Mahābhārata · Adhyāya 9.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.62.1
हतं दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनेन संयुगे ।
पाण्डवाः सृञ्जयाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ ९.६२.१ ॥
Sañjaya, al ver a Duryodhana muerto en batalla a manos de Bhīmasena, ¿qué hicieron los Pāṇḍavas y los Sṛñjayas?
9.62.2
हतं दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनेन संयुगे ।
सिंहेनेव महाराज मत्तं वनगजं यथा ॥ ९.६२.२ ॥
Oh gran rey, al ver a Duryodhana muerto en batalla por Bhīmasena, como un león mata a un elefante salvaje enfurecido.
9.62.3
प्रहृष्टमनसस्तत्र कृष्णेन सह पाण्डवाः ।
पाञ्चालाः सृञ्जयाश्चैव निहते कुरुनन्दने।
आविध्यन्नुत्तरीयाणि सिंहनादांश्च नेदिरे ॥ ९.६२.३ ॥
Cuando Duryodhana, la alegría de los Kurus, fue muerto, los Pāṇḍavas, junto con Kṛṣṇa, los Pāñcālas y los Sṛñjayas, con el ánimo alegre, agitaron allí sus mantos superiores y lanzaron rugidos de león.
9.62.4
नैतान्हर्षसमाविष्टानियं सेहे वसुन्धरा ॥ ९.६२.४ ॥
Esta tierra no pudo soportar a estos hombres llenos de alegría.
9.62.5
धनूंष्येके व्याक्षिपन्त ज्याश्चाप्यन्ये तथाऽक्षिपन् ।
दध्मुरन्ये महाशङ्खानन्ये जघ्नुश्च दुन्दुभीन् ॥ ९.६२.५ ॥
Unos blandieron sus arcos, otros tensaron las cuerdas, otros soplaron grandes caracolas y otros golpearon tambores de guerra.
9.62.6
चिकीडुश्च तथैवान्ये जहसुश्च तवाहिताः ।
अब्रुवंश्चासकृद्वीरा भीमसेनमिदं वचः ॥ ९.६२.६ ॥
Otros se entregaban a la danza y tus enemigos reían; los héroes repetidamente dijeron estas palabras a Bhīmasena.
9.62.7
दुष्करं भवता कर्म रणेऽद्य सुमहत्कृतम् ।
कौरवेयं रणे हत्वा गदयाऽतिकृतश्रमम् ॥ ९.६२.७ ॥
Hoy en la batalla has realizado una hazaña muy difícil, habiendo matado a un Kaurava con la maza tras un gran esfuerzo.
9.62.8
इन्द्रेणेव हि वृत्रस्य वधं परमसंयुगे ।
त्वया कृतममन्यन्त शत्रोर्वधमिमं जनाः ॥ ९.६२.८ ॥
En la gran batalla, como Indra mató a Vṛtra, tú lo hiciste; la gente pensó que esta muerte del enemigo la habías hecho tú.
9.62.9
चरन्तं विविधान्मार्गान्मण्डलानि च सर्वशः ।
दुर्योधनमिमं शूरं कोऽन्यो हन्याद्वृकोदरात् ॥ ९.६२.९ ॥
¿Quién más que Vṛkodara podría haber matado a este héroe Duryodhana, que se movía por muchos caminos y círculos por todos lados?
9.62.10
वैरस्य च गतः पारं त्वमिहान्यैः सुदुर्गमम् ।
अशक्यमेतदन्येन सम्पादयितुमीदृशम् ॥ ९.६२.१० ॥
Has llegado a la otra orilla del rencor, que aquí es muy difícil de alcanzar para otros; tal hazaña no podía ser cumplida por nadie más.
9.62.11
कुञ्जरेणेव मत्तेन वीरसङ्ग्राममूर्धनि ।
दुर्योधपशिरो दिष्ट्या पादेन मृदितं त्वया ॥ ९.६२.११ ॥
Como un elefante enloquecido en el frente de la batalla de los héroes, por fortuna aplastaste con el pie la cabeza de Duryodhana.
