મહાભારત · અધ્યાય 9.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.61.1
अधर्मेण हतं दृष्ट्वा राजानं माधवोत्तमः ।
किमब्रवीत्तदा सूत बलदेवो महाबलः ॥ ९.६१.१ ॥
હે સૂત, અધર્મથી રાજાને હણાયેલો જોઈને માધવોમાં શ્રેષ્ઠ, મહાબળવાન બલદેવે ત્યારે શું કહ્યું?
9.61.2
गदायुद्धविशेषज्ञो गदायुद्धविशारदः ।
कृतवान्रौहिणेयो यत्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ९.६१.२ ॥
ગદાયુદ્ધના વિશેષ નિયમો જાણનાર, ગદાયુદ્ધમાં નિપુણ રૌહિણેયે જે કર્યું તે મને કહે, સંજય.
9.61.3
शिरस्यभिहतं दृष्ट्वा भीमसेनेन ते सुतम् ।
रामः प्रहरतां श्रेष्ठश्चुक्रोध बलवद्बली ॥ ९.६१.३ ॥
ભીમસેને તમારા પુત્રના માથા પર પ્રહાર કર્યો એ જોઈને, પ્રહાર કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ બળવાન રામ અત્યંત ક્રોધે ભરાયા.
9.61.4
ततो मध्ये नरेन्द्राणामूर्ध्वबाहुर्हलायुधः ।
कुर्वन्नार्तस्वरं घोरं धिग्धिग्भीमेत्युवाच ह ॥ ९.६१.४ ॥
ત્યારે રાજાઓની વચ્ચે, હાથ ઊંચા કરીને, હલાયુધ બલરામે ભયંકર આર્તસ્વર કરતાં કહ્યું, "ધિક્કાર, ધિક્કાર ભીમ!"
9.61.5
अहो धिग्यदधो नाभेः प्रहृतं धर्मविग्रहे ।
नैतद्दृष्टं गदायुद्धे कृतवान्यद्वृकोदरः ॥ ९.६१.५ ॥
અરે, ધિક્કાર! ધર્મયુદ્ધમાં નાભિની નીચે પ્રહાર કરાયો! ગદાયુદ્ધમાં આ ક્યારેય જોવામાં આવ્યું નથી — વૃકોદરે આ જ કર્યું.
9.61.6
अधो नाभ्या न हन्तव्यमिति शास्त्रस्य निश्चयः ।
अयं तु शास्त्रमुत्सृज्य स्वच्छन्दात्सम्प्रवर्तते ॥ ९.६१.६ ॥
નાભિની નીચે પ્રહાર ન કરવો, એ શાસ્ત્રનો નિશ્ચિત નિયમ છે. પરંતુ આ શાસ્ત્રને તજીને પોતાની ઇચ્છા મુજબ વર્તે છે.
9.61.7
तस्य तत्तद्ब्रुवाणस्य रोषः समभवन्महान् ।
ततो राजानमालोक्य रोषसंरक्तलोचनः।
बलदेवो महाराज ततो वचनमब्रवीत् ॥ ९.६१.७ ॥
તે એ રીતે બોલતો હતો ત્યારે તેનો મોટો ક્રોધ જાગ્યો. પછી રાજાને જોઈને, ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળા બલદેવે, હે મહારાજ, આ વચન કહ્યું.
9.61.8
न चैष पतितः कृष्ण केवलं मत्समोऽसमः ।
आश्रितस्य तु दौर्बल्यादाश्रयः परिभर्त्स्यते ॥ ९.६१.८ ॥
હે કૃષ્ણ, આ કેવળ પતિત નથી; એ મારા સમાન પણ નથી અને અસમાન પણ નથી. પરંતુ આશ્રિતની દુર્બળતાને કારણે આશ્રયદાતા જ નિંદાશે.
9.61.9
ततो लाङ्गलमुद्यम्य भीममभ्यद्रवद्बली ॥ ९.६१.९ ॥
પછી બળવાન તેણે હળ ઉપાડીને ભીમ તરફ ધસી જવ્યો.
9.61.10
तस्योर्ध्वबाहोः सदृशं रूपमासीन्महात्मनः ।
बहुधातुविचित्रस्य श्वेतस्येव महागिरेः ॥ ९.६१.१० ॥
ઊંચા કરેલા બાહુવાળા તે મહાત્માનું રૂપ અનેક ધાતુઓથી વિચિત્ર એવા શ્વેત મહાપર્વત જેવું હતું.
