మహాభారతం · అధ్యాయం 9.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.56.1
रामसान्निध्यमागम्य पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
योद्धुकामो महाबाहुः समहृष्यत वीर्यवान्
प्रीत्या परमया युक्ताः समभ्यर्च्य यथाविधि ।
आसनं च ददौ तस्मै पर्यपृच्छदनामयम् ॥ ९.५६.१ ॥
రాముని సమీపానికి వచ్చిన మీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు, యుద్ధాభిలాషతో ఉండి, మహాబాహువు వీర్యవంతుడు సంతోషించాడు. అత్యధిక ప్రీతితో యథావిధిగా ఆయనను సత్కరించి, ఆసనమిచ్చి, క్షేమసమాచారం అడిగాడు.
9.56.2
दृष्ट्वा लाङ्गलिनं राजा प्रत्युत्थाय च भारत ।
प्रीत्या परमया युक्तो युधिष्ठिरमथाब्रवीत्
ततो युधिष्ठिरं रामो वाक्यमेतदुवाच ह ।
मधुरं धर्मसंयुक्तं शूराणां हितमेव च ॥ ९.५६.२ ॥
లాంగలి (బలరాముడు)ని చూసి, భారతా, రాజు లేచి నిలబడి అత్యధిక ప్రీతితో యుధిష్ఠిరునితో మాట్లాడాడు. అప్పుడు రాముడు యుధిష్ఠిరునితో ఈ మధురమైన, ధర్మయుక్తమైన, వీరులకు హితమైన మాటలు పలికాడు.
9.56.3
समन्तपञ्चकं पुण्यमितो याम विशाम्पते ।
प्रथितोत्तरवेदी सा देवलोके प्रजापतेः
मया श्रुतं कथयतामृषीणां राजसत्तम ।
कुरुक्षेत्रं परं पुण्यं पावनं स्वर्ग्यमेव च ॥ ९.५६.३ ॥
ఇక్కడినుండి పవిత్రమైన సమంతపంచకానికి వెళ్దాం, ప్రజాపతీ. ప్రసిద్ధమైన ఉత్తరవేది ప్రజాపతి దేవలోకంలో ఉంది. రాజశ్రేష్ఠా, ఋషులు చెప్పగా నేను విన్నాను: కురుక్షేత్రం అత్యంత పుణ్యమైనది, పావనమైనది, స్వర్గప్రదమైనది.
9.56.4
तस्मिन्महापुण्यतमे त्रैलोक्यस्य सनातने ।
सङ्ग्रामे निधनं प्राप्य ध्रुवं स्वर्गं गमिष्यसि
देवतैर्ऋषिभिर्जुष्टं ब्राह्मणैश्च महात्मभिः ।
तत्र वै योत्स्यमाना ये देहं त्यक्ष्यन्ति मानवाः ॥ ९.५६.४ ॥
మూడు లోకాలలో శాశ్వతమైన ఆ అత్యంత పవిత్రమైన యుద్ధభూమిలో మరణించి నీవు నిశ్చయంగా స్వర్గానికి వెళ్తావు. దేవతలు, ఋషులు, మహాత్ములైన బ్రాహ్మణులు సేవించే ఆ స్థలంలో పోరాడుతూ దేహం విడిచే మానవులు స్వర్గం పొందుతారు.
9.56.5
तथेत्युक्त्वा महाराज कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
समन्तपञ्चकं वीरः प्रायादभिमुखः प्रभुः
तेषां स्वर्गे ध्रुवो वासः शक्रेण सह मारिष ।
तस्मात्समन्तपञ्चकमितो याम द्रुतं नृप ॥ ९.५६.५ ॥
మహారాజా, అలా చెప్పి కుంతీ కుమారుడు, వీరుడు, ప్రభువు అయిన యుధిష్ఠిరుడు సమంతపంచకం వైపు ముందుకు సాగాడు. మారిషా, వారికి ఇంద్రునితో కలిసి స్వర్గంలో శాశ్వత నివాసం ఉంది. కాబట్టి రాజా, మనం ఇక్కడినుంచి త్వరగా సమంతపంచకానికి వెళ్దాం.
9.56.6
ततो दुर्योधनो राजा प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
पद्ध्याममर्षी द्युतिमानगच्छत्पाण्डवैः सह ॥ ९.५६.६ ॥
అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు గొప్ప గదను చేత పట్టుకుని, కోపంతో, తేజస్సుతో కాలినడకన పాండవులతో కలిసి నడిచాడు.
