മഹാഭാരതം · അധ്യായം 9.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.59.1
समुदीर्णं ततो दृष्ट्वा सङ्ग्रामं कुरुमुख्ययोः ।
अब्रवीदर्जुनस्तत्र वासुदेवं यशस्विनम् ॥ ९.५९.१ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠരായ ഇരുവർ തമ്മിലുള്ള ആ യുദ്ധം ആളിപ്പടരുന്നത് കണ്ട് അർജുനൻ യശസ്വിയായ വാസുദേവനോട് പറഞ്ഞു.
9.59.2
अनयोर्वीरयोर्युद्धे को ज्यायान्भवतो मतः ।
कस्य वा को गुणो ज्यायानेतद्वद जनार्दन ॥ ९.५९.२ ॥
ഈ രണ്ടു വീരന്മാരുടെ യുദ്ധത്തിൽ അങ്ങയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ആരാണ് മികച്ചവൻ? ആരുടെ ഏത് ഗുണമാണ് വലുത്? ജനാർദ്ദനാ, അത് പറഞ്ഞാലും.
9.59.3
उपदेशोऽनयोस्तुल्यो भीमस्तु बलवत्तरः ।
कृती यत्नपरस्त्वेष धार्तराष्ट्रो वृकोदरात् ॥ ९.५९.३ ॥
ഇരുവരുടെയും പരിശീലനം തുല്യമാണ്; എന്നാൽ ഭീമൻ കൂടുതൽ ബലവാനാണ്. എങ്കിലും ഈ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ നിപുണനും യത്നശീലനുമാണ്, വൃകോദരനേക്കാൾ.
9.59.4
भीमसेनस्तु धर्मेण युध्यमानो न जेष्यति ।
अन्यायेन तु युध्यन्वै हन्यादेव सुयोधनम् ॥ ९.५९.४ ॥
എന്നാൽ ഭീമസേനൻ ധർമ്മത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്താൽ അവനെ ജയിക്കില്ല. അന്യായമായി യുദ്ധം ചെയ്താൽ സുയോധനനെ തീർച്ചയായും കൊല്ലും.
9.59.5
मायया निर्जिता देवैरसुरा इति नः श्रुतम् ।
विरोचनस्तु शक्रेण मायया निर्जितः स वै ॥ ९.५९.५ ॥
ദേവന്മാർ മായയാൽ അസുരന്മാരെ ജയിച്ചു എന്ന് നാം കേട്ടിട്ടുണ്ട്. വിരോചനനെയോ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മായയാൽ തന്നെ ജയിച്ചു.
9.59.6
मायया चाक्षिपत्तेजो वृत्रस्य बलसूदनः ।
तस्मान्मायामयं वीर आतिष्ठतु वृकोदरः ॥ ९.५९.६ ॥
ബലസൂദനൻ (ഇന്ദ്രൻ) മായയാൽ വൃത്രന്റെ തേജസ്സ് അപഹരിച്ചു. അതിനാൽ വീരനായ വൃകോദരൻ മായയെ ആശ്രയിക്കട്ടെ.
9.59.7
प्रतिज्ञातं च भीमेन द्यूतकाले धनञ्जय ।
ऊरू भेत्स्यामि ते सङ्ख्ये गदयेति सुयोधनम् ॥ ९.५९.७ ॥
ധനഞ്ജയാ! ചൂതുകളി സമയത്ത് ഭീമൻ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു: യുദ്ധത്തിൽ ഗദകൊണ്ട് നിന്റെ തുടകൾ ഒടിക്കുമെന്ന് സുയോധനനോട് പറഞ്ഞു.
9.59.8
सोऽयं प्रतिज्ञां तां चापि पारयत्वरिकर्शनः ।
मायाविनं तु राजानं माययैव निकृन्ततु ॥ ९.५९.८ ॥
ശത്രുക്കളെ ദ്രോഹിക്കുന്നവൻ ആ പ്രതിജ്ഞയും നിറവേറ്റട്ടെ; ആ മായാവിയായ രാജാവിനെ മായയാൽ തന്നെ വെട്ടട്ടെ.
9.59.9
यद्येष बलमास्थाय न्यायेन प्रहरिष्यति ।
विषमस्थस्ततो राजा भविष्यति युधिष्ठिरः ॥ ९.५९.९ ॥
ഇവൻ ബലത്തെ ആശ്രയിച്ച് ന്യായമായി പ്രഹരിച്ചാൽ, രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ വിഷമ സ്ഥിതിയിലാകും.
