Mahābhārata · Adhyāya 9.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.59.1
समुदीर्णं ततो दृष्ट्वा सङ्ग्रामं कुरुमुख्ययोः ।
अब्रवीदर्जुनस्तत्र वासुदेवं यशस्विनम् ॥ ९.५९.१ ॥
Al ver aquella batalla entre los dos principales kurus encenderse, Arjuna entonces habló al glorioso Vāsudeva.
9.59.2
अनयोर्वीरयोर्युद्धे को ज्यायान्भवतो मतः ।
कस्य वा को गुणो ज्यायानेतद्वद जनार्दन ॥ ९.५९.२ ॥
En la batalla entre estos dos héroes, ¿quién es superior según tu parecer? ¿De quién es mayor qué cualidad? Dímelo, oh Janārdana.
9.59.3
उपदेशोऽनयोस्तुल्यो भीमस्तु बलवत्तरः ।
कृती यत्नपरस्त्वेष धार्तराष्ट्रो वृकोदरात् ॥ ९.५९.३ ॥
El adiestramiento de ambos es igual, pero Bhīma es el más fuerte. Sin embargo, este hijo de Dhṛtarāṣṭra es diestro y empeñado en el esfuerzo, más que Vṛkodara.
9.59.4
भीमसेनस्तु धर्मेण युध्यमानो न जेष्यति ।
अन्यायेन तु युध्यन्वै हन्यादेव सुयोधनम् ॥ ९.५९.४ ॥
Pero Bhīmasena, luchando con rectitud, no lo vencerá; mas luchando injustamente, ciertamente matará a Suyodhana.
9.59.5
मायया निर्जिता देवैरसुरा इति नः श्रुतम् ।
विरोचनस्तु शक्रेण मायया निर्जितः स वै ॥ ९.५९.५ ॥
Hemos oído que los asuras fueron vencidos por los dioses mediante el engaño; a Virocana, en verdad, Śakra (Indra) lo venció con engaño.
9.59.6
मायया चाक्षिपत्तेजो वृत्रस्य बलसूदनः ।
तस्मान्मायामयं वीर आतिष्ठतु वृकोदरः ॥ ९.५९.६ ॥
Balasūdana (Indra) arrebató por el engaño el resplandor de Vṛtra; por tanto, que el héroe Vṛkodara recurra al engaño.
9.59.7
प्रतिज्ञातं च भीमेन द्यूतकाले धनञ्जय ।
ऊरू भेत्स्यामि ते सङ्ख्ये गदयेति सुयोधनम् ॥ ९.५९.७ ॥
¡Oh Dhanañjaya! En el tiempo del juego de dados, Bhīma hizo voto a Suyodhana: "En la batalla romperé tus muslos con mi maza."
9.59.8
सोऽयं प्रतिज्ञां तां चापि पारयत्वरिकर्शनः ।
मायाविनं तु राजानं माययैव निकृन्ततु ॥ ९.५९.८ ॥
Que aquel atormentador de enemigos cumpla también su voto, y corte a ese rey ilusorio con la misma ilusión.
9.59.9
यद्येष बलमास्थाय न्यायेन प्रहरिष्यति ।
विषमस्थस्ततो राजा भविष्यति युधिष्ठिरः ॥ ९.५९.९ ॥
Si él confía en su fuerza y golpea con justicia, entonces el rey Yudhiṣṭhira quedará en una posición desventajosa.
9.59.10
पुनरेव तु वक्ष्यामि पाण्डवेय निबोध मे ।
धर्मराजापराधेन भयं नः पुनरागतम् ॥ ९.५९.१० ॥
Hijo de Pāṇḍu, hablaré una vez más; escúchame. Por la falta del rey del dharma, el temor ha vuelto a caer sobre nosotros.
9.59.11
कृत्वा हि सुमहत्कर्म हत्वा भीष्ममुखान्कुरून् ।
जयः प्राप्तो यशः प्राग्र्यं वैरं च प्रतियातितम्।
तदेवं विजयः प्राप्तः पुनः संशयितः कृतः ॥ ९.५९.११ ॥
Habiendo realizado una gran hazaña y dado muerte a los Kuru encabezados por Bhīṣma, obtuvimos la victoria y la gloria suprema, y la enemistad fue pagada. Así se ganó la victoria, pero de nuevo ha sido puesta en duda.
9.59.12
अबुद्धिरेषां महती धर्मराजस्य पाण्डव ।
यदेकविजये वीर पणितं कृतमीदृशम् ॥ ९.५९.१२ ॥
Hijo de Pāṇḍu, esta fue la gran necedad del rey del dharma, ¡oh héroe!: que apostó semejante prenda a una sola victoria.
