മഹാഭാരതം · അധ്യായം 9.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.52.1
यत्रेजिवानुडुपती राजसूयेन भारत ।
यस्मिन्वृत्ते महानासीत्सङ्ग्रामस्तारकामयः ॥ ९.५२.१ ॥
ഹേ ഭരതവംശജാ, രാജസൂയയാഗത്താൽ ചന്ദ്രൻ യജനം ചെയ്ത സ്ഥലത്ത്, അത് നടന്നതിനുശേഷം താരകാസുരനുമായി ഒരു മഹായുദ്ധം ഉണ്ടായി.
9.52.2
तत्राप्युपस्पृश्य बलो दत्त्वा दानानि चात्मवान् ।
सारस्वतस्य धर्मात्मा मुनेस्तीर्थं जगाम ह ॥ ९.५२.२ ॥
അവിടെയും ആത്മസംയമിയായ ബലരാമൻ ആചമനം ചെയ്ത് ദാനങ്ങൾ നൽകി, ധർമാത്മാവായ സാരസ്വത മുനിയുടെ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയി.
9.52.3
यत्र द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजोत्तमान् ।
वेदानध्यापयामास पुरा सारस्वतो मुनिः ॥ ९.५२.३ ॥
പണ്ട് പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തെ വരൾച്ചക്കാലത്ത് സാരസ്വത മുനി ശ്രേഷ്ഠരായ ബ്രാഹ്മണരെ വേദം പഠിപ്പിച്ചു.
9.52.4
कथं द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजोत्तमान् ।
वेदानध्यापयामास पुरा सारस्वतो मुनिः ॥ ९.५२.४ ॥
പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തെ വരൾച്ചക്കാലത്ത് പണ്ട് സാരസ്വത മുനി ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരെ വേദം എങ്ങനെ പഠിപ്പിച്ചു?
9.52.5
आसीत्पूर्वं महाराज मुनिर्धीमान्महातपाः ।
दधीचिरिति विख्यातो ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ॥ ९.५२.५ ॥
ഹേ മഹാരാജാവേ, പണ്ട് ദധീചി എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ബുദ്ധിമാനും മഹാതപസ്വിയും ബ്രഹ്മചാരിയും ഇന്ദ്രിയജിതനുമായ ഒരു മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു.
9.52.6
तस्यातितपसः शक्रो बिभेति सततं विभो ।
न स लोभयितुं शक्यः फलैर्बहुविधैरपि ॥ ९.५२.६ ॥
ഹേ പ്രഭോ, ആ അതിതപസ്വിയെ ഇന്ദ്രൻ എപ്പോഴും ഭയപ്പെട്ടു; പലതരം ഫലങ്ങൾകൊണ്ടുപോലും അദ്ദേഹത്തെ പ്രലോഭിപ്പിക്കാനാവില്ലായിരുന്നു.
9.52.7
प्रलोभनार्थं तस्याथ प्राहिणोत्पाकशासनः ।
दिव्यामप्सरसं पुण्यां दर्शनीयामलम्बुसाम् ॥ ९.५२.७ ॥
അവനെ പ്രലോഭിപ്പിക്കുന്നതിനായി പാകശാസനനായ ഇന്ദ്രൻ ദിവ്യവും പുണ്യവും അതിമനോഹരിയുമായ അപ്സരസ്സായ അലംബുസയെ അയച്ചു.
9.52.8
तस्य तर्पयतो देवान्सरस्वत्यां महात्मनः ।
समीपतो महाराज सोपातिष्ठत भामिनी ॥ ९.५२.८ ॥
മഹാരാജാവേ, സരസ്വതീനദീതീരത്ത് ദേവന്മാർക്ക് തർപ്പണം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന ആ മഹാത്മാവിന്റെ സമീപത്തേക്ക് ആ സുന്ദരി വന്നുനിന്നു.
9.52.9
तां दिव्यवपुषं दृष्ट्वा तस्यर्षेर्भावितात्मनः ।
रेतः स्कन्नं सरस्वत्यां तस्मा जग्राह निम्नगा ॥ ९.५२.९ ॥
ആ ദിവ്യരൂപത്തെ കണ്ടപ്പോൾ, ആത്മസംയമമുള്ള ആ ഋഷിയുടെ ബീജം സരസ്വതിയിൽ സ്രവിച്ചു; ആ നദി അത് സ്വീകരിച്ചു.