9.62.12
सिंहेन महिषस्येव कृत्वा सङ्गरमुत्तमम् ।
दुःशासनस्य रुधिरं दिष्ट्या पीतं त्वयाऽनघ ॥ ९.६२.१२ ॥
Como un león libra un excelente combate con un búfalo, así, oh sin mácula, por fortuna bebiste la sangre de Duḥśāsana.
9.62.13
ये विप्रकुर्वन्राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
मूर्ध्नि तेषां कृतः पादो दिष्ट्या ते स्वेन कर्मणा ॥ ९.६२.१३ ॥
Aquellos que ultrajaron al rey Yudhiṣṭhira, de alma justa, han tenido tu pie sobre sus cabezas; por fortuna, gracias a tu propia acción.
9.62.14
अमित्राणामधिष्ठानाद्वधाद्दुर्योधनस्य च ।
भीम दिष्ट्या पृथिव्यां ते प्रथितं सुमहद्यशः ॥ ९.६२.१४ ॥
Por la destrucción de la fortaleza de los enemigos y la muerte de Duryodhana, oh Bhīma, por fortuna tu gran fama se ha extendido por la tierra.
9.62.15
एवं नूनं हते वृत्रे शक्रं नन्दन्ति बन्दिनः ।
तथा त्वां निहतामित्रं वयं नन्दाम भारत ॥ ९.६२.१५ ॥
Así como, cuando Vṛtra es muerto, los bardos se regocijan por Indra, así nosotros nos regocijamos por ti, oh Bhārata, cuyo enemigo ha sido abatido.
9.62.16
दुर्योधनवधे यानि रोमाणि हृषितानि नः ।
अद्यापि न विकृष्यन्ते तानि तद्विद्धि भारत।
इत्यब्रुन्भीमसेनं वातिकास्तत्र सङ्गताः ॥ ९.६२.१६ ॥
Ante la muerte de Duryodhana, los pelos de nuestro cuerpo se erizaron, y aún no han vuelto a bajar; sábelo, oh Bhārata. Así dijeron a Bhīmasena los mensajeros allí reunidos.
9.62.17
तान्हृष्टान्पुरुषव्याघ्रान्पाञ्चालान्पाण्डवैः सह ।
ब्रुवतोऽसदृशं तत्र प्रोवाच मधुसूदनः ॥ ९.६२.१७ ॥
A aquellos alegres tigres entre los hombres, los Pāñcālas junto a los Pāṇḍavas, que hablaban impropiamente allí, Madhusūdana les habló.
9.62.18
न न्याय्यं निहतं शत्रुं भूयो हन्तुं नराधिपाः ।
असकृद्वाग्भिरुग्राभिर्निहतो ह्येष मन्दधीः ॥ ९.६२.१८ ॥
No es justo, oh señores de los hombres, volver a golpear a un enemigo ya abatido; este necio ya ha sido derribado una y otra vez por palabras duras.
9.62.19
तदैवैष हतः पापो यदैव निरपत्रपः ।
लुब्धः पापसहायश्च सुहृदां शासनातिगः ॥ ९.६२.१९ ॥
Este pecador ya estaba muerto en el momento en que se volvió desvergonzado, codicioso, compañero de pecadores y transgresor del consejo de sus amigos.
9.62.20
बहुशो विदुरद्रोणकृपगाङ्गेयसृञ्जयैः ।
पाण्डुभ्यः प्रार्थ्यमानोऽपि पित्र्यमंशं न दत्तवान् ॥ ९.६२.२० ॥
Aunque Vidura, Droṇa, Kṛpa, Gāṅgeya (Bhīṣma) y los Sṛñjayas se lo pidieron una y otra vez, no dio a los Pāṇḍavas su parte paterna.