9.61.11
भ्रातृभिः सहितो वीरैः सार्जुनैरस्त्रकोविदैः ।
न विव्यथे महाराज दृष्ट्वा हलधरं बली ॥ ९.६१.११ ॥
હે મહારાજ, ભાઈઓ સહિત, અર્જુન સહિત, અસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ વીરો સાથે રહેલો બળવાન હલધર બલરામને જોઈને પણ વિચલિત ન થયો.
9.61.12
अथ रामं निजग्राह केशवो विनयान्वितः ।
बाहुभ्यां पीनवृत्ताभ्यां प्रयत्नाद्बलवद्बली ॥ ९.६१.१२ ॥
પછી વિનયી કેશવે પુષ્ટ અને ગોળ બાહુઓ વડે પ્રયત્નપૂર્વક બળથી રામને પકડી લીધો.
9.61.13
सितासितौ यदुवरौ शुशुभातेऽधिकं तदा ।
सङ्गताविव राजेन्द्र कैलासाञ्जनपर्वतौ।
नभोगतौ यथा राजंश्चन्द्रसूर्यौ दिनक्षये ॥ ९.६१.१३ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ત્યારે શ્વેત અને શ્યામ એ બે યદુશ્રેષ્ઠો અત્યંત શોભી ઊઠ્યા, જાણે કૈલાસ અને અંજન પર્વતો એકઠા થયા હોય, અથવા હે રાજા, દિવસના અંતે આકાશમાં ચંદ્ર અને સૂર્ય વિહરતા હોય.
9.61.14
उवाच चैनं संरब्धं शमयन्निव केशवः ॥ ९.६१.१४ ॥
કેશવે ક્રોધિત તેને, જાણે તેને શાંત કરતા હોય તેમ, આ પ્રમાણે કહ્યું.
9.61.15
आत्मवृद्धिर्मित्रवृद्धिर्मित्रमित्रोदयस्तथा ।
विपरीतं द्विषत्स्वेतत्षड्विधा वृद्धिरात्मनः ॥ ९.६१.१५ ॥
પોતાની વૃદ્ધિ, મિત્રોની વૃદ્ધિ, મિત્રના મિત્રનો ઉદય, અને તેવી જ રીતે તેનાથી વિપરીત શત્રુઓમાં હોય છે; પોતાની વૃદ્ધિ છ પ્રકારની છે.
9.61.16
आत्मन्यपि च मित्रे च विपरीतं यदा भवेत् ।
तदा विद्यान्मनोग्लानिमाशु शान्तिकरो भवेत् ॥ ९.६१.१६ ॥
જ્યારે પોતાનામાં અને મિત્રમાં પણ તેનાથી વિપરીત થાય, ત્યારે મનની ગ્લાનિ જાણવી; તે સમયે શીઘ્ર શાંતિ લાવનાર થવું જોઈએ.
9.61.17
अस्माकं सहजं मित्रं पाण्डवाः शुद्धपौरुषाः ।
स्वकाः पितृष्वसुः पुत्रास्ते परैर्निकृता भृशम् ॥ ९.६१.१७ ॥
શુદ્ધ પરાક્રમી પાંડવો અમારા સ્વાભાવિક મિત્રો છે; તેઓ અમારી ફોઈના પોતાના પુત્રો છે, જેમને અન્યોએ અત્યંત દગો દીધો છે.
9.61.18
प्रतिज्ञापालनं धर्मः क्षत्रियस्येति वेत्थ तत् ॥ ९.६१.१८ ॥
પ્રતિજ્ઞાનું પાલન કરવું એ ક્ષત્રિયનો ધર્મ છે, એ તું જાણે છે.
9.61.19
सुयोधनस्य गदया भक्ताऽस्म्यूरू महाहवे ।
इति पूर्वं प्रतिज्ञातं भीमेन हि सभातले ॥ ९.६१.१९ ॥
મહાયુદ્ધમાં ગદાથી સુયોધનની જાંઘો હું ભાંગીશ — આ પ્રતિજ્ઞા ભીમે પહેલાં સભામાં કરી હતી.