9.56.7
तथा यान्तं गदाहस्तं वर्मणा चापि दंशितम् ।
अन्तरिक्षचरा देवाः साधुसाध्वित्यपूजयन् ॥ ९.५६.७ ॥
గదను చేతిలో పట్టుకుని, కవచం ధరించి ఇలా వెళ్తున్న అతడిని, ఆకాశంలో సంచరించే దేవతలు 'సాధు, సాధు' అని కీర్తించారు.
9.56.8
वादकाश्च नरास्तत्र दृष्ट्वा ते हर्षमागताः ॥ ९.५६.८ ॥
అక్కడి వాద్యకారులు, మనుషులు అతడిని చూసి ఆనందంతో నిండిపోయారు.
9.56.9
स पाण्डवैः परिवृतः कुरुराजस्तवात्मजः ।
मत्तस्येव गजेन्द्रस्य गतिमास्थाय सोऽव्रजत् ॥ ९.५६.९ ॥
పాండవులతో చుట్టుముట్టబడిన ఆ కురురాజు, నీ కుమారుడు, మదించిన గజరాజు నడకను అనుసరించి ముందుకు సాగాడు.
9.56.10
ततः शङ्खनिनादैश्च भेरीणां च महास्वनैः ।
सिंहनादैश्च शूराणां दिशः सर्वाः प्रपूरिताः ॥ ९.५६.१० ॥
అప్పుడు శంఖధ్వనులు, భేరుల మహాధ్వనులు, శూరుల సింహనాదాలతో అన్ని దిక్కులు నిండిపోయాయి.
9.56.11
ततस्ते तु कुरुक्षेत्रं प्राप्ता नरवरोत्तमाः ।
प्रतीच्यभिमुखं देशं यथोद्दिष्टं सुतेन ते।
दक्षिणेन सरस्वत्याः स्वयनं तीर्थमुत्तमम् ॥ ९.५६.११ ॥
అప్పుడు ఆ నరశ్రేష్ఠులు కురుక్షేత్రానికి చేరారు; నీ కుమారుడు సూచించినట్లు పశ్చిమాభిముఖంగా ఉన్న ప్రదేశానికి, సరస్వతికి దక్షిణంగా ఉన్న స్వయనం అనే ఉత్తమ తీర్థానికి.
9.56.12
तस्मिन्देशे त्वनिरिणे ते तु युद्धमरोचयन् ॥ ९.५६.१२ ॥
ఆ రుణరహిత ప్రదేశంలో వారు యుద్ధాన్ని కోరుకున్నారు.
9.56.13
ततो भीमो महाकोटिं गदां गृह्याथ वर्मभृत् ।
बिभ्रद्रूपं महाराज सदृशं हि गरुत्मतः ॥ ९.५६.१३ ॥
అప్పుడు కవచధారి భీముడు పెద్ద కోటి కలిగిన గదను చేపట్టి, మహారాజా, గరుత్మంతుని వలె రూపాన్ని ధరించాడు.
9.56.14
अवबद्धशिरस्त्राणः शुद्धकाञ्चनवर्मभृत् ।
रराज राजन्पुत्रस्ते काञ्चनः शैलराडिव ॥ ९.५६.१४ ॥
శిరస్త్రాణాన్ని బిగించుకొని, శుద్ధ బంగారు కవచం ధరించిన నీ కుమారుడు, రాజా, బంగారు పర్వతరాజు వలె ప్రకాశించాడు.
9.56.15
तौ तथा सङ्गतौ वीरौ भीमदुर्योधनावुभौ ।
संयुगे सम्प्रकाशेते संरब्धाविव कुञ्जरौ ॥ ९.५६.१५ ॥
ఆ ఇద్దరు వీరులు, భీముడు మరియు దుర్యోధనుడు, ఈ విధంగా యుద్ధంలో కలిసి, కోపించిన రెండు ఏనుగుల వలె ప్రకాశించారు.
9.56.16
रथमण्डलमध्यस्थौ भ्रातरौ तौ नरर्षभौ ।
अशोभेतां महाराज चन्द्रसूर्याविवोदितौ ॥ ९.५६.१६ ॥
రథ మండలం మధ్యలో నిలిచిన ఆ ఇద్దరు సోదరులు, నరులలో శ్రేష్ఠులు, మహారాజా, ఉదయించిన చంద్రుడు మరియు సూర్యుడిలా ప్రకాశించారు.
