మహాభారతం · అధ్యాయం 9.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.55.1
कुरुक्षेत्रं ततो दृष्ट्वा दत्त्वा देयांश्च सात्वतः ।
आश्रमं सुमहत्पुण्यमगमज्जनमेजय ॥ ९.५५.१ ॥
ఓ జనమేజయా, కురుక్షేత్రాన్ని చూసి, దానాలు ఇచ్చి, సాత్వతుడు (బలరాముడు) అత్యంత మహత్తరమైన, పవిత్రమైన ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
9.55.2
मधूकाम्रवणोपेतं प्लुक्षन्यग्रोधसङ्कुलम् ।
चिरबिल्वयुतं पुण्यं पनसार्जुनसङ्कुलम् ॥ ९.५५.२ ॥
మధూక, మామిడి తోటలతో కూడిన, ప్లక్ష, న్యగ్రోధ (మర్రి) వృక్షాలతో నిండిన, చిర-బిల్వ వృక్షాలతో కూడిన, పనస, అర్జున వృక్షాలతో చుట్టుముట్టబడిన పవిత్ర ఆశ్రమం.
9.55.3
तं दृष्ट्वा यादवश्रेष्ठः प्रवरं पुण्यलक्षणम् ।
पप्रच्छ तानृषीन्सर्वान्कस्याश्रमवरस्त्वयम् ॥ ९.५५.३ ॥
ఆ శ్రేష్ఠమైన, పుణ్యలక్షణాలు గల ఆశ్రమాన్ని చూసి, యాదవశ్రేష్ఠుడు ఋషులందరినీ అడిగాడు: "ఈ శ్రేష్ఠ ఆశ్రమం ఎవరిది?"
9.55.4
ते तु सर्वे महात्मानमूचू राजन्हलायुधम् ।
शृणु विस्तरशो राम यस्यायं पूर्वमाश्रमः ॥ ९.५५.४ ॥
వారందరూ మహాత్ముడైన హలాయుధునితో (బలరాముడితో) ఇలా అన్నారు: "ఓ రాజా, రామా! ఈ ఆశ్రమం పూర్వం ఎవరిదో విస్తారంగా వినుము."
9.55.5
अत्र विष्णुः पुरा देवस्तप्तवांस्तप उत्तमम् ।
अत्रास्य विधिवद्यज्ञाः सर्वे वृत्ताः सनातनाः ॥ ९.५५.५ ॥
ఇక్కడ పూర్వం దేవుడైన విష్ణువు ఉత్తమ తపస్సు చేశాడు. ఇక్కడే ఆయన సనాతన యజ్ఞాలన్నీ విధిప్రకారం జరిగాయి.
9.55.6
अत्रैव ब्राह्मणी वृद्वा कौमारब्रह्मचारिणी ।
योगयुक्ता दिवं याता तपोयुक्ता विशाम्पते ॥ ९.५५.६ ॥
ఇక్కడే ఒక వృద్ధ బ్రాహ్మణి ఉండేది. బాల్యం నుండి బ్రహ్మచారిణి అయిన ఆమె, యోగంలోనూ తపస్సులోనూ నిమగ్నమై, ఓ ప్రజాపతీ, స్వర్గానికి వెళ్లింది.
9.55.7
बभूव श्रीमती राजञ्शाण्डिल्यस्य महात्मनः ।
सुता धृतव्रता साध्वी नियता ब्रह्मचारिणी ॥ ९.५५.७ ॥
ఓ రాజా, మహాత్ముడైన శాండిల్యునికి ఒక తేజోవంతురాలైన కుమార్తె జన్మించింది; ఆమె వ్రతాలలో దృఢంగా, సాధ్వీమణిగా, నియమబద్ధురాలిగా, బ్రహ్మచారిణిగా ఉండెను.
9.55.8
साऽपि प्राप्य परं योगं गता स्वर्गमनुत्तमम् ।
भुक्त्वाऽश्रमेऽश्वमेधस्य फलं फलवतः शुभम् ॥ ९.५५.८ ॥
ఆమె కూడా పరమ యోగాన్ని పొంది, అత్యుత్తమ స్వర్గానికి వెళ్ళెను; ఫలవంతమైన ఆ ఆశ్రమంలో అశ్వమేధ యాగఫలాన్ని శుభప్రదంగా అనుభవించెను.
