ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 9.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.52.1
यत्रेजिवानुडुपती राजसूयेन भारत ।
यस्मिन्वृत्ते महानासीत्सङ्ग्रामस्तारकामयः ॥ ९.५२.१ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ।
9.52.2
तत्राप्युपस्पृश्य बलो दत्त्वा दानानि चात्मवान् ।
सारस्वतस्य धर्मात्मा मुनेस्तीर्थं जगाम ह ॥ ९.५२.२ ॥
ਉੱਥੇ ਵੀ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਾਰਸਵਤ ਮੁਨੀ ਦੇ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਗਮਨ ਕੀਤਾ।
9.52.3
यत्र द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजोत्तमान् ।
वेदानध्यापयामास पुरा सारस्वतो मुनिः ॥ ९.५२.३ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੋਕੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਸਵਤ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਏ ਸਨ।
9.52.4
कथं द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजोत्तमान् ।
वेदानध्यापयामास पुरा सारस्वतो मुनिः ॥ ९.५२.४ ॥
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੋਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰਸਵਤ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਾਏ?
9.52.5
आसीत्पूर्वं महाराज मुनिर्धीमान्महातपाः ।
दधीचिरिति विख्यातो ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ॥ ९.५२.५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਧੀਚਿ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਮੁਨੀ ਸੀ।
9.52.6
तस्यातितपसः शक्रो बिभेति सततं विभो ।
न स लोभयितुं शक्यः फलैर्बहुविधैरपि ॥ ९.५२.६ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਅਤਿ ਤਪਸਵੀ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਸਦਾ ਡਰਦਾ ਸੀ; ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਲੁਭਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
9.52.7
प्रलोभनार्थं तस्याथ प्राहिणोत्पाकशासनः ।
दिव्यामप्सरसं पुण्यां दर्शनीयामलम्बुसाम् ॥ ९.५२.७ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ ਫਿਰ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਦਿਵਯ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਅਪਸਰਾ ਅਲੰਬੁਸਾ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
9.52.8
तस्य तर्पयतो देवान्सरस्वत्यां महात्मनः ।
समीपतो महाराज सोपातिष्ठत भामिनी ॥ ९.५२.८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰ ਰਹੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰੀ ਆ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ।
9.52.9
तां दिव्यवपुषं दृष्ट्वा तस्यर्षेर्भावितात्मनः ।
रेतः स्कन्नं सरस्वत्यां तस्मा जग्राह निम्नगा ॥ ९.५२.९ ॥
ਉਸ ਦਿਵ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਸੰਜਮੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਵੀਰਜ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਸ ਨਦੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ।
9.52.10
कुक्षौ चाप्यदधद्वृष्टा तद्रेतः पुरुषर्षभ ।
सा दधार च तं गर्भं पुत्रहेतोर्महात्मनः॥थ ॥ ९.५२.१० ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਵੀਰਜ ਆਪਣੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ; ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ।
9.52.11
सुषुवे चापि समये पुत्रं सारस्वतं वरम् ।
जगाम पुत्रमादाय तमृषिं प्रति च प्रभो ॥ ९.५२.११ ॥
ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਸਵਤ ਨਾਮ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਈ।
9.52.12
ऋषिसंसदि तं दृष्ट्वा सा नदी मुनिसत्तमम् ।
ततः प्रोवाच राजेन्द्र ददती पुत्रमस्य तम्।
ब्रह्मर्षे तव पुत्रोऽयं त्वद्भक्त्या धारितो मया ॥ ९.५२.१२ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਸ ਨਦੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਦਿਆਂ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਧਾਰਿਆ ਸੀ।"
9.52.13
दृष्ट्वा तेऽप्सरसं रेतो यत्स्कन्नं प्रागलम्बुसाम् ।
तत्कुक्षिणाऽहं ब्रह्मर्षे त्वद्भक्त्या धृतवत्यहम् ॥ ९.५२.१३ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਲੰਬੁਸਾ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਵੀਰਜ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ ਹੈ।
