మహాభారతం · అధ్యాయం 9.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.60.1
तं पातितं ततो दृष्ट्वा महासालमिवोद्गतम् ।
प्रहृष्टमनसः सर्वे बभूवुस्तत्र पाण्डवाः ॥ ९.६०.१ ॥
మహా సాల వృక్షం కూలినట్లు అతడు పడిపోవడం చూసి, అక్కడి పాండవులందరూ సంతోషించిన మనస్సుతో ఉన్నారు.
9.60.2
उन्मत्तमिव मातङ्गं सिंहेन विनिपातितम् ।
ददृशुर्हृष्टरोमाणः सर्वे ते चापि सोमकाः ॥ ९.६०.२ ॥
సింహంచే పడగొట్టబడిన మదగజంలా అతడు పడినట్లు చూసి, ఆనందంతో రోమాంచితులైన ఆ సోమకులందరూ కూడా.
9.60.3
ततो दुर्योधनं हत्वा भीमसेनः प्रतापवान् ।
पातितं कौरवेन्द्रं तमुपगम्येदमब्रवीत् ॥ ९.६०.३ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుని సంహరించిన ప్రతాపవంతుడైన భీమసేనుడు, నేలకూలిన కౌరవేంద్రుని వద్దకు చేరి ఇలా అన్నాడు.
9.60.4
गौर्गौरिति पुरा मन्द द्रौपदीमेकवाससम् ।
यत्सभायां हसन्नस्मांस्तदा वदसि दुर्मते।
तस्यावहासस्य फलमद्य त्वं समवाप्नुहि ॥ ९.६०.४ ॥
"ఓ మూర్ఖుడా! పూర్వం సభలో మమ్ములను చూసి నవ్వుతూ, ఒకే వస్త్రంలో ఉన్న ద్రౌపదిని 'గౌ, గౌ' అని నీవు అన్నావు కదా, దుర్మార్గుడా, ఆ అపహాసం ఫలాన్ని ఈరోజు నీవు పొందు."
9.60.5
एवमुक्त्वा स वामेन पदा मौलिमुपास्पृशत् ।
शिरश्च राजसिंहस्य पादेन समलोडयत् ॥ ९.६०.५ ॥
ఇలా చెప్పి అతడు ఎడమ కాలితో కిరీటాన్ని తాకి, రాజసింహుని తలను కాలితో బాగా కదిలించాడు.
9.60.6
तथैव क्रोधसंरक्तो भीमः परबलार्दनः ।
पुनरेवाब्रवीद्वाक्यं यत्तच्छृणु नराधिप ॥ ९.६०.६ ॥
అదే విధంగా కోపంతో ఎర్రబడిన శత్రుసైన్యాన్ని అణచే భీముడు మళ్ళీ ఆ మాటలు పలికాడు; ఓ నరాధిపా, దానిని వినుము.
9.60.7
येऽस्मान्पुरा प्रनृत्यन्ति मूढा गौरिति गौरिति ।
तान्वयं प्रतिनृत्यामः पुनर्गौरिति गौरिति ॥ ९.६०.७ ॥
ముందు 'గో, గో' అంటూ మమ్మల్ని ఎగతాళి చేస్తూ నాట్యం చేసిన మూర్ఖులను, మేము మళ్లీ 'గో, గో' అంటూ నాట్యం చేస్తాము.
9.60.8
नास्माकं निकृतिर्वह्निर्नाक्षद्यूतं न वञ्चना ।
स्वबाहुबलमाश्रित्य प्रबाधामो वयं रिपून् ॥ ९.६०.८ ॥
మాకు మోసమూ, అగ్నిప్రయోగమూ, పాచికల జూదమూ, వంచనా లేవు; మా స్వబాహుబలాన్ని ఆశ్రయించి మేము శత్రువులను అణచుతాము.
