आसीत्पूर्वं महाराज मुनिर्धीमान्महातपाः ।
दधीचिरिति विख्यातो ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ॥ ९.५२.५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ପୂର୍ବରୁ ଦଧୀଚି ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମହାତପସ୍ୱୀ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ମୁନି ଥିଲେ।
9.52.6
तस्यातितपसः शक्रो बिभेति सततं विभो ।
न स लोभयितुं शक्यः फलैर्बहुविधैरपि ॥ ९.५२.६ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେହି ଅତି ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସର୍ବଦା ଭୟ କରୁଥିଲେ; ବହୁ ପ୍ରକାର ଫଳ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଲୋଭିତ କରାଯାଇପାରୁନଥିଲା।
9.52.7
प्रलोभनार्थं तस्याथ प्राहिणोत्पाकशासनः ।
दिव्यामप्सरसं पुण्यां दर्शनीयामलम्बुसाम् ॥ ९.५२.७ ॥
ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଲୋଭିତ କରିବା ପାଇଁ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦିବ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ ଅପ୍ସରା ଅଲମ୍ବୁସାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
9.52.8
तस्य तर्पयतो देवान्सरस्वत्यां महात्मनः ।
समीपतो महाराज सोपातिष्ठत भामिनी ॥ ९.५२.८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସରସ୍ୱତୀ ତୀରରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରୁଥିବା ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଆସି ଠିଆ ହେଲେ।
9.52.9
तां दिव्यवपुषं दृष्ट्वा तस्यर्षेर्भावितात्मनः ।
रेतः स्कन्नं सरस्वत्यां तस्मा जग्राह निम्नगा ॥ ९.५२.९ ॥
ସେହି ଦିବ୍ୟରୂପା ନାରୀକୁ ଦେଖି, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ସେହି ଋଷିଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀରେ ଖସିପଡ଼ିଲା; ସେ ନଦୀ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲା।
9.52.10
कुक्षौ चाप्यदधद्वृष्टा तद्रेतः पुरुषर्षभ ।
सा दधार च तं गर्भं पुत्रहेतोर्महात्मनः॥थ ॥ ९.५२.१० ॥
ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ, ସେ ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କଲା; ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ସେ ସେହି ଗର୍ଭ ବହନ କଲା।
9.52.11
सुषुवे चापि समये पुत्रं सारस्वतं वरम् ।
जगाम पुत्रमादाय तमृषिं प्रति च प्रभो ॥ ९.५२.११ ॥
ସମୟ ଆସିଲେ ସେ ସାରସ୍ୱତ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କଲା; ହେ ପ୍ରଭୋ, ସେ ପୁତ୍ରକୁ ନେଇ ସେହି ଋଷିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା।
9.52.12
ऋषिसंसदि तं दृष्ट्वा सा नदी मुनिसत्तमम् ।
ततः प्रोवाच राजेन्द्र ददती पुत्रमस्य तम्।
ब्रह्मर्षे तव पुत्रोऽयं त्वद्भक्त्या धारितो मया ॥ ९.५२.१२ ॥
ଋଷିସଭାରେ ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ନଦୀ ପୁତ୍ରକୁ ଅର୍ପଣ କରି କହିଲା: "ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଏ ତୁମର ପୁତ୍ର; ତୁମର ଭକ୍ତି ଯୋଗୁଁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲି।"
9.52.13
दृष्ट्वा तेऽप्सरसं रेतो यत्स्कन्नं प्रागलम्बुसाम् ।
तत्कुक्षिणाऽहं ब्रह्मर्षे त्वद्भक्त्या धृतवत्यहम् ॥ ९.५२.१३ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ପୂର୍ବେ ଅଲମ୍ବୁସା ଅପ୍ସରାକୁ ଦେଖି ଆପଣଙ୍କ ରେତ ସ୍ଖଳିତ ହୋଇଥିଲା; ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ତାହା ମୋ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଛି।
