મહાભારત · અધ્યાય 9.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.56.1
रामसान्निध्यमागम्य पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
योद्धुकामो महाबाहुः समहृष्यत वीर्यवान्
प्रीत्या परमया युक्ताः समभ्यर्च्य यथाविधि ।
आसनं च ददौ तस्मै पर्यपृच्छदनामयम् ॥ ९.५६.१ ॥
રામની સમીપ આવીને આપનો પુત્ર દુર્યોધન, યુદ્ધની ઇચ્છાથી, મહાબાહુ વીર્યવાન હર્ષિત થયો. પરમ પ્રીતિથી યથાવિધિ તેમનો સત્કાર કરી આસન આપ્યું અને કુશળ પૂછ્યું.
9.56.2
दृष्ट्वा लाङ्गलिनं राजा प्रत्युत्थाय च भारत ।
प्रीत्या परमया युक्तो युधिष्ठिरमथाब्रवीत्
ततो युधिष्ठिरं रामो वाक्यमेतदुवाच ह ।
मधुरं धर्मसंयुक्तं शूराणां हितमेव च ॥ ९.५६.२ ॥
લાંગલીને (બલરામને) જોઈને, હે ભારત, રાજા ઊભા થઈને પરમ પ્રીતિથી યુધિષ્ઠિરને બોલ્યા. ત્યારે રામે યુધિષ્ઠિરને આ મધુર, ધર્મયુક્ત અને શૂરવીરોને હિતકારી વચન કહ્યા.
9.56.3
समन्तपञ्चकं पुण्यमितो याम विशाम्पते ।
प्रथितोत्तरवेदी सा देवलोके प्रजापतेः
मया श्रुतं कथयतामृषीणां राजसत्तम ।
कुरुक्षेत्रं परं पुण्यं पावनं स्वर्ग्यमेव च ॥ ९.५६.३ ॥
અહીંથી પુણ્ય સમંતપંચક તરફ જઈએ, હે વિશાંપતિ. તે પ્રસિદ્ધ ઉત્તરવેદી પ્રજાપતિના દેવલોકમાં છે. હે રાજશ્રેષ્ઠ, ઋષિઓના કથનમાં મેં સાંભળ્યું છે કે કુરુક્ષેત્ર પરમ પુણ્ય, પાવન અને સ્વર્ગદાયક છે.
9.56.4
तस्मिन्महापुण्यतमे त्रैलोक्यस्य सनातने ।
सङ्ग्रामे निधनं प्राप्य ध्रुवं स्वर्गं गमिष्यसि
देवतैर्ऋषिभिर्जुष्टं ब्राह्मणैश्च महात्मभिः ।
तत्र वै योत्स्यमाना ये देहं त्यक्ष्यन्ति मानवाः ॥ ९.५६.४ ॥
ત્રણે લોકમાં સનાતન એવા તે અતિ પવિત્ર યુદ્ધભૂમિમાં મૃત્યુ પામીને તું નિશ્ચયે સ્વર્ગે જઈશ. દેવો, ઋષિઓ અને મહાત્મા બ્રાહ્મણોથી સેવાયેલા ત્યાં યુદ્ધ કરીને જે મનુષ્યો દેહ ત્યજશે, તેઓ સ્વર્ગ પામશે.
9.56.5
तथेत्युक्त्वा महाराज कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
समन्तपञ्चकं वीरः प्रायादभिमुखः प्रभुः
तेषां स्वर्गे ध्रुवो वासः शक्रेण सह मारिष ।
तस्मात्समन्तपञ्चकमितो याम द्रुतं नृप ॥ ९.५६.५ ॥
મહારાજ, 'તેમ જ થાઓ' એમ કહીને કુંતીપુત્ર વીર પ્રભુ યુધિષ્ઠિર સમંતપંચક તરફ આગળ વધ્યા. હે મારિષ, તેમનો ઇન્દ્ર સાથે સ્વર્ગમાં નિશ્ચિત વાસ છે. તેથી હે રાજન, આપણે અહીંથી ઝડપથી સમંતપંચક જઈએ.