9.55.9
गता स्वर्गं महाराज पूजिता च महात्मभिः ।
अभिगम्याश्रमं पुण्यं स दृष्ट्वा यदुनन्दनः ॥ ९.५५.९ ॥
ఓ మహారాజా, ఆమె మహాత్ముల చేత పూజింపబడి స్వర్గానికి వెళ్ళెను. అనంతరం యదునందనుడు ఆ పుణ్యాశ్రమాన్ని చేరి దానిని చూచెను.
9.55.10
ऋषींस्तानभिवाद्याथ पार्श्वे हिमवतोऽच्युतः ।
सन्ध्याकार्याणि सर्वाणि निर्वर्त्यारुरुहेऽचलम् ॥ ९.५५.१० ॥
అనంతరం అచ్యుతుడు ఆ ఋషులకు నమస్కరించి, హిమాలయ ప్రాంతంలో సంధ్యావందన కర్మలన్నీ చేసి, పర్వతాన్ని అధిరోహించెను.
9.55.11
नातिदूरं ततो गत्वा नगं तालध्वजो बली ।
पुण्ये तीर्थवरे स्नात्वा विस्मयं परमं गतः ॥ ९.५५.११ ॥
అనంతరం బలవంతుడైన తాలధ్వజుడు (బలరాముడు) ఆ పర్వతానికి దగ్గరగా వెళ్ళి, పవిత్రమైన శ్రేష్ఠ తీర్థంలో స్నానం చేసి, గొప్ప ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యెను.
9.55.12
प्रभवं च सरस्वत्याः प्लक्षप्रस्रवणं बलः ।
सम्प्राप्तः कारपचनं तीर्थप्रवरमुत्तमम् ॥ ९.५५.१२ ॥
బలరాముడు సరస్వతి ఉద్భవస్థానమైన ప్లక్ష-ప్రస్రవణానికి చేరెను; తరువాత కారపచనం అనే శ్రేష్ఠ తీర్థానికి వచ్చెను.
9.55.13
हलायुधस्तु तत्रापि दत्त्वा दानं महाबलः ।
आप्लुतः सलिले पुण्ये सुशीते विमले शुचौ।
सन्तर्पयामास पितॄन्देवांश्च रणदुर्मदः ॥ ९.५५.१३ ॥
అక్కడ కూడా మహాబలుడైన హలాయుధుడు దానం చేసి, పవిత్రమైన, అతి శీతలమైన, నిర్మలమైన, శుద్ధమైన నీటిలో స్నానం చేసి, యుద్ధమదంతో పితృదేవతలను, దేవతలను తృప్తిపరచాడు.
9.55.14
तत्रोष्यैकां तु रजनीं यतिभिर्ब्राह्मणैः सह ।
मित्रावरुणयोः पुण्यं जगामाश्रममच्युतः ॥ ९.५५.१४ ॥
అక్కడ ఒక రాత్రి విడిది చేసి, యతులు, బ్రాహ్మణులతో కలిసి, అచ్యుతుడు మిత్రవరుణుల పవిత్ర ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
9.55.15
इन्द्रोऽग्निरर्यमा चैव यत्र प्राक् प्रीतिमाप्नुवम् ।
तं देशं कारपचनात्स तस्मादाजगामह ॥ ९.५५.१५ ॥
పూర్వం ఇంద్రుడు, అగ్ని, అర్యమ ఉన్న చోట నాకు ప్రీతి కలిగిన ఆ ప్రదేశం వైపు, కారపచనం నుండి అతడు అక్కడి నుండి వచ్చాడు.
9.55.16
स्नात्वा तत्र च धर्मात्मा परां प्रीतिमवाप्य च ।
ऋषिभिश्चैव सिद्धैश्च सहितो वै महाबलः।
उपविष्टः कथाः शुभ्राः शुश्राव यदुपुङ्गवः ॥ ९.५५.१६ ॥
అక్కడ స్నానం చేసి, ధర్మాత్ముడైన అతడు పరమ ప్రీతి పొంది, ఋషులు, సిద్ధులతో కూర్చుని, యదువీరుడైన మహాబలుడు శుభకథలు విన్నాడు.