9.52.10
कुक्षौ चाप्यदधद्वृष्टा तद्रेतः पुरुषर्षभ ।
सा दधार च तं गर्भं पुत्रहेतोर्महात्मनः॥थ ॥ ९.५२.१० ॥
ഹേ പുരുഷർഷഭാ, അവൾ ആ ബീജം തന്റെ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ചു; ആ മഹാത്മാവിന്റെ പുത്രനുവേണ്ടി അവൾ ആ ഗർഭം വഹിച്ചു.
9.52.11
सुषुवे चापि समये पुत्रं सारस्वतं वरम् ।
जगाम पुत्रमादाय तमृषिं प्रति च प्रभो ॥ ९.५२.११ ॥
കാലമായപ്പോൾ അവൾ സാരസ്വതൻ എന്ന ശ്രേഷ്ഠപുത്രനെ പ്രസവിച്ചു; ഹേ പ്രഭോ, പുത്രനെയുമായി അവൾ ആ ഋഷിയുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
9.52.12
ऋषिसंसदि तं दृष्ट्वा सा नदी मुनिसत्तमम् ।
ततः प्रोवाच राजेन्द्र ददती पुत्रमस्य तम्।
ब्रह्मर्षे तव पुत्रोऽयं त्वद्भक्त्या धारितो मया ॥ ९.५२.१२ ॥
ഋഷിസഭയിൽ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ട്, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ആ നദി പുത്രനെ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: "ഹേ ബ്രഹ്മർഷേ, ഇത് നിന്റെ പുത്രനാണ്; നിന്റെ ഭക്തിയാൽ ഞാൻ ഇവനെ ധരിച്ചു."
9.52.13
दृष्ट्वा तेऽप्सरसं रेतो यत्स्कन्नं प्रागलम्बुसाम् ।
तत्कुक्षिणाऽहं ब्रह्मर्षे त्वद्भक्त्या धृतवत्यहम् ॥ ९.५२.१३ ॥
ബ്രഹ്മർഷേ, മുൻപ് അലംബുസ എന്ന അപ്സരസിനെ കണ്ട് അങ്ങയുടെ രേതസ്സ് സ്ഖലിച്ചു; അത് ഞാൻ അങ്ങയോടുള്ള ഭക്തികൊണ്ട് എന്റെ ഗർഭത്തിൽ വഹിച്ചു.
9.52.14
न विनाशमिदं गच्छेत्त्वत्तेज इति निश्चयात् ।
प्रतिगृह्णीष्व पुत्रं स्वं मया दत्तमनिन्दितम् ॥ ९.५२.१४ ॥
അങ്ങയുടെ ഈ തേജസ്സ് നശിക്കരുത് എന്ന നിശ്ചയത്താൽ (ഞാൻ ഇതിനെ ധരിച്ചു). ഞാൻ നൽകിയ ഈ കുറ്റമറ്റ പുത്രനെ അങ്ങയുടെ സ്വന്തം പുത്രനായി സ്വീകരിക്കൂ.
9.52.15
इत्युक्तः प्रतिजग्राह प्रीतिं चावाप पुष्कलाम् ।
पितृवच्चोपजिघ्रत्तं मूर्ध्नि प्रेम्णा द्विजोत्तमः ॥ ९.५२.१५ ॥
അങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ (പുത്രനെ) സ്വീകരിച്ചു; അതിയായ സന്തോഷം നേടി. പിതാവിനെപ്പോലെ സ്നേഹത്തോടെ അവന്റെ തല മണത്തു.
9.52.16
परिष्वज्य चिरं कालं तदा भरतसत्तम ।
सरस्वत्यै वरं प्रादात्प्रीयमाणो महामुनिः ॥ ९.५२.१६ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ദീർഘനേരം അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു. സന്തോഷിച്ച ആ മഹാമുനി സരസ്വതിക്ക് വരം നൽകി.
9.52.17
विश्वेदेवाः सपितरो गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
तृप्तिं यास्यन्ति सुभगे तर्प्यमाणास्तवाम्भसा ॥ ९.५२.१७ ॥
സുഭഗേ, നിന്റെ ജലത്താൽ തർപ്പണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന വിശ്വദേവന്മാരും പിതൃക്കളും ഗന്ധർവ-അപ്സരസ്സുകളുടെ ഗണങ്ങളും തൃപ്തി നേടും.