9.56.17
तावन्योन्यं निरीक्षेतां क्रुद्धाविव महोरगौ ।
दहन्तौ लोचनै राजन्परस्परवधैषिणौ ॥ ९.५६.१७ ॥
ఆ ఇద్దరు కోపించిన రెండు మహాసర్పాల వలె ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు. రాజా, కళ్ళతో దహిస్తూ, ఒకరి మరణాన్ని మరొకరు కోరుతూ.
9.56.18
संप्रहृष्टमना राजन्गदामादाय कौरवः ।
सृक्विणी संलिहन्राजन्क्रोधरक्तेक्षणः श्वसन् ॥ ९.५६.१८ ॥
సంతోషించిన మనసుతో, రాజా, కౌరవుడు గదను చేతబట్టి, రాజా, పెదవుల అంచులను నాలుకతో నాకుతూ, కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో, నిట్టూర్పులు విడుస్తూ.
9.56.19
ततो दुर्योधनो राजन्गदामादाय वीर्यवान् ।
भीमसेनमभिप्रेक्ष्य गजो गजमिवाह्वयत् ॥ ९.५६.१९ ॥
అప్పుడు రాజా, పరాక్రమవంతుడైన దుర్యోధనుడు గదను చేతబట్టి, భీమసేనుడిని చూసి, ఒక ఏనుగు మరో ఏనుగును పిలిచినట్లు పిలిచాడు.
9.56.20
अद्रिसारमयीं भीमस्तथैवादाय वीर्यवान् ।
आह्वयामास नृपतिं सिंहः सिंहं यथा वने ॥ ९.५६.२० ॥
అలాగే పరాక్రమవంతుడైన భీముడు కూడా అద్రిసార నిర్మితమైన గదను చేతబట్టి, అడవిలో ఒక సింహం మరొక సింహాన్ని పిలిచినట్లు ఆ రాజును పిలిచాడు.
9.56.21
तावुद्यतगदापाणी दुर्योधनवृकोदरौ ।
संयुगे सम्प्रकाशेतां गिरी सशिखराविव ॥ ९.५६.२१ ॥
పైకెత్తిన గదలను చేతుల్లో పట్టుకున్న ఆ ఇద్దరు, దుర్యోధనుడు మరియు వృకోదరుడు, యుద్ధంలో శిఖరాలతో కూడిన రెండు పర్వతాల్లా ప్రకాశించారు.
9.56.22
तावुभौ समतिक्रुद्धावुभौ भीमपराक्रमौ ।
उभौ शिष्यौ गदायुद्धे रौहिणेयस्य धीमतः ॥ ९.५६.२२ ॥
ఆ ఇద్దరూ అత్యంత కోపోద్రిక్తులు; ఇద్దరూ భీముని పరాక్రమంతో సమానులు; గదాయుద్ధంలో జ్ఞానవంతుడైన రౌహిణేయుడి (బలరాముడి) శిష్యులు ఇద్దరూ.
9.56.23
उभौ सदृशकर्माणौ वरुणस्य महाबलौ ।
वासुदेवस्य रामस्य तथा वैश्रवणस्य च ॥ ९.५६.२३ ॥
ఆ ఇద్దరూ వరుణునితో సమాన కర్మలు కలిగిన మహాబలులు; వాసుదేవుడు (కృష్ణుడు), రాముడు, వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు)లతో కూడా సమానులు.
9.56.24
सदृशौ तौ महाराज मधुकैटभयोरपि ।
उभौ सदृशकर्माणौ तथा सुन्दोपसुन्दयोः ॥ ९.५६.२४ ॥
మహారాజా, ఆ ఇద్దరూ మధు మరియు కైటభులతో కూడా సమానులు; ఇద్దరూ సుందుడు మరియు ఉపసుందుడితో సమాన కర్మలు కలవారు.
9.56.25
रामरावणयोश्चैव वालिसुग्रीवयोस्तथा ।
तथैव कालस्य समौ मृत्योश्चैव परन्तपौ ॥ ९.५६.२५ ॥
రాముడు మరియు రావణుడు, వాలి మరియు సుగ్రీవులతో కూడా సమానులు; అలాగే కాలం మరియు మృత్యువుతో సమానులు, ఇద్దరూ శత్రువులను దహించేవారు.