9.59.13
सुयोधनः कृती वीर एकायनगतस्तथा ॥ ९.५९.१३ ॥
Héroe, Suyodhana es un guerrero hábil, y del mismo modo ha ido al refugio único.
9.59.14
अपि चोशनसा गीतः श्रूयतेऽयं पुरातनः ।
श्लोकस्तत्त्वार्थसहितस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ ९.५९.१४ ॥
También se oye este antiguo verso, cantado por Uśanas, que contiene el sentido verdadero; escúchalo mientras lo recito.
9.59.15
पुनरावर्तमानानां भग्नानां जीवितैषिणाम् ।
भेतव्यमरिशेषाणामेकायनगता हि ते ॥ ९.५९.१५ ॥
Hay que temer a los que vuelven, a los derrotados que buscan vivir y a los restos de los enemigos, pues tú has ido al refugio único.
9.59.16
साहसोत्पतितानां च निराशानां च जीविते ।
न शक्यमग्रतः स्थातुं शक्रेणापि धनञ्जय ॥ ९.५९.१६ ॥
Oh Dhanañjaya, ni siquiera Indra puede resistir ante los que se lanzan con temeridad y los desesperados de la vida.
9.59.17
सुयोधनमिमं भग्नं हतसैन्यं हदं गतम् ।
पराजितं वनप्रेप्सुं निराशं राज्यलम्भने।
कोऽन्विष्य संयुगे प्राज्ञः पुनर्द्वन्द्वे समाह्वयेत् ॥ ९.५९.१७ ॥
Este Suyodhana, derrotado, con su ejército destruido, que se ha ido al lago, vencido, deseoso del bosque y desesperado por recuperar el reino: ¿qué sabio, tras encontrarlo en la batalla, lo desafiaría de nuevo a duelo?
9.59.18
अपि नो निर्जितं राज्यं न हरेत सुयोधनः ।
यस्त्रयोदशवर्षाणि गदया कृतनिश्रमः।
चरत्यूर्ध्वं च तिर्यक्व भीमसेनिघांसया ॥ ९.५९.१८ ॥
¿No arrebataría Suyodhana el reino que hemos conquistado? Quien durante trece años ha practicado con intensidad la maza, moviéndose hacia arriba y de lado, deseoso de matar a Bhīmasena.
9.59.19
एनं चेन्न महाबाहुरन्यायेन हनिष्यति ।
एष वः कौरवो राजा धार्तराष्ट्रो भविष्यति ॥ ९.५९.१९ ॥
Si el de brazos poderosos no lo mata injustamente, entonces este hijo de Dhṛtarāṣṭra será vuestro rey kaurava.
9.59.20
धनञ्जयस्तु श्रुत्वैतत्केशवस्य महात्मनः ।
प्रेक्षतो भीमसेनस्य सव्यमूरुमताडयत् ॥ ९.५९.२० ॥
Al oír estas palabras del gran Keśava, Dhanañjaya se golpeó el muslo izquierdo mientras Bhīmasena miraba.
9.59.21
गृह्य संज्ञां ततो भीमो गदया व्यचरद्रणे ।
मण्डलानि विचित्राणि यमकानीतराणि च ॥ ९.५९.२१ ॥
Entonces Bhīma, captando la señal, se movió en la batalla con la maza en círculos variados, movimientos pareados y otros.
9.59.22
दक्षिणं मण्डलं सव्यं गोमूत्रिकमथापि च ।
व्यचरत्पाण्डवो राजन्नरिं सम्मोहयन्निव ॥ ९.५९.२२ ॥
Oh rey, el Pāṇḍava se movió en círculos a la derecha, a la izquierda y en el zigzag gomūtrikā, como si confundiera al enemigo.
9.59.23
तथैव तव पुत्रोऽपि गदामार्गविशारदः ।
व्यचरल्लघु चित्रं च भीमसेनजिघांसया ॥ ९.५९.२३ ॥
Igualmente vuestro hijo, diestro en los caminos de la maza, se movió con agilidad y figuras variadas, deseoso de matar a Bhīmasena.
9.59.24
आधुन्वन्तौ गदे घोरे चन्दनागरुरूषिते ।
वैरस्यान्तं परीप्सन्तौ रणे क्रुद्धाविवान्तकौ ॥ ९.५९.२४ ॥
Blandiendo dos terribles mazas ungidas con sándalo y aloe, buscando el fin de su enemistad, los dos se alzaban en la batalla como dos Dioses de la Muerte airados.
