ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 9.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.59.1
समुदीर्णं ततो दृष्ट्वा सङ्ग्रामं कुरुमुख्ययोः ।
अब्रवीदर्जुनस्तत्र वासुदेवं यशस्विनम् ॥ ९.५९.१ ॥
ਕੁਰੂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭੜਕੀ ਉਸ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਤਦ ਯਸ਼ਸਵੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
9.59.2
अनयोर्वीरयोर्युद्धे को ज्यायान्भवतो मतः ।
कस्य वा को गुणो ज्यायानेतद्वद जनार्दन ॥ ९.५९.२ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੌਣ ਵੱਡਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਗੁਣ ਵੱਡਾ ਹੈ? ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਇਹ ਦੱਸੋ।
9.59.3
उपदेशोऽनयोस्तुल्यो भीमस्तु बलवत्तरः ।
कृती यत्नपरस्त्वेष धार्तराष्ट्रो वृकोदरात् ॥ ९.५९.३ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਪਰ ਭੀਮ ਵਧੇਰੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨਾਲੋਂ।
9.59.4
भीमसेनस्तु धर्मेण युध्यमानो न जेष्यति ।
अन्यायेन तु युध्यन्वै हन्यादेव सुयोधनम् ॥ ९.५९.४ ॥
ਪਰ ਭੀਮਸੇਨ ਧਰਮ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੇਗਾ। ਅਨਿਆਏ ਨਾਲ ਲੜੇ ਤਾਂ ਸੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
9.59.5
मायया निर्जिता देवैरसुरा इति नः श्रुतम् ।
विरोचनस्तु शक्रेण मायया निर्जितः स वै ॥ ९.५९.५ ॥
ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਵਿਰੋਚਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਕਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
9.59.6
मायया चाक्षिपत्तेजो वृत्रस्य बलसूदनः ।
तस्मान्मायामयं वीर आतिष्ठतु वृकोदरः ॥ ९.५९.६ ॥
ਬਲਸੂਦਨ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤਰ ਦਾ ਤੇਜ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਵੀਰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਵੇ।
9.59.7
प्रतिज्ञातं च भीमेन द्यूतकाले धनञ्जय ।
ऊरू भेत्स्यामि ते सङ्ख्ये गदयेति सुयोधनम् ॥ ९.५९.७ ॥
ਹੇ ਧਨੰਜਯ! ਜੂਏ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭੀਮ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਤੋੜਾਂਗਾ, ਇਹ ਸੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।
9.59.8
सोऽयं प्रतिज्ञां तां चापि पारयत्वरिकर्शनः ।
मायाविनं तु राजानं माययैव निकृन्ततु ॥ ९.५९.८ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕਰੇ; ਉਸ ਮਾਇਆਵੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੀ ਕੱਟੇ।
9.59.9
यद्येष बलमास्थाय न्यायेन प्रहरिष्यति ।
विषमस्थस्ततो राजा भविष्यति युधिष्ठिरः ॥ ९.५९.९ ॥
ਜੇ ਇਹ ਬਲ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਿਸ਼ਮ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੇ।
9.59.10
पुनरेव तु वक्ष्यामि पाण्डवेय निबोध मे ।
धर्मराजापराधेन भयं नः पुनरागतम् ॥ ९.५९.१० ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ! ਫੇਰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ: ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਕਾਰਨ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਭੈ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
9.59.11
कृत्वा हि सुमहत्कर्म हत्वा भीष्ममुखान्कुरून् ।
जयः प्राप्तो यशः प्राग्र्यं वैरं च प्रतियातितम्।
तदेवं विजयः प्राप्तः पुनः संशयितः कृतः ॥ ९.५९.११ ॥
ਵੱਡਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਯਸ਼ ਪਾਇਆ, ਵੈਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਵੀ ਲਿਆ; ਏਦਾਂ ਜਿੱਤ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਫਿਰ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
9.59.12
अबुद्धिरेषां महती धर्मराजस्य पाण्डव ।
यदेकविजये वीर पणितं कृतमीदृशम् ॥ ९.५९.१२ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ! ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ; ਹੇ ਵੀਰ, ਇੱਕੋ ਜਿੱਤ ਉੱਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਦਾਅ ਲਾਇਆ।
9.59.13
