મહાભારત · અધ્યાય 9.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.53.1
कथं कुमारी भगवंस्तपोयुक्ता ह्यभूत्पुरा ।
किमर्थं च तपस्तेपे को वाऽस्या नियमोऽभवत् ॥ ९.५३.१ ॥
હે ભગવન્, તે કુમારી પૂર્વે તપમાં કેવી રીતે લીન હતી? કયા હેતુથી તેણે તપ કર્યું, અને તેનો નિયમ શું હતો?
9.53.2
सुदुष्करमिदं ब्रह्मंस्त्वत्तः श्रुतमनुत्तमम् ।
आख्याहि तत्त्वमखिलं यथा तपसि सा स्थिता ॥ ९.५३.२ ॥
હે બ્રહ્મન્, આપની પાસેથી આ અત્યંત કઠિન અને ઉત્તમ વિષય મેં સાંભળ્યો છે. તે તપમાં કેવી રીતે સ્થિર રહી, તે આખું સત્ય કહો.
9.53.3
ऋषिरासीन्महावीर्यः कुणिर्गार्ग्यो महायशाः ।
स तप्त्वा विपुलं राजंस्तपो वै तपतां वरः।
तपसाऽथ सुतां सुभ्रूं समुत्पादितवान्विभुः ॥ ९.५३.३ ॥
મહાપરાક્રમી અને મહાયશસ્વી કુણિ ગાર્ગ્ય નામના એક ઋષિ હતા. હે રાજન્, તપસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ તેમણે વિપુલ તપ કરીને પોતાના તપોબળથી સુંદર ભ્રમરવાળી પુત્રીને ઉત્પન્ન કરી.
9.53.4
तां च दृष्ट्वा मुनिः प्रीतः कुणिर्गार्ग्यो महायशाः ।
जगाम त्रिदिवं राजन्संत्यज्येह कलेवरम् ॥ ९.५३.४ ॥
તેને જોઈને મહાયશસ્વી મુનિ કુણિ ગાર્ગ્ય પ્રસન્ન થયા. હે રાજન્, તેઓ આ દેહ છોડીને સ્વર્ગમાં ગયા.
9.53.5
सुभ्रूः सा ह्यथ कल्याणी पुण्डरीकनिभेक्षणा ।
महता तपसोग्रेण कृत्वाश्रममनिन्दिता ॥ ९.५३.५ ॥
સુંદર ભ્રમરવાળી, કલ્યાણી, કમળનયની, નિર્દોષ તે કન્યાએ ઉગ્ર મહાન તપથી આશ્રમ બનાવ્યો.
9.53.6
उपवासैः पूजयन्ती पितॄन्देवांश्च सा पुरा ।
तस्यास्तु तपसोग्रेण महान्कालोऽत्यगान्नृप ॥ ९.५३.६ ॥
તે પૂર્વે ઉપવાસ વડે પિતૃઓ અને દેવોની પૂજા કરતી હતી. હે નૃપ, તેના ઉગ્ર તપમાં મોટો સમય વીતી ગયો.
9.53.7
सा पित्रा दीयमानापि पतिं नैच्छदनिन्दिता ।
आत्मनः सदृशं सा तु भर्तारं नान्वपश्यत ॥ ९.५३.७ ॥
પિતાએ આપ્યા છતાં તે નિર્દોષ કન્યાએ પતિની ઇચ્છા ન કરી. પોતાને યોગ્ય પતિ તેને મળ્યો નહિ.
9.53.8
ततः सा तपसोग्रेण पीडयित्वाऽऽत्मनस्तनुम् ।
पितृदेवार्चनरता बभूव विजने वने ॥ ९.५३.८ ॥
પછી તે ઉગ્ર તપથી પોતાના શરીરને પીડા આપતી, પિતૃઓ અને દેવોની પૂજામાં લીન થઈને નિર્જન વનમાં રહી.
9.53.9
साऽऽत्मानं मन्यमाना तु कृतकृत्यं श्रमान्विता ।
जगाम वृद्धभावं तु कौमारब्रह्मचारिणी ॥ ९.५३.९ ॥
પોતાને કૃતકૃત્ય માનીને, થાકેલી તે બાળપણથી બ્રહ્મચારિણી રહીને વૃદ્ધાવસ્થાને પામી.