9.52.14
न विनाशमिदं गच्छेत्त्वत्तेज इति निश्चयात् ।
प्रतिगृह्णीष्व पुत्रं स्वं मया दत्तमनिन्दितम् ॥ ९.५२.१४ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଏହି ତେଜ ନଷ୍ଟ ନ ହେଉ ଏହି ନିଶ୍ଚୟରେ (ମୁଁ ଏହାକୁ ଧାରଣ କଲି)। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ନିର୍ଦୋଷ ପୁତ୍ରକୁ ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
9.52.15
इत्युक्तः प्रतिजग्राह प्रीतिं चावाप पुष्कलाम् ।
पितृवच्चोपजिघ्रत्तं मूर्ध्नि प्रेम्णा द्विजोत्तमः ॥ ९.५२.१५ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ (ପୁତ୍ରକୁ) ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ଅପାର ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ପିତା ପରି ସ୍ନେହରେ ତାହାର ମସ୍ତକ ଆଘ୍ରାଣ କଲେ।
9.52.16
परिष्वज्य चिरं कालं तदा भरतसत्तम ।
सरस्वत्यै वरं प्रादात्प्रीयमाणो महामुनिः ॥ ९.५२.१६ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେତେବେଳେ ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେହି ମହାମୁନି ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ।
9.52.17
विश्वेदेवाः सपितरो गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
तृप्तिं यास्यन्ति सुभगे तर्प्यमाणास्तवाम्भसा ॥ ९.५२.१७ ॥
ହେ ସୁଭଗେ, ତୁମ ଜଳରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ବିଶ୍ୱଦେବ, ପିତୃଗଣ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ-ଅପ୍ସରା ଗଣମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଇବେ।
9.52.18
इत्युक्त्वा स तु तुष्टाव वचोभिर्वै महानदीम् ।
प्रीतः परमहृष्टात्मा यथावच्छृणु पार्थिव ॥ ९.५२.१८ ॥
ଏପରି କହି ସେ ସେହି ମହାନଦୀଙ୍କୁ ବାକ୍ୟରେ ସ୍ତୁତି କଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ମନରେ ସେ ଯେପରି ସ୍ତୁତି କଲେ, ତାହା ଯଥାଯଥ ଶୁଣନ୍ତୁ।
9.52.19
प्रस्रुताऽसि महाभागे सरसो ब्रह्मणः पुरा ।
जानन्ति त्वां सरिच्छ्रेष्ठे मुनयः संशितव्रताः ॥ ९.५२.१९ ॥
ହେ ମହାଭାଗେ, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସରୋବରରୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛ। ହେ ନଦୀଶ୍ରେଷ୍ଠା, କଠୋରବ୍ରତୀ ମୁନିମାନେ ତୁମକୁ ଜାଣନ୍ତି।
9.52.20
मम प्रियकरी चापि सततं प्रियदर्शने ।
तस्मात्सारस्वतं पुत्रमदधा वरवर्णिनि ॥ ९.५२.२० ॥
ତୁମେ ସଦା ମୋର ପ୍ରିୟକାରିଣୀ, ହେ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନେ, ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣା, ଏଣୁ ତୁମେ ସାରସ୍ୱତ ନାମକ ପୁତ୍ରକୁ ଧାରଣ କରିଛ।
9.52.21
तवैव नाम्ना प्रथितः पुत्रस्ते लोकभावनः ।
सारस्वत इति ख्यातो भविष्यति महातपाः ॥ ९.५२.२१ ॥
ତୁମ ନାମରେ ହିଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୁମ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବ, 'ସାରସ୍ୱତ' ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେବ ଏବଂ ମହାତପସ୍ୱୀ ହେବ।
9.52.22
एष द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजर्षभान् ।
सारस्वतो महाभागे वेदानध्यापयिष्यति ॥ ९.५२.२२ ॥
ହେ ମହାଭାଗେ, ଏହି ସାରସ୍ୱତ ବାର ବର୍ଷର ଅନାବୃଷ୍ଟି କାଳରେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଇବେ।
9.52.23
पुण्याभ्यश्च सरिद्भ्यस्त्वं सदा पुण्यतमा शुभे ।
भविष्यसि महाभागे मत्प्रसादात्सरस्वति ॥ ९.५२.२३ ॥
ହେ ଶୁଭେ, ହେ ମହାଭାଗେ ସରସ୍ୱତୀ, ମୋ ଅନୁଗ୍ରହରୁ ତୁମେ ସଦା ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଅତି ପବିତ୍ର ହେବ।
9.52.24