9.56.26
अन्योन्यमभिधावन्तौ मत्ताविव महाद्विपौ ।
वासितासङ्गमे दृप्तौ शरदीव मदोत्कटौ ॥ ९.५६.२६ ॥
ఒకరిపై ఒకరు దూకిన ఆ ఇద్దరూ, ఆడ ఏనుగు కోసం కలిసిన మదించిన మహాగజాల వలె, శరదృతువులో మదోన్మత్తులైన గజాల వలె ఉన్నారు.
9.56.27
उभौ क्रोधविषं दीप्तं वमन्तावुरगाविव ।
अन्योन्यमभिसंरब्धौ प्रेक्षमाणावरिन्दमौ ॥ ९.५६.२७ ॥
ఇద్దరూ మండే క్రోధవిషాన్ని కక్కుతున్న రెండు పాముల వలె, ఒకరినొకరు తీవ్ర కోపంతో చూస్తూ ఉన్న శత్రుదమనులు.
9.56.28
उभौ भरतशार्दूलौ विक्रमेण समन्वितौ ।
सिंहाविव दुराधर्षौ गदायुद्धविशारदौ ॥ ९.५६.२८ ॥
భరతవంశపు ఇద్దరు పులులు, పరాక్రమంతో కూడినవారు, సింహాల వలె ఎదిరింపరానివారు, గదాయుద్ధ నిపుణులు.
9.56.29
नखदंष्ट्रायुधौ वीरौ व्याघ्राविव दुरुत्सहौ ।
प्रजासंहरणे क्षुब्धौ समुद्राविव दुस्तरौ ॥ ९.५६.२९ ॥
గోళ్లు, కోరలే ఆయుధాలుగా కలిగిన ఇద్దరు వీరులు, పులుల వలె భరింపరానివారు, ప్రజలను సంహరించడంలో క్షోభించిన రెండు సముద్రాల వలె దాటరానివారు.
9.56.30
लोहिताङ्गाविव क्रुद्धौ प्रतपन्तौ महारथौ ।
पूर्वपश्चिमजौ मेघौ प्रेक्षमाणावरिन्दमौ ॥ ९.५६.३० ॥
ఎర్రని అవయవాలు గల (అంగారకుల) వలె కోపంతో మండుతున్న ఇద్దరు మహారథులు, తూర్పు పడమరల నుండి పుట్టిన రెండు మేఘాల వలె, శత్రుదమనులు చూస్తూ ఉన్నారు.
9.56.31
गर्जमानौ सुविषमं क्षरन्तौ प्रावृषीव हि ।
रश्मियुक्तौ महात्मानौ दीप्तिमन्तौ महाबलौ ॥ ९.५६.३१ ॥
వర్షాకాలపు మేఘాల వలె అతి భయంకరంగా గర్జిస్తూ, కిరణాలతో కూడిన, మహాత్ములు, ప్రకాశవంతులు, మహాబలులైన ఇద్దరు.
9.56.32
ददृशाते कुरुश्रेष्ठौ कालसूर्याविवोदितौ ।
व्याघ्राविव सुसंरब्धौ गर्जन्ताविवतोयदौ ॥ ९.५६.३२ ॥
కురువంశ శ్రేష్ఠులు ఇద్దరూ ఉదయించిన కాలసూర్యుల వలె, అత్యంత కోపంతో ఉన్న పులుల వలె, గర్జించే వర్షమేఘాల వలె కనిపించారు.
9.56.33
जहृषाते महाबाहु सिंहकेसरिणाविव ।
गजाविव सुसंरब्धौ ज्वलिताविव पावकौ ॥ ९.५६.३३ ॥
మహాబాహులు ఆ ఇద్దరూ సింహాల వలె, కేసరములు గల సింహాల వలె ఆనందించారు; పూర్తిగా కోపించిన రెండు ఏనుగుల వలె, జ్వలించే రెండు అగ్నుల వలె.
9.56.34
ददृशाते महात्मानौ सशृङ्गाविव पर्वतौ ।
रोषात्प्रस्फुरमाणोष्ठौ निरीक्षन्तौ परस्परम् ॥ ९.५६.३४ ॥
మహాత్ములైన ఆ ఇద్దరూ శిఖరాలతో కూడిన రెండు పర్వతాల వలె కనిపించారు; కోపంతో పెదవులు వణుకుతుండగా, ఒకరినొకరు చూస్తూ.
