മഹാഭാരതം · അധ്യായം 9.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.61.1
अधर्मेण हतं दृष्ट्वा राजानं माधवोत्तमः ।
किमब्रवीत्तदा सूत बलदेवो महाबलः ॥ ९.६१.१ ॥
സൂതാ, അധർമ്മത്താൽ രാജാവ് വധിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ടപ്പോൾ മാധവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മഹാബലൻ ബലദേവൻ എന്തു പറഞ്ഞു?
9.61.2
गदायुद्धविशेषज्ञो गदायुद्धविशारदः ।
कृतवान्रौहिणेयो यत्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ९.६१.२ ॥
ഗദായുദ്ധത്തിലെ വിശേഷനിയമങ്ങൾ അറിയുന്നവനും ഗദായുദ്ധവിദഗ്ധനുമായ രൗഹിണേയൻ ചെയ്തത് എന്നോടു പറയൂ, സഞ്ജയ.
9.61.3
शिरस्यभिहतं दृष्ट्वा भीमसेनेन ते सुतम् ।
रामः प्रहरतां श्रेष्ठश्चुक्रोध बलवद्बली ॥ ९.६१.३ ॥
ഭീമസേനൻ നിന്റെ പുത്രന്റെ ശിരസ്സിൽ അടിച്ചത് കണ്ടപ്പോൾ, പ്രഹരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബലവാൻ രാമൻ അത്യന്തം കോപിച്ചു.
9.61.4
ततो मध्ये नरेन्द्राणामूर्ध्वबाहुर्हलायुधः ।
कुर्वन्नार्तस्वरं घोरं धिग्धिग्भीमेत्युवाच ह ॥ ९.६१.४ ॥
അപ്പോൾ രാജാക്കന്മാർക്കിടയിൽ, കൈകൾ ഉയർത്തി, കലപ്പായുധനായ ബലരാമൻ ഭയങ്കരമായ വേദനാസ്വരമുയർത്തി "ധിക്ക്, ധിക്ക് ഭീമാ!" എന്ന് പറഞ്ഞു.
9.61.5
अहो धिग्यदधो नाभेः प्रहृतं धर्मविग्रहे ।
नैतद्दृष्टं गदायुद्धे कृतवान्यद्वृकोदरः ॥ ९.६१.५ ॥
അയ്യോ, ധിക്ക്! ധർമ്മയുദ്ധത്തിൽ പൊക്കിളിനു താഴെ അടിക്കപ്പെട്ടു! ഗദായുദ്ധത്തിൽ ഇത് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല — വൃകോദരൻ ചെയ്തതിതാണ്.
9.61.6
अधो नाभ्या न हन्तव्यमिति शास्त्रस्य निश्चयः ।
अयं तु शास्त्रमुत्सृज्य स्वच्छन्दात्सम्प्रवर्तते ॥ ९.६१.६ ॥
നാഭിക്ക് താഴെ അടിക്കരുത് എന്നത് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ നിശ്ചിതനിയമമാണ്. എന്നാൽ ഇവൻ ശാസ്ത്രം ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വേച്ഛപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
9.61.7
तस्य तत्तद्ब्रुवाणस्य रोषः समभवन्महान् ।
ततो राजानमालोक्य रोषसंरक्तलोचनः।
बलदेवो महाराज ततो वचनमब्रवीत् ॥ ९.६१.७ ॥
അവൻ അങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ അവനിൽ മഹത്തായ കോപം ഉയർന്നു. പിന്നെ രാജാവിനെ നോക്കി, കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ ബലദേവൻ, മഹാരാജാവേ, ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
9.61.8
न चैष पतितः कृष्ण केवलं मत्समोऽसमः ।
आश्रितस्य तु दौर्बल्यादाश्रयः परिभर्त्स्यते ॥ ९.६१.८ ॥
കൃഷ്ണാ, ഇവൻ കേവലം പതിതനല്ല; ഇവൻ എനിക്കു സമനോ അസമനോ അല്ല. എന്നാൽ ആശ്രിതന്റെ ദൗർബല്യത്താൽ ആശ്രയം നൽകുന്നവൻ തന്നെ നിന്ദിക്കപ്പെടും.