9.62.21
नैव तेभ्योऽद्य मित्रं वा शत्रुर्वा पुरुषाधमः ।
किमनेन वितुन्नेन वाग्भिः काष्ठसधर्मणा ॥ ९.६२.२१ ॥
Ese hombre vil no es ahora ni amigo ni enemigo de ellos. ¿De qué sirven estas palabras, atravesadas como madera?
9.62.22
रथेष्वारोहत क्षिप्रं गच्छामो वसुधाधिपाः ।
दिष्ट्या हतोऽयं पापात्मा सामात्यज्ञातिबान्धवः ॥ ९.६२.२२ ॥
Subid pronto a vuestros carros, señores de la tierra; vayamos. Por fortuna, este de alma pecadora ha sido muerto junto con sus ministros, parientes y allegados.
9.62.23
इति श्रुत्वा त्वधिक्षेपं कृष्णाद्दुर्योधनो नृपः ।
अमर्षवशमापन्न उदतिष्ठद्विशाम्पते ॥ ९.६२.२३ ॥
Al oír este insulto de Kṛṣṇa, oh señor del pueblo, el rey Duryodhana, dominado por la ira, se puso en pie.
9.62.24
स्फिग्देशेनोपविष्टः स दोर्भ्यां विष्टभ्य मेदिनीम् ।
दृष्टिं भ्रूसङ्कटां कृत्वा वासुदेवे न्यपातयत् ॥ ९.६२.२४ ॥
Sentado sobre sus nalgas, apoyando ambos brazos en la tierra, frunciendo el ceño, dirigió su mirada a Vāsudeva.
9.62.25
अर्धोन्नतशरीरस्य रूपमासीन्नृपस्य तु ।
क्रुद्धस्याशीविषस्येव च्छिन्नपुच्छस्य भोगिनः ॥ ९.६२.२५ ॥
La figura del rey, con el cuerpo medio incorporado, parecía la de una serpiente venenosa enfurecida con la cola cortada.
9.62.26
प्राणान्तकरिणीं घोरां वेदनामप्यचिन्तयन् ।
दुर्योधनो वासुदेवं वाग्भिरुग्राभिरार्दयत् ॥ ९.६२.२६ ॥
Sin hacer caso ni siquiera del terrible dolor que amenazaba su vida, Duryodhana atormentó a Vāsudeva con palabras duras.
9.62.27
कंसदासस्य दायाद न ते लज्जाऽस्त्यनेन वै ।
अधर्मेण गदायुद्धे यदर्हं विनिपातितः।
ऊरूभिन्धीति भीमस्य स्मृतिं मिथ्याप्रयच्छता ॥ ९.६२.२७ ॥
¡Descendiente del siervo de Kaṃsa! ¿No te avergüenzas de esto? En el combate de mazas, injustamente, fui derribado sin merecerlo, y tú, dando un falso recordatorio, le dijiste a Bhīma que rompiera mis muslos.
9.62.28
किं न विज्ञातमेतन्मे यदर्जुनमवोचथाः ।
घातयित्वा महीपालानृजुयुद्धान्सहस्रशः।
जिह्मैरुपायैर्बहुभिर्न ते लज्जा न ते घृणा ॥ ९.६२.२८ ॥
¿Acaso no sé lo que le dijiste a Arjuna? Habiendo hecho matar a miles de reyes en combate leal, con muchas artimañas torcidas no tienes vergüenza ni compasión.
9.62.29
अहन्यहनि शूराणां कुर्वाणः कदनं महत् ।
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य घातितस्ते पितामहः ॥ ९.६२.२९ ॥
Día tras día, causando una gran matanza de héroes, tu abuelo fue muerto poniendo a Śikhaṇḍin al frente.
9.62.30
अश्वत्थाम्नः सनामानं हत्वा नागं सुदुर्मते ।
आचार्यो न्यासितः शस्त्रं किं तन्न विदितं मया ॥ ९.६२.३० ॥
¡Oh, mal pensado! Tras matar al elefante que llevaba el nombre de Aśvatthāman, el maestro (Droṇa) depuso sus armas; ¿acaso no lo sé yo?