सुयोधनः कृती वीर एकायनगतस्तथा ॥ ९.५९.१३ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਸੁਯੋਧਨ ਨਿਪੁੰਨ ਯੋਧਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਏਕਾਯਨ (ਆਖ਼ਰੀ ਸ਼ਰਣ) ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
9.59.14
अपि चोशनसा गीतः श्रूयतेऽयं पुरातनः ।
श्लोकस्तत्त्वार्थसहितस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ ९.५९.१४ ॥
ਉਸ਼ਨਸ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੱਤ-ਅਰਥ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਇਹ ਸੁਣ।
9.59.15
पुनरावर्तमानानां भग्नानां जीवितैषिणाम् ।
भेतव्यमरिशेषाणामेकायनगता हि ते ॥ ९.५९.१५ ॥
ਮੁੜ-ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਟੁੱਟ ਕੇ ਵੀ ਜਿਉਣ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਇਆਂ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਏਕਾਯਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ।
9.59.16
साहसोत्पतितानां च निराशानां च जीविते ।
न शक्यमग्रतः स्थातुं शक्रेणापि धनञ्जय ॥ ९.५९.१६ ॥
ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਝਪਟੇ ਹੋਇਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਇਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ।
9.59.17
सुयोधनमिमं भग्नं हतसैन्यं हदं गतम् ।
पराजितं वनप्रेप्सुं निराशं राज्यलम्भने।
कोऽन्विष्य संयुगे प्राज्ञः पुनर्द्वन्द्वे समाह्वयेत् ॥ ९.५९.१७ ॥
ਫ਼ੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲੁਕੇ, ਹਾਰੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਇਸ ਸੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲੱਭ ਕੇ ਮੁੜ ਦੁਆਰੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਸਿਆਣਾ ਵੰਗਾਰੇਗਾ?
9.59.18
अपि नो निर्जितं राज्यं न हरेत सुयोधनः ।
यस्त्रयोदशवर्षाणि गदया कृतनिश्रमः।
चरत्यूर्ध्वं च तिर्यक्व भीमसेनिघांसया ॥ ९.५९.१८ ॥
ਕੀ ਸੁਯੋਧਨ ਸਾਡਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਖੋਹ ਲਵੇਗਾ? ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਗਦਾ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਤੇ ਤਿਰਛਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
9.59.19
एनं चेन्न महाबाहुरन्यायेन हनिष्यति ।
एष वः कौरवो राजा धार्तराष्ट्रो भविष्यति ॥ ९.५९.१९ ॥
ਜੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਇਸਨੂੰ ਅਨਿਆਏ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਗੇ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਕੌਰਵ ਰਾਜਾ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ।
9.59.20
धनञ्जयस्तु श्रुत्वैतत्केशवस्य महात्मनः ।
प्रेक्षतो भीमसेनस्य सव्यमूरुमताडयत् ॥ ९.५९.२० ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੀਮਸੇਨ ਦੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਪੱਟ ’ਤੇ ਮਾਰਿਆ।
9.59.21
गृह्य संज्ञां ततो भीमो गदया व्यचरद्रणे ।
मण्डलानि विचित्राणि यमकानीतराणि च ॥ ९.५९.२१ ॥
ਫਿਰ ਭੀਮ ਨੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵਿਚਿਤਰ ਮੰਡਲ-ਚਾਲਾਂ, ਜੋੜੀ-ਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਲਾਂ ਚਲਾਈਆਂ।
9.59.22
दक्षिणं मण्डलं सव्यं गोमूत्रिकमथापि च ।
व्यचरत्पाण्डवो राजन्नरिं सम्मोहयन्निव ॥ ९.५९.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਸੱਜਾ ਮੰਡਲ, ਖੱਬਾ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਗੋਮੂਤ੍ਰਿਕਾ ਚਾਲ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਭਰਮਾਉਂਦਿਆਂ ਚਾਲਾਂ ਚਲਾਈਆਂ।
9.59.23
तथैव तव पुत्रोऽपि गदामार्गविशारदः ।
व्यचरल्लघु चित्रं च भीमसेनजिघांसया ॥ ९.५९.२३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਗਦਾ-ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਫੁਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਚਿਤਰ ਕੌਸ਼ਲ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ।
9.59.24
आधुन्वन्तौ गदे घोरे चन्दनागरुरूषिते ।
वैरस्यान्तं परीप्सन्तौ रणे क्रुद्धाविवान्तकौ ॥ ९.५९.२४ ॥
ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਅਗਰੂ ਨਾਲ ਲੇਪੀਆਂ ਦੋ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾਵਾਂ ਘੁਮਾਉਂਦੇ, ਵੈਰ ਦਾ ਅੰਤ ਲੋਚਦੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ ਦੋ ਯਮਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਨ।