9.61.9
ततो लाङ्गलमुद्यम्य भीममभ्यद्रवद्बली ॥ ९.६१.९ ॥
പിന്നെ ബലവാനായവൻ കലപ്പ ഉയർത്തി ഭീമനെ നേരെ പാഞ്ഞു.
9.61.10
तस्योर्ध्वबाहोः सदृशं रूपमासीन्महात्मनः ।
बहुधातुविचित्रस्य श्वेतस्येव महागिरेः ॥ ९.६१.१० ॥
ഉയർത്തിയ ബാഹുക്കളുള്ള ആ മഹാത്മാവിന്റെ രൂപം പല ധാതുക്കളാൽ വിചിത്രമായ വെളുത്ത മഹാപർവതത്തിനു സമാനമായിരുന്നു.
9.61.11
भ्रातृभिः सहितो वीरैः सार्जुनैरस्त्रकोविदैः ।
न विव्यथे महाराज दृष्ट्वा हलधरं बली ॥ ९.६१.११ ॥
മഹാരാജാവേ, സഹോദരന്മാരോടും അർജുനനോടും അസ്ത്രവിദ്യാനിപുണരായ വീരന്മാരോടും കൂടിയ ബലവാൻ, കലപ്പയേന്തിയവനെ കണ്ടിട്ടും വ്യാകുലപ്പെട്ടില്ല.
9.61.12
अथ रामं निजग्राह केशवो विनयान्वितः ।
बाहुभ्यां पीनवृत्ताभ्यां प्रयत्नाद्बलवद्बली ॥ ९.६१.१२ ॥
പിന്നെ വിനയാന്വിതനായ കേശവൻ, തടിച്ചുരുണ്ട തന്റെ ഇരു ബാഹുക്കളാൽ പ്രയത്നത്തോടെ ബലമായി ബലരാമനെ പിടിച്ചു.
9.61.13
सितासितौ यदुवरौ शुशुभातेऽधिकं तदा ।
सङ्गताविव राजेन्द्र कैलासाञ्जनपर्वतौ।
नभोगतौ यथा राजंश्चन्द्रसूर्यौ दिनक्षये ॥ ९.६१.१३ ॥
രാജേന്ദ്രാ, അപ്പോൾ വെളുത്തവനും കറുത്തവനുമായ ആ രണ്ട് യാദവശ്രേഷ്ഠന്മാരും അത്യധികം തിളങ്ങി; കൈലാസവും അഞ്ജനപർവ്വതവും ഒന്നിച്ചുചേർന്നതുപോലെ, രാജാവേ, സന്ധ്യയിൽ ആകാശത്ത് ചന്ദ്രനും സൂര്യനും സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ.
9.61.14
उवाच चैनं संरब्धं शमयन्निव केशवः ॥ ९.६१.१४ ॥
കേശവൻ കോപാകുലനായ അദ്ദേഹത്തോട്, അദ്ദേഹത്തെ ശാന്തനാക്കുന്നതുപോലെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
9.61.15
आत्मवृद्धिर्मित्रवृद्धिर्मित्रमित्रोदयस्तथा ।
विपरीतं द्विषत्स्वेतत्षड्विधा वृद्धिरात्मनः ॥ ९.६१.१५ ॥
സ്വന്തം വളർച്ച, മിത്രങ്ങളുടെ വളർച്ച, മിത്രത്തിന്റെ മിത്രത്തിന്റെ ഉദയം, അതുപോലെതന്നെ ഇവയുടെ വിപരീതം ശത്രുക്കളിലുണ്ട്; സ്വന്തം വളർച്ച ആറുവിധമാണ്.
9.61.16
आत्मन्यपि च मित्रे च विपरीतं यदा भवेत् ।
तदा विद्यान्मनोग्लानिमाशु शान्तिकरो भवेत् ॥ ९.६१.१६ ॥
സ്വയത്തിലും മിത്രത്തിലും അതിന്റെ വിപരീതം സംഭവിക്കുമ്പോൾ മനോദുഃഖം ഉണ്ടാകുമെന്ന് അറിയണം; അപ്പോൾ വേഗത്തിൽ ശാന്തി വരുത്തുന്നവനാകണം.