9.56.35
तौ समेतौ महात्मानौ गदाहस्तौ नरोत्तमौ ।
उभौ परमसंहृष्टावुभौ परमसम्मतौ ॥ ९.५६.३५ ॥
ఆ మహాత్ములు, చేతుల్లో గదలతో ఉన్న నరోత్తములు కలిశారు; ఇద్దరూ అత్యంత సంతోషంగా ఉన్నారు, ఇద్దరూ అత్యంత గౌరవనీయులు.
9.56.36
सदश्वाविव हेषन्तौ बृंहन्ताविव कुञ्जरौ ।
वृषभाविव गर्जन्तौ दुर्योधनवृकोदरौ।
दैत्याविव बलोन्मत्तौ रेजतुस्तौ नरोत्तमौ ॥ ९.५६.३६ ॥
మంచి గుర్రాల వలె సకిలిస్తూ, ఏనుగుల వలె ఘీంకరిస్తూ, ఎద్దుల వలె గర్జిస్తూ ఉన్న దుర్యోధనుడు, వృకోదరుడు; బలోన్మత్తులైన ఇద్దరు దైత్యుల వలె ఆ ఇద్దరు నరోత్తములూ వణికారు.
9.56.37
ततो दुर्योधनो राजन्निदमाह युधिष्ठिरम् ।
सृञ्जयैः सह तिष्ठन्तं तपन्तमिव भास्करम् ॥ ९.५६.३७ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, సృంజయులతో కలిసి నిలిచి సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తున్న యుధిష్ఠిరునితో దుర్యోధనుడు ఇలా అన్నాడు.
9.56.38
इदं व्यवसितं युद्धं मम भीमस्य चोभयोः ।
उपोपविष्टाः पश्यध्वं विमर्दं नृपसत्तमाः ॥ ९.५६.३८ ॥
ఈ యుద్ధం నాకు, భీమునికి మధ్య ఇద్దరికీ నిర్ణయించబడింది; ఓ నృపశ్రేష్ఠులారా, దగ్గరగా కూర్చుని ఈ ఘర్షణను చూడండి.
9.56.39
ततः समुपविष्टं तत्सुमहद्राजमण्डलम् ।
विराजमानं ददृशे दिवीवादित्यमण्डलम् ॥ ९.५६.३९ ॥
అప్పుడు కూర్చున్న ఆ మహా రాజమండలం ఆకాశంలో ప్రకాశించే సూర్యమండలంలా కనిపించింది.
9.56.40
तेषां मध्ये महाबाहुः श्रीमान्केशवपूर्वजः ।
उपविष्टो महाराज पूज्यमानः समन्ततः ॥ ९.५६.४० ॥
వారి మధ్యలో మహాబాహువు, శ్రీమంతుడు, కేశవుని అన్నయ్య కూర్చున్నాడు, మహారాజా; అన్ని వైపుల నుండి ఆయన గౌరవించబడుతూ ఉన్నాడు.
9.56.41
शुशुभे राजमध्यस्थो नीलवासाः सितप्रभः ।
नक्षत्रैरिव सम्पूर्णो वृतो निशि निशाकरः ॥ ९.५६.४१ ॥
రాజుల మధ్య ఉన్న, నీలవస్త్రధారి, తెల్లని కాంతి గలవాడు, రాత్రిలో నక్షత్రాలతో చుట్టబడిన పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశించాడు.
9.56.42
तौ तथा तु महाराज गदाहस्तौ सुदुःसहौ ।
अन्योन्यं वाग्भिरुग्राभिस्तक्षमाणौ व्यवस्थितौ ॥ ९.५६.४२ ॥
మహారాజా, గదలు చేతబట్టిన ఆ ఇద్దరూ, అత్యంత సహింపరానివారై, ఒకరినొకరు కఠినమైన మాటలతో గాయపరుస్తూ నిలిచారు.
9.56.43
अप्रियाणि ततोऽन्योन्यमुक्त्वा तौ कुरुसत्तमौ ।
उदीक्षन्तौ स्थितौ तत्र वृत्रशक्रौ यथाऽऽहवे ॥ ९.५६.४३ ॥
తరువాత ఒకరికొకరు అప్రియమైన మాటలు పలికి, ఆ కురుశ్రేష్ఠులిద్దరూ యుద్ధంలో వృత్రుడు, శక్రుడులా ఒకరినొకరు చూస్తూ అక్కడ నిలిచారు.