9.53.10
वार्धकेन च राजेन्द्र तपसा चैव कर्शिता ।
सा नाशकद्यदा गन्तुं पदात्पदमपि स्वयम् ॥ ९.५३.१० ॥
હે રાજેન્દ્ર! વૃદ્ધાવસ્થા અને તપથી કૃશ થયેલી તે પોતે એક પગલેથી બીજા પગલે પણ ચાલી શકી નહિ.
9.53.11
चकार गमने बुद्धिं परलोकाय वै तदा ।
मोक्तुकामां तु तां दृष्ट्वा शरीरं नारदोऽब्रवीत् ॥ ९.५३.११ ॥
ત્યારે તેણે પરલોક જવાનો નિશ્ચય કર્યો. શરીર ત્યજવા ઇચ્છતી તેને જોઈને નારદે કહ્યું.
9.53.12
असंस्कृतायाः कन्यायाः कुतो लोकास्तवानघे ।
एवं तु श्रुतमस्माभिर्देवलोके महाव्रते ॥ ९.५३.१२ ॥
હે નિષ્પાપ! અસંસ્કૃત કન્યા માટે તારા લોક ક્યાંથી? હે મહાવ્રતા! દેવલોકમાં અમે આવું જ સાંભળ્યું છે.
9.53.13
तपः परमकं प्राप्तं न तु लोकास्त्वया जिताः ।
तन्नारदवचः श्रुत्वा साऽब्रवीदृषिसंसदि ॥ ९.५३.१३ ॥
તેં પરમ તપ પ્રાપ્ત કર્યું છે, પણ લોકો જીત્યા નથી. નારદનાં એ વચન સાંભળીને તે ઋષિસભામાં બોલી.
9.53.14
तपसोऽर्धं प्रयच्छामि पाणिग्राहस्य सत्तमाः ।
इत्युक्तेऽस्यास्तु जग्राह पाणिं गालवसम्भवः ॥ ९.५३.१४ ॥
હે સત્પુરુષો, તારા તપનો અર્ધો ભાગ પાણિગ્રાહકને હું આપીશ. એમ કહેવાતાં ગાલવવંશજે તેનો હાથ પકડ્યો.
9.53.15
ऋषिः प्राक् शृङ्गवान्नाम समयं चेममब्रवीत् ।
समयेन तवाद्याहं पाणिं स्प्रक्ष्यामि शोभने ॥ ९.५३.१५ ॥
પૂર્વે શૃંગવાન નામના ઋષિએ આ શરત કહી હતી: હે સુંદરી, આ શરત મુજબ આજે હું તારો હાથ સ્પર્શીશ.
9.53.16
यद्येकरात्रं वस्तव्यं त्वया सह मयेति ह ।
तथेति सा प्रतिश्रुत्य तस्मै पाणिं ददौ तदा ॥ ९.५३.१६ ॥
જો તારે મારી સાથે એક રાત રહેવું પડે — એમ તે બોલ્યો. 'ઠીક' એમ કહી સંમત થઈને તેણે ત્યારે તેને હાથ આપ્યો.
9.53.17
यथादृष्टेन विधिना हुत्वा चाग्निं विधानतः ।
चक्रे च पाणिग्रहणं तस्योद्वाहं च गालविः ॥ ९.५३.१७ ॥
જોયા પ્રમાણે વિધિ અનુસાર અગ્નિમાં હોમ કરીને ગાલવે પાણિગ્રહણ અને તેનાં લગ્ન કર્યાં.
9.53.18
सा रात्रावभवद्राजंस्तरुणी वरवर्णिनी ।
दिव्याभरणवस्त्रा च दिव्यगन्धानुलेपना ॥ ९.५३.१८ ॥
હે રાજન્, રાત્રે તે એક યુવતી બની — સુંદર વર્ણની, દિવ્ય આભૂષણો અને વસ્ત્રોથી સજ્જ, દિવ્ય સુગંધથી લેપાયેલી.
9.53.19
तां दृष्ट्वा गालविः प्रीतो दीपयन्तीमिव श्रिया ।
उवास च क्षपामेकां प्रभाते साऽब्रवीच्च तम् ॥ ९.५३.१९ ॥
તેને જોઈને ગાલવ પ્રસન્ન થયા; તે જાણે પોતાની શોભાથી પ્રકાશ ફેલાવતી હતી. તેઓ એક રાત ત્યાં રહ્યા; પ્રભાતે તે તેમને બોલી.