9.61.17
अस्माकं सहजं मित्रं पाण्डवाः शुद्धपौरुषाः ।
स्वकाः पितृष्वसुः पुत्रास्ते परैर्निकृता भृशम् ॥ ९.६१.१७ ॥
ശുദ്ധവീര്യരായ പാണ്ഡവർ ഞങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക മിത്രങ്ങളാണ്; അവർ ഞങ്ങളുടെ അമ്മായിയുടെ സ്വന്തം പുത്രന്മാരാണ്, മറ്റുള്ളവരാൽ അത്യധികം ദ്രോഹിക്കപ്പെട്ടവർ.
9.61.18
प्रतिज्ञापालनं धर्मः क्षत्रियस्येति वेत्थ तत् ॥ ९.६१.१८ ॥
പ്രതിജ്ഞ പാലിക്കുന്നതാണ് ക്ഷത്രിയന്റെ ധർമ്മം എന്ന് നീ അറിയുന്നു.
9.61.19
सुयोधनस्य गदया भक्ताऽस्म्यूरू महाहवे ।
इति पूर्वं प्रतिज्ञातं भीमेन हि सभातले ॥ ९.६१.१९ ॥
മഹായുദ്ധത്തിൽ ഗദകൊണ്ട് സുയോധനന്റെ തുടകൾ ഞാൻ തകർക്കും — ഈ പ്രതിജ്ഞ ഭീമൻ മുമ്പ് സഭയിൽ ചെയ്തിരുന്നു.
9.61.20
मैत्रेयेणाभिशप्तश्च पूर्वमेव महार्षिणा ।
ऊरू ते भेत्स्यते भीमो गदयेति परन्तप।
अतो दोषं न पश्यामि मा क्रुध्यस्व प्रलम्बहन् ॥ ९.६१.२० ॥
മൈത്രേയ മഹർഷി മുമ്പേ നിന്നെ ശപിച്ചിരുന്നു: ഭീമൻ ഗദകൊണ്ട് നിന്റെ തുടകൾ തകർക്കും. ശത്രുതാപകനേ, ഇതിൽ ഞാൻ തെറ്റ് കാണുന്നില്ല; പ്രലംബഹന്താവേ, കോപിക്കരുത്.
9.61.21
यौनः स्वैः सुखहार्दैश्च सम्बन्धः सह पाण्डवैः ।
तेषां वृद्ध्या हि वृद्धिर्नो मा क्रुधः पुरुषर्षभ ॥ ९.६१.२१ ॥
പാണ്ഡവരുമായുള്ള നമ്മുടെ ബന്ധം സ്വജനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സ്നേഹവും സുഖവും നിറഞ്ഞതാണ്. അവരുടെ വളർച്ചയിലാണ് നമ്മുടെ വളർച്ച; പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, കോപിക്കരുത്.
9.61.22
वासुदेववचः श्रुत्वा सीरभृत्प्राह धर्मवित् ॥ ९.६१.२२ ॥
വാസുദേവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കലപ്പ ധരിച്ച, ധർമ്മജ്ഞനായ ബലരാമൻ പറഞ്ഞു.
9.61.23
धर्मश्च धारितः सद्भिः स च द्वाभ्यां नियच्छति ।
अर्थश्चाप्यतिलुब्धस्य कामश्चातिप्रसङ्गिणः ॥ ९.६१.२३ ॥
സജ്ജനങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന ധർമ്മം തന്നെ ആ രണ്ടിനെയും (അർത്ഥം, കാമം) നിയന്ത്രിക്കുന്നു. അത്യാഗ്രഹിയുടെ അർത്ഥവും അമിതാസക്തന്റെ കാമവും ധർമ്മത്താൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു.
9.61.24
धर्मार्थौ धर्मकामौ च कामार्थौ चाप्यपीडयन् ।
धर्मार्थकामान्योऽभ्येति सोत्यन्तं सुखमश्नुते ॥ ९.६१.२४ ॥
ധർമ്മ-അർത്ഥം, ധർമ്മ-കാമം, കാമ-അർത്ഥം ഇവ പരസ്പരം ഉപദ്രവിക്കുന്നില്ല. ധർമ്മ, അർത്ഥ, കാമങ്ങളെ കടന്നുപോകുന്നവൻ പരമസുഖം നേടുന്നു.
9.61.25
तदिदं व्याकुलं सर्वं कृतं धर्मस्य पीडनात् ।
भीमसेनेन गोविन्द कामं त्वं तु यथाऽऽत्थ माम् ॥ ९.६१.२५ ॥
ഗോവിന്ദാ, ഭീമസേനൻ ധർമ്മത്തെ പീഡിപ്പിച്ച് ഇതെല്ലാം താറുമാറാക്കി; നീ എന്നോട് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ ആകട്ടെ.
