มหาภารตะ · อัธยายะ 9.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.59.1
समुदीर्णं ततो दृष्ट्वा सङ्ग्रामं कुरुमुख्ययोः ।
अब्रवीदर्जुनस्तत्र वासुदेवं यशस्विनम् ॥ ९.५९.१ ॥
เมื่อเห็นการสู้รบระหว่างกุรุผู้เป็นยอดทั้งสองลุกโชนขึ้นแล้ว อรชุนจึงกล่าวกับวาสุเทพผู้มีเกียรติยศในที่นั้น
9.59.2
अनयोर्वीरयोर्युद्धे को ज्यायान्भवतो मतः ।
कस्य वा को गुणो ज्यायानेतद्वद जनार्दन ॥ ९.५९.२ ॥
ในการสู้รบระหว่างวีรบุรุษทั้งสองนี้ ท่านเห็นว่าผู้ใดเหนือกว่า คุณสมบัติของผู้ใดยิ่งกว่ากัน ขอท่านบอกข้าพเจ้าเถิด ข้าแต่พระชนารทนะ
9.59.3
उपदेशोऽनयोस्तुल्यो भीमस्तु बलवत्तरः ।
कृती यत्नपरस्त्वेष धार्तराष्ट्रो वृकोदरात् ॥ ९.५९.३ ॥
การฝึกฝนของทั้งสองเท่าเทียมกัน แต่ภีมะมีกำลังมากกว่า ทว่าโอรสของธฤตราษฎร์ผู้นี้มีความชำนาญและพากเพียรยิ่งกว่าวฤโกทระ
9.59.4
भीमसेनस्तु धर्मेण युध्यमानो न जेष्यति ।
अन्यायेन तु युध्यन्वै हन्यादेव सुयोधनम् ॥ ९.५९.४ ॥
แต่ภีมเสนที่สู้ตามธรรมจะไม่ชนะเขา ส่วนหากสู้อย่างอธรรม ก็จะสังหารสุโยธนได้อย่างแน่นอน
9.59.5
मायया निर्जिता देवैरसुरा इति नः श्रुतम् ।
विरोचनस्तु शक्रेण मायया निर्जितः स वै ॥ ९.५९.५ ॥
เราได้ยินมาว่าเหล่าอสูรถูกเทพเจ้าเอาชนะด้วยอุบาย ท้าววิโรจนะก็ถูกศักระ (พระอินทร์) เอาชนะด้วยอุบายเช่นกัน
9.59.6
मायया चाक्षिपत्तेजो वृत्रस्य बलसूदनः ।
तस्मान्मायामयं वीर आतिष्ठतु वृकोदरः ॥ ९.५९.६ ॥
พระอินทร์ผู้ทำลายกำลัง ได้ชิงเอาความรุ่งโรจน์ของวฤตระไปด้วยอุบาย เพราะฉะนั้น ให้วีรบุรุษวฤโกทระใช้อุบายเถิด
9.59.7
प्रतिज्ञातं च भीमेन द्यूतकाले धनञ्जय ।
ऊरू भेत्स्यामि ते सङ्ख्ये गदयेति सुयोधनम् ॥ ९.५९.७ ॥
ข้าแต่ธนัญชัย เมื่อครั้งการเล่นลูกเต๋า ภีมะได้ปฏิญาณต่อสุโยธนว่า "ในการรบ ข้าจะหักขาทั้งสองของเจ้าด้วยคทาของข้า"
9.59.8
सोऽयं प्रतिज्ञां तां चापि पारयत्वरिकर्शनः ।
मायाविनं तु राजानं माययैव निकृन्ततु ॥ ९.५९.८ ॥
ขอให้ผู้ทำให้ศัตรูหวาดหวั่นนั้นทำคำปฏิญาณนั้นให้สำเร็จ และขอให้เขาตัดกษัตริย์ผู้เต็มไปด้วยอุบายด้วยอุบายนั่นเอง
9.59.9
यद्येष बलमास्थाय न्यायेन प्रहरिष्यति ।
विषमस्थस्ततो राजा भविष्यति युधिष्ठिरः ॥ ९.५९.९ ॥
หากเขาพึ่งพากำลังของตนและโจมตีอย่างยุติธรรม กษัตริย์ยุธิษฐิระก็จะตกอยู่ในฐานะเสียเปรียบ
9.59.10
पुनरेव तु वक्ष्यामि पाण्डवेय निबोध मे ।