9.59.10
पुनरेव तु वक्ष्यामि पाण्डवेय निबोध मे ।
धर्मराजापराधेन भयं नः पुनरागतम् ॥ ९.५९.१० ॥
പാണ്ഡവാ! വീണ്ടും പറയാം, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കൂ: ധർമ്മരാജന്റെ അപരാധത്താൽ നമുക്ക് വീണ്ടും ഭയം വന്നിരിക്കുന്നു.
9.59.11
कृत्वा हि सुमहत्कर्म हत्वा भीष्ममुखान्कुरून् ।
जयः प्राप्तो यशः प्राग्र्यं वैरं च प्रतियातितम्।
तदेवं विजयः प्राप्तः पुनः संशयितः कृतः ॥ ९.५९.११ ॥
മഹത്തായ കർമ്മം ചെയ്ത്, ഭീഷ്മനെ മുൻനിർത്തിയ കൗരവരെ വധിച്ച് വിജയവും ഉന്നത കീർത്തിയും നേടി; വൈരത്തിനും പ്രതികാരം ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ വിജയം നേടിയിട്ടും അത് വീണ്ടും സംശയത്തിലാക്കി.
9.59.12
अबुद्धिरेषां महती धर्मराजस्य पाण्डव ।
यदेकविजये वीर पणितं कृतमीदृशम् ॥ ९.५९.१२ ॥
പാണ്ഡവാ! ധർമ്മരാജന്റെ ഇത് വലിയ അവിവേകമാണ്; വീരാ, ഒരു വിജയത്തിന്മേൽ ഇങ്ങനെ പണയം വെച്ചു.
9.59.13
सुयोधनः कृती वीर एकायनगतस्तथा ॥ ९.५९.१३ ॥
വീരാ, സുയോധനൻ സമർത്ഥനാണ്; അതുപോലെ അവൻ ഏകായനത്തിൽ (അന്തിമ ആശ്രയത്തിൽ) എത്തിയിരിക്കുന്നു.
9.59.14
अपि चोशनसा गीतः श्रूयतेऽयं पुरातनः ।
श्लोकस्तत्त्वार्थसहितस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ ९.५९.१४ ॥
ഉശനസ് പാടിയ ഈ പുരാതന ശ്ലോകവും കേൾക്കപ്പെടുന്നു; അത് തത്ത്വാർത്ഥത്തോടുകൂടിയതാണ്. ഞാൻ ചൊല്ലുന്നത് കേൾക്കൂ.
9.59.15
पुनरावर्तमानानां भग्नानां जीवितैषिणाम् ।
भेतव्यमरिशेषाणामेकायनगता हि ते ॥ ९.५९.१५ ॥
മടങ്ങിവരുന്നവരെയും തകർന്ന് ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരെയും ഭയപ്പെടണം; ശത്രുക്കളിൽ ശേഷിച്ചവരെയും ഭയപ്പെടണം; നിങ്ങൾ ഏകായനത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നുവല്ലോ.
9.59.16
साहसोत्पतितानां च निराशानां च जीविते ।
न शक्यमग्रतः स्थातुं शक्रेणापि धनञ्जय ॥ ९.५९.१६ ॥
ധനഞ്ജയാ, സാഹസത്തോടെ കുതിച്ചുചാടിയവർക്കും ജീവിതത്തിൽ നിരാശരായവർക്കും മുന്നിൽ ഇന്ദ്രനുപോലും നിൽക്കാനാവില്ല.
9.59.17
सुयोधनमिमं भग्नं हतसैन्यं हदं गतम् ।
पराजितं वनप्रेप्सुं निराशं राज्यलम्भने।
कोऽन्विष्य संयुगे प्राज्ञः पुनर्द्वन्द्वे समाह्वयेत् ॥ ९.५९.१७ ॥
സേന നശിച്ച്, കുളത്തിൽ ഒളിച്ച, തോറ്റ, കാടു കൊതിക്കുന്ന, രാജ്യം നേടുന്നതിൽ നിരാശനായ ഈ സുയോധനനെ യുദ്ധത്തിൽ തിരഞ്ഞ് വീണ്ടും ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിന് ഏത് ജ്ഞാനിയാണ് വെല്ലുവിളിക്കുക?