9.61.20
मैत्रेयेणाभिशप्तश्च पूर्वमेव महार्षिणा ।
ऊरू ते भेत्स्यते भीमो गदयेति परन्तप।
अतो दोषं न पश्यामि मा क्रुध्यस्व प्रलम्बहन् ॥ ९.६१.२० ॥
મૈત્રેય મહર્ષિએ પહેલેથી તને શાપ આપ્યો હતો કે ભીમ ગદાથી તારી જાંઘો તોડશે. હે શત્રુતાપક, તેથી મને એમાં દોષ દેખાતો નથી; હે પ્રલંબહંતા, ક્રોધ ન કર.
9.61.21
यौनः स्वैः सुखहार्दैश्च सम्बन्धः सह पाण्डवैः ।
तेषां वृद्ध्या हि वृद्धिर्नो मा क्रुधः पुरुषर्षभ ॥ ९.६१.२१ ॥
પાંડવો સાથેનો આપણો સંબંધ સ્વજનો વચ્ચેના પ્રેમ અને સુખથી જોડાયેલો છે. તેમની વૃદ્ધિમાં જ આપણી વૃદ્ધિ છે; હે પુરુષર્ષભ, ક્રોધ ન કર.
9.61.22
वासुदेववचः श्रुत्वा सीरभृत्प्राह धर्मवित् ॥ ९.६१.२२ ॥
વાસુદેવનાં વચન સાંભળીને હળ ધારણ કરનાર, ધર્મજ્ઞ બલરામ બોલ્યા.
9.61.23
धर्मश्च धारितः सद्भिः स च द्वाभ्यां नियच्छति ।
अर्थश्चाप्यतिलुब्धस्य कामश्चातिप्रसङ्गिणः ॥ ९.६१.२३ ॥
સજ્જનોએ ધારણ કરેલો ધર્મ જ એ બંનેને (અર્થ અને કામ) નિયંત્રિત કરે છે. અતિ લોભીનો અર્થ અને અતિ આસક્તનો કામ પણ ધર્મથી જ સંયમિત થાય છે.
9.61.24
धर्मार्थौ धर्मकामौ च कामार्थौ चाप्यपीडयन् ।
धर्मार्थकामान्योऽभ्येति सोत्यन्तं सुखमश्नुते ॥ ९.६१.२४ ॥
ધર્મ-અર્થ, ધર્મ-કામ અને કામ-અર્થ એકબીજાને પીડા આપતા નથી. ધર્મ, અર્થ અને કામથી પર જનાર પરમ સુખ પામે છે.
9.61.25
तदिदं व्याकुलं सर्वं कृतं धर्मस्य पीडनात् ।
भीमसेनेन गोविन्द कामं त्वं तु यथाऽऽत्थ माम् ॥ ९.६१.२५ ॥
હે ગોવિંદ, ભીમસેને ધર્મને પીડીને આ બધું અસ્તવ્યસ્ત કરી નાખ્યું; તમે મને જેમ કહ્યું તેમ જ થાઓ.
9.61.26
अरोषणो हि धर्मात्मा सततं धर्मवत्सलः ।
भवान्प्रख्यायते लोके तस्मात्संशाम्य मा क्रुधः ॥ ९.६१.२६ ॥
તમે ક્રોધરહિત, ધર્માત્મા અને હંમેશાં ધર્મપ્રેમી તરીકે જગતમાં પ્રસિદ્ધ છો; તેથી શાંત થાઓ, ક્રોધ ન કરો.
9.61.27
प्राप्तं कलियुगं विद्वि प्रतिज्ञां पाण्डवस्य च ।
आनृण्यं यातु वैरस्य प्रतिज्ञायाश्च पाण्डवः।
ततः पुरुषशार्दूलो हत्वा नैकृतिकं रणे ॥ ९.६१.२७ ॥
કળિયુગ આવી ગયો છે એમ જાણ; પાંડવ પોતાની પ્રતિજ્ઞા અને વૈરના ઋણથી મુક્ત થાઓ. પછી પુરુષશાર્દૂલ યુદ્ધમાં તે કપટીને મારીને...
9.61.28
निकृत्या निकृतिप्रज्ञं यो हन्याद्वैरिणं रणे ।
अधर्मो विद्यते नात्र यद्भीमो हतवान्रिपुम् ॥ ९.६१.२८ ॥
યુદ્ધમાં છળથી છળબુદ્ધિવાળા વૈરીને જે છળથી મારે, તેમાં અધર્મ નથી; કારણ કે ભીમે શત્રુને માર્યો.
