ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 9.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.61.1
अधर्मेण हतं दृष्ट्वा राजानं माधवोत्तमः ।
किमब्रवीत्तदा सूत बलदेवो महाबलः ॥ ९.६१.१ ॥
ହେ ସୂତ, ଅଧର୍ମରେ ରାଜା ନିହତ ହେବାର ଦେଖି ମାଧବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାବଳ ବଳଦେବ ସେତେବେଳେ କଅଣ କହିଲେ?
9.61.2
गदायुद्धविशेषज्ञो गदायुद्धविशारदः ।
कृतवान्रौहिणेयो यत्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ९.६१.२ ॥
ଗଦାଯୁଦ୍ଧର ବିଶେଷ ନିୟମ ଜାଣିଥିବା, ଗଦାଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ ରୌହିଣେୟ ଯାହା କଲେ, ତାହା ମୋତେ କୁହ, ସଞ୍ଜୟ।
9.61.3
शिरस्यभिहतं दृष्ट्वा भीमसेनेन ते सुतम् ।
रामः प्रहरतां श्रेष्ठश्चुक्रोध बलवद्बली ॥ ९.६१.३ ॥
ଭୀମସେନ ତୁମ ପୁତ୍ରର ମୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରହାର କରିଥିବାର ଦେଖି, ପ୍ରହାରକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳବାନ ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
9.61.4
ततो मध्ये नरेन्द्राणामूर्ध्वबाहुर्हलायुधः ।
कुर्वन्नार्तस्वरं घोरं धिग्धिग्भीमेत्युवाच ह ॥ ९.६१.४ ॥
ସେତେବେଳେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଝିରେ, ହାତ ଉପରକୁ ଟେକି, ହଳାୟୁଧ ବଳରାମ ଭୟଙ୍କର ଆର୍ତ୍ତସ୍ୱରରେ "ଧିକ୍ ଧିକ୍ ଭୀମ!" ବୋଲି କହିଲେ।
9.61.5
अहो धिग्यदधो नाभेः प्रहृतं धर्मविग्रहे ।
नैतद्दृष्टं गदायुद्धे कृतवान्यद्वृकोदरः ॥ ९.६१.५ ॥
ଆହା, ଧିକ୍! ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧରେ ନାଭିର ତଳେ ପ୍ରହାର କରାଯାଇଛି! ଗଦାଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା କେବେ ଦେଖାଯାଇ ନାହିଁ — ବୃକୋଦର ଏହା କରିଛି।
9.61.6
अधो नाभ्या न हन्तव्यमिति शास्त्रस्य निश्चयः ।
अयं तु शास्त्रमुत्सृज्य स्वच्छन्दात्सम्प्रवर्तते ॥ ९.६१.६ ॥
ନାଭିର ତଳେ ପ୍ରହାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମ। କିନ୍ତୁ ଏ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଆଚରଣ କରୁଛି।
9.61.7
तस्य तत्तद्ब्रुवाणस्य रोषः समभवन्महान् ।
ततो राजानमालोक्य रोषसंरक्तलोचनः।
बलदेवो महाराज ततो वचनमब्रवीत् ॥ ९.६१.७ ॥
ସେ ସେପରି କହୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ମହାନ କ୍ରୋଧ ଜାତ ହେଲା। ତା'ପରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନ ବଳଦେବ, ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
9.61.8
न चैष पतितः कृष्ण केवलं मत्समोऽसमः ।
आश्रितस्य तु दौर्बल्यादाश्रयः परिभर्त्स्यते ॥ ९.६१.८ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏ କେବଳ ପତିତ ନୁହେଁ; ଏ ମୋ ସମାନ ବି ନୁହେଁ, ଅସମାନ ବି ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ରିତର ଦୁର୍ବଳତା ହେତୁ ଆଶ୍ରୟଦାତା ହିଁ ନିନ୍ଦିତ ହେବ।