9.59.18
अपि नो निर्जितं राज्यं न हरेत सुयोधनः ।
यस्त्रयोदशवर्षाणि गदया कृतनिश्रमः।
चरत्यूर्ध्वं च तिर्यक्व भीमसेनिघांसया ॥ ९.५९.१८ ॥
നാം ജയിച്ച രാജ്യം സുയോധനൻ പിടിച്ചെടുക്കില്ലേ? പതിമൂന്നു വർഷം ഗദയിൽ കഠിനാഭ്യാസം ചെയ്ത്, ഭീമസേനനെ കൊല്ലാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ മുകളിലേക്കും കുറുകെയും സഞ്ചരിക്കുന്നവനാണ് അവൻ.
9.59.19
एनं चेन्न महाबाहुरन्यायेन हनिष्यति ।
एष वः कौरवो राजा धार्तराष्ट्रो भविष्यति ॥ ९.५९.१९ ॥
മഹാബാഹു ഇവനെ അന്യായമായി വധിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഇവൻ തന്നെ നിങ്ങളുടെ കൗരവ രാജാവും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനും ആകും.
9.59.20
धनञ्जयस्तु श्रुत्वैतत्केशवस्य महात्मनः ।
प्रेक्षतो भीमसेनस्य सव्यमूरुमताडयत् ॥ ९.५९.२० ॥
മഹാത്മാവായ കേശവന്റെ ഈ വാക്ക് കേട്ട്, ഭീമസേനൻ നോക്കിനിൽക്കെ ധനഞ്ജയൻ തന്റെ ഇടതു തുടയിൽ അടിച്ചു.
9.59.21
गृह्य संज्ञां ततो भीमो गदया व्यचरद्रणे ।
मण्डलानि विचित्राणि यमकानीतराणि च ॥ ९.५९.२१ ॥
അപ്പോൾ ഭീമൻ സൂചന ഗ്രഹിച്ച്, ഗദയുമായി യുദ്ധത്തിൽ വിചിത്രമായ മണ്ഡലചലനങ്ങളും ജോടി ചലനങ്ങളും മറ്റുള്ളവയും നടത്തി.
9.59.22
दक्षिणं मण्डलं सव्यं गोमूत्रिकमथापि च ।
व्यचरत्पाण्डवो राजन्नरिं सम्मोहयन्निव ॥ ९.५९.२२ ॥
രാജാവേ, പാണ്ഡവൻ വലത് മണ്ഡലം, ഇടത് മണ്ഡലം, ഗോമൂത്രികം എന്നിവയിൽ സഞ്ചരിച്ച്, ശത്രുവെ മോഹിപ്പിക്കുമാറ് നീങ്ങി.
9.59.23
तथैव तव पुत्रोऽपि गदामार्गविशारदः ।
व्यचरल्लघु चित्रं च भीमसेनजिघांसया ॥ ९.५९.२३ ॥
അതുപോലെ നിങ്ങളുടെ പുത്രനും ഗദാമാർഗ്ഗങ്ങളിൽ വിദഗ്ധനായി, ഭീമസേനനെ വധിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ചടുലമായും വിചിത്രമായും സഞ്ചരിച്ചു.
9.59.24
आधुन्वन्तौ गदे घोरे चन्दनागरुरूषिते ।
वैरस्यान्तं परीप्सन्तौ रणे क्रुद्धाविवान्तकौ ॥ ९.५९.२४ ॥
ചന്ദനവും അഗരുവും പുരട്ടിയ രണ്ടു ഭീകര ഗദകൾ വീശി, വൈരത്തിന്റെ അന്ത്യം തേടി, യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച രണ്ടു യമന്മാരെപ്പോലെ അവർ നിന്നു.
9.59.25
अन्योन्यं तौ जिघांसन्तौ प्रवीरौ पुरुषर्षभौ ।
युयुधाते गरुत्मन्तौ यथा नागामिषैषिणौ ॥ ९.५९.२५ ॥
പരസ്പരം കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ രണ്ടു വീരന്മാർ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ, നാഗമാംസം തേടുന്ന ഗരുഡന്മാരെപ്പോലെ യുദ്ധം ചെയ്തു.