9.61.26
अरोषणो हि धर्मात्मा सततं धर्मवत्सलः ।
भवान्प्रख्यायते लोके तस्मात्संशाम्य मा क्रुधः ॥ ९.६१.२६ ॥
നീ കോപമില്ലാത്തവനും ധർമ്മാത്മാവും എപ്പോഴും ധർമ്മത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നവനുമായി ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാണ്; അതിനാൽ ശാന്തനാവുക, കോപിക്കരുത്.
9.61.27
प्राप्तं कलियुगं विद्वि प्रतिज्ञां पाण्डवस्य च ।
आनृण्यं यातु वैरस्य प्रतिज्ञायाश्च पाण्डवः।
ततः पुरुषशार्दूलो हत्वा नैकृतिकं रणे ॥ ९.६१.२७ ॥
കലിയുഗം വന്നുവെന്ന് അറിയുക; പാണ്ഡവൻ തന്റെ പ്രതിജ്ഞയും വൈരത്തിന്റെ കടവും തീർക്കട്ടെ. അപ്പോൾ പുരുഷശാർദൂലൻ യുദ്ധത്തിൽ ആ വഞ്ചകനെ കൊന്ന്...
9.61.28
निकृत्या निकृतिप्रज्ञं यो हन्याद्वैरिणं रणे ।
अधर्मो विद्यते नात्र यद्भीमो हतवान्रिपुम् ॥ ९.६१.२८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ വഞ്ചനയാൽ വഞ്ചകബുദ്ധിയുള്ള ശത്രുവിനെ വഞ്ചനയാൽ കൊല്ലുന്നവന് അധർമ്മമില്ല; ഭീമൻ ശത്രുവിനെ കൊന്നു.
9.61.29
युध्यमानं रणे वीरं कुरुवृष्णियशस्करम् ।
अनेन कर्णः सन्दिष्टः पृष्ठतो धनुरच्छिनत् ॥ ९.६१.२९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പൊരുതുന്ന, കുരു-വൃഷ്ണി വംശങ്ങൾക്ക് യശസ്സു നൽകിയ വീരന്റെ വില്ല്, ഇവനാൽ പ്രേരിതനായ കർണ്ണൻ പിന്നിൽനിന്ന് മുറിച്ചു.
9.61.30
ततः सञ्छिन्नधन्वानं विरथं पौरुषे स्थितम् ।
व्यायुधीकृत्य बहवः सौभद्रमपलायिनम् ॥ ९.६१.३० ॥
പിന്നീട് വില്ല് മുറിഞ്ഞ്, രഥമില്ലാതെ, പൗരുഷത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്ന, ഓടിപ്പോകാത്ത സൗഭദ്രനെ പലരും ആയുധരഹിതനാക്കി.
9.61.31
जन्मप्रभृति लुब्धश्च पापात्मा चैष दुर्मतिः ।
निहतो भीमसेनेन दुर्बुद्धिः कुलपांसनः ॥ ९.६१.३१ ॥
ജന്മം മുതൽ അത്യാഗ്രഹിയും പാപസ്വഭാവിയുമായ ഈ ദുർമതി, കുലത്തിന് അപമാനമായ ദുർബുദ്ധി, ഭീമസേനനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
9.61.32
प्रतिज्ञां भीमसेनेन त्रयोदशसमार्जिताम् ।
किमर्थं नाभिजानाति युध्यमानो हि शत्रुभिः ॥ ९.६१.३२ ॥
ഭീമസേനൻ പതിമൂന്നു വർഷമായി പോറ്റിയ പ്രതിജ്ഞ, ശത്രുക്കളോട് പൊരുതുമ്പോൾ ഇവൻ എന്തുകൊണ്ട് ഓർക്കുന്നില്ല?
9.61.33
ऊर्ध्वमाक्रम्य वेगेन जिघांसन्तं वृकोदरः ।
बिभेद गदया चोरू न स्थाने न च मण्डले ॥ ९.६१.३३ ॥
മുകളിലേക്ക് വേഗത്തിൽ ചാടി കൊല്ലാനാഗ്രഹിച്ച വൃകോദരൻ, ഗദകൊണ്ട് അവന്റെ തുടകളിൽ അടിച്ചു; ശരിയായ സ്ഥാനത്തോ യുദ്ധമണ്ഡലത്തിലോ അല്ല.