9.52.18
इत्युक्त्वा स तु तुष्टाव वचोभिर्वै महानदीम् ।
प्रीतः परमहृष्टात्मा यथावच्छृणु पार्थिव ॥ ९.५२.१८ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം ആ മഹാനദിയെ വാക്കുകളാൽ സ്തുതിച്ചു. രാജാവേ, സന്തോഷത്തോടെ, അത്യന്തം ഹൃഷ്ടമനസ്സോടെ അദ്ദേഹം എങ്ങനെ സ്തുതിച്ചു എന്ന് യഥാവിധി കേൾക്കുക.
9.52.19
प्रस्रुताऽसि महाभागे सरसो ब्रह्मणः पुरा ।
जानन्ति त्वां सरिच्छ्रेष्ठे मुनयः संशितव्रताः ॥ ९.५२.१९ ॥
മഹാഭാഗേ, നീ പണ്ട് ബ്രഹ്മാവിന്റെ തടാകത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകി വന്നവളാണ്. നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠേ, കഠിനവ്രതരായ മുനിമാർ നിന്നെ അറിയുന്നു.
9.52.20
मम प्रियकरी चापि सततं प्रियदर्शने ।
तस्मात्सारस्वतं पुत्रमदधा वरवर्णिनि ॥ ९.५२.२० ॥
എന്നും എനിക്ക് പ്രിയം ചെയ്യുന്നവളേ, പ്രിയദർശിനീ, സുന്ദരവർണ്ണേ, അതിനാൽ നീ സാരസ്വതൻ എന്ന പുത്രനെ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
9.52.21
तवैव नाम्ना प्रथितः पुत्रस्ते लोकभावनः ।
सारस्वत इति ख्यातो भविष्यति महातपाः ॥ ९.५२.२१ ॥
നിന്റെ പേരിനാൽത്തന്നെ പ്രസിദ്ധനായ നിന്റെ പുത്രൻ, ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, 'സാരസ്വതൻ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും; അവൻ മഹാതപസ്വിയാകും.
9.52.22
एष द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजर्षभान् ।
सारस्वतो महाभागे वेदानध्यापयिष्यति ॥ ९.५२.२२ ॥
മഹാഭാഗേ, ഈ സാരസ്വതൻ പന്ത്രണ്ടു വർഷം നീളുന്ന വരൾച്ചക്കാലത്ത് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർക്ക് വേദങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കും.
9.52.23
पुण्याभ्यश्च सरिद्भ्यस्त्वं सदा पुण्यतमा शुभे ।
भविष्यसि महाभागे मत्प्रसादात्सरस्वति ॥ ९.५२.२३ ॥
ശുഭേ, മഹാഭാഗേ സരസ്വതി, എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നീ മറ്റ് പുണ്യനദികളെക്കാൾ സദാ അതിപുണ്യയാകും.
9.52.24
एवं स्त संस्तुता तेन वरं लब्ध्वा महानदी ।
पुत्रमादाय मुदिता जगाम भरतर्षभ ॥ ९.५२.२४ ॥
ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹത്താൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട്, വരം നേടിയ ആ മഹാനദി പുത്രനെ എടുത്ത് സന്തോഷത്തോടെ പോയി, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
9.52.25
एतस्मिन्नेव काले तु विरोधे देवदानवैः ।
शक्रः प्रहरणान्विषी लोकांस्त्रीन्विचचार ह ॥ ९.५२.२५ ॥
അക്കാലത്ത് ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിലുള്ള വിരോധത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ ആയുധങ്ങൾ അന്വേഷിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ചു.
9.52.26
न चोपलेभे भगवाञ्शक्रः प्रहरणं तदा ।
यद्वै तेषां भवेद्योग्यं वधाय विबुधद्विषाम् ॥ ९.५२.२६ ॥
അപ്പോൾ ഭഗവാനായ ഇന്ദ്രന് ദേവശത്രുക്കളെ വധിക്കാൻ യോഗ്യമായ ആയുധം ലഭിച്ചില്ല.
9.52.27
ततोऽब्रवीत्सुराञ्शक्रो न मे शक्याः सुरारयः ।
ऋतेऽस्थिभिर्दधीचस्य निहन्तुं त्रिदशद्विषः ॥ ९.५२.२७ ॥
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: "ദധീചന്റെ അസ്ഥികളില്ലാതെ എനിക്ക് ദേവശത്രുക്കളെ വധിക്കാനാവില്ല."