9.59.25
अन्योन्यं तौ जिघांसन्तौ प्रवीरौ पुरुषर्षभौ ।
युयुधाते गरुत्मन्तौ यथा नागामिषैषिणौ ॥ ९.५९.२५ ॥
Aquellos dos héroes, toros entre los hombres, deseando matarse mutuamente, lucharon como dos Garuḍas que buscan la carne de las serpientes.
9.59.26
मण्डलानि बिचित्राणि चरतोर्नृपभीमयोः ।
गदासम्पातजास्तत्र प्रजज्ञुः पावकार्चिषः ॥ ९.५९.२६ ॥
Oh rey, mientras aquellos dos temibles se movían en círculos variados, de los golpes de sus mazas surgieron allí llamas de fuego.
9.59.27
समं प्रहरतोस्तत्र शूरयोर्बलिनोर्मृधे ।
क्षुब्धयोर्वायुना राजन्द्वयोरिव समुद्रयोः ॥ ९.५९.२७ ॥
Oh rey, aquellos dos héroes, poderosos y golpeando por igual en la batalla, eran como dos océanos agitados por el viento.
9.59.28
तयोः प्रहरतोस्तुल्यं मत्तकुञ्जरयोरिव ।
गदानिर्घातसं हादः प्रहाराणामजायत ॥ ९.५९.२८ ॥
Golpeando por igual, como dos elefantes enfurecidos, de sus golpes surgió el estruendo del terrible choque de las mazas.
9.59.29
तस्मिंस्तदा सम्प्रहारे दारुणे सङ्कुले भृशम् ।
उभावपि परिश्रान्तौ युध्यमानावरिन्दमौ ॥ ९.५९.२९ ॥
En aquel choque terrible y muy tumultuoso de golpes, ambos domadores de enemigos, combatiendo, quedaron muy agotados.
9.59.30
तौ मुहूर्ते समाश्वस्य पुनरेव परन्तप ।
अभ्यहारयतां क्रुद्धौ प्रगृह्य महती गदे ॥ ९.५९.३० ॥
Oh abrasador de enemigos, tras un momento ambos se recobraron y, enfurecidos, empuñando sus grandes mazas, volvieron a golpear.
9.59.31
तयोः समभवद्युद्धं घोररूपमसंवृतम् ।
गदानिपातै राजेन्द्र तक्षतोर्वै परस्परम् ॥ ९.५९.३१ ॥
Oh señor de reyes, entre ambos surgió un combate terrible y sin freno, mientras se golpeaban mutuamente con los golpes de sus mazas.
9.59.32
समरे प्रद्रुतौ तौ तु वृषभाक्षौ तरस्विनौ ।
अन्योन्यं जघ्नतुर्वीरौ पङ्कस्थौ महिषाविव ॥ ९.५९.३२ ॥
Aquellos dos héroes veloces, de ojos de toro, que se lanzaban en la batalla, se golpeaban mutuamente como dos búfalos de pie en el lodo.
9.59.33
जर्झरीकृतसर्वाङ्गौ रुधिरेणाभिसंप्लुतौ ।
ददृशाते हिमवति पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ९.५९.३३ ॥
Con todos sus miembros destrozados y empapados en sangre, los dos se veían como dos árboles kiṃśuka en flor sobre el Himalaya.
9.59.34
दुर्योधनस्तु पार्थेन विवरे सम्प्रदर्शिते ।
ईषदुत्स्मयमानस्तु सहसा प्रससार ह ॥ ९.५९.३४ ॥
Pero cuando Pārtha mostró una abertura, Duryodhana, sonriendo levemente, se lanzó de repente hacia delante.
9.59.35
तमभ्याशगतं प्राज्ञः क्षणे प्रेक्ष्य वृकोदरः ।
अवाक्षिपद्गदां तस्मिन्वेगेन महता बती ॥ ९.५९.३५ ॥
Al verlo acercarse, el sabio Vṛkodara, en ese instante, arrojó su maza contra él con gran impetu.
9.59.36
अवक्षेपं तु तं दृष्ट्वा पुत्रस्तव विशाम्पते ।
अपासर्पत्ततः स्थानात्सा मोघा न्यपतद्भुवि ॥ ९.५९.३६ ॥
Al ver aquel lanzamiento, tu hijo, oh señor de los hombres, retrocedió de su sitio, y la maza, fallida, cayó al suelo.