9.61.34
धर्मच्छलमिमं श्रुत्वा केशवात्स विशाम्पते ।
नैव प्रीतमाना रामो वचनं प्राह संसदि ॥ ९.६१.३४ ॥
രാജാവേ! കേശവനിൽ നിന്ന് ഈ ധർമ്മച്ഛലത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ട്, രാമൻ സന്തോഷിക്കാതെ സഭയിൽ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
9.61.35
हत्वाऽधर्मेण राजानं धर्मात्मानं सुयोधनम् ।
जिह्मयोधीति लोकेऽस्मिन्ख्यातिं यास्यति पाण्डवः ॥ ९.६१.३५ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ രാജാവ് സുയോധനനെ അധർമ്മത്താൽ വധിച്ച്, ഈ പാണ്ഡവൻ ഈ ലോകത്തിൽ 'വക്രയോദ്ധാവ്' എന്ന കീർത്തി നേടും.
9.61.36
दुर्योधनोऽपि धर्मात्मा गतिं यास्यति शाश्वतीम् ।
ऋजुयोधी हतो राजा धर्मराष्ट्रो नराधिपः ॥ ९.६१.३६ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ ദുര്യോധനനും ശാശ്വതമായ ഗതി പ്രാപിക്കും; നേരായി പൊരുതിയ ഈ രാജാവ്, ധർമ്മരാഷ്ട്രത്തിന്റെ അധിപൻ, നരാധിപൻ, വധിക്കപ്പെട്ടു.
9.61.37
युद्धदीक्षां प्रविश्याजौ रणयज्ञं वितत्य च ।
हुत्वाऽऽत्मानममित्राग्नौ प्राप चावभृथं यशः।
स्वर्गं गन्ता महाराजः ससुहृज्ज्ञातिबान्धवः ॥ ९.६१.३७ ॥
യുദ്ധദീക്ഷ സ്വീകരിച്ച്, രണയജ്ഞം വിസ്തരിച്ച്, ശത്രുക്കളെന്ന അഗ്നിയിൽ സ്വയം ഹവിസ്സായി അർപ്പിച്ച് അവൻ യശസ്സും അവഭൃഥസ്നാനവും നേടി; മഹാരാജാവ് സുഹൃത്തുക്കളോടും ജ്ഞാതികളോടും ബന്ധുക്കളോടുമൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകും.
9.61.38
इत्युक्त्वा रथमास्थाय रौहिणेयः प्रतापवान् ।
श्वेताभ्रशिखराकारः प्रययौ द्वारकां प्रति ॥ ९.६१.३८ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രഥത്തിൽ കയറി, വെള്ളമേഘശിഖരം പോലെയിരുന്ന പ്രതാപവാനായ രൗഹിണേയൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി.
9.61.39
पाञ्चालाश्च सवार्ष्णेयाः पाण्डवाश्च विशाम्पते ।
रामे द्वारवतीं याते नातिप्रमनसोऽभवन् ॥ ९.६१.३९ ॥
ജനപതേ! രാമൻ ദ്വാരവതിയിലേക്ക് പോയപ്പോൾ പാഞ്ചാലന്മാരും വൃഷ്ണികളും പാണ്ഡവന്മാരും അധികം സന്തോഷവാന്മാരായിരുന്നില്ല.
9.61.40
ततो युधिष्ठिरं दीनं चिन्तापरमधोमुखम् ।
शोकोपहतसङ्कल्पं वासुदेवोऽब्रवीदिदम् ॥ ९.६१.४० ॥
അനന്തരം ശോകത്താൽ സങ്കല്പം തകർന്ന്, ചിന്താമഗ്നനായി, മുഖം താഴ്ത്തി ദീനനായിരുന്ന യുധിഷ്ഠിരനോട് വാസുദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
9.61.41
धर्मराज किमर्थं त्वमधर्ममनुमन्यसे ।
हतबन्धोर्यदेतस्य पतितस्य विचेतसः ॥ ९.६१.४१ ॥
ധർമ്മരാജാവേ! ബന്ധുക്കൾ മരിച്ച്, വീണ്, വിവേകം നഷ്ടപ്പെട്ട ഇവനോട് നീ എന്തിന് അധർമ്മത്തെ അനുമോദിക്കുന്നു?