9.55.17
तथा तु तिष्ठतां तेषां नारदो भगवानृषिः ।
आजगामाथ तं देशं यत्र रामो व्यवस्थितः ॥ ९.५५.१७ ॥
వారు అలా ఉండగా, భగవంతుడైన ఋషి నారదుడు రాముడు ఉన్న ఆ ప్రదేశానికి వచ్చాడు.
9.55.18
जटामण्डलसंवीतः कुशचीरी महातपाः ।
हेमदण्डधरो राजन्कमण्डलुधरस्तथा ॥ ९.५५.१८ ॥
జటామండలంతో కప్పబడి, కుశ వస్త్రాలు ధరించి, గొప్ప తపస్వి, ఓ రాజా, బంగారు దండం, కమండలం ధరించినవాడై.
9.55.19
महतीं सुखशब्दां तां गृह्य वीणां मनोरमाम् ।
नृत्ये गीते च कुशलो देवब्राह्मणपूजितः ॥ ९.५५.१९ ॥
ఆ గొప్ప, మధురధ్వని గల, మనోహరమైన వీణను చేతబట్టి, నృత్యంలో, గానంలో నిపుణుడు, దేవబ్రాహ్మణులచే పూజింపబడినవాడు...
9.55.20
प्रभवः कलहानं च नित्यं च कलहप्रियः ।
तं देशमगमद्यत्र श्रीमान्रामो व्यवस्थितः ॥ ९.५५.२० ॥
కలహాలకు మూలమైన, నిత్యం కలహప్రియుడైన (నారదుడు) శ్రీమంతుడైన రాముడు ఉన్న ఆ దేశానికి వెళ్లాడు.
9.55.21
प्रत्युत्थाय च तं रामः पूजयित्वा यतव्रतम् ।
देवर्षिं पर्यपृच्छत्स यथावृत्तं कुरून्प्रति ॥ ९.५५.२१ ॥
రాముడు లేచి నిలిచి, వ్రతనిష్ఠుడైన ఆయనను పూజించి, దేవర్షిని కురువులను గురించి జరిగినది ఉన్నట్లు అడిగాడు.
9.55.22
तदाऽस्याकथयद्राजन्नारदः सर्ववेदवित् ।
सर्वमेतद्यथावृत्तमतीतं कुरुसंक्षयम् ॥ ९.५५.२२ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, సర్వవేదవేత్త నారదుడు అతనికి కురువుల వినాశాన్ని గతంలో జరిగినట్లే ఇదంతా చెప్పాడు.
9.55.23
ततोऽब्रवीद्रौहिणेयो नारदं दीनया गिरा ।
किमवस्थं तु तत्क्षत्रं ये तु तत्राभवन्नृपाः ॥ ९.५५.२३ ॥
అప్పుడు రౌహిణేయుడు (బలరాముడు) దీనమైన స్వరంతో నారదునితో అన్నాడు: 'ఆ క్షత్రియ వర్గం ఏ స్థితిలో ఉంది, అక్కడ ఉన్న రాజులు ఎలా ఉన్నారు?'
9.55.24
श्रुतमेतन्मया पूर्वं सर्वमेव तपोधन ।
विस्तरश्रवणे जातं कौतूहलमतीव मे ॥ ९.५५.२४ ॥
'ఓ తపోధనా, ఇవన్నీ నేను ఇంతకు ముందే విన్నాను; అయినా విస్తారంగా వినాలనే కుతూహలం నాలో ఎంతో కలిగింది.'
9.55.25
पूर्वमेव हतो भीष्मो द्रोणः सिन्धुपतिस्तथा ।
हतो वैकर्तनः कर्णः पुत्राश्चास्य महारथाः ॥ ९.५५.२५ ॥
ముందుగానే భీష్ముడు హతుడయ్యాడు, ద్రోణుడు, సింధుపతి కూడా అలాగే హతులయ్యారు. వికర్తనుని కుమారుడు కర్ణుడు హతుడయ్యాడు, ఆయన మహారథ పుత్రులు కూడా.