9.56.6
ततो दुर्योधनो राजा प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
पद्ध्याममर्षी द्युतिमानगच्छत्पाण्डवैः सह ॥ ९.५६.६ ॥
પછી રાજા દુર્યોધને મોટી ગદા હાથમાં લઈ, ક્રોધ અને તેજ સાથે પગપાળા પાંડવો સાથે પ્રયાણ કર્યું.
9.56.7
तथा यान्तं गदाहस्तं वर्मणा चापि दंशितम् ।
अन्तरिक्षचरा देवाः साधुसाध्वित्यपूजयन् ॥ ९.५६.७ ॥
ગદા હાથમાં લઈ, બખતર પહેરીને આ રીતે જતા તેમને આકાશમાં વિચરતા દેવોએ 'સાધુ, સાધુ' કહીને પૂજ્યા.
9.56.8
वादकाश्च नरास्तत्र दृष्ट्वा ते हर्षमागताः ॥ ९.५६.८ ॥
ત્યાંના વાદકો અને લોકો તેમને જોઈને હર્ષિત થયા.
9.56.9
स पाण्डवैः परिवृतः कुरुराजस्तवात्मजः ।
मत्तस्येव गजेन्द्रस्य गतिमास्थाय सोऽव्रजत् ॥ ९.५६.९ ॥
પાંડવોથી ઘેરાયેલો તે કુરુરાજ, તારો પુત્ર, મદમસ્ત ગજરાજની ચાલ અપનાવીને આગળ વધ્યો.
9.56.10
ततः शङ्खनिनादैश्च भेरीणां च महास्वनैः ।
सिंहनादैश्च शूराणां दिशः सर्वाः प्रपूरिताः ॥ ९.५६.१० ॥
પછી શંખનાદ, ભેરીઓના મહાનાદ અને શૂરવીરોની સિંહગર્જનાઓથી બધી દિશાઓ ભરાઈ ગઈ.
9.56.11
ततस्ते तु कुरुक्षेत्रं प्राप्ता नरवरोत्तमाः ।
प्रतीच्यभिमुखं देशं यथोद्दिष्टं सुतेन ते।
दक्षिणेन सरस्वत्याः स्वयनं तीर्थमुत्तमम् ॥ ९.५६.११ ॥
પછી તે નરશ્રેષ્ઠો કુરુક્ષેત્ર પહોંચ્યા; તારા પુત્રે સૂચવ્યા પ્રમાણે પશ્ચિમાભિમુખ પ્રદેશમાં, સરસ્વતીની દક્ષિણે આવેલા સ્વયન નામના ઉત્તમ તીર્થ પાસે.
9.56.12
तस्मिन्देशे त्वनिरिणे ते तु युद्धमरोचयन् ॥ ९.५६.१२ ॥
તે ઋણરહિત પ્રદેશમાં તેઓએ યુદ્ધની ઇચ્છા કરી.
9.56.13
ततो भीमो महाकोटिं गदां गृह्याथ वर्मभृत् ।
बिभ्रद्रूपं महाराज सदृशं हि गरुत्मतः ॥ ९.५६.१३ ॥
પછી કવચધારી ભીમે મોટા અગ્રભાગવાળી ગદા લીધી; હે મહારાજ, તે ગરુડ સમાન રૂપ ધારણ કરતો હતો.
9.56.14
अवबद्धशिरस्त्राणः शुद्धकाञ्चनवर्मभृत् ।
रराज राजन्पुत्रस्ते काञ्चनः शैलराडिव ॥ ९.५६.१४ ॥
શિરસ્ત્રાણ બાંધેલો, શુદ્ધ સોનાનું કવચ ધારણ કરેલો તારો પુત્ર, હે રાજન, સોનેરી પર્વતરાજ સમાન શોભ્યો.
9.56.15
तौ तथा सङ्गतौ वीरौ भीमदुर्योधनावुभौ ।
संयुगे सम्प्रकाशेते संरब्धाविव कुञ्जरौ ॥ ९.५६.१५ ॥
તે બંને વીરો, ભીમ અને દુર્યોધન, આ રીતે યુદ્ધમાં એકઠા થઈ, ક્રોધે ભરાયેલા બે હાથીઓ જેવા શોભ્યા.