9.52.28
तस्माद्यत्नादृषिश्रेष्ठो याच्यतां कार्यसिद्धये ।
दधीचास्थीनि देहीति तैर्वधिष्यामहे रिपून् ॥ ९.५२.२८ ॥
അതിനാൽ കാര്യസിദ്ധിക്കായി ഋഷിശ്രേഷ്ഠനായ ദധീചനോട് പ്രയത്നത്തോടെ യാചിക്കണം: "ദധീചാ, നിന്റെ അസ്ഥികൾ തരിക" എന്ന്; അവ കൊണ്ട് ഞങ്ങൾ ആ ശത്രുക്കളെ വധിക്കും.
9.52.29
स च तैर्याचितोऽस्थीनि यत्नादृषिवरस्तदा ।
साहाय्यं नः कुरुष्वेति चकारैवाविचारयन् ॥ ९.५२.२९ ॥
അപ്പോൾ ദേവന്മാരാൽ യാചിക്കപ്പെട്ട ആ ഋഷിശ്രേഷ്ഠൻ ആലോചിക്കാതെ, "ഞങ്ങളെ സഹായിക്കൂ" എന്ന് പറഞ്ഞ് അസ്ഥികൾ നൽകാൻ പ്രവർത്തിച്ചു.
9.52.30
स लोकानक्षयान्प्राप्तो देवप्रियकरस्तदा ।
तस्यास्थिभिरथो शक्रः सम्प्रहृष्टमनास्तदा ॥ ९.५२.३० ॥
ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയം ചെയ്ത ആ ഋഷി അക്ഷയ ലോകങ്ങൾ നേടി; അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അസ്ഥികളാൽ അത്യന്തം സന്തോഷചിത്തനായി.
9.52.31
कारयामास दिव्यानि नानाप्रहरणान्युत ।
गदा वज्राणि चक्राणि गुरून्दण्डांश्च पुष्कलान् ॥ ९.५२.३१ ॥
അവൻ ദിവ്യങ്ങളായ വിവിധ ആയുധങ്ങൾ നിർമ്മിപ്പിച്ചു; ഗദകളും വജ്രങ്ങളും ചക്രങ്ങളും ഭാരമേറിയ ദണ്ഡങ്ങളും ധാരാളമായി.
9.52.32
स हि तीव्रेण तपसा सम्भृतः परमर्षिणा ।
प्रजापतिसुतेनाथ भृगुणा लोकभावनः ॥ ९.५२.३२ ॥
അവൻ കഠിനമായ തപസ്സിനാൽ, പ്രജാപതിയുടെ പുത്രനായ മഹർഷി ഭൃഗുവിനാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവൻ; ലോകങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ.
9.52.33
अतिकायः स तेजस्वी लोकसारो विनिर्मितः ।
जज्ञे शैलगुरुः प्रांशुर्महिम्ना प्रथितः प्रभुः ॥ ९.५२.३३ ॥
അവൻ അതികായനും തേജസ്വിയും ലോകങ്ങളുടെ സാരവുമായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടവൻ; പർവതംപോലെ ഭാരവും ഉയരവുമുള്ള, തന്റെ മഹിമയാൽ പ്രസിദ്ധനായ പ്രഭു ജനിച്ചു.
9.52.34
नित्यमुद्विजते चास्य तेजसः पाकशासनः ॥ ९.५२.३४ ॥
പാകശാസനനായ ഇന്ദ്രൻ അവന്റെ തേജസ്സിനാൽ എപ്പോഴും ഭയഭീതനായിരിക്കുന്നു.
9.52.35
तेन वज्रेण भगवान्मन्त्रयुक्तेन भारत ।
भृशं क्रोधविसृष्टेन ब्रह्मतेजोद्भवेन च।
दैत्यदानववीराणां जघान नवतीर्नव ॥ ९.५२.३५ ॥
ഭാരതാ, മന്ത്രയുക്തവും കോപത്തിൽ എറിയപ്പെട്ടതും ബ്രഹ്മതേജസ്സിൽ നിന്നുണ്ടായതുമായ ആ വജ്രംകൊണ്ട് ഭഗവാൻ ഇന്ദ്രൻ ദൈത്യദാനവ വീരന്മാരിൽ തൊണ്ണൂറ്റി ഒമ്പതുപേരെ വധിച്ചു.
9.52.36
अथ काले व्यतिक्रान्ते महत्यतिभयङ्करी ।
अनावृष्टिरनुप्राप्ता राजन्द्वादशवार्षिकी ॥ ९.५२.३६ ॥
പിന്നെ കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവേ, അതിഭയങ്കരമായ വരൾച്ച വന്നെത്തി; പന്ത്രണ്ടു വർഷം നീണ്ടുനിന്നു.