एवं स्त संस्तुता तेन वरं लब्ध्वा महानदी ।
पुत्रमादाय मुदिता जगाम भरतर्षभ ॥ ९.५२.२४ ॥
ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ଓ ବର ପାଇ ସେ ମହାନଦୀ ପୁତ୍ରକୁ ନେଇ ଆନନ୍ଦରେ ଚାଲିଗଲା, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
9.52.25
एतस्मिन्नेव काले तु विरोधे देवदानवैः ।
शक्रः प्रहरणान्विषी लोकांस्त्रीन्विचचार ह ॥ ९.५२.२५ ॥
ସେହି ସମୟରେ ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଖୋଜି ତିନି ଲୋକରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।
9.52.26
न चोपलेभे भगवाञ्शक्रः प्रहरणं तदा ।
यद्वै तेषां भवेद्योग्यं वधाय विबुधद्विषाम् ॥ ९.५२.२६ ॥
ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଲେ ନାହିଁ।
9.52.27
ततोऽब्रवीत्सुराञ्शक्रो न मे शक्याः सुरारयः ।
ऋतेऽस्थिभिर्दधीचस्य निहन्तुं त्रिदशद्विषः ॥ ९.५२.२७ ॥
ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦଧୀଚଙ୍କ ଅସ୍ଥି ବିନା ମୁଁ ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ପାରିବି ନାହିଁ।"
9.52.28
तस्माद्यत्नादृषिश्रेष्ठो याच्यतां कार्यसिद्धये ।
दधीचास्थीनि देहीति तैर्वधिष्यामहे रिपून् ॥ ९.५२.२८ ॥
ଅତଏବ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଧୀଚଙ୍କୁ ଯତ୍ନ ସହିତ ଯାଚନା କରାଯାଉ: "ଦଧୀଚ, ତୁମର ଅସ୍ଥି ଦିଅ" ବୋଲି; ସେଥିରେ ଆମେ ସେହି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବା।
9.52.29
स च तैर्याचितोऽस्थीनि यत्नादृषिवरस्तदा ।
साहाय्यं नः कुरुष्वेति चकारैवाविचारयन् ॥ ९.५२.२९ ॥
ତେବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯାଚିତ ହୋଇ ସେହି ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିନା ବିଚାରରେ ଯତ୍ନ ସହିତ ଅସ୍ଥି ଦାନ କଲେ — "ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କର" ବୋଲି।
9.52.30
स लोकानक्षयान्प्राप्तो देवप्रियकरस्तदा ।
तस्यास्थिभिरथो शक्रः सम्प्रहृष्टमनास्तदा ॥ ९.५२.३० ॥
ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରିୟକାରୀ ସେହି ଋଷି ଅକ୍ଷୟ ଲୋକ ପାଇଲେ; ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନମନା ହେଲେ।
9.52.31
कारयामास दिव्यानि नानाप्रहरणान्युत ।
गदा वज्राणि चक्राणि गुरून्दण्डांश्च पुष्कलान् ॥ ९.५२.३१ ॥
ସେ ଦିବ୍ୟ ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ; ଗଦା, ବଜ୍ର, ଚକ୍ର ଏବଂ ଭାରୀ ଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ।
9.52.32
स हि तीव्रेण तपसा सम्भृतः परमर्षिणा ।
प्रजापतिसुतेनाथ भृगुणा लोकभावनः ॥ ९.५२.३२ ॥
ସେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାରେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହର୍ଷି ଭୃଗୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ; ସେ ଲୋକପାଳକ।
9.52.33
अतिकायः स तेजस्वी लोकसारो विनिर्मितः ।
जज्ञे शैलगुरुः प्रांशुर्महिम्ना प्रथितः प्रभुः ॥ ९.५२.३३ ॥
ସେ ଅତିକାୟ, ତେଜସ୍ୱୀ, ଲୋକସାରରେ ନିର୍ମିତ; ପର୍ବତ ପରି ଭାରୀ ଓ ଉଚ୍ଚ, ମହିମାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ପ୍ରଭୁ ଜନ୍ମିଲେ।
9.52.34
नित्यमुद्विजते चास्य तेजसः पाकशासनः ॥ ९.५२.३४ ॥
ଏବଂ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ତେଜରେ ସର୍ବଦା ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ରହନ୍ତି।
9.52.35
तेन वज्रेण भगवान्मन्त्रयुक्तेन भारत ।
भृशं क्रोधविसृष्टेन ब्रह्मतेजोद्भवेन च।
दैत्यदानववीराणां जघान नवतीर्नव ॥ ९.५२.३५ ॥