9.61.9
ततो लाङ्गलमुद्यम्य भीममभ्यद्रवद्बली ॥ ९.६१.९ ॥
ତା'ପରେ ବଳୀ ଲଙ୍ଗଳ ଉଠାଇ ଭୀମ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
9.61.10
तस्योर्ध्वबाहोः सदृशं रूपमासीन्महात्मनः ।
बहुधातुविचित्रस्य श्वेतस्येव महागिरेः ॥ ९.६१.१० ॥
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱବାହୁ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଅନେକ ଧାତୁରେ ବିଚିତ୍ର ଶ୍ୱେତ ମହାପର୍ବତ ସଦୃଶ ଥିଲା।
9.61.11
भ्रातृभिः सहितो वीरैः सार्जुनैरस्त्रकोविदैः ।
न विव्यथे महाराज दृष्ट्वा हलधरं बली ॥ ९.६१.११ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ, ଅର୍ଜୁନ ସହିତ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ବୀରମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ବଳୀ ହଳଧର ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ବି ବିଚଳିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
9.61.12
अथ रामं निजग्राह केशवो विनयान्वितः ।
बाहुभ्यां पीनवृत्ताभ्यां प्रयत्नाद्बलवद्बली ॥ ९.६१.१२ ॥
ତା'ପରେ ବିନୟାନ୍ୱିତ କେଶବ ପୁଷ୍ଟ ଓ ଗୋଲାକାର ବାହୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟତ୍ନ କରି ବଳପୂର୍ବକ ରାମଙ୍କୁ ଧରିଲେ।
9.61.13
सितासितौ यदुवरौ शुशुभातेऽधिकं तदा ।
सङ्गताविव राजेन्द्र कैलासाञ्जनपर्वतौ।
नभोगतौ यथा राजंश्चन्द्रसूर्यौ दिनक्षये ॥ ९.६१.१३ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେତେବେଳେ ଶ୍ଵେତ ଓ ଶ୍ୟାମ ସେହି ଦୁଇ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୋଭିତ ହେଲେ, ଯେପରି କୈଳାସ ଓ ଅଞ୍ଜନ ପର୍ବତ ଏକତ୍ର ମିଳିତ ହୋଇଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ହେ ରାଜନ, ଦିନ ଶେଷରେ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିଚରଣ କରୁଛନ୍ତି।
9.61.14
उवाच चैनं संरब्धं शमयन्निव केशवः ॥ ९.६१.१४ ॥
କେଶବ କ୍ରୋଧାନ୍ଵିତ ତାଙ୍କୁ, ଯେପରି ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରୁଥିବା ଭଳି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
9.61.15
आत्मवृद्धिर्मित्रवृद्धिर्मित्रमित्रोदयस्तथा ।
विपरीतं द्विषत्स्वेतत्षड्विधा वृद्धिरात्मनः ॥ ९.६१.१५ ॥
ନିଜ ବୃଦ୍ଧି, ମିତ୍ରଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି, ମିତ୍ରର ମିତ୍ରର ଉଦୟ, ସେହିପରି ଏହାର ବିପରୀତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କଠାରେ ଥାଏ; ନିଜ ବୃଦ୍ଧି ଛଅ ପ୍ରକାରର।
9.61.16
आत्मन्यपि च मित्रे च विपरीतं यदा भवेत् ।
तदा विद्यान्मनोग्लानिमाशु शान्तिकरो भवेत् ॥ ९.६१.१६ ॥
ନିଜଠାରେ ଓ ମିତ୍ରଠାରେ ମଧ୍ୟ ଯେବେ ତାହାର ବିପରୀତ ହୁଏ, ତେବେ ମନର ଗ୍ଲାନି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେତେବେଳେ ଶୀଘ୍ର ଶାନ୍ତି ଆଣିବାକୁ ହେବ।
9.61.17
अस्माकं सहजं मित्रं पाण्डवाः शुद्धपौरुषाः ।