9.59.37
मोक्षयित्वा प्रहारं तं सुतस्तव सुसम्भ्रमात् ।
भीमसेनं च गदया प्राहरत्कुरुसत्तम ॥ ९.५९.३७ ॥
Tu hijo, librándose de aquel golpe con gran precipitación, golpeó a Bhīmasena con su maza, mejor de los Kurus.
9.59.38
तस्य विस्यन्दमानेन रुधिरेणामितौजसः ।
प्रहारगुरुपाताच मूर्छेव समजायत ॥ ९.५९.३८ ॥
La sangre brotó del de fuerza inconmensurable, y por la pesada caída causada por el golpe le sobrevino como un desmayo.
9.59.39
तन्नावुध्यत पुत्रस्ते पीडितं पाण्डवं रणे ।
धारयामास भीमोऽपि शरीरमतिपीडितम् ॥ ९.५९.३९ ॥
Tu hijo no advirtió el estado del Pāṇḍava, atormentado en la batalla; y Bhīma también sostuvo su cuerpo, muy atormentado.
9.59.40
अमन्यत स्थितं ह्येनं प्रहरिष्यन्तमाहवे ।
अतो न प्राहरत्तस्मै पुनरेव तवात्मजः ॥ ९.५९.४० ॥
Pensó que éste, de pie, estaba a punto de golpear en la batalla; por eso tu hijo no volvió a golpearlo.
9.59.41
ततो मुहूर्तनाश्वस्य दुर्योधनमुपस्थितम् ।
देगेनाभ्ययतद्राजन्गदामादाय पाण्डवः ॥ ९.५९.४१ ॥
Entonces, recobrándose en un instante, oh rey, el Pāṇḍava tomó su maza y se lanzó velozmente contra Duryodhana, que estaba cerca.
9.59.42
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य संरब्धगमितौजसम् ।
मोधमस्य प्रहारं तं चिकीर्षुर्भरतर्षभ ॥ ९.५९.४२ ॥
Al ver que se abalanzaba sobre él, con su fuerza despertada por la ira, oh toro de los Bharatas, quiso anular aquel golpe suyo.
9.59.43
अवस्याने मतिं कृत्वा पुत्रन्तव महामनाः ।
इयेषोत्पतितुं राजञ्छलयिष्यन्वृकोदरम् ॥ ९.५९.४३ ॥
Habiendo resuelto mantenerse firme, tu hijo de gran ánimo, oh rey, quiso saltar y engañar a Vṛkodara (Bhīma).
9.59.44
अबुध्यद्भीमसेनस्तु राज्ञस्तस्य चिकीर्षितम् ।
अचास्य सममिद्रुत्य समुत्पत्य च सिंहवत् ॥ ९.५९.४४ ॥
Pero Bhīmasena percibió la intención del rey; corriendo hacia él de inmediato, saltó como un león.
9.59.45
सत्या वञ्चवतो राजन्पुनरेवोत्पतिष्यतः ।
ऊरुभ्यां प्राहिणोद्राजन्गदां वेगेन पाण्डवः ॥ ९.५९.४५ ॥
Oh rey, cuando aquel impostor estaba a punto de volver a saltar, el Pāṇḍava arrojó con fuerza su maza contra sus muslos.
9.59.46
सा वज्रनिष्पेषसमा प्रहिता भीमकर्मणा ।
ऊरू दुर्योधनस्याथ बभञ्ज प्रियदर्शनौ ॥ ९.५९.४६ ॥
Lanzada por Bhīma de hechos terribles, aquella maza, como el estallido de un rayo, quebró los dos hermosos muslos de Duryodhana.
9.59.47
स पपात नरव्याघ्रो वसुधामनुनादयन् ।
भग्नोरुर्भीमसेनेन पुत्रस्तव महीपते ॥ ९.५९.४७ ॥
Oh señor de la tierra, tu hijo, aquel tigre entre los hombres, con los muslos rotos por Bhīmasena, cayó resonando la tierra.
9.59.48
ववुर्वाताः सनिर्घाताः पांसुवर्षं पपात च ।
चचाल पृथिवी चापि सवृक्षक्षुपपर्वता ॥ ९.५९.४८ ॥
Soplaron vientos con truenos, cayó una lluvia de polvo, y la tierra misma tembló con sus árboles, arbustos y montañas.