9.59.25
अन्योन्यं तौ जिघांसन्तौ प्रवीरौ पुरुषर्षभौ ।
युयुधाते गरुत्मन्तौ यथा नागामिषैषिणौ ॥ ९.५९.२५ ॥
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋ ਵੀਰ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ ਸਮਾਨ, ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਗਰੁੜਾਂ ਵਾਂਗ ਲੜੇ।
9.59.26
मण्डलानि बिचित्राणि चरतोर्नृपभीमयोः ।
गदासम्पातजास्तत्र प्रजज्ञुः पावकार्चिषः ॥ ९.५९.२६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਭਿਆਨਕ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਿੱਤਰ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਗਦਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਉੱਠੀਆਂ।
9.59.27
समं प्रहरतोस्तत्र शूरयोर्बलिनोर्मृधे ।
क्षुब्धयोर्वायुना राजन्द्वयोरिव समुद्रयोः ॥ ९.५९.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਖਲਭਲੇ ਹੋਏ ਦੋ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ।
9.59.28
तयोः प्रहरतोस्तुल्यं मत्तकुञ्जरयोरिव ।
गदानिर्घातसं हादः प्रहाराणामजायत ॥ ९.५९.२८ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਸਤ ਦੋ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਕਸਾਰ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਗਦਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਚੋਟਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਉਹਨਾਂ ਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀ।
9.59.29
तस्मिंस्तदा सम्प्रहारे दारुणे सङ्कुले भृशम् ।
उभावपि परिश्रान्तौ युध्यमानावरिन्दमौ ॥ ९.५९.२९ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ, ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਾਰ-ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਲੜ ਰਹੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੈਰੀ-ਦਮਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਏ।
9.59.30
तौ मुहूर्ते समाश्वस्य पुनरेव परन्तप ।
अभ्यहारयतां क्रुद्धौ प्रगृह्य महती गदे ॥ ९.५९.३० ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਪਲ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਸੰਭਲ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਫਿਰ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
9.59.31
तयोः समभवद्युद्धं घोररूपमसंवृतम् ।
गदानिपातै राजेन्द्र तक्षतोर्वै परस्परम् ॥ ९.५९.३१ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗਦਾਵਾਂ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਬੇਲਗਾਮ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਪਿਆ; ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
9.59.32
समरे प्रद्रुतौ तौ तु वृषभाक्षौ तरस्विनौ ।
अन्योन्यं जघ्नतुर्वीरौ पङ्कस्थौ महिषाविव ॥ ९.५९.३२ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਕੇ ਆਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ਼, ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਦੋ ਮੱਝਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
9.59.33
जर्झरीकृतसर्वाङ्गौ रुधिरेणाभिसंप्लुतौ ।
ददृशाते हिमवति पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ९.५९.३३ ॥
ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਜ਼ਖ਼ਮੀ, ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਦੋ ਢਾਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਦੇ ਸਨ।
9.59.34
दुर्योधनस्तु पार्थेन विवरे सम्प्रदर्शिते ।
ईषदुत्स्मयमानस्तु सहसा प्रससार ह ॥ ९.५९.३४ ॥
ਪਰ ਜਦੋਂ ਪਾਰਥ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾੜ ਦਿਖਾਇਆ, ਤਾਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਅਚਾਨਕ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ।
9.59.35
तमभ्याशगतं प्राज्ञः क्षणे प्रेक्ष्य वृकोदरः ।
अवाक्षिपद्गदां तस्मिन्वेगेन महता बती ॥ ९.५९.३५ ॥
ਉਸਨੂੰ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਸਿਆਣੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਉਸੇ ਪਲ ਵੱਡੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।