9.52.37
तस्यां द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां महर्षयः ।
वृत्त्यर्थं प्राद्रवन्राजन्क्षुधार्ताः सर्वतोदिशम् ॥ ९.५२.३७ ॥
ആ പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തെ വരൾച്ചയിൽ, ഓ രാജാവേ, വിശപ്പിനാൽ പീഡിതരായ മഹർഷിമാർ ഉപജീവനത്തിനായി എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോയി.
9.52.38
दिग्भ्यस्तान्प्रद्रुतान्दृष्ट्वा मुनिः सारस्वतस्तदा ।
गमनाय मतिं चक्रे तं प्रोवाच सरस्वती ॥ ९.५२.३८ ॥
അവർ ദിക്കുകളിലേക്ക് ഓടുന്നത് കണ്ട സാരസ്വത മുനി അപ്പോൾ പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു; അപ്പോൾ സരസ്വതി അവനോടു പറഞ്ഞു.
9.52.39
न गन्तव्यमितः पुत्र तवाहारमहं सदा ।
दास्यामि मत्स्यप्रवरानुष्यतामिह भारत ॥ ९.५२.३९ ॥
മകനേ, ഇവിടെനിന്ന് പോകരുത്; ഞാൻ എപ്പോഴും നിനക്ക് ആഹാരം തരും. ഭാരതാ, ഇവിടെത്തന്നെ താമസിക്കുക; ശ്രേഷ്ഠമായ മത്സ്യങ്ങൾ ഞാൻ തരാം.
9.52.40
इत्युक्तस्तर्पयामास स पितॄन्देवतास्तथा ।
आहारमकरोन्नित्यं प्राणान्वेदांश्च धारयन् ॥ ९.५२.४० ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടവൻ പിതൃക്കളെയും ദേവന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; പ്രാണനെയും വേദങ്ങളെയും ധരിച്ചുകൊണ്ട് എന്നും ആഹാരം ഉണ്ടാക്കി.
9.52.41
अथ तस्यामनावृष्ट्यामतीतायां महर्षयः ।
अन्योन्यं परिपप्रच्छुः पुनः स्वाध्यायकारणात् ॥ ९.५२.४१ ॥
അനന്തരം ആ വരൾച്ച കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മഹർഷിമാർ സ്വാധ്യായത്തിനായി പരസ്പരം വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
9.52.42
तेषां क्षुधापरीतानां नष्टा देवा विधावताम् ।
सर्वेषामेव राजेन्द्र न किचित्प्रतिभाति ह ॥ ९.५२.४२ ॥
ഓ രാജേന്ദ്രാ, വിശപ്പാൽ പീഡിതരായി ഓടിനടന്ന അവർക്കെല്ലാവർക്കും ദേവന്മാർ നശിച്ചതുപോലെ തോന്നി; അവർക്ക് ഒന്നും തെളിഞ്ഞില്ല.
9.52.43
अथ कश्चिदृषिस्तेषां सारस्वतमुपेयिवान् ।
कुर्वाणं संशितात्मानं स्वाध्यायमृषिसत्तमम् ॥ ९.५२.४३ ॥
അപ്പോൾ അവരിൽ ഒരു ഋഷി സാരസ്വതന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു; അദ്ദേഹം കർക്കശമനസ്കനും സ്വാധ്യായത്തിൽ മുഴുകിയ ശ്രേഷ്ഠ ഋഷിയുമായിരുന്നു.
9.52.44
स गत्वाऽचष्ट तेभ्यश्च सारस्वतमृषिं प्रभुम् ।
स्वाध्यायममरप्रख्यं कुर्वाणं विजने वने ॥ ९.५२.४४ ॥
അദ്ദേഹം ചെന്ന് അവരോട് സാരസ്വത ഋഷിയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു; ദേവതുല്യ തേജസ്സോടെ വിജനമായ വനത്തിൽ സ്വാധ്യായം ചെയ്യുന്ന പ്രഭുവായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
9.52.45
ततः सर्वे समाजग्मुस्तत्र राजन्महर्षयः ।
सारस्वतं मुनिश्रेष्ठमिदमूचुः समागताः ॥ ९.५२.४५ ॥
അപ്പോൾ, രാജാവേ, അവിടെ എല്ലാ മഹർഷിമാരും ഒത്തുകൂടി; ഒന്നിച്ചുചേർന്ന അവർ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ സാരസ്വതനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
9.52.46
अस्मानध्यापयस्वेति तानुवाच ततो मुनिः ।
शिष्यत्वमुपागच्छध्वं विधिना च ममेत्युत ॥ ९.५२.४६ ॥
"ഞങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കൂ" എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു; അപ്പോൾ ആ മുനി അവരോട്, "വിധിപ്രകാരം എന്റെ ശിഷ്യരാകൂ" എന്നു പറഞ്ഞു.