9.59.26
मण्डलानि बिचित्राणि चरतोर्नृपभीमयोः ।
गदासम्पातजास्तत्र प्रजज्ञुः पावकार्चिषः ॥ ९.५९.२६ ॥
രാജാവേ, ഭയങ്കരരായ ആ രണ്ടുപേർ വിചിത്രമായ വൃത്തങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ ഗദകളുടെ പ്രഹരത്തിൽ അവിടെ അഗ്നിജ്വാലകൾ ഉയർന്നു.
9.59.27
समं प्रहरतोस्तत्र शूरयोर्बलिनोर्मृधे ।
क्षुब्धयोर्वायुना राजन्द्वयोरिव समुद्रयोः ॥ ९.५९.२७ ॥
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ തുല്യമായി പ്രഹരിക്കുന്ന ആ രണ്ടു ശൂരന്മാരും ബലവാന്മാരും കാറ്റിനാൽ ഇളകിയ രണ്ടു സമുദ്രങ്ങൾ പോലെയായിരുന്നു.
9.59.28
तयोः प्रहरतोस्तुल्यं मत्तकुञ्जरयोरिव ।
गदानिर्घातसं हादः प्रहाराणामजायत ॥ ९.५९.२८ ॥
മദിച്ച രണ്ട് ആനകളെപ്പോലെ ആ രണ്ടുപേരും തുല്യമായി പ്രഹരിച്ചു; ഗദകളുടെ ഭയങ്കര ആഘാതത്തിന്റെ മുഴക്കം ആ പ്രഹാരങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നു.
9.59.29
तस्मिंस्तदा सम्प्रहारे दारुणे सङ्कुले भृशम् ।
उभावपि परिश्रान्तौ युध्यमानावरिन्दमौ ॥ ९.५९.२९ ॥
അന്ന് ആ ഭയങ്കരവും അതിസങ്കീർണ്ണവുമായ പ്രഹരയുദ്ധത്തിൽ, യുദ്ധം ചെയ്തിരുന്ന ആ ശത്രുനിഗ്രഹികളായ രണ്ടുപേരും വളരെ ക്ഷീണിതരായി.
9.59.30
तौ मुहूर्ते समाश्वस्य पुनरेव परन्तप ।
अभ्यहारयतां क्रुद्धौ प्रगृह्य महती गदे ॥ ९.५९.३० ॥
ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവനേ, ആ രണ്ടുപേരും ഒരു നിമിഷം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും ആശ്വസിച്ച്, ക്രോധത്തോടെ വലിയ ഗദകൾ പിടിച്ച് വീണ്ടും പ്രഹരിച്ചു.
9.59.31
तयोः समभवद्युद्धं घोररूपमसंवृतम् ।
गदानिपातै राजेन्द्र तक्षतोर्वै परस्परम् ॥ ९.५९.३१ ॥
രാജേന്ദ്രാ, അവർ തമ്മിൽ ഗദകളുടെ പ്രഹാരങ്ങളാൽ ഭയങ്കരവും നിയന്ത്രണമില്ലാത്തതുമായ യുദ്ധം ഉണ്ടായി; അവർ പരസ്പരം അടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
9.59.32
समरे प्रद्रुतौ तौ तु वृषभाक्षौ तरस्विनौ ।
अन्योन्यं जघ्नतुर्वीरौ पङ्कस्थौ महिषाविव ॥ ९.५९.३२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കുതിച്ചെത്തിയ ആ രണ്ട് വീരന്മാർ, വൃഷഭാക്ഷന്മാരും വേഗതയുള്ളവരും, ചെളിയിൽ നിൽക്കുന്ന രണ്ട് എരുമകളെപ്പോലെ പരസ്പരം അടിച്ചു.
9.59.33
जर्झरीकृतसर्वाङ्गौ रुधिरेणाभिसंप्लुतौ ।
ददृशाते हिमवति पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ९.५९.३३ ॥
എല്ലാ അവയവങ്ങളും മുറിവേറ്റ്, രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന് അവർ ഇരുവരും ഹിമാലയത്തിൽ പൂത്ത രണ്ട് കിംശുകമരങ്ങൾ പോലെ കാണപ്പെട്ടു.
9.59.34
दुर्योधनस्तु पार्थेन विवरे सम्प्रदर्शिते ।
ईषदुत्स्मयमानस्तु सहसा प्रससार ह ॥ ९.५९.३४ ॥
എന്നാൽ പാർത്ഥൻ ഒരു വിടവ് കാണിച്ചപ്പോൾ, ദുര്യോധനൻ അല്പം ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പെട്ടെന്ന് മുന്നോട്ട് കുതിച്ചു.