9.60.9
सोऽवाप्य वैरस्य चिरस्य पारं ।
वृकोदरः प्राह शनैः प्रहस्य।
युधिष्ठिरं केशवसृञ्जयांश्च ।
धनञ्जयं माद्रवतीसुतौ च ॥ ९.६०.९ ॥
చిరకాల వైరానికి అంతాన్ని పొందిన వృకోదరుడు (భీముడు) నవ్వుతూ మెల్లగా యుధిష్ఠిరుడితో, కేశవుడితో, సృంజయులతో, ధనంజయుడితో, మాద్రి ఇద్దరు కుమారులతో ఇలా అన్నాడు.
9.60.10
रजस्वला द्रौपदीमानयन्ते ।
ये चाप्यकुर्वन्त सदस्यवस्त्राम्।
रणे हतांस्तपसा याज्ञसेन्याः ॥ ९.६०.१० ॥
రజస్వల అయిన ద్రౌపదిని సభకు ఈడ్చుకొచ్చి, సభలో ఆమె వస్త్రాన్ని హరించిన వారిని, యుద్ధంలో యాజ్ఞసేని (ద్రౌపది) తపఃశక్తితో సంహరించారు.
9.60.11
ये नः पुरा षण्ढतिलानवोचन् ।
क्रूरा राज्ञो धृतराष्ट्रस्य पुत्राः।
ते नो हताः सगणाः सानुबन्धाः ।
कामं स्वर्गं नरकं वा व्रजामः ॥ ९.६०.११ ॥
పూర్వం మమ్మల్ని నపుంసకులని తూలనాడిన క్రూరులైన ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, వారి పరివారంతో, అనుచరులతో మా చేత హతులయ్యారు; ఇక మేము కోరినట్లు స్వర్గమో నరకమో పోతాము.
9.60.12
पुनश्च राज्ञः पतितस्य भूमौ ।
स तां गदां स्कन्धगतां प्रगृह्य।
वामेन पादेन शिरः प्रमृद्य ।
दुर्योधनं नैकृतिकेत्यवोचत् ॥ ९.६०.१२ ॥
మళ్లీ నేలపై పడిపోయిన రాజు వద్దకు వెళ్లి, భుజంపై ఉన్న గదను తీసుకుని, ఎడమ కాలితో అతని తలను తొక్కి, దుర్యోధనుడితో "కపటీ!" అని అన్నాడు.
9.60.13
हृष्टेन राजन्कुरुपार्थिवस्य ।
क्षुद्रात्मना भीमसेनेन पादम्।
दृष्ट्वा कृतं मूर्धनि नाभ्यनन्दन् ।
धर्मात्मानः सोमकानां प्रबर्हाः ॥ ९.६०.१३ ॥
ఓ రాజా, కురు రాజు తలపై భీమసేనుడు కాలు ఉంచడం చూసి, ఆనందించిన క్షుద్ర మనస్కుడి ఆ పనిని సోమకుల ధర్మాత్మ వీరులు మెచ్చుకోలేదు.
9.60.14
तव पुत्रं तथा हत्वा कत्थमानं वृकोदरम् ।
नृत्यमानं च बहुशो धर्मराजोऽब्रवीदिदम् ॥ ९.६०.१४ ॥
నీ కుమారుడిని చంపి, గొప్పలు చెబుతూ పదే పదే నాట్యం చేస్తున్న వృకోదరుడితో ధర్మరాజు ఇలా అన్నాడు.
9.60.15
गतोऽसि वैरस्यानृण्यं प्रतिज्ञा पूरिता त्वया ।
शुभेनाथाशुभेनैव कर्मणा विरमाधुना ॥ ९.६०.१५ ॥
నీవు శత్రుత్వపు ఋణం నుండి విముక్తుడవయ్యావు; నీ ప్రతిజ్ఞ నెరవేరింది. ఇప్పుడు శుభ, అశుభ కర్మల నుండి విరమించు.