धर्मराजापराधेन भयं नः पुनरागतम् ॥ ९.५९.१० ॥
โอ้โอรสของปาณฑุ ข้าจะกล่าวอีกครั้ง จงฟังข้าเถิด เพราะความผิดของกษัตริย์แห่งธรรม ความหวาดกลัวจึงกลับมาหาพวกเราอีก
9.59.11
कृत्वा हि सुमहत्कर्म हत्वा भीष्ममुखान्कुरून् ।
जयः प्राप्तो यशः प्राग्र्यं वैरं च प्रतियातितम्।
तदेवं विजयः प्राप्तः पुनः संशयितः कृतः ॥ ९.५९.११ ॥
เราได้กระทำกิจอันยิ่งใหญ่ และได้สังหารพวกกุรุที่มีภีษมะเป็นหัวหน้า เราได้รับชัยชนะและเกียรติยศอันสูงสุด และความแค้นก็ได้รับการตอบแทนแล้ว ชัยชนะจึงได้มาดังนี้ แต่บัดนี้ก็กลับทำให้เกิดความสงสัยขึ้นอีก
9.59.12
अबुद्धिरेषां महती धर्मराजस्य पाण्डव ।
यदेकविजये वीर पणितं कृतमीदृशम् ॥ ९.५९.१२ ॥
โอ้โอรสของปาณฑุ ความโง่เขลาอันยิ่งใหญ่ของกษัตริย์แห่งธรรมอยู่ที่นี่ โอ้วีรบุรุษ ที่ทรงวางเดิมพันเช่นนี้เพียงเพราะชัยชนะครั้งเดียว
9.59.13
सुयोधनः कृती वीर एकायनगतस्तथा ॥ ९.५९.१३ ॥
โอ้วีรบุรุษ สุโยธนเป็นผู้ชำนาญ และเขาก็ได้ไปยังที่พึ่งเพียงทางเดียวเช่นกัน
9.59.14
अपि चोशनसा गीतः श्रूयतेऽयं पुरातनः ।
श्लोकस्तत्त्वार्थसहितस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ ९.५९.१४ ॥
ยังได้ยินกันว่ามีโศลกโบราณนี้ที่อุศนัสขับร้องไว้ ซึ่งบรรจุความหมายอันแท้จริง จงฟังขณะที่ข้าจะท่องให้ฟังเถิด
9.59.15
पुनरावर्तमानानां भग्नानां जीवितैषिणाम् ।
भेतव्यमरिशेषाणामेकायनगता हि ते ॥ ९.५९.१५ ॥
ควรจะหวาดกลัวผู้ที่หวนกลับมาอีก ผู้พ่ายแพ้ที่ปรารถนาจะมีชีวิตรอด และศัตรูที่เหลืออยู่ เพราะพวกท่านได้ไปยังที่พึ่งเพียงทางเดียวแล้ว
9.59.16
साहसोत्पतितानां च निराशानां च जीविते ।
न शक्यमग्रतः स्थातुं शक्रेणापि धनञ्जय ॥ ९.५९.१६ ॥
ข้าแต่ธนัญชัย แม้แต่พระอินทร์ก็ไม่อาจยืนอยู่ต่อหน้าผู้ที่พุ่งเข้าใส่ด้วยความบุ่มบ่าม และผู้ที่สิ้นหวังในชีวิตได้
9.59.17
सुयोधनमिमं भग्नं हतसैन्यं हदं गतम् ।
पराजितं वनप्रेप्सुं निराशं राज्यलम्भने।
कोऽन्विष्य संयुगे प्राज्ञः पुनर्द्वन्द्वे समाह्वयेत् ॥ ९.५९.१७ ॥
เมื่อพบสุโยธนผู้พ่ายแพ้ กองทัพถูกสังหาร หนีลงไปในทะเลสาบ ปราชัย ปรารถนาจะไปป่า และสิ้นหวังที่จะได้อาณาจักรคืน ผู้มีปัญญาคนใดเล่าจะค้นหาเขาในการรบ แล้วท้าให้ประลองตัวต่อตัวอีกครั้ง
9.59.18
अपि नो निर्जितं राज्यं न हरेत सुयोधनः ।
यस्त्रयोदशवर्षाणि गदया कृतनिश्रमः।
