Mahābhārata · Adhyāya 9.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.55.1
कुरुक्षेत्रं ततो दृष्ट्वा दत्त्वा देयांश्च सात्वतः ।
आश्रमं सुमहत्पुण्यमगमज्जनमेजय ॥ ९.५५.१ ॥
Habiendo visto Kurukṣetra y dado sus donaciones, oh Janamejaya, el Sātvata (Balarāma) fue a un ermitaño muy grande y sagrado.
9.55.2
मधूकाम्रवणोपेतं प्लुक्षन्यग्रोधसङ्कुलम् ।
चिरबिल्वयुतं पुण्यं पनसार्जुनसङ्कुलम् ॥ ९.५५.२ ॥
Adornado con arboledas de madhūka y mango, poblado de plakṣa y banianos, unido a bilvas antiguos, sagrado, rodeado de árboles de jaca y arjuna.
9.55.3
तं दृष्ट्वा यादवश्रेष्ठः प्रवरं पुण्यलक्षणम् ।
पप्रच्छ तानृषीन्सर्वान्कस्याश्रमवरस्त्वयम् ॥ ९.५५.३ ॥
Al ver aquel excelente ermitaño marcado por la santidad, el mejor de los yādavas preguntó a todos aquellos sabios: "¿De quién es este excelente ermitaño?"
9.55.4
ते तु सर्वे महात्मानमूचू राजन्हलायुधम् ।
शृणु विस्तरशो राम यस्यायं पूर्वमाश्रमः ॥ ९.५५.४ ॥
Todos ellos dijeron al magnánimo portador del arado: "Escucha con detalle, oh rey, oh Rāma, de quién fue antes este ermitaño."
9.55.5
अत्र विष्णुः पुरा देवस्तप्तवांस्तप उत्तमम् ।
अत्रास्य विधिवद्यज्ञाः सर्वे वृत्ताः सनातनाः ॥ ९.५५.५ ॥
Aquí, en otro tiempo, el dios Viṣṇu realizó la suprema austeridad; aquí se celebraron debidamente, según la regla, todos sus sacrificios eternos.
9.55.6
अत्रैव ब्राह्मणी वृद्वा कौमारब्रह्मचारिणी ।
योगयुक्ता दिवं याता तपोयुक्ता विशाम्पते ॥ ९.५५.६ ॥
Aquí, precisamente, vivió una anciana brahmín, célibe desde la infancia; unida al yoga y entregada a la austeridad, subió al cielo, oh señor de los pueblos.
9.55.7
बभूव श्रीमती राजञ्शाण्डिल्यस्य महात्मनः ।
सुता धृतव्रता साध्वी नियता ब्रह्मचारिणी ॥ ९.५५.७ ॥
Oh rey, el magnánimo Śāṇḍilya tuvo una hija resplandeciente, firme en sus votos, virtuosa, disciplinada y célibe, una brahmacāriṇī.
9.55.8
साऽपि प्राप्य परं योगं गता स्वर्गमनुत्तमम् ।
भुक्त्वाऽश्रमेऽश्वमेधस्य फलं फलवतः शुभम् ॥ ९.५५.८ ॥
Ella también alcanzó el yoga supremo y fue al cielo incomparable; en aquel ermita fructífera disfrutó del fruto auspicioso del sacrificio del caballo.
9.55.9
गता स्वर्गं महाराज पूजिता च महात्मभिः ।
अभिगम्याश्रमं पुण्यं स दृष्ट्वा यदुनन्दनः ॥ ९.५५.९ ॥
Oh gran rey, honrada por los magnánimos, ella fue al cielo. Entonces el deleite de los Yadu, llegando al santo ermita, lo contempló.
9.55.10
ऋषींस्तानभिवाद्याथ पार्श्वे हिमवतोऽच्युतः ।
सन्ध्याकार्याणि सर्वाणि निर्वर्त्यारुरुहेऽचलम् ॥ ९.५५.१० ॥
Entonces Acyuta, tras saludar a aquellos sabios, cumplió todos sus ritos vespertinos al pie del Himālaya y subió a la montaña.
9.55.11
नातिदूरं ततो गत्वा नगं तालध्वजो बली ।
पुण्ये तीर्थवरे स्नात्वा विस्मयं परमं गतः ॥ ९.५५.११ ॥
No lejos de allí, el poderoso Tāladhvaja (Balarāma) fue a la montaña, se bañó en el mejor de los sagrados vados y quedó sumido en gran asombro.