9.59.35
तमभ्याशगतं प्राज्ञः क्षणे प्रेक्ष्य वृकोदरः ।
अवाक्षिपद्गदां तस्मिन्वेगेन महता बती ॥ ९.५९.३५ ॥
അവൻ അടുത്തെത്തുന്നത് കണ്ട ബുദ്ധിമാനായ വൃകോദരൻ ആ നിമിഷത്തിൽത്തന്നെ മഹാവേഗത്തോടെ തന്റെ ഗദ അവന്റെ നേർക്ക് എറിഞ്ഞു.
9.59.36
अवक्षेपं तु तं दृष्ट्वा पुत्रस्तव विशाम्पते ।
अपासर्पत्ततः स्थानात्सा मोघा न्यपतद्भुवि ॥ ९.५९.३६ ॥
ഹേ വിശാംപതേ, ആ എറിച്ചിൽ കണ്ട് നിന്റെ പുത്രൻ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് പിന്നോട്ട് മാറി; ആ ഗദ വ്യർഥമായി നിലത്തു വീണു.
9.59.37
मोक्षयित्वा प्रहारं तं सुतस्तव सुसम्भ्रमात् ।
भीमसेनं च गदया प्राहरत्कुरुसत्तम ॥ ९.५९.३७ ॥
ആ പ്രഹാരത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട നിന്റെ പുത്രൻ അതീവ വ്യഗ്രതയോടെ ഗദകൊണ്ട് ഭീമസേനനെ പ്രഹരിച്ചു, കുരുശ്രേഷ്ഠാ.
9.59.38
तस्य विस्यन्दमानेन रुधिरेणामितौजसः ।
प्रहारगुरुपाताच मूर्छेव समजायत ॥ ९.५९.३८ ॥
അമിതബലന്റെ രക്തം ഒഴുകി; ആ പ്രഹാരത്തിന്റെ ഭാരത്തിൽ വീണതിനാൽ അവനു മൂർച്ഛ വന്നതുപോലെയായി.
9.59.39
तन्नावुध्यत पुत्रस्ते पीडितं पाण्डवं रणे ।
धारयामास भीमोऽपि शरीरमतिपीडितम् ॥ ९.५९.३९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ വേദനിച്ച പാണ്ഡവന്റെ ആ നില നിന്റെ പുത്രൻ അറിഞ്ഞില്ല; ഭീമനും അതിവേദനിച്ച തന്റെ ശരീരം താങ്ങിനിർത്തി.
9.59.40
अमन्यत स्थितं ह्येनं प्रहरिष्यन्तमाहवे ।
अतो न प्राहरत्तस्मै पुनरेव तवात्मजः ॥ ९.५९.४० ॥
ഇവൻ നിന്ന് യുദ്ധത്തിൽ പ്രഹരിക്കാൻ പോകുകയാണെന്ന് അവൻ കരുതി; അതിനാൽ നിന്റെ പുത്രൻ അവന്റെ നേരെ വീണ്ടും പ്രഹരിച്ചില്ല.
9.59.41
ततो मुहूर्तनाश्वस्य दुर्योधनमुपस्थितम् ।
देगेनाभ्ययतद्राजन्गदामादाय पाण्डवः ॥ ९.५९.४१ ॥
പിന്നീട് ഒരു നിമിഷത്തിൽ തെളിഞ്ഞ്, രാജാവേ, ഗദയെടുത്ത് പാണ്ഡവൻ അടുത്ത് നിന്ന ദുര്യോധനന്റെ നേരെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞടുത്തു.
9.59.42
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य संरब्धगमितौजसम् ।
मोधमस्य प्रहारं तं चिकीर्षुर्भरतर्षभ ॥ ९.५९.४२ ॥
കോപത്താൽ ബലം ഉണർന്ന അവൻ പാഞ്ഞടുക്കുന്നതു കണ്ട്, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവന്റെ ആ പ്രഹാരത്തെ വ്യർഥമാക്കാൻ അവൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
9.59.43
अवस्याने मतिं कृत्वा पुत्रन्तव महामनाः ।
इयेषोत्पतितुं राजञ्छलयिष्यन्वृकोदरम् ॥ ९.५९.४३ ॥
രാജാവേ, മഹാമനസ്കനായ നിന്റെ പുത്രൻ സ്ഥിരമായി നിൽക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു, വൃകോദരനെ (ഭീമനെ) വഞ്ചിക്കാൻ ചാടിയെഴുന്നേൽക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
9.59.44
अबुध्यद्भीमसेनस्तु राज्ञस्तस्य चिकीर्षितम् ।
अचास्य सममिद्रुत्य समुत्पत्य च सिंहवत् ॥ ९.५९.४४ ॥
എന്നാൽ ഭീമസേനൻ രാജാവിന്റെ ആ ഉദ്ദേശ്യം മനസ്സിലാക്കി; ഉടനെ അവന്റെ നേർക്ക് ഓടി, സിംഹത്തെപ്പോലെ ചാടി.