ହେ ଭାରତ, ମନ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତ, କ୍ରୋଧରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ବ୍ରହ୍ମତେଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେ ବଜ୍ରରେ ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବ ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନବେ ନବେ ଜଣଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
9.52.36
अथ काले व्यतिक्रान्ते महत्यतिभयङ्करी ।
अनावृष्टिरनुप्राप्ता राजन्द्वादशवार्षिकी ॥ ९.५२.३६ ॥
ତାପରେ କାଳ ବିତିଗଲେ, ହେ ରାଜନ୍, ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅନାବୃଷ୍ଟି ଆସିଲା, ଯାହା ବାରବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଲା।
9.52.37
तस्यां द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां महर्षयः ।
वृत्त्यर्थं प्राद्रवन्राजन्क्षुधार्ताः सर्वतोदिशम् ॥ ९.५२.३७ ॥
ସେହି ବାର ବର୍ଷର ଅନାବୃଷ୍ଟିରେ, ହେ ରାଜନ, କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ମହର୍ଷିମାନେ ଜୀବିକା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ।
9.52.38
दिग्भ्यस्तान्प्रद्रुतान्दृष्ट्वा मुनिः सारस्वतस्तदा ।
गमनाय मतिं चक्रे तं प्रोवाच सरस्वती ॥ ९.५२.३८ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଗକୁ ପଳାଉଥିବାର ଦେଖି ସାରସ୍ୱତ ମୁନି ସେତେବେଳେ ଯିବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ; ସେତେବେଳେ ସରସ୍ୱତୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
9.52.39
न गन्तव्यमितः पुत्र तवाहारमहं सदा ।
दास्यामि मत्स्यप्रवरानुष्यतामिह भारत ॥ ९.५२.३९ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ଏଠାରୁ ଯାଅ ନାହିଁ; ମୁଁ ସର୍ବଦା ତୁମକୁ ଆହାର ଦେବି। ହେ ଭାରତ, ଏଠାରେ ରୁହ; ଉତ୍ତମ ମାଛ ତୁମକୁ ଦେବି।
9.52.40
इत्युक्तस्तर्पयामास स पितॄन्देवतास्तथा ।
आहारमकरोन्नित्यं प्राणान्वेदांश्च धारयन् ॥ ९.५२.४० ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ସେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କଲେ; ପ୍ରାଣ ଓ ବେଦକୁ ଧାରଣ କରି ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଆହାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
9.52.41
अथ तस्यामनावृष्ट्यामतीतायां महर्षयः ।
अन्योन्यं परिपप्रच्छुः पुनः स्वाध्यायकारणात् ॥ ९.५२.४१ ॥
ଏହା ପରେ ସେହି ଅନାବୃଷ୍ଟି ଗତ ହେଲାପରେ ମହର୍ଷିମାନେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ପାଇଁ ପରସ୍ପରକୁ ପୁଣି ପଚାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
9.52.42
तेषां क्षुधापरीतानां नष्टा देवा विधावताम् ।
सर्वेषामेव राजेन्द्र न किचित्प्रतिभाति ह ॥ ९.५२.४२ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କ୍ଷୁଧାରେ ଘେରା ହୋଇ ପଳାଉଥିବା ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଲୁପ୍ତ ହୋଇଗଲେ ପରି ମନେ ହେଲା; ସେମାନଙ୍କୁ କିଛି ମନେ ପଡ଼ୁ ନ ଥିଲା।
9.52.43
अथ कश्चिदृषिस्तेषां सारस्वतमुपेयिवान् ।
कुर्वाणं संशितात्मानं स्वाध्यायमृषिसत्तमम् ॥ ९.५२.४३ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଋଷି ସାରସ୍ବତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ସେ ସଂଯତ ଚିତ୍ତ ଓ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଥିଲେ।
9.52.44
स गत्वाऽचष्ट तेभ्यश्च सारस्वतमृषिं प्रभुम् ।
स्वाध्यायममरप्रख्यं कुर्वाणं विजने वने ॥ ९.५२.४४ ॥