9.61.29
युध्यमानं रणे वीरं कुरुवृष्णियशस्करम् ।
अनेन कर्णः सन्दिष्टः पृष्ठतो धनुरच्छिनत् ॥ ९.६१.२९ ॥
યુદ્ધમાં લડતા, કુરુ-વૃષ્ણિ વંશનું યશ વધારનાર વીરનું ધનુષ, આનાથી પ્રેરિત કર્ણે પાછળથી કાપ્યું.
9.61.30
ततः सञ्छिन्नधन्वानं विरथं पौरुषे स्थितम् ।
व्यायुधीकृत्य बहवः सौभद्रमपलायिनम् ॥ ९.६१.३० ॥
પછી ધનુષ કપાયેલા, રથવિહોણા, પુરુષાર્થમાં સ્થિર, નાસી ન જનારા સૌભદ્રને ઘણાએ શસ્ત્રવિહીન કર્યો.
9.61.31
जन्मप्रभृति लुब्धश्च पापात्मा चैष दुर्मतिः ।
निहतो भीमसेनेन दुर्बुद्धिः कुलपांसनः ॥ ९.६१.३१ ॥
જન્મથી જ લોભી અને પાપી સ્વભાવનો આ દુર્મતિ, કુળનો કલંક દુર્બુદ્ધિ ભીમસેનના હાથે માર્યો ગયો.
9.61.32
प्रतिज्ञां भीमसेनेन त्रयोदशसमार्जिताम् ।
किमर्थं नाभिजानाति युध्यमानो हि शत्रुभिः ॥ ९.६१.३२ ॥
ભીમસેને તેર વર્ષ સુધી સેવેલી પ્રતિજ્ઞા, શત્રુઓ સાથે લડતાં પણ તે કેમ યાદ નથી કરતો?
9.61.33
ऊर्ध्वमाक्रम्य वेगेन जिघांसन्तं वृकोदरः ।
बिभेद गदया चोरू न स्थाने न च मण्डले ॥ ९.६१.३३ ॥
ઊંચે વેગથી કૂદીને મારવા ઇચ્છતા વૃકોદરે ગદાથી તેની જાંઘો પર પ્રહાર કર્યો; યોગ્ય સ્થાને નહીં, રણમંડળમાં પણ નહીં.
9.61.34
धर्मच्छलमिमं श्रुत्वा केशवात्स विशाम्पते ।
नैव प्रीतमाना रामो वचनं प्राह संसदि ॥ ९.६१.३४ ॥
હે રાજન! કેશવ પાસેથી આ ધર્મછળની વાત સાંભળીને રામ પ્રસન્ન ન થયા અને સભામાં બોલ્યા.
9.61.35
हत्वाऽधर्मेण राजानं धर्मात्मानं सुयोधनम् ।
जिह्मयोधीति लोकेऽस्मिन्ख्यातिं यास्यति पाण्डवः ॥ ९.६१.३५ ॥
ધર્માત્મા રાજા સુયોધનને અધર્મથી મારીને, આ પાંડવ આ લોકમાં 'કુટિલ યોદ્ધા' નામની ખ્યાતિ પામશે.
9.61.36
दुर्योधनोऽपि धर्मात्मा गतिं यास्यति शाश्वतीम् ।
ऋजुयोधी हतो राजा धर्मराष्ट्रो नराधिपः ॥ ९.६१.३६ ॥
ધર્માત્મા દુર્યોધન પણ શાશ્વત ગતિ પામશે; સીધું યુદ્ધ કરનાર આ રાજા, ધર્મરાષ્ટ્રનો સ્વામી, નરાધિપ માર્યો ગયો.
9.61.37
युद्धदीक्षां प्रविश्याजौ रणयज्ञं वितत्य च ।
हुत्वाऽऽत्मानममित्राग्नौ प्राप चावभृथं यशः।
स्वर्गं गन्ता महाराजः ससुहृज्ज्ञातिबान्धवः ॥ ९.६१.३७ ॥
યુદ્ધદીક્ષા ધારણ કરીને, રણયજ્ઞ વિસ્તારીને, શત્રુરૂપી અગ્નિમાં પોતાને જ આહુતિ આપીને તેણે યશ અને અવભૃથ સ્નાન પ્રાપ્ત કર્યા; મહારાજ મિત્રો, જ્ઞાતિઓ અને બાંધવો સહિત સ્વર્ગમાં જશે.