स्वकाः पितृष्वसुः पुत्रास्ते परैर्निकृता भृशम् ॥ ९.६१.१७ ॥
ଶୁଦ୍ଧ ପୌରୁଷବାନ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆମର ସହଜ ମିତ୍ର; ସେମାନେ ଆମ ପିସୀଙ୍କର ନିଜ ପୁତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରବଞ୍ଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
9.61.18
प्रतिज्ञापालनं धर्मः क्षत्रियस्येति वेत्थ तत् ॥ ९.६१.१८ ॥
ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବା କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମ, ଏହା ତୁମେ ଜାଣ।
9.61.19
सुयोधनस्य गदया भक्ताऽस्म्यूरू महाहवे ।
इति पूर्वं प्रतिज्ञातं भीमेन हि सभातले ॥ ९.६१.१९ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଗଦାରେ ସୁଯୋଧନଙ୍କ ଊରୁ ମୁଁ ଭାଙ୍ଗିବି — ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭୀମ ପୂର୍ବରୁ ସଭାରେ କରିଥିଲେ।
9.61.20
मैत्रेयेणाभिशप्तश्च पूर्वमेव महार्षिणा ।
ऊरू ते भेत्स्यते भीमो गदयेति परन्तप।
अतो दोषं न पश्यामि मा क्रुध्यस्व प्रलम्बहन् ॥ ९.६१.२० ॥
ମୈତ୍ରେୟ ମହର୍ଷି ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଭୀମ ଗଦାରେ ତୁମ ଊରୁ ଭାଙ୍ଗିବ। ହେ ପରନ୍ତପ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏଥିରେ ଦୋଷ ଦେଖେ ନାହିଁ; ହେ ପ୍ରଲମ୍ବହନ୍ତା, କ୍ରୋଧ କର ନାହିଁ।
9.61.21
यौनः स्वैः सुखहार्दैश्च सम्बन्धः सह पाण्डवैः ।
तेषां वृद्ध्या हि वृद्धिर्नो मा क्रुधः पुरुषर्षभ ॥ ९.६१.२१ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଆମର ସମ୍ପର୍କ ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ ଓ ସୁଖରେ ଗଢ଼ା। ସେମାନଙ୍କ ଉନ୍ନତିରେ ହିଁ ଆମର ଉନ୍ନତି; ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ, କ୍ରୋଧ କର ନାହିଁ।
9.61.22
वासुदेववचः श्रुत्वा सीरभृत्प्राह धर्मवित् ॥ ९.६१.२२ ॥
ବାସୁଦେବଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ହଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବଳରାମ କହିଲେ।
9.61.23
धर्मश्च धारितः सद्भिः स च द्वाभ्यां नियच्छति ।
अर्थश्चाप्यतिलुब्धस्य कामश्चातिप्रसङ्गिणः ॥ ९.६१.२३ ॥
ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧୃତ ଧର୍ମ ହିଁ ସେହି ଦୁଇଟିକୁ (ଅର୍ଥ ଓ କାମ) ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଅତି ଲୋଭୀଙ୍କ ଅର୍ଥ ଓ ଅତି ଆସକ୍ତଙ୍କ କାମ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରେ ହିଁ ସଂଯମିତ ହୁଏ।
9.61.24
धर्मार्थौ धर्मकामौ च कामार्थौ चाप्यपीडयन् ।
धर्मार्थकामान्योऽभ्येति सोत्यन्तं सुखमश्नुते ॥ ९.६१.२४ ॥
ଧର୍ମ-ଅର୍ଥ, ଧର୍ମ-କାମ ଓ କାମ-ଅର୍ଥ ପରସ୍ପରକୁ ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯିଏ ଯାଏ, ସେ ପରମ ସୁଖ ପାଏ।
9.61.25
तदिदं व्याकुलं सर्वं कृतं धर्मस्य पीडनात् ।