9.56.16
रथमण्डलमध्यस्थौ भ्रातरौ तौ नरर्षभौ ।
अशोभेतां महाराज चन्द्रसूर्याविवोदितौ ॥ ९.५६.१६ ॥
રથમંડળની વચ્ચે ઊભેલા તે બંને ભાઈઓ, નરશ્રેષ્ઠો, હે મહારાજ, ઉદય પામેલા ચંદ્ર અને સૂર્ય જેવા શોભ્યા.
9.56.17
तावन्योन्यं निरीक्षेतां क्रुद्धाविव महोरगौ ।
दहन्तौ लोचनै राजन्परस्परवधैषिणौ ॥ ९.५६.१७ ॥
તે બંને ક્રોધિત બે મહાસર્પોની જેમ એકબીજાને જોવા લાગ્યા. હે રાજન, આંખોથી બાળતા, એકબીજાના વધની ઇચ્છા રાખતા.
9.56.18
संप्रहृष्टमना राजन्गदामादाय कौरवः ।
सृक्विणी संलिहन्राजन्क्रोधरक्तेक्षणः श्वसन् ॥ ९.५६.१८ ॥
હર્ષિત મનથી, હે રાજન, કૌરવે ગદા ઉપાડીને, હે રાજન, હોઠના ખૂણા ચાટતા, ક્રોધથી રાતા નેત્રો સાથે, નિસાસા નાખતા.
9.56.19
ततो दुर्योधनो राजन्गदामादाय वीर्यवान् ।
भीमसेनमभिप्रेक्ष्य गजो गजमिवाह्वयत् ॥ ९.५६.१९ ॥
પછી હે રાજન, પરાક્રમી દુર્યોધને ગદા ઉપાડીને, ભીમસેનને જોઈને, એક હાથી બીજા હાથીને પડકારે તેમ તેને પડકાર્યો.
9.56.20
अद्रिसारमयीं भीमस्तथैवादाय वीर्यवान् ।
आह्वयामास नृपतिं सिंहः सिंहं यथा वने ॥ ९.५६.२० ॥
એ જ રીતે પરાક્રમી ભીમે પણ લોખંડની ગદા ઉપાડીને, વનમાં એક સિંહ બીજા સિંહને પડકારે તેમ તે રાજાને પડકાર્યો.
9.56.21
तावुद्यतगदापाणी दुर्योधनवृकोदरौ ।
संयुगे सम्प्रकाशेतां गिरी सशिखराविव ॥ ९.५६.२१ ॥
ઊંચકેલી ગદાઓ હાથમાં લઈને તે બંને, દુર્યોધન અને વૃકોદર, યુદ્ધમાં શિખરો સહિતના બે પર્વતોની જેમ ચમક્યા.
9.56.22
तावुभौ समतिक्रुद्धावुभौ भीमपराक्रमौ ।
उभौ शिष्यौ गदायुद्धे रौहिणेयस्य धीमतः ॥ ९.५६.२२ ॥
તે બંને અત્યંત ક્રોધિત હતા; બંને ભીમ સમાન પરાક્રમી હતા; ગદાયુદ્ધમાં બુદ્ધિમાન રૌહિણેય (બલરામ)ના બંને શિષ્યો હતા.
9.56.23
उभौ सदृशकर्माणौ वरुणस्य महाबलौ ।
वासुदेवस्य रामस्य तथा वैश्रवणस्य च ॥ ९.५६.२३ ॥
તે બંને વરુણ સમાન કર્મવાળા મહાબળવાન હતા; વાસુદેવ (કૃષ્ણ), રામ અને વૈશ્રવણ (કુબેર) જેટલા પણ.
9.56.24
सदृशौ तौ महाराज मधुकैटभयोरपि ।
उभौ सदृशकर्माणौ तथा सुन्दोपसुन्दयोः ॥ ९.५६.२४ ॥
હે મહારાજ, તે બંને મધુ અને કૈટભ જેટલા પણ સમાન હતા; બંને સુંદ અને ઉપસુંદ સમાન કર્મવાળા હતા.
9.56.25
रामरावणयोश्चैव वालिसुग्रीवयोस्तथा ।
तथैव कालस्य समौ मृत्योश्चैव परन्तपौ ॥ ९.५६.२५ ॥
રામ અને રાવણ, વાલી અને સુગ્રીવ જેટલા પણ; એ જ રીતે કાળ અને મૃત્યુ સમાન, શત્રુઓને તાપનારા તે બંને.