चरत्यूर्ध्वं च तिर्यक्व भीमसेनिघांसया ॥ ९.५९.१८ ॥
สุโยธนจะไม่ยึดอาณาจักรที่เราได้มาคืนไปหรือ ผู้ที่ฝึกฝนคทาอย่างหนักมาเป็นเวลาสิบสามปี เคลื่อนไหวทั้งขึ้นบนและด้านข้าง โดยปรารถนาจะสังหารภีมเสนะ
9.59.19
एनं चेन्न महाबाहुरन्यायेन हनिष्यति ।
एष वः कौरवो राजा धार्तराष्ट्रो भविष्यति ॥ ९.५९.१९ ॥
หากผู้มีแขนทรงพลังนั้นไม่สังหารเขาอย่างไม่เป็นธรรม โอรสของธฤตราษฎร์ผู้นี้ก็จะเป็นกษัตริย์แห่งเการพของพวกท่าน
9.59.20
धनञ्जयस्तु श्रुत्वैतत्केशवस्य महात्मनः ।
प्रेक्षतो भीमसेनस्य सव्यमूरुमताडयत् ॥ ९.५९.२० ॥
ธนัญชัยได้ฟังถ้อยคำของเกศพผู้มีจิตใจอันยิ่งใหญ่นั้น แล้วจึงตีต้นขาซ้ายของตนขณะที่ภีมเสนะกำลังมองดูอยู่
9.59.21
गृह्य संज्ञां ततो भीमो गदया व्यचरद्रणे ।
मण्डलानि विचित्राणि यमकानीतराणि च ॥ ९.५९.२१ ॥
จากนั้นภีมะถือสัญญาณ จึงเคลื่อนไหวในการรบด้วยคทาเป็นวงกลมต่าง ๆ การเคลื่อนไหวคู่กัน และแบบอื่น ๆ
9.59.22
दक्षिणं मण्डलं सव्यं गोमूत्रिकमथापि च ।
व्यचरत्पाण्डवो राजन्नरिं सम्मोहयन्निव ॥ ९.५९.२२ ॥
ข้าแต่พระราชา ปาณฑพเคลื่อนไหวเป็นวงกลมทางขวา วงกลมทางซ้าย และวิถีคดเคี้ยวอย่างโคมูตริกา ราวกับจะทำให้ศัตรูหลงงง
9.59.23
तथैव तव पुत्रोऽपि गदामार्गविशारदः ।
व्यचरल्लघु चित्रं च भीमसेनजिघांसया ॥ ९.५९.२३ ॥
ฝ่ายโอรสของพระองค์ก็เช่นกัน ผู้ชำนาญในวิถีแห่งคทา เคลื่อนไหวอย่างว่องไวและเป็นลวดลายต่าง ๆ โดยปรารถนาจะสังหารภีมเสน
9.59.24
आधुन्वन्तौ गदे घोरे चन्दनागरुरूषिते ।
वैरस्यान्तं परीप्सन्तौ रणे क्रुद्धाविवान्तकौ ॥ ९.५९.२४ ॥
ทั้งสองถือคทาอันน่าสะพรึงกลัวสองอันที่ทาด้วยจันทน์และอคุรุ ปรารถนาจะยุติความเป็นปรปักษ์ ยืนประจัญบานกันราวกับเทพแห่งความตายสององค์ที่กำลังโกรธเกรี้ยว
9.59.25
अन्योन्यं तौ जिघांसन्तौ प्रवीरौ पुरुषर्षभौ ।
युयुधाते गरुत्मन्तौ यथा नागामिषैषिणौ ॥ ९.५९.२५ ॥
วีรบุรุษทั้งสองผู้เป็นดั่งวัวในหมู่มนุษย์ ปรารถนาจะฆ่ากันและกัน ได้ต่อสู้กันเหมือนครุฑสองตนที่แสวงหาเนื้อของงูทั้งหลาย
9.59.26
मण्डलानि बिचित्राणि चरतोर्नृपभीमयोः ।
गदासम्पातजास्तत्र प्रजज्ञुः पावकार्चिषः ॥ ९.५९.२६ ॥
ข้าแต่พระราชา ขณะที่นฤปภีมะทั้งสองผู้น่าเกรงขามเคลื่อนไหวเป็นวงกลมต่าง ๆ ก็มีเปลวไฟพุ่งขึ้นตรงนั้น เกิดจากการปะทะของคทาของทั้งสอง
9.59.27
समं प्रहरतोस्तत्र शूरयोर्बलिनोर्मृधे ।