9.55.12
प्रभवं च सरस्वत्याः प्लक्षप्रस्रवणं बलः ।
सम्प्राप्तः कारपचनं तीर्थप्रवरमुत्तमम् ॥ ९.५५.१२ ॥
Balarāma llegó a la fuente del Sarasvatī, el manantial del árbol plakṣa, y luego al Kārapacana, el supremo de los vados sagrados.
9.55.13
हलायुधस्तु तत्रापि दत्त्वा दानं महाबलः ।
आप्लुतः सलिले पुण्ये सुशीते विमले शुचौ।
सन्तर्पयामास पितॄन्देवांश्च रणदुर्मदः ॥ ९.५५.१३ ॥
Allí también el poderoso Balarāma, portador del arado, dio donaciones y se bañó en las aguas sagradas, muy frescas, claras y puras, y, embriagado del orgullo de la batalla, satisfizo a los antepasados y a los dioses.
9.55.14
तत्रोष्यैकां तु रजनीं यतिभिर्ब्राह्मणैः सह ।
मित्रावरुणयोः पुण्यं जगामाश्रममच्युतः ॥ ९.५५.१४ ॥
Habiendo pasado allí una noche junto con ascetas y brahmanes, el Infalible marchó al sagrado ermitaño de Mitra y Varuṇa.
9.55.15
इन्द्रोऽग्निरर्यमा चैव यत्र प्राक् प्रीतिमाप्नुवम् ।
तं देशं कारपचनात्स तस्मादाजगामह ॥ ९.५५.१५ ॥
Hacia la región donde antaño Indra, Agni y Aryaman me dieron deleite, él vino desde Kārapacana a aquel lugar.
9.55.16
स्नात्वा तत्र च धर्मात्मा परां प्रीतिमवाप्य च ।
ऋषिभिश्चैव सिद्धैश्च सहितो वै महाबलः।
उपविष्टः कथाः शुभ्राः शुश्राव यदुपुङ्गवः ॥ ९.५५.१६ ॥
Tras bañarse allí y alcanzar suprema alegría, el justo y poderoso mejor de los Yadus se sentó junto a sabios y seres perfectos y escuchó historias auspiciosas.
9.55.17
तथा तु तिष्ठतां तेषां नारदो भगवानृषिः ।
आजगामाथ तं देशं यत्र रामो व्यवस्थितः ॥ ९.५५.१७ ॥
Mientras ellos permanecían así, el venerable sabio Nārada llegó a la región donde estaba Rāma.
9.55.18
जटामण्डलसंवीतः कुशचीरी महातपाः ।
हेमदण्डधरो राजन्कमण्डलुधरस्तथा ॥ ९.५५.१८ ॥
Envuelto en un círculo de cabellos enmarañados, vestido con ropas de hierba kuśa, de gran austeridad, oh rey, portando un bastón de oro y también un cuenco de agua.
9.55.19
महतीं सुखशब्दां तां गृह्य वीणां मनोरमाम् ।
नृत्ये गीते च कुशलो देवब्राह्मणपूजितः ॥ ९.५५.१९ ॥
Tomando aquella gran vīṇā de dulce sonido y encantadora, diestro en la danza y el canto, honrado por dioses y brahmanes...
9.55.20
प्रभवः कलहानं च नित्यं च कलहप्रियः ।
तं देशमगमद्यत्र श्रीमान्रामो व्यवस्थितः ॥ ९.५५.२० ॥
Él, origen de disputas y siempre amigo de la discordia, fue a aquella región donde estaba el glorioso Rāma.
9.55.21
प्रत्युत्थाय च तं रामः पूजयित्वा यतव्रतम् ।
देवर्षिं पर्यपृच्छत्स यथावृत्तं कुरून्प्रति ॥ ९.५५.२१ ॥
Levantándose para recibirlo, Rāma honró al sabio de voto disciplinado y preguntó al sabio divino sobre los Kurus, tal como habían sucedido las cosas.