9.52.14
न विनाशमिदं गच्छेत्त्वत्तेज इति निश्चयात् ।
प्रतिगृह्णीष्व पुत्रं स्वं मया दत्तमनिन्दितम् ॥ ९.५२.१४ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਤੇਜ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ (ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਧਾਰਿਆ)। ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਇਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।
9.52.15
इत्युक्तः प्रतिजग्राह प्रीतिं चावाप पुष्कलाम् ।
पितृवच्चोपजिघ्रत्तं मूर्ध्नि प्रेम्णा द्विजोत्तमः ॥ ९.५२.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ (ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ) ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪਾਈ। ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘਿਆ।
9.52.16
परिष्वज्य चिरं कालं तदा भरतसत्तम ।
सरस्वत्यै वरं प्रादात्प्रीयमाणो महामुनिः ॥ ९.५२.१६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਗਲ ਲਾਇਆ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
9.52.17
विश्वेदेवाः सपितरो गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
तृप्तिं यास्यन्ति सुभगे तर्प्यमाणास्तवाम्भसा ॥ ९.५२.१७ ॥
ਹੇ ਸੁਭਗੇ, ਤੇਰੇ ਜਲ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ-ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾਉਣਗੇ।
9.52.18
इत्युक्त्वा स तु तुष्टाव वचोभिर्वै महानदीम् ।
प्रीतः परमहृष्टात्मा यथावच्छृणु पार्थिव ॥ ९.५२.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨਦੀ ਦੀ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਸੁਣੋ।
9.52.19
प्रस्रुताऽसि महाभागे सरसो ब्रह्मणः पुरा ।
जानन्ति त्वां सरिच्छ्रेष्ठे मुनयः संशितव्रताः ॥ ९.५२.१९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਤੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਵਹਿ ਕੇ ਆਈ ਹੈਂ। ਹੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਠੋਰ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
9.52.20
मम प्रियकरी चापि सततं प्रियदर्शने ।
तस्मात्सारस्वतं पुत्रमदधा वरवर्णिनि ॥ ९.५२.२० ॥
ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਾਰਸਵਤ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ ਹੈ।
9.52.21
तवैव नाम्ना प्रथितः पुत्रस्ते लोकभावनः ।
सारस्वत इति ख्यातो भविष्यति महातपाः ॥ ९.५२.२१ ॥
ਤੇਰੇ ਹੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਲਕ ਹੈ, 'ਸਾਰਸਵਤ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਹੋਵੇਗਾ।
9.52.22
एष द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजर्षभान् ।
सारस्वतो महाभागे वेदानध्यापयिष्यति ॥ ९.५२.२२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਇਹ ਸਾਰਸਵਤ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੋਕੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਵਿਜ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਏਗਾ।
9.52.23
पुण्याभ्यश्च सरिद्भ्यस्त्वं सदा पुण्यतमा शुभे ।
भविष्यसि महाभागे मत्प्रसादात्सरस्वति ॥ ९.५२.२३ ॥
ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਸਰਸਵਤੀ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਦਾ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇਂਗੀ।
9.52.24
एवं स्त संस्तुता तेन वरं लब्ध्वा महानदी ।
पुत्रमादाय मुदिता जगाम भरतर्षभ ॥ ९.५२.२४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨਦੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
9.52.25
एतस्मिन्नेव काले तु विरोधे देवदानवैः ।
शक्रः प्रहरणान्विषी लोकांस्त्रीन्विचचार ह ॥ ९.५२.२५ ॥
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
9.52.26
न चोपलेभे भगवाञ्शक्रः प्रहरणं तदा ।
यद्वै तेषां भवेद्योग्यं वधाय विबुधद्विषाम् ॥ ९.५२.२६ ॥
ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਯੋਗ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
9.52.27
ततोऽब्रवीत्सुराञ्शक्रो न मे शक्याः सुरारयः ।
ऋतेऽस्थिभिर्दधीचस्य निहन्तुं त्रिदशद्विषः ॥ ९.५२.२७ ॥
ਤਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਦਧੀਚ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗਾ।"
9.52.28