क्षुब्धयोर्वायुना राजन्द्वयोरिव समुद्रयोः ॥ ९.५९.२७ ॥
ข้าแต่พระราชา วีรบุรุษทั้งสองผู้มีกำลังและฟาดฟันเท่าเทียมกันในการรบ ดุจมหาสมุทรสองแห่งที่ถูกลมปั่นป่วน
9.59.28
तयोः प्रहरतोस्तुल्यं मत्तकुञ्जरयोरिव ।
गदानिर्घातसं हादः प्रहाराणामजायत ॥ ९.५९.२८ ॥
ทั้งสองฟาดฟันเท่าเทียมกันดุจช้างตกมันสองเชือก เสียงกึกก้องอันน่าสะพรึงของคทาที่กระทบกันดังขึ้นจากการโจมตีของทั้งสอง
9.59.29
तस्मिंस्तदा सम्प्रहारे दारुणे सङ्कुले भृशम् ।
उभावपि परिश्रान्तौ युध्यमानावरिन्दमौ ॥ ९.५९.२९ ॥
ในการปะทะอันน่ากลัวและโกลาหลยิ่งนั้น วีรบุรุษผู้ปราบศัตรูทั้งสองต่างเหนื่อยล้าอย่างมาก ขณะต่อสู้กันอยู่
9.59.30
तौ मुहूर्ते समाश्वस्य पुनरेव परन्तप ।
अभ्यहारयतां क्रुद्धौ प्रगृह्य महती गदे ॥ ९.५९.३० ॥
ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู ครู่หนึ่งทั้งสองก็ได้สติกลับคืนมา แล้วด้วยความโกรธ คว้าคทาอันใหญ่โตขึ้นมาฟาดอีกครั้ง
9.59.31
तयोः समभवद्युद्धं घोररूपमसंवृतम् ।
गदानिपातै राजेन्द्र तक्षतोर्वै परस्परम् ॥ ९.५९.३१ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ระหว่างทั้งสองเกิดการต่อสู้อันน่าสะพรึงกลัวและไม่มีการยับยั้ง ขณะที่ทั้งสองฟาดฟันกันด้วยการกระแทกของคทา
9.59.32
समरे प्रद्रुतौ तौ तु वृषभाक्षौ तरस्विनौ ।
अन्योन्यं जघ्नतुर्वीरौ पङ्कस्थौ महिषाविव ॥ ९.५९.३२ ॥
วีรบุรุษสองผู้รวดเร็วและมีตาดุจวัวนั้น วิ่งเข้าใส่กันในสนามรบ ต่างฟาดกันและกันเหมือนควายสองตัวที่ยืนอยู่ในโคลน
9.59.33
जर्झरीकृतसर्वाङ्गौ रुधिरेणाभिसंप्लुतौ ।
ददृशाते हिमवति पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ९.५९.३३ ॥
ร่างกายทุกส่วนของทั้งสองถูกทุบจนปูดบวม และชุ่มไปด้วยโลหิต ทั้งสองปรากฏดุจต้นกิงศุกะสองต้นที่กำลังผลิดอกบนเขาหิมาลัย
9.59.34
दुर्योधनस्तु पार्थेन विवरे सम्प्रदर्शिते ।
ईषदुत्स्मयमानस्तु सहसा प्रससार ह ॥ ९.५९.३४ ॥
ส่วนทุรโยธน์ เมื่อปารถเปิดช่องว่างให้เห็น ก็ยิ้มเล็กน้อยและพุ่งเข้าไปอย่างกะทันหัน
9.59.35
तमभ्याशगतं प्राज्ञः क्षणे प्रेक्ष्य वृकोदरः ।
अवाक्षिपद्गदां तस्मिन्वेगेन महता बती ॥ ९.५९.३५ ॥
เมื่อวฤโกทรผู้ฉลาดเห็นทุรโยธน์พุ่งเข้ามาใกล้ ในขณะนั้นก็ขว้างคทาใส่ด้วยแรงอันมหาศาล
9.59.36
अवक्षेपं तु तं दृष्ट्वा पुत्रस्तव विशाम्पते ।