9.62.31
स चानेन नृशंसेन धृष्टद्युम्नेन वीर्यवान् ।
पात्यमानस्त्वया दृष्टो न चैनं त्वमवारयः ॥ ९.६२.३१ ॥
Y aquel valiente, derribado por el cruel Dhṛṣṭadyumna, lo viste, pero no lo detuviste.
9.62.32
वधार्थं पाण्डुपुत्रस्य याचितां शक्तिमेव च ।
घटोत्कचे व्यंसयतः कस्त्वत्तः पापकृत्तमः ॥ ९.६२.३२ ॥
¿Quién es mayor pecador que tú, que lanzaste contra Ghaṭotkaca la lanza que se había pedido para matar al hijo de Pāṇḍu?
9.62.33
छिन्नहस्तः प्रायगतस्तथा भूरिश्रवा बली ।
त्वयाऽभिसृष्टेन हतः शैनेयेन दुरात्मना ॥ ९.६२.३३ ॥
Bhūriśravas, el fuerte, con el brazo cortado y caído al borde de la muerte, fue muerto por el malvado hijo de Śini, a quien tú habías lanzado contra él.
9.62.34
कुर्वाणश्चोत्तमं कर्म कर्णः पार्थजिगीषया ।
व्यंसनेनाश्वसेनस्य पन्नगेन्द्रस्य वै पुनः ॥ ९.६२.३४ ॥
Karṇa, realizando una hazaña suprema por el deseo de vencer a Pārtha, de nuevo por medio de la calamidad de Aśvasena, señor de las serpientes.
9.62.35
पुनश्च पतिते चक्रे व्यसनार्तः पराजितः ।
पापितः समरे कर्णश्चक्रव्याग्रोऽग्रणीर्नृणाम् ॥ ९.६२.३५ ॥
Y cuando de nuevo la rueda se hundió, Karṇa, afligido por la calamidad y vencido, fue derribado en la batalla: el tigre entre los aurigas, el primero de los hombres.
9.62.36
यदि मां चापि कर्णं च भीष्मद्रोणौ च संयुगे ।
ऋजुना प्रतियुध्येथा न ते स्याद्विजयो ध्रुवम् ॥ ९.६२.३६ ॥
Si te hubieras enfrentado de frente en batalla a mí, a Karṇa, y a Bhīṣma y Droṇa, sin duda no habría sido tuya la victoria.
9.62.37
त्वया पुनरनार्येण जिह्ममार्गेण पार्थिवाः ।
स्वधर्ममनुतिष्ठन्तो वयं चान्ये च घातिताः ॥ ९.६२.३७ ॥
Otra vez, por ti, hombre innoble, por caminos torcidos, fueron muertos los reyes que cumplían con su deber, y nosotros y otros también.
9.62.38
त्वया मायाविना कृष्ण मायां कर्मप्रमोषिणीम् ।
कृत्वा हतः सिन्धुपतिः किं तन्न विदितं मम ॥ ९.६२.३८ ॥
Por ti, Kṛṣṇa, tramposo, habiendo urdido un engaño que despoja a la acción de su fruto, fue muerto el señor de los Sindhus. ¿Acaso no me es conocido?
9.62.39
हतस्त्वमसि गान्धारे सभ्रातृसुतबान्धवः ।
सगणः ससुहृच्चैव पापं मार्गमनुष्ठितः ॥ ९.६२.३९ ॥
Has sido muerto, Gāndhāra, junto con hermanos, hijos y parientes, con tu séquito y tus amigos, pues seguiste el camino malvado.
9.62.40
तवैव दुष्कृतैर्वीरौ भीष्मद्रोणौ निपातितौ ।
कर्णश्च निहतः सङ्ख्ये तव शीलानुवर्तकः ॥ ९.६२.४० ॥
Por tus propias malas acciones fueron derribados los héroes Bhīṣma y Droṇa, y Karṇa, seguidor de tu conducta, fue muerto en la batalla.