9.59.36
अवक्षेपं तु तं दृष्ट्वा पुत्रस्तव विशाम्पते ।
अपासर्पत्ततः स्थानात्सा मोघा न्यपतद्भुवि ॥ ९.५९.३६ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਉਸ ਸੁੱਟ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ; ਉਹ ਗਦਾ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
9.59.37
मोक्षयित्वा प्रहारं तं सुतस्तव सुसम्भ्रमात् ।
भीमसेनं च गदया प्राहरत्कुरुसत्तम ॥ ९.५९.३७ ॥
ਉਸ ਵਾਰ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬੜੀ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਨਾਲ ਭੀਮਸੇਨ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
9.59.38
तस्य विस्यन्दमानेन रुधिरेणामितौजसः ।
प्रहारगुरुपाताच मूर्छेव समजायत ॥ ९.५९.३८ ॥
ਉਸ ਅਮਿਤ ਬਲ ਵਾਲੇ ਦਾ ਲਹੂ ਵਹਿਣ ਲੱਗਾ; ਉਸ ਵਾਰ ਦੇ ਭਾਰੇ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਰਗੀ ਆ ਗਈ।
9.59.39
तन्नावुध्यत पुत्रस्ते पीडितं पाण्डवं रणे ।
धारयामास भीमोऽपि शरीरमतिपीडितम् ॥ ९.५९.३९ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਪਾਂਡਵ ਦੀ ਉਹ ਹਾਲਤ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੀ; ਭੀਮ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੰਭਾਲੀ ਰੱਖਿਆ।
9.59.40
अमन्यत स्थितं ह्येनं प्रहरिष्यन्तमाहवे ।
अतो न प्राहरत्तस्मै पुनरेव तवात्मजः ॥ ९.५९.४० ॥
ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
9.59.41
ततो मुहूर्तनाश्वस्य दुर्योधनमुपस्थितम् ।
देगेनाभ्ययतद्राजन्गदामादाय पाण्डवः ॥ ९.५९.४१ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੰਭਲ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਉੱਤੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਝਪਟ ਮਾਰੀ।
9.59.42
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य संरब्धगमितौजसम् ।
मोधमस्य प्रहारं तं चिकीर्षुर्भरतर्षभ ॥ ९.५९.४२ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬਲ ਜਾਗੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝਪਟਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
9.59.43
अवस्याने मतिं कृत्वा पुत्रन्तव महामनाः ।
इयेषोत्पतितुं राजञ्छलयिष्यन्वृकोदरम् ॥ ९.५९.४३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਮਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਲਈ ਉੱਠਣਾ ਚਾਹਿਆ।
9.59.44
अबुध्यद्भीमसेनस्तु राज्ञस्तस्य चिकीर्षितम् ।
अचास्य सममिद्रुत्य समुत्पत्य च सिंहवत् ॥ ९.५९.४४ ॥
ਪਰ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਸ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ; ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਕੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਛਾਲ ਮਾਰੀ।
9.59.45
सत्या वञ्चवतो राजन्पुनरेवोत्पतिष्यतः ।
ऊरुभ्यां प्राहिणोद्राजन्गदां वेगेन पाण्डवः ॥ ९.५९.४५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਠੱਗ ਫਿਰ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਉਸਦੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ।
9.59.46
सा वज्रनिष्पेषसमा प्रहिता भीमकर्मणा ।
ऊरू दुर्योधनस्याथ बभञ्ज प्रियदर्शनौ ॥ ९.५९.४६ ॥
ਭੀਮਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸੁੱਟੀ ਗਈ ਉਹ ਗਦਾ, ਵਜ੍ਰ ਦੀ ਚੋਟ ਵਾਂਗ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਪੱਟਾਂ ਤੋੜ ਗਈ।
9.59.47
स पपात नरव्याघ्रो वसुधामनुनादयन् ।
भग्नोरुर्भीमसेनेन पुत्रस्तव महीपते ॥ ९.५९.४७ ॥
ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਭੀਮਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਪੱਟਾਂ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਨਰਵਿਆਘਰ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਉਂਦਾ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
9.59.48
ववुर्वाताः सनिर्घाताः पांसुवर्षं पपात च ।
चचाल पृथिवी चापि सवृक्षक्षुपपर्वता ॥ ९.५९.४८ ॥
ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲੀਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਰੁੱਖਾਂ, ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਵੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