भीमसेनेन गोविन्द कामं त्वं तु यथाऽऽत्थ माम् ॥ ९.६१.२५ ॥
ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଭୀମସେନ ଧର୍ମକୁ ପୀଡ଼ିତ କରି ଏ ସବୁ ବିଶୃଙ୍ଖଳ କରିଦେଇଛନ୍ତି; ଆପଣ ମୋତେ ଯେପରି କହିଲେ, ସେପରି ହେଉ।
9.61.26
अरोषणो हि धर्मात्मा सततं धर्मवत्सलः ।
भवान्प्रख्यायते लोके तस्मात्संशाम्य मा क्रुधः ॥ ९.६१.२६ ॥
ଆପଣ କ୍ରୋଧହୀନ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଏବଂ ସର୍ବଦା ଧର୍ମପ୍ରିୟ ବୋଲି ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତେଣୁ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ, କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
9.61.27
प्राप्तं कलियुगं विद्वि प्रतिज्ञां पाण्डवस्य च ।
आनृण्यं यातु वैरस्य प्रतिज्ञायाश्च पाण्डवः।
ततः पुरुषशार्दूलो हत्वा नैकृतिकं रणे ॥ ९.६१.२७ ॥
କଳିଯୁଗ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣ; ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଓ ବୈରର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ। ତା'ପରେ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଛଳନାକାରୀକୁ ବଧ କରି...
9.61.28
निकृत्या निकृतिप्रज्ञं यो हन्याद्वैरिणं रणे ।
अधर्मो विद्यते नात्र यद्भीमो हतवान्रिपुम् ॥ ९.६१.२८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଛଳନାରେ ଛଳବୁଦ୍ଧି ଶତ୍ରୁକୁ ଛଳନାରେ ଯେ ବଧ କରେ, ତାହାରେ ଅଧର୍ମ ନାହିଁ; କାରଣ ଭୀମ ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି।
9.61.29
युध्यमानं रणे वीरं कुरुवृष्णियशस्करम् ।
अनेन कर्णः सन्दिष्टः पृष्ठतो धनुरच्छिनत् ॥ ९.६१.२९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ୁଥିବା, କୁରୁ-ବୃଷ୍ଣି ବଂଶର ଯଶ ବଢ଼ାଉଥିବା ବୀରଙ୍କ ଧନୁ, ଏହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ କର୍ଣ୍ଣ ପଛରୁ କାଟିଦେଲେ।
9.61.30
ततः सञ्छिन्नधन्वानं विरथं पौरुषे स्थितम् ।
व्यायुधीकृत्य बहवः सौभद्रमपलायिनम् ॥ ९.६१.३० ॥
ତା'ପରେ ଧନୁ କଟା ହୋଇ, ରଥହୀନ, ପୌରୁଷରେ ସ୍ଥିର, ପଳାଇ ନ ଯାଉଥିବା ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ବହୁତେ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ କଲେ।
9.61.31
जन्मप्रभृति लुब्धश्च पापात्मा चैष दुर्मतिः ।
निहतो भीमसेनेन दुर्बुद्धिः कुलपांसनः ॥ ९.६१.३१ ॥
ଜନ୍ମରୁ ଲୋଭୀ ଓ ପାପସ୍ୱଭାବୀ ଏହି ଦୁର୍ମତି, କୁଳର କଳଙ୍କ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲା।
9.61.32
प्रतिज्ञां भीमसेनेन त्रयोदशसमार्जिताम् ।
किमर्थं नाभिजानाति युध्यमानो हि शत्रुभिः ॥ ९.६१.३२ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ତେର ବର୍ଷ ଧରି ପୋଷିତ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ, ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଏ କାହିଁକି ସ୍ମରଣ କରୁନାହିଁ?