9.56.26
अन्योन्यमभिधावन्तौ मत्ताविव महाद्विपौ ।
वासितासङ्गमे दृप्तौ शरदीव मदोत्कटौ ॥ ९.५६.२६ ॥
એકબીજા પર ધસી આવતા તે બંને, હાથણીના સંગમ વખતે મદમત્ત થયેલા મહાગજો જેવા, શરદઋતુમાં મદથી ઉન્મત્ત હાથીઓ જેવા હતા.
9.56.27
उभौ क्रोधविषं दीप्तं वमन्तावुरगाविव ।
अन्योन्यमभिसंरब्धौ प्रेक्षमाणावरिन्दमौ ॥ ९.५६.२७ ॥
બળતું ક્રોધવિષ ઓકતા બે સર્પો જેવા, એકબીજાને અત્યંત ક્રોધથી જોતા શત્રુદમન બન્ને.
9.56.28
उभौ भरतशार्दूलौ विक्रमेण समन्वितौ ।
सिंहाविव दुराधर्षौ गदायुद्धविशारदौ ॥ ९.५६.२८ ॥
ભરતવંશના બે વાઘ, પરાક્રમથી યુક્ત, સિંહ સમાન દુર્ધર્ષ, ગદાયુદ્ધમાં નિપુણ.
9.56.29
नखदंष्ट्रायुधौ वीरौ व्याघ्राविव दुरुत्सहौ ।
प्रजासंहरणे क्षुब्धौ समुद्राविव दुस्तरौ ॥ ९.५६.२९ ॥
નખ અને દાઢો જ જેમનાં શસ્ત્ર છે એવા બે વીર, વાઘ જેવા અસહ્ય, પ્રજાના સંહારમાં ક્ષુબ્ધ બે સમુદ્રો જેવા દુસ્તર.
9.56.30
लोहिताङ्गाविव क्रुद्धौ प्रतपन्तौ महारथौ ।
पूर्वपश्चिमजौ मेघौ प्रेक्षमाणावरिन्दमौ ॥ ९.५६.३० ॥
લાલ અંગોવાળા (મંગળ) ગ્રહો જેવા ક્રોધિત, તપતા બે મહારથી; પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં જન્મેલા બે મેઘો જેવા, શત્રુદમન બન્ને એકબીજાને જોતા.
9.56.31
गर्जमानौ सुविषमं क्षरन्तौ प्रावृषीव हि ।
रश्मियुक्तौ महात्मानौ दीप्तिमन्तौ महाबलौ ॥ ९.५६.३१ ॥
વર્ષાઋતુના મેઘોની જેમ અતિ ભયંકર ગર્જના કરતા, કિરણોથી યુક્ત, મહાત્મા, તેજસ્વી, મહાબળવાન બન્ને.
9.56.32
ददृशाते कुरुश्रेष्ठौ कालसूर्याविवोदितौ ।
व्याघ्राविव सुसंरब्धौ गर्जन्ताविवतोयदौ ॥ ९.५६.३२ ॥
કુરુશ્રેષ્ઠ બન્ને ઉદય પામેલા કાલસૂર્ય જેવા, અત્યંત ક્રોધિત વાઘ જેવા, ગર્જતા જળદાતા મેઘો જેવા દેખાયા.
9.56.33
जहृषाते महाबाहु सिंहकेसरिणाविव ।
गजाविव सुसंरब्धौ ज्वलिताविव पावकौ ॥ ९.५६.३३ ॥
મહાબાહુ એ બંને સિંહ અને કેસરી સિંહની જેમ હર્ષિત થયા; ક્રોધથી ભરેલા બે હાથીઓની જેમ, પ્રજ્વલિત બે અગ્નિઓની જેમ.
9.56.34
ददृशाते महात्मानौ सशृङ्गाविव पर्वतौ ।
रोषात्प्रस्फुरमाणोष्ठौ निरीक्षन्तौ परस्परम् ॥ ९.५६.३४ ॥
મહાત્મા એ બંને શિખરો સહિતના બે પર્વતો જેવા દેખાયા; ક્રોધથી હોઠ ફફડતા, એકબીજાને જોતા.