ସେ ଯାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ସାରସ୍ବତ ଋଷିଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ; ଦେବତାଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ସେହି ପ୍ରଭୁ ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟରେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ କରୁଥିଲେ।
9.52.45
ततः सर्वे समाजग्मुस्तत्र राजन्महर्षयः ।
सारस्वतं मुनिश्रेष्ठमिदमूचुः समागताः ॥ ९.५२.४५ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ମହର୍ଷି ଏକତ୍ର ହେଲେ ଏବଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାରସ୍ବତଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
9.52.46
अस्मानध्यापयस्वेति तानुवाच ततो मुनिः ।
शिष्यत्वमुपागच्छध्वं विधिना च ममेत्युत ॥ ९.५२.४६ ॥
"ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ" ବୋଲି ସେମାନେ କହିଲେ; ତେବେ ସେହି ମୁନି ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବିଧିପୂର୍ବକ ମୋର ଶିଷ୍ୟ ହୁଅ।"
9.52.47
तत्राब्रुवन्मुनिगणा बालस्त्वमसि पुत्रक ।
स तानाह न मे धर्मो नश्येदिति पुनर्मुनीन् ॥ ९.५२.४७ ॥
ସେଠାରେ ମୁନିଗଣ କହିଲେ, "ତୁମେ ବାଳକ, ପୁଅ।" ସେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋର ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ" — ପୁଣି ମୁନିମାନଙ୍କୁ।
9.52.48
यो ह्यधर्मेण वै ब्रूयाद्गृह्णीयाद्योऽप्यधर्मतः ।
म्रियेतां तावुभौ क्षिप्रं स्यातां वा वैरिणावुभौ ॥ ९.५२.४८ ॥
ଯେ ଅଧର୍ମରେ କହେ ଏବଂ ଯେ ଅଧର୍ମରେ ଗ୍ରହଣ କରେ — ସେ ଦୁହେଁ ଶୀଘ୍ର ମରନ୍ତୁ, ନଚେତ୍ ସେ ଦୁହେଁ ଶତ୍ରୁ ହୁଅନ୍ତୁ।
9.52.49
न हायनैर्न पलितैर्न वित्तेन न बन्धुभिः ।
ऋषयश्चक्रिरे धर्मं योऽनूचानः स नो महान् ॥ ९.५२.४९ ॥
ବୟସରେ ନୁହେଁ, ଧଳା କେଶରେ ନୁହେଁ, ଧନରେ ନୁହେଁ, ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; ଋଷିମାନେ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଯେ ବେଦଜ୍ଞ, ସେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ।
9.52.50
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य मनुयस्ते विधानतः ।
तस्माद्वेदाननुप्राप्य पुनर्धर्मं प्रचक्रिरे ॥ ९.५२.५० ॥
ତାଙ୍କର ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ମନୁବଂଶୀୟ ସେମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ବେଦ ପାଇ ପୁଣି ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
9.52.51
षष्टिर्मुनिसहस्राणि शिष्यत्वं प्रतिपेदिरे ।
सारस्वतस्य विप्रर्षेर्वेदस्वाध्यायकारणात् ॥ ९.५२.५१ ॥
ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଷାଠିଏ ହଜାର ମୁନି ବିପ୍ର ଋଷି ସାରସ୍ୱତଙ୍କ ଶିଷ୍ୟତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
9.52.52
मुष्टिं मुष्टिं ततः सर्वे दर्भाणां ते ह्युपाहरन् ।
तस्यासनार्थं विप्रर्षेर्बालस्यापि वशे स्थिताः ॥ ९.५२.५२ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦର୍ଭ ଘାସ ମୁଠା ମୁଠା କରି ଆଣିଲେ; ସେହି ବିପ୍ର ଋଷିଙ୍କ ଆସନ ପାଇଁ। ବାଳକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ବଶରେ ରହିଲେ।
9.52.53
तत्रापि दत्त्वा वसु रौहिणेयो ।
महाबलः केशवपूर्वजोऽथ
जगाम तीर्थं मुदितः क्रमेण ।
तं वृद्धकन्याश्रममे व वीरः ॥ ९.५२.५३ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଧନ ଦାନ କରି ରୋହିଣୀପୁତ୍ର, ମହାବଳ, କେଶବଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ସେହି ବୀର ଆନନ୍ଦରେ କ୍ରମେ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ; ବୃଦ୍ଧା କନ୍ୟାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ସେହି ବୀର।