9.61.33
ऊर्ध्वमाक्रम्य वेगेन जिघांसन्तं वृकोदरः ।
बिभेद गदया चोरू न स्थाने न च मण्डले ॥ ९.६१.३३ ॥
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ବେଗରେ ଡେଇଁ ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବୃକୋଦର ଗଦାରେ ତାହାର ଊରୁରେ ଆଘାତ କଲେ; ଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ ନୁହେଁ, ରଣମଣ୍ଡଳରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
9.61.34
धर्मच्छलमिमं श्रुत्वा केशवात्स विशाम्पते ।
नैव प्रीतमाना रामो वचनं प्राह संसदि ॥ ९.६१.३४ ॥
ହେ ରାଜନ୍! କେଶବଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଧର୍ମଛଳର କଥା ଶୁଣି ରାମ ପ୍ରସନ୍ନ ନ ହୋଇ ସଭାରେ କହିଲେ।
9.61.35
हत्वाऽधर्मेण राजानं धर्मात्मानं सुयोधनम् ।
जिह्मयोधीति लोकेऽस्मिन्ख्यातिं यास्यति पाण्डवः ॥ ९.६१.३५ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ସୁଯୋଧନଙ୍କୁ ଅଧର୍ମରେ ବଧ କରି, ଏହି ପାଣ୍ଡବ ଏ ଜଗତରେ 'କୁଟିଳ ଯୋଦ୍ଧା' ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇବ।
9.61.36
दुर्योधनोऽपि धर्मात्मा गतिं यास्यति शाश्वतीम् ।
ऋजुयोधी हतो राजा धर्मराष्ट्रो नराधिपः ॥ ९.६१.३६ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ଦୁର୍ଯୋଧନ ମଧ୍ୟ ଶାଶ୍ୱତ ଗତି ପାଇବେ; ସିଧାସଳଖ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଏ ରାଜା, ଧର୍ମରାଷ୍ଟ୍ରର ଅଧିପତି, ନରାଧିପ ନିହତ ହେଲେ।
9.61.37
युद्धदीक्षां प्रविश्याजौ रणयज्ञं वितत्य च ।
हुत्वाऽऽत्मानममित्राग्नौ प्राप चावभृथं यशः।
स्वर्गं गन्ता महाराजः ससुहृज्ज्ञातिबान्धवः ॥ ९.६१.३७ ॥
ଯୁଦ୍ଧଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି, ରଣଯଜ୍ଞ ବିସ୍ତାର କରି, ଶତ୍ରୁରୂପ ଅଗ୍ନିରେ ନିଜକୁ ଆହୁତି ଦେଇ ସେ ଯଶ ଓ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ ପାଇଲେ; ମହାରାଜ ମିତ୍ର, ଜ୍ଞାତି ଓ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
9.61.38
इत्युक्त्वा रथमास्थाय रौहिणेयः प्रतापवान् ।
श्वेताभ्रशिखराकारः प्रययौ द्वारकां प्रति ॥ ९.६१.३८ ॥
ଏହିପରି କହି, ରଥରେ ଆରୂଢ ହୋଇ, ଧଳା ମେଘଶିଖର ପରି ପ୍ରତାପୀ ରୌହିଣେୟ ଦ୍ୱାରକା ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
9.61.39
पाञ्चालाश्च सवार्ष्णेयाः पाण्डवाश्च विशाम्पते ।
रामे द्वारवतीं याते नातिप्रमनसोऽभवन् ॥ ९.६१.३९ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି! ରାମ ଦ୍ୱାରବତୀ ଚାଲିଗଲା ପରେ ପାଞ୍ଚାଳ, ବୃଷ୍ଣିଗଣ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ରହିଲେ ନାହିଁ।
9.61.40
ततो युधिष्ठिरं दीनं चिन्तापरमधोमुखम् ।
शोकोपहतसङ्कल्पं वासुदेवोऽब्रवीदिदम् ॥ ९.६१.४० ॥
ତା'ପରେ ଶୋକରେ ସଂକଳ୍ପ ଆହତ, ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ, ଅଧୋମୁଖ ଦୀନ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବାସୁଦେବ ଏହା କହିଲେ।
9.61.41
धर्मराज किमर्थं त्वमधर्ममनुमन्यसे ।
हतबन्धोर्यदेतस्य पतितस्य विचेतसः ॥ ९.६१.४१ ॥
ହେ ଧର୍ମରାଜ! ବନ୍ଧୁ ହତ, ପତିତ, ବିବେକହୀନ ଏହାଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମେ କାହିଁକି ଅଧର୍ମକୁ ଅନୁମୋଦନ କରୁଛ?
