マハーバーラタ · 章 9.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.61.1
अधर्मेण हतं दृष्ट्वा राजानं माधवोत्तमः ।
किमब्रवीत्तदा सूत बलदेवो महाबलः ॥ ९.६१.१ ॥
御者よ、王が不義に打たれたのを見て、マーダヴァの中の最良者、大力のバラデーヴァは、そのとき何と言ったか。
9.61.2
गदायुद्धविशेषज्ञो गदायुद्धविशारदः ।
कृतवान्रौहिणेयो यत्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ९.६१.२ ॥
サンジャヤよ、棍棒戦の特別な規則に通じ、棍棒戦に熟達したローヒニーの子が何をしたか、私に語れ。
9.61.3
शिरस्यभिहतं दृष्ट्वा भीमसेनेन ते सुतम् ।
रामः प्रहरतां श्रेष्ठश्चुक्रोध बलवद्बली ॥ ९.६१.३ ॥
あなたの息子がビーマセーナに頭を打たれたのを見て、打ち手の中の最良者、力強いラーマは激しく怒った。
9.61.4
ततो मध्ये नरेन्द्राणामूर्ध्वबाहुर्हलायुधः ।
कुर्वन्नार्तस्वरं घोरं धिग्धिग्भीमेत्युवाच ह ॥ ९.६१.४ ॥
そのとき諸王の真ん中で、腕を高く上げ、鋤を武器とするバラーラーマは、恐ろしい苦悶の叫びをあげて言った。「恥だ、恥だ、ビーマよ！」
9.61.5
अहो धिग्यदधो नाभेः प्रहृतं धर्मविग्रहे ।
नैतद्दृष्टं गदायुद्धे कृतवान्यद्वृकोदरः ॥ ९.६१.५ ॥
ああ、恥だ！正しい戦いで臍の下を打たれた！棍棒戦でこのようなことは見られたことがない。それなのにヴリコーダラがそれをやったのだ。
9.61.6
अधो नाभ्या न हन्तव्यमिति शास्त्रस्य निश्चयः ।
अयं तु शास्त्रमुत्सृज्य स्वच्छन्दात्सम्प्रवर्तते ॥ ९.६१.६ ॥
臍の下を打ってはならないというのは、聖典の確かな規則である。しかしこの男は聖典を捨て、自分の意のままに振る舞っている。
9.61.7
तस्य तत्तद्ब्रुवाणस्य रोषः समभवन्महान् ।
ततो राजानमालोक्य रोषसंरक्तलोचनः।
बलदेवो महाराज ततो वचनमब्रवीत् ॥ ९.६१.७ ॥
彼がそのように話している間に、大きな怒りが湧き起こった。そこで王を見て、怒りに目を赤く染めたバララーマは、大王よ、この言葉を語った。
9.61.8
न चैष पतितः कृष्ण केवलं मत्समोऽसमः ।
आश्रितस्य तु दौर्बल्यादाश्रयः परिभर्त्स्यते ॥ ९.६१.८ ॥
クリシュナよ、この者はただの堕ちた者ではない。彼は私と等しくも不等しくもない。しかし庇護を求める者の弱さゆえに、庇護者自身が非難されるであろう。
9.61.9
ततो लाङ्गलमुद्यम्य भीममभ्यद्रवद्बली ॥ ९.६१.९ ॥
その時、力強き者は鋤を振り上げ、ビーマに突進した。
9.61.10
तस्योर्ध्वबाहोः सदृशं रूपमासीन्महात्मनः ।
बहुधातुविचित्रस्य श्वेतस्येव महागिरेः ॥ ९.६१.१० ॥
腕を高く上げたその大いなる魂の姿は、多くの鉱物で彩られた白い大山のようであった。
9.61.11
भ्रातृभिः सहितो वीरैः सार्जुनैरस्त्रकोविदैः ।
न विव्यथे महाराज दृष्ट्वा हलधरं बली ॥ ९.६१.११ ॥
大王よ、弟たちやアルジュナ、武芸に秀でた勇士たちと共にいた力強き者は、鋤を持つバララーマを見ても動じなかった。
9.61.12
अथ रामं निजग्राह केशवो विनयान्वितः ।