अपासर्पत्ततः स्थानात्सा मोघा न्यपतद्भुवि ॥ ९.५९.३६ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ เมื่อเห็นการขว้างนั้น โอรสของพระองค์ก็ถอยหลังออกจากที่ยืน คทาจึงพลาดเป้า ตกลงสู่พื้นดิน
9.59.37
मोक्षयित्वा प्रहारं तं सुतस्तव सुसम्भ्रमात् ।
भीमसेनं च गदया प्राहरत्कुरुसत्तम ॥ ९.५९.३७ ॥
ข้าแต่ยอดแห่งกุรุ โอรสของพระองค์ปลดตนเองจากการโจมตีนั้นด้วยความรีบเร่ง แล้วฟาดภีมเสนด้วยคทาของตน
9.59.38
तस्य विस्यन्दमानेन रुधिरेणामितौजसः ।
प्रहारगुरुपाताच मूर्छेव समजायत ॥ ९.५९.३८ ॥
โลหิตไหลออกจากผู้มีพลังอันหาประมาณมิได้นั้น และเพราะการล้มลงอย่างหนักจากการโจมตี ความมึนงงก็เข้าครอบงำเขา
9.59.39
तन्नावुध्यत पुत्रस्ते पीडितं पाण्डवं रणे ।
धारयामास भीमोऽपि शरीरमतिपीडितम् ॥ ९.५९.३९ ॥
โอรสของพระองค์ไม่รู้สภาพของปาณฑพผู้ถูกทำร้ายในการรบ และแม้ภีมะก็ยังประคองร่างกายของตนที่ถูกทำร้ายอย่างหนัก
9.59.40
अमन्यत स्थितं ह्येनं प्रहरिष्यन्तमाहवे ।
अतो न प्राहरत्तस्मै पुनरेव तवात्मजः ॥ ९.५९.४० ॥
ทุรโยธน์คิดว่าผู้นี้ยืนหยัดอยู่ และกำลังจะฟาดฟันในการรบ ฉะนั้นโอรสของพระองค์จึงไม่ฟาดเขาอีกครั้ง
9.59.41
ततो मुहूर्तनाश्वस्य दुर्योधनमुपस्थितम् ।
देगेनाभ्ययतद्राजन्गदामादाय पाण्डवः ॥ ९.५९.४१ ॥
จากนั้น ปาณฑพผู้ฟื้นคืนสติในชั่วครู่ เพคะ... ขอประทานอภัย ข้าพระองค์แปลผิด จึงขอแก้ใหม่ ดังนี้ จากนั้น ปาณฑพผู้ฟื้นคืนสติในชั่วครู่ ข้าแต่พระราชา ได้ถือคทาขึ้น แล้วพุ่งเข้าใส่ทุรโยธน์ผู้ยืนอยู่ใกล้ด้วยความเร็ว
9.59.42
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य संरब्धगमितौजसम् ।
मोधमस्य प्रहारं तं चिकीर्षुर्भरतर्षभ ॥ ९.५९.४२ ॥
เมื่อเห็นเขาพุ่งเข้ามาด้วยกำลังที่ถูกปลุกเร้าด้วยความโกรธ ข้าแต่ดุจแห่งวงศ์ภรตะ ทุรโยธน์ประสงค์จะทำให้การโจมตีของเขาสูญเปล่า
9.59.43
अवस्याने मतिं कृत्वा पुत्रन्तव महामनाः ।
इयेषोत्पतितुं राजञ्छलयिष्यन्वृकोदरम् ॥ ९.५९.४३ ॥
ข้าแต่พระราชา บุตรของพระองค์ผู้มีใจยิ่งใหญ่ ตั้งใจจะยืนหยัดอยู่กับที่ และปรารถนาจะกระโดดขึ้นเพื่อหลอกล่อวฤโกทร (ภีมะ)
9.59.44
अबुध्यद्भीमसेनस्तु राज्ञस्तस्य चिकीर्षितम् ।
अचास्य सममिद्रुत्य समुत्पत्य च सिंहवत् ॥ ९.५९.४४ ॥
แต่ภีมเสนรู้ความประสงค์ของพระราชานั้น จึงพุ่งเข้าหาทันที แล้วกระโดดขึ้นดุจราชสีห์
9.59.45
सत्या वञ्चवतो राजन्पुनरेवोत्पतिष्यतः ।