9.61.42
दुर्योधनस्य भीमेन मृद्यमानं शिरः पदा ।
उपप्रेक्षसि कस्मात्त्वं धर्मज्ञः सन्नराधिप ॥ ९.६१.४२ ॥
ഭീമന്റെ കാൽകൊണ്ട് ദുര്യോധനന്റെ തല ചതയ്ക്കപ്പെടുമ്പോൾ, നരാധിപാ, ധർമ്മജ്ഞനായ നീ എന്തുകൊണ്ട് അത് നോക്കിനിൽക്കുന്നു?
9.61.43
न ममैतत्प्रियं कृष्ण यद्राजानं वृकोदरः ।
पदा मूर्ध्न्यस्पृशत्क्रोधान्न च हृष्ये कुलक्षये ॥ ९.६१.४३ ॥
കൃഷ്ണാ, വൃകോദരൻ കോപത്താൽ രാജാവിന്റെ തലയിൽ കാൽ വെച്ചത് എനിക്ക് പ്രിയമല്ല; കുലനാശത്തിൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നില്ല.
9.61.44
निकृत्या निकृता नित्यं धृतराष्ट्रसुतैर्वयम् ।
बहूनि परुषाण्युक्त्वा वनं प्रस्थापिता वयम् ॥ ९.६१.४४ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ വഞ്ചനയാൽ എപ്പോഴും ഞങ്ങളെ ചതിച്ചു; ഏറെ കഠിനവാക്കുകൾ പറഞ്ഞ് ഞങ്ങളെ കാട്ടിലേക്ക് അയച്ചു.
9.61.45
भीमसेनस्य तद्दुःखमतीव हृदि वर्तते ।
इति सञ्चिन्त्य वार्ष्णेय मयैतत्समुपेक्षितम् ॥ ९.६१.४५ ॥
ഭീമസേനന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ആ ദുഃഖം അതിരറ്റതാണ്; വാർഷ്ണേയാ, ഇതു ചിന്തിച്ചാണ് ഞാൻ അതിനെ അവഗണിച്ചത്.
9.61.46
तस्माद्धत्वाऽकृतप्रज्ञं लुब्धं कामवशानुगम् ।
लभतां पाण्डवः कामं धर्मोऽधर्मोऽथवा कृतः ॥ ९.६१.४६ ॥
അതിനാൽ, വിവേകമില്ലാത്ത, ലോഭിയായ, കാമവശനായി നടക്കുന്നവനെ കൊന്ന് പാണ്ഡവൻ തന്റെ ആഗ്രഹം നേടട്ടെ; അത് ധർമ്മമോ അധർമ്മമോ ആകട്ടെ.
9.61.47
इत्युक्तवति कौन्तेये धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
वासुदेवो महाबाहुर्युधिष्ठिरमभाषत।
काममस्त्वेतदिति वै कृच्छ्राद्यदुकुलोद्वहः ॥ ९.६१.४७ ॥
കുന്തീപുത്രനായ ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാബാഹുവായ വാസുദേവൻ യുധിഷ്ഠിരനോട് സംസാരിച്ചു; യദുകുലത്തിന്റെ ഭാരം വഹിക്കുന്നവൻ പ്രയാസത്തോടെ, 'അങ്ങനെ തന്നെ ആകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു.
9.61.48
इत्युक्त्वा वासुदेवोऽपि वायुपुत्रप्रियेप्सया ।
अन्वमोदत तत्सर्वं यद्भीमेन कृतं युधि ॥ ९.६१.४८ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വായുപുത്രനായ ഭീമന് പ്രിയം ചെയ്യാനാഗ്രഹിച്ച് വാസുദേവനും യുദ്ധത്തിൽ ഭീമൻ ചെയ്തതെല്ലാം അനുമോദിച്ചു.
9.61.49
अर्जुनोऽपि महाबाहुरप्रीतेनान्तरात्मना ।
नोवाच किञ्चिद्वचनं भ्रातरं साध्वसाधु वा ॥ ९.६१.४९ ॥
മഹാബാഹുവായ അർജ്ജുനനും അതൃപ്തമായ അന്തരാത്മാവോടെ സഹോദരനോട് നല്ലതോ ചീത്തയോ ഒരു വാക്കും പറഞ്ഞില്ല.