9.52.47
तत्राब्रुवन्मुनिगणा बालस्त्वमसि पुत्रक ।
स तानाह न मे धर्मो नश्येदिति पुनर्मुनीन् ॥ ९.५२.४७ ॥
അവിടെ മുനിസമൂഹങ്ങൾ, "നീ ബാലനാണ്, മകനേ" എന്നു പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം അവരോട്, "എന്റെ ധർമ്മം നശിക്കില്ല" എന്നു വീണ്ടും മുനിമാരോട് പറഞ്ഞു.
9.52.48
यो ह्यधर्मेण वै ब्रूयाद्गृह्णीयाद्योऽप्यधर्मतः ।
म्रियेतां तावुभौ क्षिप्रं स्यातां वा वैरिणावुभौ ॥ ९.५२.४८ ॥
അധർമ്മത്താൽ സംസാരിക്കുന്നവനും അധർമ്മത്താൽ സ്വീകരിക്കുന്നവനും — ഇരുവരും വേഗം മരിക്കട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ ഇരുവരും ശത്രുക്കളാകട്ടെ.
9.52.49
न हायनैर्न पलितैर्न वित्तेन न बन्धुभिः ।
ऋषयश्चक्रिरे धर्मं योऽनूचानः स नो महान् ॥ ९.५२.४९ ॥
വയസ്സുകൊണ്ടോ നരച്ച മുടികൊണ്ടോ സമ്പത്തുകൊണ്ടോ ബന്ധുക്കൾകൊണ്ടോ അല്ല; ഋഷിമാർ ധർമ്മം സ്ഥാപിച്ചു. വേദജ്ഞനാണ് നമ്മിൽ മഹാൻ.
9.52.50
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य मनुयस्ते विधानतः ।
तस्माद्वेदाननुप्राप्य पुनर्धर्मं प्रचक्रिरे ॥ ९.५२.५० ॥
അവന്റെ ഈ വാക്ക് കേട്ട്, മനുവംശജരായ അവർ യഥാവിധി വേദങ്ങൾ നേടി വീണ്ടും ധർമ്മം സ്ഥാപിച്ചു.
9.52.51
षष्टिर्मुनिसहस्राणि शिष्यत्वं प्रतिपेदिरे ।
सारस्वतस्य विप्रर्षेर्वेदस्वाध्यायकारणात् ॥ ९.५२.५१ ॥
അറുപതിനായിരം മുനിമാർ വേദപഠനത്തിനായി ബ്രാഹ്മണ ഋഷിയായ സാരസ്വതന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു.
9.52.52
मुष्टिं मुष्टिं ततः सर्वे दर्भाणां ते ह्युपाहरन् ।
तस्यासनार्थं विप्रर्षेर्बालस्यापि वशे स्थिताः ॥ ९.५२.५२ ॥
പിന്നെ അവരെല്ലാവരും ദർഭപ്പുല്ല് ഓരോ പിടിയായി കൊണ്ടുവന്നു; ആ ബ്രാഹ്മണ ഋഷിയുടെ ആസനത്തിനായി. ബാലനായിരുന്നിട്ടും അവർ അവന്റെ വശത്തുതന്നെ നിന്നു.
9.52.53
तत्रापि दत्त्वा वसु रौहिणेयो ।
महाबलः केशवपूर्वजोऽथ
जगाम तीर्थं मुदितः क्रमेण ।
तं वृद्धकन्याश्रममे व वीरः ॥ ९.५२.५३ ॥
അവിടെയും ധനം നൽകി, രോഹിണീപുത്രനും മഹാബലനും കേശവന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമായ ആ വീരൻ സന്തോഷത്തോടെ ക്രമമായി തീർത്ഥത്തിലേക്കു പോയി; വൃദ്ധകന്യയുടെ ആശ്രമത്തിൽ ആ വീരൻ.