बाहुभ्यां पीनवृत्ताभ्यां प्रयत्नाद्बलवद्बली ॥ ९.६१.१२ ॥
そこで謙虚なケーシャヴァは、力強く丸みを帯びた太い両腕で、努力してラーマを力強くつかんだ。
9.61.13
सितासितौ यदुवरौ शुशुभातेऽधिकं तदा ।
सङ्गताविव राजेन्द्र कैलासाञ्जनपर्वतौ।
नभोगतौ यथा राजंश्चन्द्रसूर्यौ दिनक्षये ॥ ९.६१.१३ ॥
王の中の王よ、そのとき白と黒の二人のヤドゥの最良の者たちは非常に輝いた。あたかもカイラーサ山とアンジャナ山が一つに合わさったかのように、あるいは王よ、日の終わりに月と太陽が空を行くかのように。
9.61.14
उवाच चैनं संरब्धं शमयन्निव केशवः ॥ ९.६१.१४ ॥
ケーシャヴァは怒れる彼をなだめるかのように、こう言った。
9.61.15
आत्मवृद्धिर्मित्रवृद्धिर्मित्रमित्रोदयस्तथा ।
विपरीतं द्विषत्स्वेतत्षड्विधा वृद्धिरात्मनः ॥ ९.६१.१५ ॥
自己の繁栄、友の繁栄、友の友の興隆、そして敵においてはそれらの逆となる。自己の繁栄は六種である。
9.61.16
आत्मन्यपि च मित्रे च विपरीतं यदा भवेत् ।
तदा विद्यान्मनोग्लानिमाशु शान्तिकरो भवेत् ॥ ९.६१.१६ ॥
自分にも友にも逆のことが起こったときは、心の憂いと知るべきである。そのとき速やかに平和をもたらす者となるべきである。
9.61.17
अस्माकं सहजं मित्रं पाण्डवाः शुद्धपौरुषाः ।
स्वकाः पितृष्वसुः पुत्रास्ते परैर्निकृता भृशम् ॥ ९.६१.१७ ॥
純粋な勇気を持つパーンダヴァたちは、我らの自然な友である。彼らは我らの父の姉妹の子、我らの実の従兄弟であり、他者によって甚だしく害されてきた。
9.61.18
प्रतिज्ञापालनं धर्मः क्षत्रियस्येति वेत्थ तत् ॥ ९.६१.१८ ॥
誓いを守ることが戦士（クシャトリヤ）の義務であることを、あなたは知っている。
9.61.19
सुयोधनस्य गदया भक्ताऽस्म्यूरू महाहवे ।
इति पूर्वं प्रतिज्ञातं भीमेन हि सभातले ॥ ९.६१.१९ ॥
大戦において、棍棒でスヨーダナの両腿を砕こう——この誓いは、ビーマが以前に集会場で立てたものである。
9.61.20
मैत्रेयेणाभिशप्तश्च पूर्वमेव महार्षिणा ।
ऊरू ते भेत्स्यते भीमो गदयेति परन्तप।
अतो दोषं न पश्यामि मा क्रुध्यस्व प्रलम्बहन् ॥ ९.६१.२० ॥
大仙マイトレーヤは以前すでにお前を呪っていた——ビーマが棍棒でお前の両腿を砕くと。敵を焼く者よ、それゆえ私はこれに罪を見ない。プラランバを殺した者よ、怒るな。
9.61.21
यौनः स्वैः सुखहार्दैश्च सम्बन्धः सह पाण्डवैः ।
तेषां वृद्ध्या हि वृद्धिर्नो मा क्रुधः पुरुषर्षभ ॥ ९.६१.२१ ॥
我らとパーンダヴァとの結びつきは、親族の情愛と喜びによるものである。彼らの繁栄はすなわち我らの繁栄である；人中の牡牛よ、怒るな。
9.61.22
वासुदेववचः श्रुत्वा सीरभृत्प्राह धर्मवित् ॥ ९.६१.२२ ॥
ヴァースデーヴァ（クリシュナ）の言葉を聞き、鋤を持つ、法を知る者バララーマは語った。
9.61.23
धर्मश्च धारितः सद्भिः स च द्वाभ्यां नियच्छति ।
अर्थश्चाप्यतिलुब्धस्य कामश्चातिप्रसङ्गिणः ॥ ९.६१.२३ ॥
善人に守られた法こそ、他の二つを抑えるものである。極度に貪欲な者の富も、過度に執着する者の欲望も。
9.61.24