9.56.35
तौ समेतौ महात्मानौ गदाहस्तौ नरोत्तमौ ।
उभौ परमसंहृष्टावुभौ परमसम्मतौ ॥ ९.५६.३५ ॥
એ મહાત્માઓ, હાથમાં ગદા ધરાવતા નરશ્રેષ્ઠ, એકત્ર થયા; બંને અત્યંત હર્ષિત, બંને અત્યંત માનનીય.
9.56.36
सदश्वाविव हेषन्तौ बृंहन्ताविव कुञ्जरौ ।
वृषभाविव गर्जन्तौ दुर्योधनवृकोदरौ।
दैत्याविव बलोन्मत्तौ रेजतुस्तौ नरोत्तमौ ॥ ९.५६.३६ ॥
સારા ઘોડાઓની જેમ હણહણતા, હાથીઓની જેમ ચિંઘાડતા, બળદોની જેમ ગર્જતા દુર્યોધન અને વૃકોદર; બળોન્મત્ત બે દૈત્યોની જેમ એ બંને નરશ્રેષ્ઠ કંપ્યા.
9.56.37
ततो दुर्योधनो राजन्निदमाह युधिष्ठिरम् ।
सृञ्जयैः सह तिष्ठन्तं तपन्तमिव भास्करम् ॥ ९.५६.३७ ॥
ત્યારે, હે રાજન, સૃંજયો સાથે ઊભેલા સૂર્યની જેમ તપતા યુધિષ્ઠિરને દુર્યોધને આ કહ્યું.
9.56.38
इदं व्यवसितं युद्धं मम भीमस्य चोभयोः ।
उपोपविष्टाः पश्यध्वं विमर्दं नृपसत्तमाः ॥ ९.५६.३८ ॥
આ યુદ્ધ મારા અને ભીમ વચ્ચે, બંને વચ્ચે નક્કી થયું છે; હે નૃપશ્રેષ્ઠો, પાસે બેસીને આ સંઘર્ષ જુઓ.
9.56.39
ततः समुपविष्टं तत्सुमहद्राजमण्डलम् ।
विराजमानं ददृशे दिवीवादित्यमण्डलम् ॥ ९.५६.३९ ॥
ત્યારે બેઠેલું એ વિશાળ રાજમંડળ આકાશમાં ચમકતા સૂર્યમંડળ જેવું દેખાયું.
9.56.40
तेषां मध्ये महाबाहुः श्रीमान्केशवपूर्वजः ।
उपविष्टो महाराज पूज्यमानः समन्ततः ॥ ९.५६.४० ॥
તેમની વચ્ચે મહાબાહુ, શ્રીમાન, કેશવના મોટા ભાઈ બેઠા હતા, હે મહારાજ; ચારે બાજુથી તેઓ પૂજાતા હતા.
9.56.41
शुशुभे राजमध्यस्थो नीलवासाः सितप्रभः ।
नक्षत्रैरिव सम्पूर्णो वृतो निशि निशाकरः ॥ ९.५६.४१ ॥
રાજાઓની વચ્ચે રહેલા, નીલ વસ્ત્ર પહેરેલા, શ્વેત પ્રભાવાળા તેઓ રાત્રે તારાઓથી ઘેરાયેલા પૂર્ણ ચંદ્ર જેવા શોભ્યા.
9.56.42
तौ तथा तु महाराज गदाहस्तौ सुदुःसहौ ।
अन्योन्यं वाग्भिरुग्राभिस्तक्षमाणौ व्यवस्थितौ ॥ ९.५६.४२ ॥
હે મહારાજ, હાથમાં ગદા લઈને એ બંને, અત્યંત દુઃસહ, એકબીજાને કઠોર વચનોથી ઘા કરતા ત્યાં ઊભા રહ્યા.
9.56.43
अप्रियाणि ततोऽन्योन्यमुक्त्वा तौ कुरुसत्तमौ ।
उदीक्षन्तौ स्थितौ तत्र वृत्रशक्रौ यथाऽऽहवे ॥ ९.५६.४३ ॥
પછી એકબીજાને અપ્રિય વચનો કહીને એ બંને કુરુશ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં વૃત્ર અને શક્રની જેમ એકબીજા સામે જોતા ત્યાં ઊભા રહ્યા.