9.61.38
इत्युक्त्वा रथमास्थाय रौहिणेयः प्रतापवान् ।
श्वेताभ्रशिखराकारः प्रययौ द्वारकां प्रति ॥ ९.६१.३८ ॥
આમ કહીને, રથ પર આરૂઢ થઈને, સફેદ મેઘશિખર જેવો પ્રતાપી રૌહિણેય દ્વારકા તરફ ચાલ્યો.
9.61.39
पाञ्चालाश्च सवार्ष्णेयाः पाण्डवाश्च विशाम्पते ।
रामे द्वारवतीं याते नातिप्रमनसोऽभवन् ॥ ९.६१.३९ ॥
હે પ્રજાપતિ! રામ દ્વારવતી ગયા પછી પાંચાલ, વૃષ્ણિઓ અને પાંડવો અત્યંત પ્રસન્ન રહ્યા નહિ.
9.61.40
ततो युधिष्ठिरं दीनं चिन्तापरमधोमुखम् ।
शोकोपहतसङ्कल्पं वासुदेवोऽब्रवीदिदम् ॥ ९.६१.४० ॥
ત્યારે શોકથી સંકલ્પ હણાયેલા, ચિંતામાં ડૂબેલા, નીચું મોઢું કરેલા દીન યુધિષ્ઠિરને વાસુદેવે આ કહ્યું.
9.61.41
धर्मराज किमर्थं त्वमधर्ममनुमन्यसे ।
हतबन्धोर्यदेतस्य पतितस्य विचेतसः ॥ ९.६१.४१ ॥
હે ધર્મરાજ! બંધુઓ હણાયેલા, પડેલા, વિવેક ગુમાવેલા આ માટે તું શા માટે અધર્મને માન્યતા આપે છે?
9.61.42
दुर्योधनस्य भीमेन मृद्यमानं शिरः पदा ।
उपप्रेक्षसि कस्मात्त्वं धर्मज्ञः सन्नराधिप ॥ ९.६१.४२ ॥
ભીમના પગ નીચે દુર્યોધનનું માથું કચડાઈ રહ્યું છે; હે નરાધિપ, ધર્મજ્ઞ હોવા છતાં તું તે કેમ જુએ છે?
9.61.43
न ममैतत्प्रियं कृष्ण यद्राजानं वृकोदरः ।
पदा मूर्ध्न्यस्पृशत्क्रोधान्न च हृष्ये कुलक्षये ॥ ९.६१.४३ ॥
હે કૃષ્ણ, ભીમે ક્રોધથી રાજાના માથાને પગ વડે સ્પર્શ્યું, તે મને પ્રિય નથી; કુળના ક્ષયમાં હું આનંદ પામતો નથી.
9.61.44
निकृत्या निकृता नित्यं धृतराष्ट्रसुतैर्वयम् ।
बहूनि परुषाण्युक्त्वा वनं प्रस्थापिता वयम् ॥ ९.६१.४४ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ કપટથી હંમેશા અમને છેતર્યા; ઘણાં કઠોર વચનો કહીને અમને વનમાં મોકલ્યા.
9.61.45
भीमसेनस्य तद्दुःखमतीव हृदि वर्तते ।
इति सञ्चिन्त्य वार्ष्णेय मयैतत्समुपेक्षितम् ॥ ९.६१.४५ ॥
ભીમસેનના હૃદયમાં તે દુઃખ અતિશય છે; હે વાર્ષ્ણેય, આ વિચારીને મેં તેની ઉપેક્ષા કરી.
9.61.46
तस्माद्धत्वाऽकृतप्रज्ञं लुब्धं कामवशानुगम् ।
लभतां पाण्डवः कामं धर्मोऽधर्मोऽथवा कृतः ॥ ९.६१.४६ ॥
તેથી અવિવેકી, લોભી, કામને વશ થઈને ચાલનારને મારીને પાંડવ પોતાની ઇચ્છા પામે; તે ધર્મ હો કે અધર્મ.
9.61.47
इत्युक्तवति कौन्तेये धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
वासुदेवो महाबाहुर्युधिष्ठिरमभाषत।
काममस्त्वेतदिति वै कृच्छ्राद्यदुकुलोद्वहः ॥ ९.६१.४७ ॥
કુંતીપુત્ર ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે એમ કહ્યું ત્યારે મહાબાહુ વાસુદેવે યુધિષ્ઠિરને કહ્યું; યદુકુળનો ધુરંધર મુશ્કેલીથી બોલ્યો, 'એમ જ થાઓ.'