धर्मार्थौ धर्मकामौ च कामार्थौ चाप्यपीडयन् ।
धर्मार्थकामान्योऽभ्येति सोत्यन्तं सुखमश्नुते ॥ ९.६१.२४ ॥
法と富、法と欲、欲と富は互いを害さない。法・富・欲を超える者は、この上ない安楽を得る。
9.61.25
तदिदं व्याकुलं सर्वं कृतं धर्मस्य पीडनात् ।
भीमसेनेन गोविन्द कामं त्वं तु यथाऽऽत्थ माम् ॥ ९.६१.२५ ॥
ゴーヴィンダよ、ビーマセーナはダルマを害してこれらすべてを混乱させた。あなたが私に言ったとおりになりますように。
9.61.26
अरोषणो हि धर्मात्मा सततं धर्मवत्सलः ।
भवान्प्रख्यायते लोके तस्मात्संशाम्य मा क्रुधः ॥ ९.६१.२६ ॥
あなたは怒りのない、ダルマを心とする、いつもダルマを愛する者として世に知られている。ゆえに心を静め、怒ってはならない。
9.61.27
प्राप्तं कलियुगं विद्वि प्रतिज्ञां पाण्डवस्य च ।
आनृण्यं यातु वैरस्य प्रतिज्ञायाश्च पाण्डवः।
ततः पुरुषशार्दूलो हत्वा नैकृतिकं रणे ॥ ९.६१.२७ ॥
カリ・ユガが来たと知れ。パーンドゥの息子は誓いと敵意の負債から解放されよ。そして人中の虎は戦場で欺瞞の者を殺し……
9.61.28
निकृत्या निकृतिप्रज्ञं यो हन्याद्वैरिणं रणे ।
अधर्मो विद्यते नात्र यद्भीमो हतवान्रिपुम् ॥ ९.६१.२८ ॥
戦場で欺瞞に長けた敵を欺瞞によって殺す者に、ここでは不正はない。ビーマが敵を殺したのだから。
9.61.29
युध्यमानं रणे वीरं कुरुवृष्णियशस्करम् ।
अनेन कर्णः सन्दिष्टः पृष्ठतो धनुरच्छिनत् ॥ ९.६१.२९ ॥
この者にそそのかされたカルナは、戦場で戦い、クル族とヴリシュニ族に栄光をもたらした英雄の弓を背後から断ち切った。
9.61.30
ततः सञ्छिन्नधन्वानं विरथं पौरुषे स्थितम् ।
व्यायुधीकृत्य बहवः सौभद्रमपलायिनम् ॥ ९.६१.३० ॥
その後、弓を断たれ、戦車を失いながらも男らしく踏みとどまり逃げなかったサウバドラを、多くの者が武器を奪った。
9.61.31
जन्मप्रभृति लुब्धश्च पापात्मा चैष दुर्मतिः ।
निहतो भीमसेनेन दुर्बुद्धिः कुलपांसनः ॥ ९.६१.३१ ॥
生まれながらに貪欲で罪深い性質の、この悪意ある者、一族の恥は、ビーマセーナに殺された。
9.61.32
प्रतिज्ञां भीमसेनेन त्रयोदशसमार्जिताम् ।
किमर्थं नाभिजानाति युध्यमानो हि शत्रुभिः ॥ ९.६१.३२ ॥
敵と戦っている最中なのに、ビーマセーナが十三年間抱き続けた誓いを、なぜこの者は思い出さないのか。
9.61.33
ऊर्ध्वमाक्रम्य वेगेन जिघांसन्तं वृकोदरः ।
बिभेद गदया चोरू न स्थाने न च मण्डले ॥ ९.६१.३३ ॥
勢いよく上へ跳び上がり、殺そうとしたヴリコーダラは、棍棒で彼の両腿を打った。正しい場所でも、戦いの円の中でもなかった。
9.61.34
धर्मच्छलमिमं श्रुत्वा केशवात्स विशाम्पते ।
नैव प्रीतमाना रामो वचनं प्राह संसदि ॥ ९.६१.३४ ॥
人の王よ、ケーシャヴァからこの法を口実とした言葉を聞いて、ラーマは喜ばず、集会でこう言った。
9.61.35
हत्वाऽधर्मेण राजानं धर्मात्मानं सुयोधनम् ।
जिह्मयोधीति लोकेऽस्मिन्ख्यातिं यास्यति पाण्डवः ॥ ९.६१.३५ ॥