ऊरुभ्यां प्राहिणोद्राजन्गदां वेगेन पाण्डवः ॥ ९.५९.४५ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อผู้ลวงคนนั้นกำลังจะกระโดดขึ้นอีกครั้ง ปาณฑพก็เหวี่ยงคทาอย่างรุนแรงไปยังต้นขาของเขา
9.59.46
सा वज्रनिष्पेषसमा प्रहिता भीमकर्मणा ।
ऊरू दुर्योधनस्याथ बभञ्ज प्रियदर्शनौ ॥ ९.५९.४६ ॥
คทาที่ภีมผู้มีกรรมอันน่าสะพรึงเหวี่ยงไป ดุจเสียงกระแทกของสายฟ้า ได้หักต้นขาอันงดงามทั้งสองของทุรโยธน์
9.59.47
स पपात नरव्याघ्रो वसुधामनुनादयन् ।
भग्नोरुर्भीमसेनेन पुत्रस्तव महीपते ॥ ९.५९.४७ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน บุตรของพระองค์ผู้เป็นดุจเสือในหมู่มนุษย์ ต้นขาหักด้วยภีมเสน ล้มลง ทำให้แผ่นดินสะเทือนก้อง
9.59.48
ववुर्वाताः सनिर्घाताः पांसुवर्षं पपात च ।
चचाल पृथिवी चापि सवृक्षक्षुपपर्वता ॥ ९.५९.४८ ॥
ลมพัดมาพร้อมเสียงฟ้าคำราม ฝุ่นละอองตกลงมาดุจฝน และแผ่นดินเองก็สั่นสะเทือนพร้อมต้นไม้ พุ่มไม้ และภูเขา
9.59.49
तस्मिन्निपतिते वीरे पत्यौ सर्वमहीक्षिताम् ।
महास्वना पुनर्दीप्ता सनिर्घाता भयङ्करी।
पपात चोल्का महती पतिते पृथिवीपतौ ॥ ९.५९.४९ ॥
เมื่อวีรบุรุษผู้เป็นเจ้าแห่งกษัตริย์ทั้งปวงล้มลงแล้ว ดาวตกใหญ่ที่ลุกโชนก็ตกลงมาอีก พร้อมเสียงคำรามดังและเสียงฟ้าคำรามน่ากลัว เมื่อเจ้าแห่งแผ่นดินล้มลงแล้ว
9.59.50
तथा शोणितवर्षं च पांसुवर्षं च भारत ।
ववर्ष मघवांस्तत्र तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५० ॥
ข้าแต่ภรตะ เมื่อบุตรของพระองค์ล้มลง ก็มีฝนเลือดและฝนฝุ่นตกลงมาเช่นกัน ท้าวมฆวัน (พระอินทร์) ได้หลั่งฝนลงมาตรงนั้น
9.59.51
यक्षाणां राक्षसानां च पिशाचानां तथैव च ।
अन्तरिक्षे महान्नादस्तत्र भारत शुश्रुवे ॥ ९.५९.५१ ॥
ข้าแต่ภรตะ เสียงโหยหวนอันยิ่งใหญ่ของยักษ์ รากษส และปิศาจ ก็ดังขึ้นในอากาศตรงนั้นเช่นกัน
9.59.52
तेन शब्देन घोरेण मृगाणामथ पक्षिणाम् ।
जज्ञे घोरतरः शब्दो बहूनां सर्वतोदिशम् ॥ ९.५९.५२ ॥
ด้วยเสียงอันน่าสะพรึงนั้น ก็บังเกิดเสียงที่น่าสะพรึงยิ่งกว่าของเนื้อและนก เสียงของสัตว์จำนวนมากดังไปทั่วทุกทิศ
9.59.53
ये तत्र वाजिनः शेषा गजाश्च मनुजैः सह ।
मुमुचुस्ते महानादं तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५३ ॥
ม้าและช้างที่เหลืออยู่ตรงนั้น พร้อมกับมนุษย์ ต่างก็ส่งเสียงร้องดังลั่น เมื่อบุตรของพระองค์ล้มลง