9.61.48
इत्युक्त्वा वासुदेवोऽपि वायुपुत्रप्रियेप्सया ।
अन्वमोदत तत्सर्वं यद्भीमेन कृतं युधि ॥ ९.६१.४८ ॥
એમ કહીને વાયુપુત્ર ભીમને પ્રિય કરવાની ઇચ્છાથી વાસુદેવે પણ યુદ્ધમાં ભીમે જે કર્યું તે સર્વનું અનુમોદન કર્યું.
9.61.49
अर्जुनोऽपि महाबाहुरप्रीतेनान्तरात्मना ।
नोवाच किञ्चिद्वचनं भ्रातरं साध्वसाधु वा ॥ ९.६१.४९ ॥
મહાબાહુ અર્જુને પણ અપ્રસન્ન અંતરાત્માથી પોતાના ભાઈને સારું કે ખરાબ કંઈ પણ કહ્યું નહીં.
9.61.50
भीमसेनोऽपि हत्वाऽऽजौ तव पुत्रममर्षणः ।
अभिवाद्याग्रतः स्थित्वा सम्प्रहृष्टः कृताञ्जलिः ॥ ९.६१.५० ॥
યુદ્ધમાં તમારા પુત્રને મારનાર ભીમસેને પણ ક્રોધી હોવા છતાં આગળ ઊભા રહી પ્રણામ કર્યા અને અતિ હર્ષથી હાથ જોડ્યા.
9.61.51
प्रोवाच सुमहातेजा धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
हर्षादुत्फुल्लनयनो जितकाशी विशाम्पते ॥ ९.६१.५१ ॥
અતિ તેજસ્વી તેણે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને કહ્યું — હર્ષથી પહોળી આંખોવાળા, વિજયી થઈને, હે પ્રજાપતિ.
9.61.52
तवाद्य पृथिवी सर्वा क्षेमा निहतकण्टका ।
तां प्रशाधि महाराज स्वधर्ममनुपालय ॥ ९.६१.५२ ॥
આજે તમારી આ સમગ્ર પૃથ્વી કાંટા નષ્ટ થઈને સુરક્ષિત થઈ છે. હે મહારાજ, તેના પર શાસન કરો અને તમારા સ્વધર્મનું પાલન કરો.
9.61.53
यस्तु कर्ताऽस्य वैरस्य निकृत्या निकृतिप्रियः ।
सोऽयं विनिहतः शेते पृथिव्यं पृथिवीपते ॥ ९.६१.५३ ॥
આ વૈરનો કર્તા, કપટપ્રિય, તે જ આ માર્યો જઈ પૃથ્વી પર પડ્યો છે, હે પૃથ્વીપતિ.
9.61.54
दुःशासनप्रभृतयः सर्वे ते चोग्रवादिनः ।
राधेयः शकुनिश्चैव हताश्च तव शत्रवः ॥ ९.६१.५४ ॥
દુઃશાસન વગેરે કઠોર વચન બોલનારા સૌ, રાધેય (કર્ણ) અને શકુનિ પણ, અને તમારા બધા શત્રુઓ માર્યા ગયા.
9.61.55
सेयं रत्नसमाकीर्णा मही सवनपर्वता ।
उपावृत्ता महाराज त्वामद्य निहतद्विषम् ॥ ९.६१.५५ ॥
હે મહારાજ, રત્નોથી ભરેલી આ પૃથ્વી, વનો અને પર્વતો સહિત, આજે તમારા શત્રુઓ હણાયા હોવાથી તમારી તરફ વળી છે.
9.61.56
गतो वैरस्य निधनं हतो राजा सुयोधनः ।
कृष्णस्य मतमास्थाय विजितेयं वसुन्धरा ॥ ९.६१.५६ ॥
વૈરનો અંત આવ્યો; રાજા સુયોધન હણાયો; કૃષ્ણનો મત અનુસરીને આ પૃથ્વી જીતાઈ.
9.61.57
दिष्ट्या गतस्त्वमानृण्यं मातुः कोपस्य चोभयोः ।
दिष्ट्या जयसि दुर्धर्ष दिष्ट्या शत्रुर्निपातितः ॥ ९.६१.५७ ॥
સદ્ભાગ્યે તમે માતાના અને બંનેના ક્રોધના ઋણમાંથી મુક્ત થયા; સદ્ભાગ્યે, હે દુર્ધર્ષ, તમે જીતી રહ્યા છો; સદ્ભાગ્યે શત્રુ પાડી દેવાયો.