9.55.22
तदाऽस्याकथयद्राजन्नारदः सर्ववेदवित् ।
सर्वमेतद्यथावृत्तमतीतं कुरुसंक्षयम् ॥ ९.५५.२२ ॥
Entonces, oh rey, Nārada, conocedor de todos los Vedas, le relató todo esto sobre la destrucción de los Kurus, tal como había sucedido.
9.55.23
ततोऽब्रवीद्रौहिणेयो नारदं दीनया गिरा ।
किमवस्थं तु तत्क्षत्रं ये तु तत्राभवन्नृपाः ॥ ९.५५.२३ ॥
Entonces Rauhiṇeya (Balarāma) dijo a Nārada con voz afligida: '¿En qué condición se encuentra aquel linaje guerrero, y los reyes que allí estaban?'
9.55.24
श्रुतमेतन्मया पूर्वं सर्वमेव तपोधन ।
विस्तरश्रवणे जातं कौतूहलमतीव मे ॥ ९.५५.२४ ॥
'Oh riqueza de austeridad, todo esto ya lo había escuchado; pero en mí ha surgido una gran curiosidad por oírlo con todo detalle.'
9.55.25
पूर्वमेव हतो भीष्मो द्रोणः सिन्धुपतिस्तथा ।
हतो वैकर्तनः कर्णः पुत्राश्चास्य महारथाः ॥ ९.५५.२५ ॥
Antes fueron muertos Bhīṣma, Droṇa y el señor de los Sindhus; también fue muerto Karṇa, hijo de Vikartana, y sus hijos, grandes guerreros de carro.
9.55.26
भूरिश्रवा रौहिणेय मद्रराजश्च वीर्यवान् ।
एते चान्ये च बहवो हतास्तत्र महाबलाः ॥ ९.५५.२६ ॥
Oh hijo de Rohiṇī, Bhūriśravas y el poderoso rey de los Madras, Śalya, así como estos y muchos otros guerreros poderosos, fueron muertos allí.
9.55.27
प्रियान्प्राणान्परित्यज्य प्रियार्थं कौरवस्य वै ।
राजानो राजपुत्राश्च समरेष्वनिवर्तिनः ॥ ९.५५.२७ ॥
Reyes y príncipes que, entregando sus caras vidas por lo querido del Kaurava, nunca retrocedieron en las batallas.
9.55.28
अहतांस्तु महाबाहो शृणु मे तत्र माधव ॥ ९.५५.२८ ॥
Pero, oh Mādhava de grandes brazos, escúchame sobre los que allí quedaron sin ser muertos.
9.55.29
धार्तराष्ट्रबले शेषास्त्रयः समितिमर्दनाः ।
कृपश्च कृतवर्मा च द्रोणपुत्रश्च वीर्यवान्।
तेऽपि वै विद्रुता राम दिशो दश भयात्तदा ॥ ९.५५.२९ ॥
En el ejército de los hijos de Dhṛtarāṣṭra, los tres aplastadores de ejércitos que quedaban—Kṛpa, Kṛtavarman y el poderoso hijo de Droṇa—, oh Rāma, también huyeron aterrorizados a las diez direcciones.
9.55.30
दुर्योधनो हते सैन्ये विद्रुतेषु पदातिषु ।
हदं द्वैपायनं नाम विवेश भृशदुःखितः ॥ ९.५५.३० ॥
Cuando el ejército fue muerto y los soldados de a pie huyeron, Duryodhana, profundamente afligido, entró en el lago llamado Dvaipāyana.
9.55.31
शयानं धार्तराष्ट्रं तु सलिले स्तम्भिते तदा ।
पाण्डवाः सह कृष्णेन वाग्भिरुग्राभिरार्दयन् ॥ ९.५५.३१ ॥
Entonces los Pāṇḍavas, junto con Kṛṣṇa, atormentaron con palabras feroces al hijo de Dhṛtarāṣṭra, que yacía inmovilizado en el agua.
9.55.32
स तुद्यमानो बलवान्वाग्भी राम समन्ततः ।
उत्थितः स हदाद्वीरः प्रगृह्य महतीं गदाम् ॥ ९.५५.३२ ॥
¡Oh Rāma! Acosado por palabras por todos lados, aquel poderoso héroe se levantó del lago y empuñó una gran maza.