9.59.45
सत्या वञ्चवतो राजन्पुनरेवोत्पतिष्यतः ।
ऊरुभ्यां प्राहिणोद्राजन्गदां वेगेन पाण्डवः ॥ ९.५९.४५ ॥
രാജാവേ, ആ വഞ്ചകൻ വീണ്ടും ചാടാൻ ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ, പാണ്ഡവൻ വേഗത്തിൽ തന്റെ ഗദ അവന്റെ തുടകളിൽ എറിഞ്ഞു.
9.59.46
सा वज्रनिष्पेषसमा प्रहिता भीमकर्मणा ।
ऊरू दुर्योधनस्याथ बभञ्ज प्रियदर्शनौ ॥ ९.५९.४६ ॥
ഭീമകർമ്മാവ് എറിഞ്ഞ ആ ഗദ, ഇടിയുടെ ഘോഷംപോലെ, ദുര്യോധനന്റെ മനോഹരമായ രണ്ട് തുടകളും ഒടിച്ചു.
9.59.47
स पपात नरव्याघ्रो वसुधामनुनादयन् ।
भग्नोरुर्भीमसेनेन पुत्रस्तव महीपते ॥ ९.५९.४७ ॥
മഹീപതേ, ഭീമസേനന്റെ ആക്രമണത്താൽ തുടകൾ ഒടിഞ്ഞ നിന്റെ നരവ്യാഘ്രനായ പുത്രൻ ഭൂമിയെ മുഴക്കിക്കൊണ്ട് വീണു.
9.59.48
ववुर्वाताः सनिर्घाताः पांसुवर्षं पपात च ।
चचाल पृथिवी चापि सवृक्षक्षुपपर्वता ॥ ९.५९.४८ ॥
ഇടിമുഴക്കത്തോടെ കാറ്റുകൾ വീശി; പൊടിമഴ പെയ്തു; മരങ്ങളും കുറ്റിച്ചെടികളും പർവതങ്ങളുമായി ഭൂമിയും വിറച്ചു.
9.59.49
तस्मिन्निपतिते वीरे पत्यौ सर्वमहीक्षिताम् ।
महास्वना पुनर्दीप्ता सनिर्घाता भयङ्करी।
पपात चोल्का महती पतिते पृथिवीपतौ ॥ ९.५९.४९ ॥
ആ വീരൻ, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും നാഥൻ, വീണപ്പോൾ, വീണ്ടും മഹാശബ്ദത്തോടെ, ജ്വലിക്കുന്ന ഇടിയോടൊപ്പം ഭയങ്കരമായ ഒരു വലിയ ഉൽക്ക വീണു; ഭൂപതി വീണപ്പോൾ.
9.59.50
तथा शोणितवर्षं च पांसुवर्षं च भारत ।
ववर्ष मघवांस्तत्र तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५० ॥
ഭാരതാ, അതുപോലെ രക്തവർഷവും പൊടിവർഷവും ഉണ്ടായി; നിന്റെ പുത്രൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ അവിടെ ഇന്ദ്രൻ വർഷിച്ചു.
9.59.51
यक्षाणां राक्षसानां च पिशाचानां तथैव च ।
अन्तरिक्षे महान्नादस्तत्र भारत शुश्रुवे ॥ ९.५९.५१ ॥
യക്ഷന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും പിശാചന്മാരുടെയും മഹാശബ്ദം അതുപോലെ ആകാശത്ത് അവിടെ കേൾക്കപ്പെട്ടു, ഭാരതാ.