9.62.41
याच्यमानं मया मूढ पित्र्यमंशं न दित्ससि ।
पाण्डवेभ्यः स्वराज्यं च लोभाच्छकुनिनिश्चयात् ॥ ९.६२.४१ ॥
Aunque te lo he pedido, necio, no quieres dar la parte ancestral, ni das a los Pāṇḍavas su propio reino, por codicia y por la decisión de Śakuni.
9.62.42
विषं ते भीमसेनाय दत्तं सर्वे च पाण्डवाः ।
प्रदीपिता जतुगृहे मात्रा सह सुदुर्मते ॥ ९.६२.४२ ॥
Diste veneno a Bhīmasena, y todos los Pāṇḍavas fueron incendiados en la casa de laca junto con su madre, ¡oh malvado!
9.62.43
सभायां याज्ञसेनी च कृष्टा द्यूते रजस्वला ।
तदैव तावद्दुष्टात्मन्वध्यस्त्वं निरपत्रप ॥ ९.६२.४३ ॥
En la asamblea, durante el juego de dados, Yājñasenī fue arrastrada estando menstruante. Entonces, oh malvado, desvergonzado, ya merecías la muerte.
9.62.44
अनक्षज्ञं च धर्मज्ञं सौबलेनाक्षवेदिना ।
निकृत्या यत्पराजैषीस्तस्मादसि हतो रणे ॥ ९.६२.४४ ॥
Lo venciste por engaño, a él, que conocía el dharma pero no era diestro en los dados, mediante Saubala, experto en dados. Por eso has sido muerto en la batalla.
9.62.45
जयद्रथेन पापेन यत्कृष्णा क्लेशिता वने ।
यातेषु मृगयां चैव तृणबिन्दोरथाश्रमम् ॥ ९.६२.४५ ॥
Que el pecador Jayadratha atormentó a Kṛṣṇā en el bosque, cuando ellos habían ido de caza y al ermitaño de Tṛṇabindu.
9.62.46
अभिमन्युश्च यद्बाल एको बहुभिराहवे ।
त्वद्दोषैर्निहतः पाप तस्मादसि हतो रणे ॥ ९.६२.४६ ॥
Abhimanyu, un joven solo en la batalla, fue rodeado por muchos y muerto por tus culpas, oh pecador; por eso has sido muerto en la batalla.
9.62.47
कुर्वाणं कर्म समरे पाण्डवानर्थकाङ्क्षिणम् ।
यच्छिखण्ड्यवधीद्भीष्मं मित्रार्थे न व्यतिक्रमः ॥ ९.६२.४७ ॥
Que Śikhaṇḍin mató a Bhīṣma, que en la batalla actuaba deseando el mal de los Pāṇḍavas; se hizo por un amigo, y no hubo transgresión en ello.
9.62.48
स्वधर्मं पृष्ठतः कृत्वा आचार्यस्त्वत्प्रियेप्सया ।
पार्षतेन हतः सङ्ख्ये वर्तमानोऽसतां पथि ॥ ९.६२.४८ ॥
Habiendo dejado atrás su propio dharma, deseando complacerte, el maestro (Droṇa), andando por el camino de los malvados, fue muerto en la batalla por el hijo de Pṛṣata (Dhṛṣṭadyumna).
9.62.49
प्रतिज्ञामात्मनः सत्यां चिकीर्षन्समरे निपुम् ।
हतवान्सात्वतो विद्वान्सौमदत्तिं महारथम् ॥ ९.६२.४९ ॥
Deseando hacer verdadera su propia promesa, el sabio Sātvata mató hábilmente en batalla al gran auriga, hijo de Somadatta.