9.61.42
दुर्योधनस्य भीमेन मृद्यमानं शिरः पदा ।
उपप्रेक्षसि कस्मात्त्वं धर्मज्ञः सन्नराधिप ॥ ९.६१.४२ ॥
ଭୀମଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଦଳି ହେଉଛି; ହେ ନରାଧିପ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ହୋଇ ତୁମେ କାହିଁକି ତାହା ଦେଖୁଛ?
9.61.43
न ममैतत्प्रियं कृष्ण यद्राजानं वृकोदरः ।
पदा मूर्ध्न्यस्पृशत्क्रोधान्न च हृष्ये कुलक्षये ॥ ९.६१.४३ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଭୀମ କ୍ରୋଧରେ ରାଜାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ମୋ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ; କୁଳକ୍ଷୟରେ ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ ନୁହେଁ।
9.61.44
निकृत्या निकृता नित्यं धृतराष्ट्रसुतैर्वयम् ।
बहूनि परुषाण्युक्त्वा वनं प्रस्थापिता वयम् ॥ ९.६१.४४ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରତାରଣାରେ ସର୍ବଦା ଆମକୁ ଠକିଲେ; ବହୁ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହି ଆମକୁ ବନକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା।
9.61.45
भीमसेनस्य तद्दुःखमतीव हृदि वर्तते ।
इति सञ्चिन्त्य वार्ष्णेय मयैतत्समुपेक्षितम् ॥ ९.६१.४५ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସେ ଦୁଃଖ ଅତ୍ୟଧିକ ଅଛି; ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଏହା ଭାବି ମୁଁ ତାହାକୁ ଉପେକ୍ଷା କରିଲି।
9.61.46
तस्माद्धत्वाऽकृतप्रज्ञं लुब्धं कामवशानुगम् ।
लभतां पाण्डवः कामं धर्मोऽधर्मोऽथवा कृतः ॥ ९.६१.४६ ॥
ତେଣୁ ଅବିବେକୀ, ଲୋଭୀ, କାମବଶ ହୋଇ ଚାଳୁଥିବା ଲୋକକୁ ବଧ କରି ପାଣ୍ଡବ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପାଉନ୍ତୁ; ତାହା ଧର୍ମ ହେଉ କି ଅଧର୍ମ।
9.61.47
इत्युक्तवति कौन्तेये धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
वासुदेवो महाबाहुर्युधिष्ठिरमभाषत।
काममस्त्वेतदिति वै कृच्छ्राद्यदुकुलोद्वहः ॥ ९.६१.४७ ॥
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହା କହିବାରୁ ମହାବାହୁ ବାସୁଦେବ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ; ଯଦୁକୁଳର ଧୁରନ୍ଧର କଷ୍ଟରେ କହିଲେ, 'ତାହା ଏହିପରି ହେଉ।'
9.61.48
इत्युक्त्वा वासुदेवोऽपि वायुपुत्रप्रियेप्सया ।
अन्वमोदत तत्सर्वं यद्भीमेन कृतं युधि ॥ ९.६१.४८ ॥
ଏହା କହି ବାୟୁପୁତ୍ର ଭୀମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସାଧିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମ ଯାହା କରିଥିଲେ ସବୁକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେ।
9.61.49
अर्जुनोऽपि महाबाहुरप्रीतेनान्तरात्मना ।
नोवाच किञ्चिद्वचनं भ्रातरं साध्वसाधु वा ॥ ९.६१.४९ ॥
ମହାବାହୁ ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରସନ୍ନ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ନିଜ ଭାଇକୁ ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ କିଛି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ।