9.59.49
तस्मिन्निपतिते वीरे पत्यौ सर्वमहीक्षिताम् ।
महास्वना पुनर्दीप्ता सनिर्घाता भयङ्करी।
पपात चोल्का महती पतिते पृथिवीपतौ ॥ ९.५९.४९ ॥
Cuando aquel héroe, señor de todos los reyes de la tierra, cayó, de nuevo con un gran estruendo, cayó un gran meteoro ardiente con terribles estampidos de trueno, cuando el señor de la tierra cayó.
9.59.50
तथा शोणितवर्षं च पांसुवर्षं च भारत ।
ववर्ष मघवांस्तत्र तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५० ॥
Y asimismo, oh Bhārata, llovió sangre y llovió polvo; allí llovió Maghavān cuando tu hijo fue derribado.
9.59.51
यक्षाणां राक्षसानां च पिशाचानां तथैव च ।
अन्तरिक्षे महान्नादस्तत्र भारत शुश्रुवे ॥ ९.५९.५१ ॥
Y asimismo, oh Bhārata, allí en el cielo se oyó un gran clamor de yakṣas, rākṣasas y piśācas.
9.59.52
तेन शब्देन घोरेण मृगाणामथ पक्षिणाम् ।
जज्ञे घोरतरः शब्दो बहूनां सर्वतोदिशम् ॥ ९.५९.५२ ॥
Con aquel terrible sonido surgió un clamor aún más terrible de ciervos y aves, el clamor de muchos en todas direcciones.
9.59.53
ये तत्र वाजिनः शेषा गजाश्च मनुजैः सह ।
मुमुचुस्ते महानादं तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५३ ॥
Los caballos y elefantes que quedaron allí, junto con los hombres, lanzaron un gran alarido cuando tu hijo fue derribado.
9.59.54
बेरीशङ्खमृदङ्गानामभवच्च स्वनो महान् ।
अन्तर्भूमिगतश्चैव तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५४ ॥
Se alzó un gran sonido de tambores, caracolas y mṛdaṅgas, y cuando tu hijo fue derribado aquel sonido penetró incluso en la tierra.
9.59.55
बहुपादैर्बहुभुजैः कबन्धैर्घोरदर्शनैः ।
नृत्यद्भिर्भयदैर्व्याप्ता दिशस्तत्राभवन्नृप ॥ ९.५९.५५ ॥
Oh rey, allí las direcciones se llenaron de kabandhas de muchos pies y muchos brazos, terribles de ver, danzantes y que infundían temor.
9.59.56
ध्वजवन्तोऽस्त्रवन्तश्च शस्त्रवन्तस्तथैव च ।
प्राकम्पन्त ततो राजंस्तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५६ ॥
Oh rey, cuando tu hijo fue derribado, los que portaban estandartes, proyectiles y armas temblaron violentamente.
9.59.57
हदाः कूपाश्च रुधिरमुद्वेमुर्नृपसत्तम ।
नद्यश्च सुमहावेगाः प्रतिस्रोतोवहाऽभवन् ॥ ९.५९.५७ ॥
Oh mejor de los reyes, los lagos y pozos vomitaron sangre, y los ríos de gran velocidad comenzaron a fluir contra su corriente.
9.59.58
पुल्लिङ्गा इव नार्यस्तु स्त्रीलिङ्गाः पुरुषाऽभवन् ।
दुर्योधने तदा राजन्पतिते तनये तव ॥ ९.५९.५८ ॥
Oh rey, cuando tu hijo Duryodhana cayó, las mujeres se volvieron como varones y los varones como mujeres en cuanto al género.
9.59.59
दृष्ट्वा तानद्भुतोत्पातान्पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
आविग्नमनसः सर्वे बभूवुर्भरतर्षभ ॥ ९.५९.५९ ॥
Oh toro de los Bharatas, al ver aquellos portentos maravillosos, todos los Pāñcālas junto con los Pāṇḍavas quedaron con la mente inquieta.
9.59.60
ययुर्देवा यथाकामं गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
कथयन्तोऽद्भुतं युद्धं सुतयोस्तव भारत ॥ ९.५९.६० ॥
Oh Bhārata, los dioses se marcharon según su deseo, y los Gandharvas y Apsarases igualmente se fueron, contando la batalla maravillosa de tus dos hijos.
9.59.61
तथैव सिद्धा राजेन्द्र तथा वातिकचारणाः ।
नरसिंहौ प्रशंसन्तौ विप्रजग्मुर्यथागतम् ॥ ९.५९.६१ ॥
Oh señor de reyes, de igual modo los Siddhas y los Cāraṇas errantes por el viento, alabando a los dos hombres-león, partieron tal como habían venido.