9.59.54
बेरीशङ्खमृदङ्गानामभवच्च स्वनो महान् ।
अन्तर्भूमिगतश्चैव तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५४ ॥
เสียงกลองใหญ่ สังข์ และมฤทังคะ ดังกึกก้องขึ้น และเมื่อบุตรของพระองค์ล้มลง เสียงนั้นยังแผ่ลึกลงไปถึงใต้พื้นดิน
9.59.55
बहुपादैर्बहुभुजैः कबन्धैर्घोरदर्शनैः ।
नृत्यद्भिर्भयदैर्व्याप्ता दिशस्तत्राभवन्नृप ॥ ९.५९.५५ ॥
ข้าแต่พระราชา ทิศทั้งหลายตรงนั้นเต็มไปด้วยร่างไร้หัวจำนวนมาก มีเท้าและแขนหลายคู่ น่าสะพรึงเมื่อได้เห็น กำลังเต้นรำและก่อให้เกิดความหวาดกลัว
9.59.56
ध्वजवन्तोऽस्त्रवन्तश्च शस्त्रवन्तस्तथैव च ।
प्राकम्पन्त ततो राजंस्तव पुत्रे निपातिते ॥ ९.५९.५६ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อบุตรของพระองค์ถูกโค่นลง ผู้ที่ถือธง ผู้ที่ถืออาวุธขว้าง และผู้ที่ถือศัสตราวุธ ต่างก็สั่นสะท้านอย่างรุนแรง
9.59.57
हदाः कूपाश्च रुधिरमुद्वेमुर्नृपसत्तम ।
नद्यश्च सुमहावेगाः प्रतिस्रोतोवहाऽभवन् ॥ ९.५९.५७ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ ทะเลสาบและบ่อน้ำพ่นเลือดออกมา และแม่น้ำที่ไหลเชี่ยวมากก็เริ่มไหลย้อนกระแส
9.59.58
पुल्लिङ्गा इव नार्यस्तु स्त्रीलिङ्गाः पुरुषाऽभवन् ।
दुर्योधने तदा राजन्पतिते तनये तव ॥ ९.५९.५८ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อบุตรของพระองค์ ทุรโยธน์ ล้มลงในคราวนั้น หญิงกลับมีเพศดุจชาย และชายกลับมีเพศดุจหญิง
9.59.59
दृष्ट्वा तानद्भुतोत्पातान्पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
आविग्नमनसः सर्वे बभूवुर्भरतर्षभ ॥ ९.५९.५९ ॥
ข้าแต่ดุจแห่งวงศ์ภรตะ เมื่อเห็นลางร้ายอันน่าอัศจรรย์เหล่านั้น ชาวปาญจาละทั้งหมดพร้อมกับปาณฑพก็มีใจหวาดหวั่น
9.59.60
ययुर्देवा यथाकामं गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
कथयन्तोऽद्भुतं युद्धं सुतयोस्तव भारत ॥ ९.५९.६० ॥
ข้าแต่ภรตะ เทพเจ้าได้เสด็จกลับไปตามความปรารถนา คนธรรพ์และอัปสรก็เช่นกัน ต่างกล่าวถึงการรบอันน่าอัศจรรย์ของบุตรทั้งสองของพระองค์
9.59.61
तथैव सिद्धा राजेन्द्र तथा वातिकचारणाः ।
नरसिंहौ प्रशंसन्तौ विप्रजग्मुर्यथागतम् ॥ ९.५९.६१ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ พวกสิทธะและจารณะผู้เหาะไปตามลม ต่างสรรเสริญนรสิงห์ทั้งสองเช่นนั้นเหมือนกัน แล้วก็จากไปตามทางที่มา