9.53.20
यस्त्वया समयो विप्र कृतो मे तपतां वर ।
तेनोषिताऽस्मि भद्रं ते स्वस्ति तेऽस्तु व्रजाम्यहम् ॥ ९.५३.२० ॥
હે વિપ્ર, તપસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તમે મારી સાથે જે કરાર કર્યો હતો તેને કારણે હું અહીં રહી. તમારું કલ્યાણ થાઓ, તમને શુભ થાઓ; હવે હું જાઉં છું.
9.53.21
सा तु ध्यात्वाऽब्रवीद्भूयो योऽस्मिंस्तीर्थे समाहितः ।
वसते रजनीमेकां तर्पयित्वा दिवौकसः ॥ ९.५३.२१ ॥
પછી તેણે વિચાર કરીને ફરી કહ્યું: જે આ તીર્થમાં એકાગ્ર થઈને દેવોને તૃપ્ત કરીને એક રાત્રિ રહે છે...
9.53.22
चत्वारिंशतमष्टौ च द्वौ चाष्टौ सम्यगाचरेत् ।
यो ब्रह्मचर्यं वर्षाणि फलं तस्य लभेत सः ॥ ९.५३.२२ ॥
અડતાલીસ, બે અને આઠ વર્ષ સારી રીતે બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરનાર તેનું ફળ પ્રાપ્ત કરશે.
9.53.23
एवमुक्त्वा ततः साध्वी देहं त्यक्त्वा दिवं गता ।
ऋषिरप्यभवद्दीनस्तस्या रूपं विचिन्तयन् ॥ ९.५३.२३ ॥
એમ કહીને તે સાધ્વી દેહ છોડીને સ્વર્ગે ગઈ. ઋષિ પણ તેના રૂપનું ચિંતન કરતા દીન થઈ ગયા.
9.53.24
समयेन तपोऽर्धं च कृच्छ्रात्प्रतिगृहीतवान् ।
साधयित्वा तदाऽऽत्मानं तस्याः स गतिमाप्तवान्।
दुःखितो भरतश्रेष्ठ तस्या रूपबलात्कृतः ॥ ९.५३.२४ ॥
કરાર પ્રમાણે તેણે મુશ્કેલીથી અડધું તપ સ્વીકાર્યું. પછી પોતાને સાધીને તેણે તેની ગતિ મેળવી. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેના રૂપના બળે તે દુઃખી થયો.
9.53.25
एतत्ते वृद्वकन्याया व्याख्यातं चरितं महत् ।
तथैव ब्रह्मचर्यं च स्वर्गस्य च गतिः शुभा ॥ ९.५३.२५ ॥
વૃદ્ધ કન્યાનું આ મહાન ચરિત્ર, બ્રહ્મચર્ય અને સ્વર્ગની શુભ ગતિ તને કહેવામાં આવ્યાં.
9.53.26
तत्रस्थश्चापि शुश्राव हतं शल्यं हलायुधः ॥ ९.५३.२६ ॥
ત્યાં રહેલા હલાયુધે શલ્યને હણાયેલો સાંભળ્યો.
9.53.27
तत्रापि दत्त्वा दानानि द्विजातिभ्यः परन्तपः ।
शुशोच शल्यं सङ्ग्रामे निहतं पाण्डवैस्तदा ॥ ९.५३.२७ ॥
ત્યાં પણ બ્રાહ્મણોને દાન આપી, શત્રુઓને તપાવનારો તે યુદ્ધમાં પાંડવો દ્વારા હણાયેલા શલ્ય માટે શોક કરવા લાગ્યો.
9.53.28
समन्तपञ्चकद्वारात्ततो निष्क्रम्य माधवः ।
पप्रच्छर्षिगणारामः कुरुक्षेत्रस्य यत्फलम् ॥ ९.५३.२८ ॥
સમન્તપંચકના દ્વારથી નીકળીને ઋષિગણોમાં રમતા માધવે કુરુક્ષેત્રનું ફળ શું છે તે પૂછ્યું.
9.53.29
ते पृष्टा यदुसिंहेन कुरुक्षेत्रफलं विभो ।
समाचख्युर्महात्मानस्तस्मै सर्वं यथातथम् ॥ ९.५३.२९ ॥
હે વિભો, યદુસિંહે પૂછ્યા પછી તે મહાત્માઓએ તેને કુરુક્ષેત્રનું સર્વ ફળ જેમ છે તેમ કહ્યું.