義に厚い王スヨーダナを不正に殺したこのパーンダヴァは、「曲がった戦士」という名声をこの世で得るだろう。
9.61.36
दुर्योधनोऽपि धर्मात्मा गतिं यास्यति शाश्वतीम् ।
ऋजुयोधी हतो राजा धर्मराष्ट्रो नराधिपः ॥ ९.६१.३६ ॥
法の心を持つドゥリヨーダナもまた永遠の境地に至るだろう。正しく戦ったこの王、法の国の主、人の支配者は殺された。
9.61.37
युद्धदीक्षां प्रविश्याजौ रणयज्ञं वितत्य च ।
हुत्वाऽऽत्मानममित्राग्नौ प्राप चावभृथं यशः।
स्वर्गं गन्ता महाराजः ससुहृज्ज्ञातिबान्धवः ॥ ९.६१.३७ ॥
戦いの灌頂に入り、戦いの祭祀を執り行い、敵の火に自らを供物として捧げ、名声と阿婆里多の沐浴を得た。大王は友人、親族、縁者とともに天界へ行くであろう。
9.61.38
इत्युक्त्वा रथमास्थाय रौहिणेयः प्रतापवान् ।
श्वेताभ्रशिखराकारः प्रययौ द्वारकां प्रति ॥ ९.६१.३८ ॥
このように言って、戦車に登り、白雲の峰のような威力ある羅呵尼の子はドヴァーラカーへ向かった。
9.61.39
पाञ्चालाश्च सवार्ष्णेयाः पाण्डवाश्च विशाम्पते ।
रामे द्वारवतीं याते नातिप्रमनसोऽभवन् ॥ ९.६१.३९ ॥
民の主よ、ラーマがドヴァーラヴァティーへ去ると、パーンチャーラ族、ヴリシュニ族、パーンダヴァ族は大いに喜ばなかった。
9.61.40
ततो युधिष्ठिरं दीनं चिन्तापरमधोमुखम् ।
शोकोपहतसङ्कल्पं वासुदेवोऽब्रवीदिदम् ॥ ९.६१.४० ॥
そこでヴァースデーヴァは、悲しみに打ちひしがれ、思いに沈み、うつむき、決意を悲嘆に打ち砕かれたユディシュティラに、このように語った。
9.61.41
धर्मराज किमर्थं त्वमधर्ममनुमन्यसे ।
हतबन्धोर्यदेतस्य पतितस्य विचेतसः ॥ ९.६१.४१ ॥
法の王よ、親族を殺され、倒れ、正気を失ったこの男に対する不正を、なぜ是認するのか？
9.61.42
दुर्योधनस्य भीमेन मृद्यमानं शिरः पदा ।
उपप्रेक्षसि कस्मात्त्वं धर्मज्ञः सन्नराधिप ॥ ९.६१.४२ ॥
ドゥルヨーダナの頭がビーマの足に踏み砕かれているのに、人の王よ、法を知るお前はなぜそれを見ているのか？
9.61.43
न ममैतत्प्रियं कृष्ण यद्राजानं वृकोदरः ।
पदा मूर्ध्न्यस्पृशत्क्रोधान्न च हृष्ये कुलक्षये ॥ ९.६१.४३ ॥
クリシュナよ、ヴリコーダラ（ビーマ）が怒りのあまり王の頭を足で踏んだことは私の喜びではない。また、一族の滅亡を私は喜ばない。
9.61.44
निकृत्या निकृता नित्यं धृतराष्ट्रसुतैर्वयम् ।
बहूनि परुषाण्युक्त्वा वनं प्रस्थापिता वयम् ॥ ९.६१.४४ ॥
ドリタラーシュトラの息子たちに常に欺かれ、多くの厳しい言葉を浴びせられた末、我々は森へ追いやられた。
9.61.45
भीमसेनस्य तद्दुःखमतीव हृदि वर्तते ।
इति सञ्चिन्त्य वार्ष्णेय मयैतत्समुपेक्षितम् ॥ ९.६१.४५ ॥
ビーマセーナの心にはその悲しみが甚だしく残っている。ヴリシュニ族の末裔よ、そう考えて私はそれを見過ごしたのだ。
9.61.46
तस्माद्धत्वाऽकृतप्रज्ञं लुब्धं कामवशानुगम् ।
लभतां पाण्डवः कामं धर्मोऽधर्मोऽथवा कृतः ॥ ९.६१.४६ ॥
ゆえに、愚かで貪欲で欲望のままに従う者を殺して、パーンドゥの子は望みを得よ。それが法であれ非法であれ。