9.60.16
मा शिरोऽस्य पदाऽमर्दीर्मा धर्मस्तेऽतिगो भवेत् ।
राजा ज्ञातिर्हतश्चायं नैतन्न्याय्यं तवानघ ॥ ९.६०.१६ ॥
అతని తలను కాలితో తొక్కకు; నీ ధర్మం అతిక్రమించబడకూడదు. ఈ రాజు, నీ బంధువు చంపబడ్డాడు; ఓ పాపరహితుడా, ఇది నీకు న్యాయం కాదు.
9.60.17
एकादशचमूनाथं कुरूणामधिपं तथा ।
मास्प्राक्षीर्भीम पादेन राजानं ज्ञातिमेव च ॥ ९.६०.१७ ॥
ఓ భీమా, పదకొండు సేనలకు అధిపతియైన, కురువుల ప్రభువైన రాజును, నీ బంధువును కాలితో తాకకు.
9.60.18
हतबन्धुर्हतामात्यो भ्रष्टसैन्यो हतो मृधे ।
सर्वाकारेण शोच्योऽयं नावहास्योऽयमीश्वरः ॥ ९.६०.१८ ॥
బంధువులు హతమై, మంత్రులు హతమై, సైన్యం నశించి, యుద్ధంలో చంపబడిన ఈ ప్రభువు అన్ని విధాలుగా జాలికి అర్హుడు; ఇతడు ఎగతాళికి అర్హుడు కాదు.
9.60.19
विध्वस्तोऽयं हतामात्यो हतबन्धुर्हतात्मजः ।
उत्सन्नपिण्डो भ्राता च नैतन्न्याय्यं कृतं त्वया ॥ ९.६०.१९ ॥
ఇతడు నాశనమయ్యాడు, మంత్రులు హతులయ్యారు, బంధువులు హతులయ్యారు, కుమారులు హతులయ్యారు, పిండదానం తెగిపోయింది; ఇతడు నీ సోదరుడు కూడా. నీవు ఇది న్యాయంగా చేయలేదు.
9.60.20
धार्मिको भीमसेनोऽसावित्याहुस्त्वां पुरा जनाः ।
स कस्माद्भीमसेन त्वं राजानमधितिष्ठसि ॥ ९.६०.२० ॥
'భీమసేనుడు ధర్మాత్ముడు' అని ప్రజలు పూర్వం నిన్ను గురించి చెప్పేవారు. అలాంటివాడివి నీవు, ఓ భీమసేనా, ఈ రాజు మీద ఎందుకు నిలిచి ఉన్నావు?
9.60.21
इत्युक्त्वा भीमसेनं तु साश्रुकण्ठो युधिष्ठिरः ।
उपसृत्याब्रवीद्दीनो दुर्योधनमरिन्दमम् ॥ ९.६०.२१ ॥
భీమసేనునితో అలా చెప్పి, కన్నీటితో గొంతు మూగబోయిన యుధిష్ఠిరుడు దీనంగా సమీపించి, శత్రువులను అణచువాడైన దుర్యోధనునితో ఇలా అన్నాడు.
9.60.22
तात मन्युर्न ते कार्यो नात्मा शोच्यस्त्वया तथा ।
नूनं पूर्वकृतं कर्म सुघोरमनुभूयते ॥ ९.६०.२२ ॥
ప్రియుడా, నీకు కోపం వద్దు; అలాగే నీ కోసం నీవు దుఃఖించవద్దు. పూర్వం చేసిన కర్మ యొక్క అతి భయంకరమైన ఫలితమే ఇప్పుడు అనుభవించబడుతోంది.
9.60.23
धात्रोपदिष्टं विषमं नूनं फलमसंस्कृतम् ।
यद्वयं त्वां जिघांसामस्त्वं चास्मान्कुरुसत्तम ॥ ९.६०.२३ ॥
విధాత నియమించిన ఈ అసమానమైన ఫలితం నిశ్చయంగా అపరిపక్వమైనది; మేము నిన్ను చంపగోరుతున్నాము, నీవు మమ్మల్ని చంపగోరుతున్నావు, ఓ కురుశ్రేష్ఠా.