9.55.33
स चाप्युपागतो योद्धुं भीमेन सह साम्प्रतम् ।
भविष्यति तयोरद्य युद्धं राम सुदारुणम् ॥ ९.५५.३३ ॥
Y ahora ha venido a luchar con Bhīma. ¡Oh Rāma! Hoy habrá entre esos dos una batalla terriblemente cruel.
9.55.34
यदि कौतूहलं तेऽस्ति व्रज माधव मा चिरम् ।
पश्य युद्धं महाघोरं शिष्ययोर्यदि मन्यसे ॥ ९.५५.३४ ॥
Si sientes curiosidad, ¡oh Mādhava!, no tardes; si lo crees conveniente, ve a ver la batalla terriblemente feroz de los dos discípulos.
9.55.35
नारदस्य वचः श्रुत्वा तानभ्यर्च्य द्विजर्षभान् ।
सर्वान्विसर्जयामास ये तेनाभ्यागताः सह।
गम्यतां द्वारकां चेति सोऽन्वशादनुयायिनः ॥ ९.५५.३५ ॥
Habiendo escuchado las palabras de Nārada, honró a todos aquellos mejores brahmanes y despidió a cuantos habían venido con él, ordenando a sus seguidores: «Id a Dvārakā».
9.55.36
सोऽवतीर्याचलश्रेष्ठात्प्लक्षप्रस्रवणाच्छुभात् ।
ततः प्रीतमनाः रामः श्रुता तीर्थफलं महत्।
विप्राणां सन्निधौ श्लोकमगायदिममच्युतः ॥ ९.५५.३६ ॥
Descendió de aquella mejor de las montañas, de la fuente auspiciosa de Plakṣa. Luego, con el ánimo contento, habiendo oído el gran fruto del lugar sagrado, el Acyuta cantó este verso en presencia de los brahmanes.
9.55.37
सरस्वतीवाससमा कुतो रतिः ।
सरस्वतीवाससमाः कुतो गुणाः।
सरस्वतीं प्राप्य दिवं गता जनाः ।
सदा स्मरिष्यन्ति नदीं सरस्वतीम् ॥ ९.५५.३७ ॥
¿Dónde hay un deleite igual a morar junto al Sarasvatī, y dónde hay virtudes iguales a morar junto al Sarasvatī? Habiendo llegado al Sarasvatī, las gentes han ido al cielo; siempre recordarán el río Sarasvatī.
9.55.38
सरस्वती सर्वनदीषु पुण्या ।
सरस्वती लोकशुभावहा सदा।
सरस्वतीं प्राप्य जनाः सुदुष्कृतं ।
सदा न शोचन्ति परत्र चेह च ॥ ९.५५.३८ ॥
El Sarasvatī es sagrado entre todos los ríos; el Sarasvatī siempre trae bienestar al mundo. Habiendo llegado al Sarasvatī, las gentes nunca se lamentan por una gran falta, ni en este mundo ni en el otro.
9.55.39
ततो मुहुर्मुहुः प्रीत्या प्रेक्षमाणः सरस्वतीम् ।
हयैर्युक्तं रथं शुभ्रमारुरोह परन्तपः ॥ ९.५५.३९ ॥
Entonces, contemplando una y otra vez con afecto la Sarasvatī, el abrasador de enemigos subió a su brillante carro uncido con caballos.
9.55.40
स शीघ्रगामिना तेन रथेन यदुपुङ्गवः ।
दिदृक्षुरभिसम्प्राप्तः शिष्ययुद्वमुपस्थितम् ॥ ९.५५.४० ॥
Él, el mejor de los Yadu, con aquel carro de veloz marcha llegó allí deseando ver el combate de los discípulos que se había desatado.
9.55.41
एवं तदभवद्युद्वं तुमुलं जनमेजयं ।
यत्र दुःखान्वितो राजा धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ९.५५.४१ ॥
Así, oh Janamejaya, tuvo lugar aquel tumultuoso combate, en el que el rey Dhṛtarāṣṭra, afligido por el dolor, pronunció estas palabras.
9.55.42
राम सन्निहितं श्रुत्वा गदायुद्ध उपस्थिते ।
मम पुत्रः कथं भीमं प्रत्ययुध्यत सञ्जय ॥ ९.५५.४२ ॥
Habiendo oído que Rāma estaba cerca cuando surgió el combate de mazas, ¡oh Sañjaya!, ¿cómo luchó mi hijo contra Bhīma?