9.61.50
भीमसेनोऽपि हत्वाऽऽजौ तव पुत्रममर्षणः ।
अभिवाद्याग्रतः स्थित्वा सम्प्रहृष्टः कृताञ्जलिः ॥ ९.६१.५० ॥
യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ പുത്രനെ വധിച്ച ഭീമസേനനും കോപിച്ചിരുന്നെങ്കിലും മുന്നിൽ നിന്ന് വണങ്ങി, അത്യധികം സന്തോഷത്തോടെ കൈകൂപ്പി.
9.61.51
प्रोवाच सुमहातेजा धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
हर्षादुत्फुल्लनयनो जितकाशी विशाम्पते ॥ ९.६१.५१ ॥
അത്യധികം തേജസ്വിയായ അവൻ ധർമ്മരാജനായ യുധിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു — സന്തോഷത്താൽ വിടർന്ന കണ്ണുകളോടെ, ജയിച്ചവനായി, ഓ പ്രജാപതേ.
9.61.52
तवाद्य पृथिवी सर्वा क्षेमा निहतकण्टका ।
तां प्रशाधि महाराज स्वधर्ममनुपालय ॥ ९.६१.५२ ॥
ഇന്ന് നിന്റെ ഈ സകല ഭൂമിയും മുള്ളുകൾ നശിച്ച് സുരക്ഷിതമായിരിക്കുന്നു. ഓ മഹാരാജാവേ, ഇതിനെ ഭരിക്കുക; നിന്റെ സ്വധർമ്മം പാലിക്കുക.
9.61.53
यस्तु कर्ताऽस्य वैरस्य निकृत्या निकृतिप्रियः ।
सोऽयं विनिहतः शेते पृथिव्यं पृथिवीपते ॥ ९.६१.५३ ॥
ഈ വൈരത്തിന് കാരണക്കാരനായവൻ, വഞ്ചനയെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടവൻ, അവൻ തന്നെ ഇതാ കൊല്ലപ്പെട്ട് ഭൂമിയിൽ കിടക്കുന്നു, ഓ ഭൂപതേ.
9.61.54
दुःशासनप्रभृतयः सर्वे ते चोग्रवादिनः ।
राधेयः शकुनिश्चैव हताश्च तव शत्रवः ॥ ९.६१.५४ ॥
ദുഃശാസനൻ തുടങ്ങിയ കഠിനവാക്ക് പറഞ്ഞവരെല്ലാം, രാധേയനും ശകുനിയും പോലും, നിന്റെ ശത്രുക്കളെല്ലാം കൊല്ലപ്പെട്ടു.
9.61.55
सेयं रत्नसमाकीर्णा मही सवनपर्वता ।
उपावृत्ता महाराज त्वामद्य निहतद्विषम् ॥ ९.६१.५५ ॥
മഹാരാജാവേ, രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഈ ഭൂമി, വനങ്ങളും പർവതങ്ങളും സഹിതം, ഇന്ന് നിന്റെ ശത്രുക്കൾ നിഹതരായതിനാൽ നിന്നിലേക്ക് തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
9.61.56
गतो वैरस्य निधनं हतो राजा सुयोधनः ।
कृष्णस्य मतमास्थाय विजितेयं वसुन्धरा ॥ ९.६१.५६ ॥
വൈരത്തിന് അവസാനമായി; രാജാവായ സുയോധനൻ വധിക്കപ്പെട്ടു; കൃഷ്ണന്റെ അഭിപ്രായം പിന്തുടർന്ന് ഈ ഭൂമി ജയിക്കപ്പെട്ടു.
9.61.57
दिष्ट्या गतस्त्वमानृण्यं मातुः कोपस्य चोभयोः ।
दिष्ट्या जयसि दुर्धर्ष दिष्ट्या शत्रुर्निपातितः ॥ ९.६१.५७ ॥
ഭാഗ്യവശാൽ നീ മാതാവിന്റെയും ഇരുവരുടെയും കോപത്തിന്റെ കടത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി; ഭാഗ്യവശാൽ, ദുർധർഷാ, നീ ജയിക്കുന്നു; ഭാഗ്യവശാൽ ശത്രു വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.