9.61.47
इत्युक्तवति कौन्तेये धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
वासुदेवो महाबाहुर्युधिष्ठिरमभाषत।
काममस्त्वेतदिति वै कृच्छ्राद्यदुकुलोद्वहः ॥ ९.६१.४७ ॥
クンティーの子、法王ユディシュティラがこのように言うと、大腕のヴァースデーヴァはユディシュティラに語りかけた。ヤドゥ族を担う者は苦しげに言った、「そうあれかし」と。
9.61.48
इत्युक्त्वा वासुदेवोऽपि वायुपुत्रप्रियेप्सया ।
अन्वमोदत तत्सर्वं यद्भीमेन कृतं युधि ॥ ९.६१.४८ ॥
このように述べて、ヴァーユの子（ビーマ）を喜ばせようと望み、ヴァースデーヴァもまた、戦いでビーマが行ったことすべてを認めた。
9.61.49
अर्जुनोऽपि महाबाहुरप्रीतेनान्तरात्मना ।
नोवाच किञ्चिद्वचनं भ्रातरं साध्वसाधु वा ॥ ९.६१.४९ ॥
大腕のアルジュナもまた不満な心で、兄に善いとも悪いとも一言も言わなかった。
9.61.50
भीमसेनोऽपि हत्वाऽऽजौ तव पुत्रममर्षणः ।
अभिवाद्याग्रतः स्थित्वा सम्प्रहृष्टः कृताञ्जलिः ॥ ९.६१.५० ॥
戦場であなたの息子を殺した怖軍もまた、怒りがありながらも前に立ち礼をし、大いに喜んで合掌した。
9.61.51
प्रोवाच सुमहातेजा धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
हर्षादुत्फुल्लनयनो जितकाशी विशाम्पते ॥ ९.६१.५१ ॥
大いなる輝きの彼は、法の王ユディシュティラに語った。喜びに目を見開き、勝利を得て、ああ民の主よ。
9.61.52
तवाद्य पृथिवी सर्वा क्षेमा निहतकण्टका ।
तां प्रशाधि महाराज स्वधर्ममनुपालय ॥ ९.६१.५२ ॥
今日、あなたのこの大地はすべて、棘を断たれ安全になった。偉大な王よ、これを統治し、自らのダルマを守りなさい。
9.61.53
यस्तु कर्ताऽस्य वैरस्य निकृत्या निकृतिप्रियः ।
सोऽयं विनिहतः शेते पृथिव्यं पृथिवीपते ॥ ९.६१.५३ ॥
この怨恨の張本人、欺瞞を好んだ者は、ここで殺されて大地に横たわっている。ああ、大地の主よ。
9.61.54
दुःशासनप्रभृतयः सर्वे ते चोग्रवादिनः ।
राधेयः शकुनिश्चैव हताश्च तव शत्रवः ॥ ९.६१.५४ ॥
ドゥフシャーサナをはじめ、厳しい言葉を吐いた者すべて、ラーダーの子（カルナ）、シャクニもまた、そしてあなたのすべての敵が殺された。
9.61.55
सेयं रत्नसमाकीर्णा मही सवनपर्वता ।
उपावृत्ता महाराज त्वामद्य निहतद्विषम् ॥ ९.६१.५५ ॥
偉大な王よ、宝玉に満ちたこの大地は、森と山々とともに、今日あなたの敵が討たれたので、あなたのもとへ戻ってきました。
9.61.56
गतो वैरस्य निधनं हतो राजा सुयोधनः ।
कृष्णस्य मतमास्थाय विजितेयं वसुन्धरा ॥ ९.६१.५६ ॥
敵意は終わり、王スヨーダナは殺された。クリシュナの意見に従い、この大地は征服された。
9.61.57
दिष्ट्या गतस्त्वमानृण्यं मातुः कोपस्य चोभयोः ।
दिष्ट्या जयसि दुर्धर्ष दिष्ट्या शत्रुर्निपातितः ॥ ९.६१.५७ ॥
幸いにも、あなたは母への負い目と双方の怒りの負債から解放された。幸いにも、難攻不落の方よ、あなたは勝利している。幸いにも敵は打ち倒された。