9.55.26
भूरिश्रवा रौहिणेय मद्रराजश्च वीर्यवान् ।
एते चान्ये च बहवो हतास्तत्र महाबलाः ॥ ९.५५.२६ ॥
రోహిణీపుత్రా! భూరిశ్రవుడు, వీర్యవంతుడైన మద్రరాజు (శల్యుడు) కూడా, ఇక్కడున్న మహాబలులు, మరికొందరు అనేకులు అక్కడ హతులయ్యారు.
9.55.27
प्रियान्प्राणान्परित्यज्य प्रियार्थं कौरवस्य वै ।
राजानो राजपुत्राश्च समरेष्वनिवर्तिनः ॥ ९.५५.२७ ॥
కౌరవుని (దుర్యోధనుని) ప్రియార్థం తమ ప్రియ ప్రాణాలను త్యజించి, యుద్ధాల్లో వెనుదిరగని రాజులు, రాజపుత్రులు.
9.55.28
अहतांस्तु महाबाहो शृणु मे तत्र माधव ॥ ९.५५.२८ ॥
కానీ మహాబాహూ, మాధవా! అక్కడ హతం కాకుండా మిగిలినవారి గురించి నా మాట విను.
9.55.29
धार्तराष्ट्रबले शेषास्त्रयः समितिमर्दनाः ।
कृपश्च कृतवर्मा च द्रोणपुत्रश्च वीर्यवान्।
तेऽपि वै विद्रुता राम दिशो दश भयात्तदा ॥ ९.५५.२९ ॥
ధృతరాష్ట్రుల సైన్యంలో మిగిలిన ముగ్గురు సమితిమర్దనులు—కృపుడు, కృతవర్మ, వీర్యవంతుడైన ద్రోణపుత్రుడు—హే రామా! వారు కూడా భయంతో పది దిక్కులకు పారిపోయారు.
9.55.30
दुर्योधनो हते सैन्ये विद्रुतेषु पदातिषु ।
हदं द्वैपायनं नाम विवेश भृशदुःखितः ॥ ९.५५.३० ॥
సైన్యం హతమై, కాలిబలం పారిపోయినప్పుడు, అతి దుఃఖితుడైన దుర్యోధనుడు ద్వైపాయనం అనే సరస్సులో ప్రవేశించాడు.
9.55.31
शयानं धार्तराष्ट्रं तु सलिले स्तम्भिते तदा ।
पाण्डवाः सह कृष्णेन वाग्भिरुग्राभिरार्दयन् ॥ ९.५५.३१ ॥
అప్పుడు నీటిలో నిలిచిపోయి పడి ఉన్న ధృతరాష్ట్ర పుత్రుడిని కృష్ణునితో కూడిన పాండవులు కఠిన మాటలతో బాధించారు.
9.55.32
स तुद्यमानो बलवान्वाग्भी राम समन्ततः ।
उत्थितः स हदाद्वीरः प्रगृह्य महतीं गदाम् ॥ ९.५५.३२ ॥
రామా, అన్ని వైపుల నుండి మాటలతో బాధింపబడిన ఆ బలవంతుడైన వీరుడు ఆ మడుగు నుండి లేచి గొప్ప గదను పట్టుకున్నాడు.
9.55.33
स चाप्युपागतो योद्धुं भीमेन सह साम्प्रतम् ।
भविष्यति तयोरद्य युद्धं राम सुदारुणम् ॥ ९.५५.३३ ॥
అతడు ఇప్పుడు భీముడితో పోరాడటానికి వచ్చాడు. రామా, ఈ రోజు వారిద్దరి మధ్య అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధం జరుగుతుంది.
9.55.34
यदि कौतूहलं तेऽस्ति व्रज माधव मा चिरम् ।
पश्य युद्धं महाघोरं शिष्ययोर्यदि मन्यसे ॥ ९.५५.३४ ॥
నీకు కుతూహలం ఉంటే, మాధవా, ఆలస్యం చేయకు; నీకు ఇష్టమైతే ఆ ఇద్దరు శిష్యుల అతి భయంకర యుద్ధాన్ని చూడు.