9.60.24
आत्मनो ह्यपराधेन महद्व्यसनमीहशम् ।
प्राप्तवानसि यल्लोभान्मदाद्बाल्याच्च भारत ॥ ९.६०.२४ ॥
భారతా, నీ స్వంత తప్పిదం వల్ల, లోభం, మదం మరియు బాల్యబుద్ధి వల్ల నువ్వు ఇంతటి మహా విపత్తును పొందావు.
9.60.25
घातयित्वा वयस्यांश्च भ्रातॄनथ पितॄंस्तथा ।
पुत्रान्पौत्रांस्तथा चान्यांस्ततोसि निधनं गतः ॥ ९.६०.२५ ॥
మిత్రులను, సోదరులను, తండ్రులను, కుమారులను, మనవలను, ఇతరులను చంపించి, తరువాత నువ్వు కూడా మరణాన్ని పొందావు.
9.60.26
तवापराधादस्माभिर्भ्रातरस्ते निपातिताः ।
निहता ज्ञातयश्चापि दिष्टं मन्ये दुरत्ययम् ॥ ९.६०.२६ ॥
నీ తప్పిదం వల్లనే మేము నీ సోదరులను పడగొట్టాము; బంధువులు కూడా చంపబడ్డారు. ఇది తప్పించుకోలేని విధి అని నేను భావిస్తున్నాను.
9.60.27
आत्मा न शोचनीयस्ते श्लाघ्यो मृत्युस्तवानघ ।
वयमेवाधुना शोच्याः सर्वावस्थासु कौरव ॥ ९.६०.२७ ॥
పాపరహితుడా, నీ కోసం నీవు దుఃఖించనక్కర్లేదు; నీ మరణం ప్రశంసనీయం. కౌరవా, ఇప్పుడు మేమే అన్ని విధాలుగా దుఃఖించదగినవారం.
9.60.28
कृपणं वर्तयिष्यामस्तैर्हीना बन्धुभिः प्रियैः ।
भ्रातॄणां चैव पुत्राणां तथा वै शोकविह्वलाः ॥ ९.६०.२८ ॥
మనకు ప్రియమైన బంధువులు, సోదరులు, కుమారులు లేక, దుఃఖంతో కలవరపడి మనం దీనంగా జీవిస్తాము.
9.60.29
कथं द्रक्ष्यामि विधवा वधूः शोकपरिप्लुताः ।
त्वमेकः सुस्थितो राजन्स्वर्गे ते निलयो ध्रुवः।
वयं नरकसंज्ञं वै दुःखं प्राप्स्याम दारुणम् ॥ ९.६०.२९ ॥
రాజా, శోకంలో మునిగిన విధవలైన కోడళ్లను నేను ఎలా చూడగలను? నువ్వు ఒక్కడివే సుస్థితిలో ఉన్నావు; నీకు స్వర్గంలో నిశ్చితమైన నివాసం ఉంది. మనం నరకం అనే భయంకర దుఃఖాన్ని పొందుతాం.
9.60.30
स्नुषाश्च प्रस्नुषाश्चैव धृतराष्ट्रस्य विह्वलाः ।
गर्हयिष्यन्ति नो नूनं विधवाः शोककर्शिताः ॥ ९.६०.३० ॥
ధృతరాష్ట్రుని కోడళ్లు, మనుమల భార్యలు, కలతచెంది, విధవలై, శోకంతో కృశించి, నిశ్చయంగా మమ్మల్ని నిందిస్తారు.
9.60.31
एवमुक्त्वा सुदुःखार्तो निशश्वास स पार्थिवः ।
विललाप चिरं चापि धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ९.६०.३१ ॥
ఇలా చెప్పి, తీవ్ర దుఃఖంతో పీడితుడైన ఆ రాజు నిట్టూర్చాడు; ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు చాలసేపు విలపించాడు.