तस्माद्यत्नादृषिश्रेष्ठो याच्यतां कार्यसिद्धये ।
दधीचास्थीनि देहीति तैर्वधिष्यामहे रिपून् ॥ ९.५२.२८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਧੀਚ ਕੋਲੋਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇ: "ਦਧੀਚ, ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਿਓ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗੇ।
9.52.29
स च तैर्याचितोऽस्थीनि यत्नादृषिवरस्तदा ।
साहाय्यं नः कुरुष्वेति चकारैवाविचारयन् ॥ ९.५२.२९ ॥
ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ — "ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ" ਆਖ ਕੇ।
9.52.30
स लोकानक्षयान्प्राप्तो देवप्रियकरस्तदा ।
तस्यास्थिभिरथो शक्रः सम्प्रहृष्टमनास्तदा ॥ ९.५२.३० ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਕਸ਼ੈ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਤਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ।
9.52.31
कारयामास दिव्यानि नानाप्रहरणान्युत ।
गदा वज्राणि चक्राणि गुरून्दण्डांश्च पुष्कलान् ॥ ९.५२.३१ ॥
ਉਸਨੇ ਦਿਵ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਬਣਵਾਏ; ਗਦਾਵਾਂ, ਵਜ੍ਰ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਭਾਰੇ ਦੰਡ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ।
9.52.32
स हि तीव्रेण तपसा सम्भृतः परमर्षिणा ।
प्रजापतिसुतेनाथ भृगुणा लोकभावनः ॥ ९.५२.३२ ॥
ਉਹ ਤੀਬਰ ਤਪ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਲਕ ਸੀ।
9.52.33
अतिकायः स तेजस्वी लोकसारो विनिर्मितः ।
जज्ञे शैलगुरुः प्रांशुर्महिम्ना प्रथितः प्रभुः ॥ ९.५२.३३ ॥
ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਤੇਜਸਵੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਪਰਬਤ ਵਰਗਾ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਉੱਚਾ, ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਭੂ ਜੰਮਿਆ।
9.52.34
नित्यमुद्विजते चास्य तेजसः पाकशासनः ॥ ९.५२.३४ ॥
ਅਤੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਸਦਾ ਬੇਚੈਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
9.52.35
तेन वज्रेण भगवान्मन्त्रयुक्तेन भारत ।
भृशं क्रोधविसृष्टेन ब्रह्मतेजोद्भवेन च।
दैत्यदानववीराणां जघान नवतीर्नव ॥ ९.५२.३५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਛੱਡੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਤੇਜ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਉਸ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦੈਂਤ-ਦਾਨਵ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੜਿਨਵੇਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
9.52.36
अथ काले व्यतिक्रान्ते महत्यतिभयङ्करी ।
अनावृष्टिरनुप्राप्ता राजन्द्वादशवार्षिकी ॥ ९.५२.३६ ॥
ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੋਕਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ।
9.52.37
तस्यां द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां महर्षयः ।
वृत्त्यर्थं प्राद्रवन्राजन्क्षुधार्ताः सर्वतोदिशम् ॥ ९.५२.३७ ॥
ਉਸ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੋਕੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
9.52.38
दिग्भ्यस्तान्प्रद्रुतान्दृष्ट्वा मुनिः सारस्वतस्तदा ।
गमनाय मतिं चक्रे तं प्रोवाच सरस्वती ॥ ९.५२.३८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰਸਵਤ ਮੁਨੀ ਨੇ ਤਦ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ; ਤਦ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
9.52.39
न गन्तव्यमितः पुत्र तवाहारमहं सदा ।
दास्यामि मत्स्यप्रवरानुष्यतामिह भारत ॥ ९.५२.३९ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਥੋਂ ਨਾ ਜਾ; ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੈਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਦਿਆਂਗੀ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ; ਉੱਤਮ ਮੱਛੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਆਂਗੀ।
9.52.40
इत्युक्तस्तर्पयामास स पितॄन्देवतास्तथा ।
आहारमकरोन्नित्यं प्राणान्वेदांश्च धारयन् ॥ ९.५२.४० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸਦਾ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
9.52.41
अथ तस्यामनावृष्ट्यामतीतायां महर्षयः ।