9.59.52
तेन शब्देन घोरेण मृगाणामथ पक्षिणाम् ।
जज्ञे घोरतरः शब्दो बहूनां सर्वतोदिशम् ॥ ९.५९.५२ ॥
ആ ഭയങ്കരശബ്ദത്താൽ മൃഗങ്ങളുടെയും പക്ഷികളുടെയും കൂടുതൽ ഭയങ്കരമായ ശബ്ദം ഉയർന്നു; എല്ലാ ദിശകളിലും അനേകരുടെ ശബ്ദമായി.
9.59.53
ये तत्र वाजिनः शेषा गजाश्च मनुजैः सह ।
मुमुचुस्ते महानादं तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५३ ॥
അവിടെ ശേഷിച്ച കുതിരകളും ആനകളും മനുഷ്യരോടൊപ്പം നിന്റെ പുത്രൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ മഹാനാദം മുഴക്കി.
9.59.54
बेरीशङ्खमृदङ्गानामभवच्च स्वनो महान् ।
अन्तर्भूमिगतश्चैव तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५४ ॥
ഭേരി, ശംഖ്, മൃദംഗങ്ങളുടെ മഹാശബ്ദം ഉണ്ടായി; നിന്റെ പുത്രൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ ശബ്ദം ഭൂമിക്കുള്ളിലേക്കും പോയി.
9.59.55
बहुपादैर्बहुभुजैः कबन्धैर्घोरदर्शनैः ।
नृत्यद्भिर्भयदैर्व्याप्ता दिशस्तत्राभवन्नृप ॥ ९.५९.५५ ॥
രാജാവേ, അവിടെ ദിക്കുകൾ അനേകം പാദങ്ങളും അനേകം ഭുജങ്ങളുമുള്ള, ഭയങ്കരമായി കാണപ്പെടുന്ന, നൃത്തം ചെയ്യുന്ന, ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്ന കബന്ധങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു.
9.59.56
ध्वजवन्तोऽस्त्रवन्तश्च शस्त्रवन्तस्तथैव च ।
प्राकम्पन्त ततो राजंस्तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५६ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ പുത്രൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ ധ്വജമുള്ളവയും അസ്ത്രമുള്ളവയും ശസ്ത്രമുള്ളവയും വിറച്ചു.
9.59.57
हदाः कूपाश्च रुधिरमुद्वेमुर्नृपसत्तम ।
नद्यश्च सुमहावेगाः प्रतिस्रोतोवहाऽभवन् ॥ ९.५९.५७ ॥
രാജശ്രേഷ്ഠാ, കുളങ്ങളും കിണറുകളും രക്തം ചൊരിഞ്ഞു; അതിവേഗമുള്ള നദികൾ എതിരൊഴുക്കിൽ ഒഴുകി.
9.59.58
पुल्लिङ्गा इव नार्यस्तु स्त्रीलिङ्गाः पुरुषाऽभवन् ।
दुर्योधने तदा राजन्पतिते तनये तव ॥ ९.५९.५८ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ പുത്രൻ ദുര്യോധനൻ വീണപ്പോൾ സ്ത്രീകൾ പുരുഷലിംഗത്തിലും പുരുഷന്മാർ സ്ത്രീലിംഗത്തിലും ആയി.
9.59.59
दृष्ट्वा तानद्भुतोत्पातान्पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
आविग्नमनसः सर्वे बभूवुर्भरतर्षभ ॥ ९.५९.५९ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ആ അദ്ഭുതമായ ദുശ്ശകുനങ്ങൾ കണ്ട് പാഞ്ചാലരും പാണ്ഡവരും എല്ലാവരും മനം കലങ്ങി.
9.59.60
ययुर्देवा यथाकामं गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
कथयन्तोऽद्भुतं युद्धं सुतयोस्तव भारत ॥ ९.५९.६० ॥
ഭാരതാ, ദേവന്മാർ ഇഷ്ടംപോലെ മടങ്ങി; ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും നിന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരുടെ അദ്ഭുതയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് പോയി.
9.59.61
तथैव सिद्धा राजेन्द्र तथा वातिकचारणाः ।
नरसिंहौ प्रशंसन्तौ विप्रजग्मुर्यथागतम् ॥ ९.५९.६१ ॥
രാജേന്ദ്രാ, അതുപോലെ സിദ്ധന്മാരും വാതിക ചാരണന്മാരും ആ രണ്ടു നരസിംഹന്മാരെ പ്രശംസിച്ചുകൊണ്ട് വന്ന വഴിയേ മടങ്ങിപ്പോയി.