9.61.50
भीमसेनोऽपि हत्वाऽऽजौ तव पुत्रममर्षणः ।
अभिवाद्याग्रतः स्थित्वा सम्प्रहृष्टः कृताञ्जलिः ॥ ९.६१.५० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ଭୀମସେନ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧୀ ଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ହାତ ଯୋଡ଼ିଲେ।
9.61.51
प्रोवाच सुमहातेजा धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
हर्षादुत्फुल्लनयनो जितकाशी विशाम्पते ॥ ९.६१.५१ ॥
ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ସେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ — ଆନନ୍ଦରେ ବିସ୍ତାରିତ ନୟନରେ, ବିଜୟୀ ହୋଇ, ହେ ପ୍ରଜାପତି।
9.61.52
तवाद्य पृथिवी सर्वा क्षेमा निहतकण्टका ।
तां प्रशाधि महाराज स्वधर्ममनुपालय ॥ ९.६१.५२ ॥
ଆଜି ଆପଣଙ୍କର ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ କଣ୍ଟକହୀନ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇଛି। ହେ ମହାରାଜ, ଏହାକୁ ଶାସନ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମ ପାଳନ କରନ୍ତୁ।
9.61.53
यस्तु कर्ताऽस्य वैरस्य निकृत्या निकृतिप्रियः ।
सोऽयं विनिहतः शेते पृथिव्यं पृथिवीपते ॥ ९.६१.५३ ॥
ଯେ ଏହି ଶତ୍ରୁତାର କାରଣ, ପ୍ରତାରଣାପ୍ରିୟ, ସେ ହିଁ ଏହି ମରି ପୃଥିବୀରେ ଶୋଇଛି, ହେ ପୃଥିବୀପତି।
9.61.54
दुःशासनप्रभृतयः सर्वे ते चोग्रवादिनः ।
राधेयः शकुनिश्चैव हताश्च तव शत्रवः ॥ ९.६१.५४ ॥
ଦୁଃଶାସନ ପ୍ରଭୃତି କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଥିବା ସମସ୍ତେ, ରାଧେୟ (କର୍ଣ୍ଣ) ଓ ଶକୁନି ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ମରିଗଲେ।
9.61.55
सेयं रत्नसमाकीर्णा मही सवनपर्वता ।
उपावृत्ता महाराज त्वामद्य निहतद्विषम् ॥ ९.६१.५५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ରତ୍ନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ପୃଥିବୀ, ବନ ଓ ପର୍ବତ ସହିତ, ଆଜି ଆପଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ନିହତ ହୋଇଥିବାରୁ ଆପଣଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଫେରିଛି।
9.61.56
गतो वैरस्य निधनं हतो राजा सुयोधनः ।
कृष्णस्य मतमास्थाय विजितेयं वसुन्धरा ॥ ९.६१.५६ ॥
ବୈରର ଅନ୍ତ ହେଲା; ରାଜା ସୁଯୋଧନ ନିହତ ହେଲେ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମତ ଅନୁସରଣ କରି ଏହି ପୃଥିବୀ ଜିତାଗଲା।
9.61.57
दिष्ट्या गतस्त्वमानृण्यं मातुः कोपस्य चोभयोः ।
दिष्ट्या जयसि दुर्धर्ष दिष्ट्या शत्रुर्निपातितः ॥ ९.६१.५७ ॥
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣ ମାତା ଓ ଉଭୟଙ୍କ କ୍ରୋଧର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ହେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ଆପଣ ଜୟ କରୁଛନ୍ତି; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଶତ୍ରୁ ପାତିତ ହେଲା।