अन्योन्यं परिपप्रच्छुः पुनः स्वाध्यायकारणात् ॥ ९.५२.४१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਸੋਕੇ ਦੇ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੇ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਸਵਾਧਿਆਏ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ।
9.52.42
तेषां क्षुधापरीतानां नष्टा देवा विधावताम् ।
सर्वेषामेव राजेन्द्र न किचित्प्रतिभाति ह ॥ ९.५२.४२ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਭੱਜਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਜਾਪੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁੱਝਦਾ ਸੀ।
9.52.43
अथ कश्चिदृषिस्तेषां सारस्वतमुपेयिवान् ।
कुर्वाणं संशितात्मानं स्वाध्यायमृषिसत्तमम् ॥ ९.५२.४३ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਉਹ ਸੰਜਮੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਵਾਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ।
9.52.44
स गत्वाऽचष्ट तेभ्यश्च सारस्वतमृषिं प्रभुम् ।
स्वाध्यायममरप्रख्यं कुर्वाणं विजने वने ॥ ९.५२.४४ ॥
ਉਸ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਰਿਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਵਾਧਿਆਏ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
9.52.45
ततः सर्वे समाजग्मुस्तत्र राजन्महर्षयः ।
सारस्वतं मुनिश्रेष्ठमिदमूचुः समागताः ॥ ९.५२.४५ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
9.52.46
अस्मानध्यापयस्वेति तानुवाच ततो मुनिः ।
शिष्यत्वमुपागच्छध्वं विधिना च ममेत्युत ॥ ९.५२.४६ ॥
"ਸਾਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਓ" ਇਹ ਆਖਿਆ; ਤਦ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਜਾਓ।"
9.52.47
तत्राब्रुवन्मुनिगणा बालस्त्वमसि पुत्रक ।
स तानाह न मे धर्मो नश्येदिति पुनर्मुनीन् ॥ ९.५२.४७ ॥
ਉੱਥੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬੋਲੇ, "ਤੂੰ ਬਾਲਕ ਹੈਂ, ਪੁੱਤਰ।" ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ" — ਫਿਰ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ।
9.52.48
यो ह्यधर्मेण वै ब्रूयाद्गृह्णीयाद्योऽप्यधर्मतः ।
म्रियेतां तावुभौ क्षिप्रं स्यातां वा वैरिणावुभौ ॥ ९.५२.४८ ॥
ਜੋ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਛੇਤੀ ਮਰ ਜਾਣ, ਜਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੈਰੀ ਹੋ ਜਾਣ।
9.52.49
न हायनैर्न पलितैर्न वित्तेन न बन्धुभिः ।
ऋषयश्चक्रिरे धर्मं योऽनूचानः स नो महान् ॥ ९.५२.४९ ॥
ਉਮਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪੱਕੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਧਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹੈ।
9.52.50
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य मनुयस्ते विधानतः ।
तस्माद्वेदाननुप्राप्य पुनर्धर्मं प्रचक्रिरे ॥ ९.५२.५० ॥
ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਧਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
9.52.51
षष्टिर्मुनिसहस्राणि शिष्यत्वं प्रतिपेदिरे ।
सारस्वतस्य विप्रर्षेर्वेदस्वाध्यायकारणात् ॥ ९.५२.५१ ॥
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਵਾਧਿਆਏ ਲਈ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਵਿਪ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਰਸਵਤ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ਯਪਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
9.52.52
मुष्टिं मुष्टिं ततः सर्वे दर्भाणां ते ह्युपाहरन् ।
तस्यासनार्थं विप्रर्षेर्बालस्यापि वशे स्थिताः ॥ ९.५२.५२ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਰਭ ਦੇ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਭਰ ਭਰ ਲਿਆਏ; ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸਨ ਲਈ। ਬਾਲਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
9.52.53
तत्रापि दत्त्वा वसु रौहिणेयो ।
महाबलः केशवपूर्वजोऽथ
जगाम तीर्थं मुदितः क्रमेण ।
तं वृद्धकन्याश्रममे व वीरः ॥ ९.५२.५३ ॥
ਉੱਥੇ ਵੀ ਧਨ ਦੇ ਕੇ, ਰੋਹਿਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਬਲੀ, ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਉਹ ਵੀਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਗਿਆ; ਬੁੱਢੀ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀਰ।