มหาภารตะ · อัธยายะ 9.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.52.1
यत्रेजिवानुडुपती राजसूयेन भारत ।
यस्मिन्वृत्ते महानासीत्सङ्ग्रामस्तारकामयः ॥ ९.५२.१ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายแห่งภรต ณ ที่นั้นเมื่อพระจันทร์ประกอบพิธีราชสูย และเมื่อเรื่องนั้นสิ้นสุดลง ก็เกิดสงครามใหญ่ คือสงครามแห่งตารกะ
9.52.2
तत्राप्युपस्पृश्य बलो दत्त्वा दानानि चात्मवान् ।
सारस्वतस्य धर्मात्मा मुनेस्तीर्थं जगाम ह ॥ ९.५२.२ ॥
ที่นั้นพลราม ผู้ข่มใจตนได้ ชำระกายด้วยน้ำแล้วบริจาคทาน ก็ไปยังท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ของฤๅษีสารัสวตะผู้มีจิตใจในธรรม
9.52.3
यत्र द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजोत्तमान् ।
वेदानध्यापयामास पुरा सारस्वतो मुनिः ॥ ९.५२.३ ॥
ที่ซึ่งในกาลก่อน ในช่วงที่ฝนแล้งนานสิบสองปี ฤๅษีสารัสวตะได้ให้พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดศึกษาพระเวท
9.52.4
कथं द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजोत्तमान् ।
वेदानध्यापयामास पुरा सारस्वतो मुनिः ॥ ९.५२.४ ॥
ในกาลก่อน ระหว่างความแห้งแล้งสิบสองปี ฤๅษีสารัสวตะให้พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดศึกษาพระเวทได้อย่างไร
9.52.5
आसीत्पूर्वं महाराज मुनिर्धीमान्महातपाः ।
दधीचिरिति विख्यातो ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ॥ ९.५२.५ ॥
ข้าแต่มหาราช ในกาลก่อนมีฤๅษีผู้มีปัญญาและมีตบะยิ่งใหญ่ มีนามว่าทธีจิ เป็นที่รู้จักกันดี เป็นพรหมจารีผู้ข่มอินทรีย์ได้แล้ว
9.52.6
तस्यातितपसः शक्रो बिभेति सततं विभो ।
न स लोभयितुं शक्यः फलैर्बहुविधैरपि ॥ ९.५२.६ ॥
ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ พระอินทร์หวาดกลัวตบะอันแรงกล้าของท่านอยู่เสมอ ท่านไม่อาจถูกล่อใจได้แม้ด้วยผลไม้นานาชนิด
9.52.7
प्रलोभनार्थं तस्याथ प्राहिणोत्पाकशासनः ।
दिव्यामप्सरसं पुण्यां दर्शनीयामलम्बुसाम् ॥ ९.५२.७ ॥
ดังนั้น เพื่อล่อใจท่าน พระอินทร์ผู้ลงโทษปากะจึงส่งอัปสรอลัมพุสาผู้เป็นทิพย์ บริสุทธิ์ และงดงามยิ่งไป
9.52.8
तस्य तर्पयतो देवान्सरस्वत्यां महात्मनः ।
समीपतो महाराज सोपातिष्ठत भामिनी ॥ ९.५२.८ ॥
ข้าแต่มหาราช ขณะที่ท่านผู้ยิ่งใหญ่กำลังถวายน้ำแด่เทวดาที่แม่น้ำสรัสวตี หญิงงามนางนั้นได้มาปรากฏอยู่ใกล้ท่าน
9.52.9
तां दिव्यवपुषं दृष्ट्वा तस्यर्षेर्भावितात्मनः ।
रेतः स्कन्नं सरस्वत्यां तस्मा जग्राह निम्नगा ॥ ९.५२.९ ॥
เมื่อเห็นนางซึ่งมีรูปทิพย์ น้ำอสุจิของฤๅษีผู้มีจิตสงบนั้นก็หลั่งลงในแม่น้ำสรัสวตี และแม่น้ำนั้นก็รับเอาไว้
9.52.10
कुक्षौ चाप्यदधद्वृष्टा तद्रेतः पुरुषर्षभ ।
सा दधार च तं गर्भं पुत्रहेतोर्महात्मनः॥थ ॥ ९.५२.१० ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ นางจึงนำน้ำอสุจินั้นไว้ในครรภ์ และนางก็ตั้งครรภ์นั้นไว้เพื่อให้มีบุตรของผู้ยิ่งใหญ่
9.52.11
सुषुवे चापि समये पुत्रं सारस्वतं वरम् ।
जगाम पुत्रमादाय तमृषिं प्रति च प्रभो ॥ ९.५२.११ ॥
เมื่อถึงกาล นางก็คลอดบุตรผู้ประเสริฐชื่อสารัสวตะ ข้าแต่พระองค์ นางพาบุตรไปหาฤๅษีผู้นั้น
9.52.12
ऋषिसंसदि तं दृष्ट्वा सा नदी मुनिसत्तमम् ।
ततः प्रोवाच राजेन्द्र ददती पुत्रमस्य तम्।
ब्रह्मर्षे तव पुत्रोऽयं त्वद्भक्त्या धारितो मया ॥ ९.५२.१२ ॥
เมื่อเห็นฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุดท่ามกลางที่ประชุมฤๅษี แม่น้ำนั้นจึงมอบบุตรให้แล้วกล่าวว่า ข้าแต่จอมกษัตริย์ พระสงฆ์ผู้ประเสริฐ บุตรคนนี้เป็นของท่าน ข้าได้อุ้มครรภ์นี้ด้วยความภักดีต่อท่าน
9.52.13
दृष्ट्वा तेऽप्सरसं रेतो यत्स्कन्नं प्रागलम्बुसाम् ।
तत्कुक्षिणाऽहं ब्रह्मर्षे त्वद्भक्त्या धृतवत्यहम् ॥ ९.५२.१३ ॥
ข้าแต่พรหมฤๅษี เมื่อเห็นนางอัปสรอลัมพุสา น้ำอสุจิของท่านก็หลั่งลงในกาลก่อน ข้าได้อุ้มมันไว้ในครรภ์ด้วยความภักดีต่อท่าน
9.52.14
न विनाशमिदं गच्छेत्त्वत्तेज इति निश्चयात् ।
प्रतिगृह्णीष्व पुत्रं स्वं मया दत्तमनिन्दितम् ॥ ९.५२.१४ ॥
ด้วยความแน่ใจว่าพลังของท่านไม่ควรสูญสิ้นไป ข้าจึงอุ้มมันไว้ จงรับบุตรผู้ไร้ตำหนินี้ที่ข้ามอบให้ ดั่งเป็นบุตรของท่านเอง
9.52.15
इत्युक्तः प्रतिजग्राह प्रीतिं चावाप पुष्कलाम् ।
पितृवच्चोपजिघ्रत्तं मूर्ध्नि प्रेम्णा द्विजोत्तमः ॥ ९.५२.१५ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนี้ พราหมณ์ผู้ประเสริฐก็รับบุตรไว้และเปี่ยมด้วยความยินดี เขาก้มลงจูบศีรษะของเด็กด้วยความรักเหมือนบิดา
9.52.16
परिष्वज्य चिरं कालं तदा भरतसत्तम ।
सरस्वत्यै वरं प्रादात्प्रीयमाणो महामुनिः ॥ ९.५२.१६ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรต ในกาลนั้นท่านกอดเด็กไว้นานพอควร และมหาฤๅษีผู้ปีติก็ประทานพรแด่แม่น้ำสรัสวตี
9.52.17
विश्वेदेवाः सपितरो गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
तृप्तिं यास्यन्ति सुभगे तर्प्यमाणास्तवाम्भसा ॥ ९.५२.१७ ॥
ข้าแต่ผู้มีโชค เหล่าวิศเวทวะพร้อมด้วยบรรพบุรุษ และหมู่คนธรรพ์กับอัปสร เมื่อได้รับน้ำของท่านบูชาแล้ว จักได้รับความอิ่มเอิบ
9.52.18
इत्युक्त्वा स तु तुष्टाव वचोभिर्वै महानदीम् ।
प्रीतः परमहृष्टात्मा यथावच्छृणु पार्थिव ॥ ९.५२.१८ ॥
กล่าวดังนี้แล้ว ฤๅษีนั้นก็สรรเสริญแม่น้ำอันยิ่งใหญ่ด้วยถ้อยคำ ข้าแต่พระราชา จงฟังว่าท่านสรรเสริญนางอย่างไร ท่านมีความยินดีและมีใจปีติยิ่งนัก
9.52.19
प्रस्रुताऽसि महाभागे सरसो ब्रह्मणः पुरा ।
जानन्ति त्वां सरिच्छ्रेष्ठे मुनयः संशितव्रताः ॥ ९.५२.१९ ॥
ข้าแต่ผู้มีโชคยิ่ง ท่านได้ไหลออกมาจากทะเลสาบของพระพรหมในกาลก่อน ข้าแต่แม่น้ำอันประเสริฐ เหล่าฤๅษีผู้มีวัตรเคร่งครัดย่อมรู้จักท่าน
9.52.20
मम प्रियकरी चापि सततं प्रियदर्शने ।
तस्मात्सारस्वतं पुत्रमदधा वरवर्णिनि ॥ ९.५२.२० ॥
ข้าแต่ผู้น่าชื่นชม ข้าแต่หญิงงาม ท่านทำสิ่งที่เป็นที่รักของข้าอยู่เสมอ เพราะฉะนั้นท่านจึงให้กำเนิดบุตรนามว่าสารัสวตะ
9.52.21
तवैव नाम्ना प्रथितः पुत्रस्ते लोकभावनः ।
सारस्वत इति ख्यातो भविष्यति महातपाः ॥ ९.५२.२१ ॥
ลูกของเจ้าซึ่งเป็นที่รู้จักด้วยนามของเจ้าเอง ผู้ค้ำจุนโลก จะเป็นที่รู้จักในนามสารัสวตะ และจะเป็นผู้มีตบะยิ่งใหญ่
9.52.22
एष द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां द्विजर्षभान् ।
सारस्वतो महाभागे वेदानध्यापयिष्यति ॥ ९.५२.२२ ॥
โอ้ผู้มีโชคยิ่ง สารัสวตะจะสอนพระเวทแก่ผู้เกิดสองครั้งที่ประเสริฐที่สุด ในช่วงภัยแล้งสิบสองปี
9.52.23
पुण्याभ्यश्च सरिद्भ्यस्त्वं सदा पुण्यतमा शुभे ।
भविष्यसि महाभागे मत्प्रसादात्सरस्वति ॥ ९.५२.२३ ॥
โอ้ผู้งดงามผู้เป็นมงคล โอ้สรัสวตีผู้มีโชคยิ่ง ด้วยพระกรุณาของเรา เจ้าจะเป็นแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในบรรดาแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์ตลอดไป
9.52.24
एवं स्त संस्तुता तेन वरं लब्ध्वा महानदी ।
पुत्रमादाय मुदिता जगाम भरतर्षभ ॥ ९.५२.२४ ॥
เมื่อได้รับการสรรเสริญจากเขาเช่นนี้ และได้รับพรแล้ว แม่น้ำอันยิ่งใหญ่ก็พาบุตรของตนไปด้วยความยินดี และจากไป โอ้ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ
9.52.25
एतस्मिन्नेव काले तु विरोधे देवदानवैः ।
शक्रः प्रहरणान्विषी लोकांस्त्रीन्विचचार ह ॥ ९.५२.२५ ॥
ในเวลานั้นเอง ท่ามกลางการสู้รบระหว่างเทพและอสูร พระอินทร์ได้เที่ยวไปในสามโลกเพื่อแสวงหาอาวุธ
9.52.26
न चोपलेभे भगवाञ्शक्रः प्रहरणं तदा ।
यद्वै तेषां भवेद्योग्यं वधाय विबुधद्विषाम् ॥ ९.५२.२६ ॥
ในครานั้น พระอินทร์ผู้ทรงมีบารมีไม่พบอาวุธใดที่เหมาะจะสังหารศัตรูของเทพเจ้า
9.52.27
ततोऽब्रवीत्सुराञ्शक्रो न मे शक्याः सुरारयः ।
ऋतेऽस्थिभिर्दधीचस्य निहन्तुं त्रिदशद्विषः ॥ ९.५२.२७ ॥
แล้วพระอินทร์จึงกล่าวแก่เหล่าเทพว่า "หากปราศจากกระดูกของทธีจิ ข้าไม่อาจสังหารศัตรูของเทพเจ้าได้"
9.52.28
तस्माद्यत्नादृषिश्रेष्ठो याच्यतां कार्यसिद्धये ।
दधीचास्थीनि देहीति तैर्वधिष्यामहे रिपून् ॥ ९.५२.२८ ॥
เพราะฉะนั้น เพื่อให้กิจสำเร็จ จงเพียรขอจากฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุดว่า "ทธีจิ โปรดประทานกระดูกของท่านแก่เรา" และด้วยกระดูกเหล่านั้น เราจะสังหารศัตรูได้
9.52.29
स च तैर्याचितोऽस्थीनि यत्नादृषिवरस्तदा ।
साहाय्यं नः कुरुष्वेति चकारैवाविचारयन् ॥ ९.५२.२९ ॥
ครานั้น ฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุดนั้น เมื่อถูกขอด้วยความเพียร ก็ประทานกระดูกโดยไม่ลังเล และกล่าวว่า "โปรดช่วยเหลือพวกเราเถิด"
9.52.30
स लोकानक्षयान्प्राप्तो देवप्रियकरस्तदा ।
तस्यास्थिभिरथो शक्रः सम्प्रहृष्टमनास्तदा ॥ ९.५२.३० ॥
ท่านผู้กระทำสิ่งที่เป็นที่พอพระทัยของเทพเจ้า จึงได้ไปสู่โลกอันไม่เสื่อมสลาย แล้วพระอินทร์ผู้มีจิตยินดียิ่งนัก ก็รับเอากระดูกเหล่านั้นไป
9.52.31
कारयामास दिव्यानि नानाप्रहरणान्युत ।
गदा वज्राणि चक्राणि गुरून्दण्डांश्च पुष्कलान् ॥ ९.५२.३१ ॥
พระอินทร์ให้สร้างอาวุธทิพย์นานาชนิด ทั้งคทา สายฟ้า จักร และตรีศูลหนักเป็นจำนวนมาก
9.52.32
स हि तीव्रेण तपसा सम्भृतः परमर्षिणा ।
प्रजापतिसुतेनाथ भृगुणा लोकभावनः ॥ ९.५२.३२ ॥
อาวุธเหล่านั้นถูกสร้างขึ้นโดยพระภฤคุ ผู้เป็นมหาฤๅษี และเป็นบุตรของพระประชาบดี ด้วยตบะอันเข้มข้น ผู้ค้ำจุนโลก
9.52.33
अतिकायः स तेजस्वी लोकसारो विनिर्मितः ।
जज्ञे शैलगुरुः प्रांशुर्महिम्ना प्रथितः प्रभुः ॥ ९.५२.३३ ॥
พระองค์ถูกหล่อหลอมขึ้นเป็นแก่นสารของโลก มีร่างกายมหึมา รุ่งโรจน์ หนักดุจภูเขา และสูงใหญ่ ผู้เป็นเจ้าอันทรงอานุภาพผู้ขจรขจายด้วยความยิ่งใหญ่ได้ถือกำเนิดขึ้น
9.52.34
नित्यमुद्विजते चास्य तेजसः पाकशासनः ॥ ९.५२.३४ ॥
และพระอินทร์ ผู้ทรงลงทัณฑ์แก่ปากะ ย่อมหวั่นไหวอยู่เสมอด้วยแสงรัศมีของพระองค์
9.52.35
तेन वज्रेण भगवान्मन्त्रयुक्तेन भारत ।
भृशं क्रोधविसृष्टेन ब्रह्मतेजोद्भवेन च।
दैत्यदानववीराणां जघान नवतीर्नव ॥ ९.५२.३५ ॥
โอ้ผู้สืบเชื้อสายภรตะ ด้วยสายฟ้านั้น ซึ่งถูกทำให้ศักดิ์สิทธิ์ด้วยมนตร์ ถูกปล่อยออกมาด้วยความโกรธอย่างยิ่ง และเกิดจากรัศมีแห่งพรหมัน พระอินทร์ผู้เป็นมงคลได้สังหารวีรบุรุษของพวกไทตยะและทานพเก้าสิบเก้าตน
9.52.36
अथ काले व्यतिक्रान्ते महत्यतिभयङ्करी ।
अनावृष्टिरनुप्राप्ता राजन्द्वादशवार्षिकी ॥ ९.५२.३६ ॥
ต่อมา เมื่อกาลเวลาผ่านไปนานแล้ว โอ้พระราชา ภัยแล้งอันน่ากลัวยิ่งก็มาถึง คงอยู่สิบสองปี
9.52.37
तस्यां द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां महर्षयः ।
वृत्त्यर्थं प्राद्रवन्राजन्क्षुधार्ताः सर्वतोदिशम् ॥ ९.५२.३७ ॥
โอ้พระราชา ในช่วงภัยแล้งสิบสองปีนั้น บรรดามหาฤๅษีถูกความหิวบีบคั้น จึงแตกหนีไปทุกทิศทางเพื่อหาอาหาร
9.52.38
दिग्भ्यस्तान्प्रद्रुतान्दृष्ट्वा मुनिः सारस्वतस्तदा ।
गमनाय मतिं चक्रे तं प्रोवाच सरस्वती ॥ ९.५२.३८ ॥
เมื่อเห็นพวกเขาหนีไปทุกทิศทาง ฤๅษีสารัสวตะจึงตั้งใจจะจากไปเช่นกัน สรัสวตีจึงกล่าวกับท่าน
9.52.39
न गन्तव्यमितः पुत्र तवाहारमहं सदा ।
दास्यामि मत्स्यप्रवरानुष्यतामिह भारत ॥ ९.५२.३९ ॥
ลูกเอ๋ย อย่าไปจากที่นี่เลย เราจะจัดหาอาหารให้เจ้าอยู่เสมอ โอ้ผู้สืบเชื้อสายภรตะ จงอยู่ที่นี่เถิด เราจะให้ปลาที่ดีที่สุดแก่เจ้า
9.52.40
इत्युक्तस्तर्पयामास स पितॄन्देवतास्तथा ।
आहारमकरोन्नित्यं प्राणान्वेदांश्च धारयन् ॥ ९.५२.४० ॥
เมื่อได้รับคำเช่นนั้น ท่านจึงถวายอาหารแก่บรรพชนและเทพเจ้าให้อิ่มหนำ และเตรียมอาหารอยู่เป็นนิตย์ ค้ำจุนลมหายใจของตนและรักษาพระเวทไว้
9.52.41
अथ तस्यामनावृष्ट्यामतीतायां महर्षयः ।
अन्योन्यं परिपप्रच्छुः पुनः स्वाध्यायकारणात् ॥ ९.५२.४१ ॥
ครั้นความแล้งนั้นผ่านพ้นไปแล้ว มหาฤๅษีทั้งหลายก็ถามกันและกันอีกครั้งเพื่อการศึกษาพระเวท
9.52.42
तेषां क्षुधापरीतानां नष्टा देवा विधावताम् ।
सर्वेषामेव राजेन्द्र न किचित्प्रतिभाति ह ॥ ९.५२.४२ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ สำหรับทุกคนที่ถูกความหิวโหยครอบงำและต้องวิ่งหนี เทพทั้งหลายดูเหมือนจะหายสาบสูญไป ไม่มีสิ่งใดปรากฏชัดในใจของพวกเขาเลย
9.52.43
अथ कश्चिदृषिस्तेषां सारस्वतमुपेयिवान् ।
कुर्वाणं संशितात्मानं स्वाध्यायमृषिसत्तमम् ॥ ९.५२.४३ ॥
ครั้งนั้น มีฤๅษีองค์หนึ่งเข้าไปหาสารัสวตะ ฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุด มีจิตใจเฉียบแหลม กำลังสวดศึกษาพระเวทอยู่
9.52.44
स गत्वाऽचष्ट तेभ्यश्च सारस्वतमृषिं प्रभुम् ।
स्वाध्यायममरप्रख्यं कुर्वाणं विजने वने ॥ ९.५२.४४ ॥
ฤๅษีนั้นไปบอกพวกฤๅษีเหล่านั้นถึงสารัสวตะ ผู้เป็นเจ้า ผู้รุ่งเรืองดุจเทพ กำลังสวดศึกษาพระเวทอยู่ในป่าอันสงัด
9.52.45
ततः सर्वे समाजग्मुस्तत्र राजन्महर्षयः ।
सारस्वतं मुनिश्रेष्ठमिदमूचुः समागताः ॥ ९.५२.४५ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้งนั้นมหาฤๅษีทั้งปวงก็มาประชุมกันที่นั่น แล้วกล่าวคำนี้แก่สารัสวตะ ฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุด
9.52.46
अस्मानध्यापयस्वेति तानुवाच ततो मुनिः ।
शिष्यत्वमुपागच्छध्वं विधिना च ममेत्युत ॥ ९.५२.४६ ॥
"ขอท่านสอนพวกข้าพเจ้าด้วยเถิด" ครั้นนั้น ฤๅษีจึงกล่าวกับพวกเขาว่า "จงรับตนเป็นศิษย์ของข้าโดยถูกต้องตามวิธีการเถิด"
9.52.47
तत्राब्रुवन्मुनिगणा बालस्त्वमसि पुत्रक ।
स तानाह न मे धर्मो नश्येदिति पुनर्मुनीन् ॥ ९.५२.४७ ॥
ณ ที่นั้น หมู่ฤๅษีกล่าวว่า "ท่านยังเป็นเด็กอยู่นะ ลูกเอ๋ย" เขาตอบพวกนั้นว่า "ธรรมของข้าจะไม่พินาศ" แล้วกล่าวกับฤๅษีเหล่านั้นอีกครั้ง
9.52.48
यो ह्यधर्मेण वै ब्रूयाद्गृह्णीयाद्योऽप्यधर्मतः ।
म्रियेतां तावुभौ क्षिप्रं स्यातां वा वैरिणावुभौ ॥ ९.५२.४८ ॥
ผู้ใดกล่าวด้วยความอธรรม และผู้ใดรับไว้ด้วยความอธรรม ขอให้ทั้งสองคนนั้นตายไปโดยเร็ว หรือไม่ก็ให้ทั้งสองกลายเป็นศัตรูกันเถิด
9.52.49
न हायनैर्न पलितैर्न वित्तेन न बन्धुभिः ।
ऋषयश्चक्रिरे धर्मं योऽनूचानः स नो महान् ॥ ९.५२.४९ ॥
ฤๅษีทั้งหลายมิได้สร้างธรรมด้วยอายุ มิได้ด้วยผมหงอก มิได้ด้วยทรัพย์ และมิได้ด้วยญาติพี่น้อง ผู้ใดเป็นผู้รู้พระเวท ผู้นั้นแลเป็นผู้ยิ่งใหญ่ในหมู่พวกเรา
9.52.50
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य मनुयस्ते विधानतः ।
तस्माद्वेदाननुप्राप्य पुनर्धर्मं प्रचक्रिरे ॥ ९.५२.५० ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเขาดังนี้ บรรดาทายาทของมนุ จึงได้รับพระเวทตามวิธีที่ถูกต้อง และหลังจากนั้นก็ได้สถาปนาธรรมขึ้นอีกครั้ง
9.52.51
षष्टिर्मुनिसहस्राणि शिष्यत्वं प्रतिपेदिरे ।
सारस्वतस्य विप्रर्षेर्वेदस्वाध्यायकारणात् ॥ ९.५२.५१ ॥
ฤๅษีหกหมื่นองค์ได้รับเป็นศิษย์ของพราหมณ์ฤๅษีสารัสวตะ เพื่อการศึกษาพระเวท
9.52.52
मुष्टिं मुष्टिं ततः सर्वे दर्भाणां ते ह्युपाहरन् ।
तस्यासनार्थं विप्रर्षेर्बालस्यापि वशे स्थिताः ॥ ९.५२.५२ ॥
ครั้งนั้น ทุกคนต่างนำหญ้าคามามัดแล้วมัดเล่า เพื่อใช้เป็นที่นั่งของพราหมณ์ฤๅษีผู้นั้น และแม้เขาจะยังเป็นเด็ก พวกเขาก็ยังคงอยู่ในอำนาจของเขา
9.52.53
तत्रापि दत्त्वा वसु रौहिणेयो ।
महाबलः केशवपूर्वजोऽथ
जगाम तीर्थं मुदितः क्रमेण ।
तं वृद्धकन्याश्रममे व वीरः ॥ ९.५२.५३ ॥
ที่นั่นเช่นกัน บาลราม โอรสของโรหิณี ผู้มีกำลังมหาศาล เป็นพี่ชายของเกศวะ ได้ถวายทรัพย์แล้ว ก็ด้วยความยินดีเดินทางตามลำดับไปยังท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ ผู้วีรบุรุษนั้นไปยังอาศรมของหญิงชราผู้หนึ่ง