9.55.35
नारदस्य वचः श्रुत्वा तानभ्यर्च्य द्विजर्षभान् ।
सर्वान्विसर्जयामास ये तेनाभ्यागताः सह।
गम्यतां द्वारकां चेति सोऽन्वशादनुयायिनः ॥ ९.५५.३५ ॥
నారదుని మాటలు విని, ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులందరినీ సత్కరించి, వారితో వచ్చిన వారందరినీ పంపివేశాడు. 'ద్వారకకు వెళ్ళండి' అని తన అనుచరులకు ఆజ్ఞాపించాడు.
9.55.36
सोऽवतीर्याचलश्रेष्ठात्प्लक्षप्रस्रवणाच्छुभात् ।
ततः प्रीतमनाः रामः श्रुता तीर्थफलं महत्।
विप्राणां सन्निधौ श्लोकमगायदिममच्युतः ॥ ९.५५.३६ ॥
అతడు ఆ శ్రేష్ఠ పర్వతం నుండి, ప్లక్ష నీటి బుగ్గ నుండి దిగాడు. అప్పుడు సంతోషమనస్కుడై, తీర్థ మహాఫలాన్ని విని, అచ్యుతుడు బ్రాహ్మణుల సన్నిధిలో ఈ శ్లోకాన్ని పాడాడు.
9.55.37
सरस्वतीवाससमा कुतो रतिः ।
सरस्वतीवाससमाः कुतो गुणाः।
सरस्वतीं प्राप्य दिवं गता जनाः ।
सदा स्मरिष्यन्ति नदीं सरस्वतीम् ॥ ९.५५.३७ ॥
సరస్వతీ తీరవాసంతో సమానమైన ఆనందం ఎక్కడ, సరస్వతీ తీరవాసంతో సమానమైన గుణాలు ఎక్కడ? సరస్వతిని పొంది ప్రజలు స్వర్గానికి వెళ్లారు; వారు ఎల్లప్పుడూ సరస్వతీ నదిని స్మరిస్తారు.
9.55.38
सरस्वती सर्वनदीषु पुण्या ।
सरस्वती लोकशुभावहा सदा।
सरस्वतीं प्राप्य जनाः सुदुष्कृतं ।
सदा न शोचन्ति परत्र चेह च ॥ ९.५५.३८ ॥
సరస్వతి అన్ని నదులలో పవిత్రమైనది; సరస్వతి ఎల్లప్పుడూ లోకానికి శుభాన్ని ఇస్తుంది. సరస్వతిని పొందిన ప్రజలు తమ గొప్ప పాపానికి ఎప్పుడూ శోకించరు, ఇహంలోనూ పరంలోనూ.
9.55.39
ततो मुहुर्मुहुः प्रीत्या प्रेक्षमाणः सरस्वतीम् ।
हयैर्युक्तं रथं शुभ्रमारुरोह परन्तपः ॥ ९.५५.३९ ॥
అప్పుడు ప్రేమతో సరస్వతిని మళ్ళీ మళ్ళీ చూస్తూ, శత్రువులను వేధించేవాడు గుర్రాలు కట్టిన ప్రకాశవంతమైన రథం ఎక్కాడు.
9.55.40
स शीघ्रगामिना तेन रथेन यदुपुङ्गवः ।
दिदृक्षुरभिसम्प्राप्तः शिष्ययुद्वमुपस्थितम् ॥ ९.५५.४० ॥
ఆ శీఘ్రగామి రథంతో యాదవులలో శ్రేష్ఠుడు జరుగుతున్న శిష్యుల యుద్ధాన్ని చూడాలనే కోరికతో అక్కడికి చేరుకున్నాడు.
9.55.41
एवं तदभवद्युद्वं तुमुलं जनमेजयं ।
यत्र दुःखान्वितो राजा धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ९.५५.४१ ॥
ఓ జనమేజయా, ఇలా ఆ తుముల యుద్ధం జరిగింది; దుఃఖంతో బాధపడిన రాజు ధృతరాష్ట్రుడు అప్పుడు ఇలా అన్నాడు.
9.55.42
राम सन्निहितं श्रुत्वा गदायुद्ध उपस्थिते ।
मम पुत्रः कथं भीमं प्रत्ययुध्यत सञ्जय ॥ ९.५५.४२ ॥
సంజయా, గదాయుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు రాముడు (బలరాముడు) సమీపంలో ఉన్నాడని విని, నా కుమారుడు భీముడితో ఎలా పోరాడాడు?