9.59.49
तस्मिन्निपतिते वीरे पत्यौ सर्वमहीक्षिताम् ।
महास्वना पुनर्दीप्ता सनिर्घाता भयङ्करी।
पपात चोल्का महती पतिते पृथिवीपतौ ॥ ९.५९.४९ ॥
ਉਹ ਵੀਰ, ਸਾਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਡਿੱਗਣ ਤੇ, ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਨਾਲ, ਬਲਦੀ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਲਕਾ ਡਿੱਗੀ; ਧਰਤੀਪਤੀ ਡਿੱਗਣ ਤੇ।
9.59.50
तथा शोणितवर्षं च पांसुवर्षं च भारत ।
ववर्ष मघवांस्तत्र तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੂਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵੀ ਹੋਈ; ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਉੱਥੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
9.59.51
यक्षाणां राक्षसानां च पिशाचानां तथैव च ।
अन्तरिक्षे महान्नादस्तत्र भारत शुश्रुवे ॥ ९.५९.५१ ॥
ਯੱਖਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
9.59.52
तेन शब्देन घोरेण मृगाणामथ पक्षिणाम् ।
जज्ञे घोरतरः शब्दो बहूनां सर्वतोदिशम् ॥ ९.५९.५२ ॥
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ; ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਕੇ।
9.59.53
ये तत्र वाजिनः शेषा गजाश्च मनुजैः सह ।
मुमुचुस्ते महानादं तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५३ ॥
ਉੱਥੇ ਬਚੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਵੱਡੀ ਚੀਕ ਮਾਰੀ।
9.59.54
बेरीशङ्खमृदङ्गानामभवच्च स्वनो महान् ।
अन्तर्भूमिगतश्चैव तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५४ ॥
ਭੇਰੀਆਂ, ਸ਼ੰਖਾਂ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ; ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਚਲੀ ਗਈ।
9.59.55
बहुपादैर्बहुभुजैः कबन्धैर्घोरदर्शनैः ।
नृत्यद्भिर्भयदैर्व्याप्ता दिशस्तत्राभवन्नृप ॥ ९.५९.५५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਨੇਕ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਦਿੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
9.59.56
ध्वजवन्तोऽस्त्रवन्तश्च शस्त्रवन्तस्तथैव च ।
प्राकम्पन्त ततो राजंस्तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਡਿੱਗਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ, ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਭ ਕੰਬ ਉੱਠੇ।
9.59.57
हदाः कूपाश्च रुधिरमुद्वेमुर्नृपसत्तम ।
नद्यश्च सुमहावेगाः प्रतिस्रोतोवहाऽभवन् ॥ ९.५९.५७ ॥
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਖੂਹਾਂ ਨੇ ਲਹੂ ਉਗਲਿਆ; ਅਤਿ ਵੇਗਵਾਨ ਨਦੀਆਂ ਉਲਟੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਵਗਣ ਲੱਗੀਆਂ।
9.59.58
पुल्लिङ्गा इव नार्यस्तु स्त्रीलिङ्गाः पुरुषाऽभवन् ।
दुर्योधने तदा राजन्पतिते तनये तव ॥ ९.५९.५८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਡਿੱਗਾ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਪੁਲਿੰਗ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਮਰਦ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ।
9.59.59
दृष्ट्वा तानद्भुतोत्पातान्पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
आविग्नमनसः सर्वे बभूवुर्भरतर्षभ ॥ ९.५९.५९ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਦਭੁਤ ਅਪਸ਼ਗਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਸਾਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਏ।
9.59.60
ययुर्देवा यथाकामं गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
कथयन्तोऽद्भुतं युद्धं सुतयोस्तव भारत ॥ ९.५९.६० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦੇਵਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੇ ਗਏ; ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਯੁੱਧ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਗਏ।
9.59.61
तथैव सिद्धा राजेन्द्र तथा वातिकचारणाः ।
नरसिंहौ प्रशंसन्तौ विप्रजग्मुर्यथागतम् ॥ ९.५९.६१ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਵਾਤਿਕ ਚਾਰਣ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨਰਸਿੰਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।