9.62.50
अर्जुनः समरे राजन्युध्यमानः कदाचन ।
निन्दितं पुरुषव्याघ्रः करोति न कथञ्चन ॥ ९.६२.५० ॥
Oh rey, Arjuna, el tigre entre los hombres, mientras lucha en la batalla, nunca comete acción reprochable de ninguna manera.
9.62.51
लब्ध्वाऽपि बहुधा छिद्रं वीरवृत्तमनुस्मरन् ।
निजघान रणे कर्णं मैवं वोचः सुदुर्मते ॥ ९.६२.५१ ॥
Aunque obtuvo muchas ventajas, recordando la conducta de los héroes, mató a Karṇa en la batalla. No hables así, oh mal intencionado.
9.62.52
देवानां मतमाज्ञाय तेषां प्रियहितेप्सया ।
अर्जुनस्य महानागं मया व्यंसितमस्त्रजम् ॥ ९.६२.५२ ॥
Conociendo la opinión de los dioses, deseando su agrado y bienestar, hice que aquella gran serpiente nacida de un arma se apartara de Arjuna.
9.62.53
त्वं च भीष्मश्च कर्णश्च द्रोणो द्रौणायनिस्तथा ।
विराटनगरे तस्य ह्यानृशंस्येन जीविताः ॥ ९.६२.५३ ॥
Tú, Bhīṣma, Karṇa, Droṇa y el hijo de Droṇa, todos vivisteis en la ciudad de Virāṭa gracias a su clemencia.
9.62.54
स्मर पार्थस्य विक्रान्तं गन्धर्वेषु कृतं तथा ।
अधर्मं नात्र गान्धारे पाण्डवैर्यत्कृतं त्वयि ॥ ९.६२.५४ ॥
Recuerda la valentía de Pārtha y lo que hizo entre los Gandharvas también. Oh hijo de Gāndhārī, lo que los Pāṇḍavas te hicieron aquí no es injusticia.
9.62.55
स्वबाहुबलमास्थाय स्वधर्मेण परन्तपाः ।
जितवन्तो रणे वीराः पापोसि निधनं गतः ॥ ९.६२.५५ ॥
Confiando en la fuerza de sus propios brazos y obrando según su deber, los héroes que abrasan a sus enemigos vencieron en la batalla. Pecador, has encontrado la muerte.
9.62.56
यान्यकार्याणि चास्माकं कृतानिति प्रभाषसे ।
वैगुण्येन तवात्यर्थं सर्वं हि तदनुष्ठितम् ॥ ९.६२.५६ ॥
Dices que nosotros cometimos las acciones indebidas; en verdad todas ellas fueron realizadas por ti en gran medida, por tu propia perversidad.
9.62.57
बृहस्पतेरुशनसो नोपदेशः श्रुतस्त्वया ।
वृद्धा नोपासिताश्चैव हितं वाक्यं न ते श्रुतभ् ॥ ९.६२.५७ ॥
No escuchaste la enseñanza de Bṛhaspati y Uśanas, no serviste a los ancianos, y no oíste las palabras que te eran beneficiosas.
9.62.58
लोभेनातिबलेन त्वं तृष्णया च वशीकृतः ।
कृतवानस्यकार्याणि विपाकस्तस्य भुज्यताम् ॥ ९.६२.५८ ॥
Dominado por la codicia, la fuerza excesiva y el deseo, cometiste estas acciones indebidas; ahora disfruta de su fruto.
9.62.59
अधीतं विधिवद्दत्तं भूः प्रभुक्ता ससागरा ।
मूर्ध्नि स्थिममित्राणां को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६२.५९ ॥
Estudié según la regla, di donaciones, disfruté de la tierra con sus océanos y puse a mis enemigos bajo mi cabeza. ¿Quién es más excelente que yo?
9.62.60
यदिष्टं क्षत्रबन्धूनां स्वधर्ममनुपश्यताम् ।
तदिदं निधनं प्राप्तं को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६२.६० ॥
Aquello que era deseado por los parientes kṣatriya que miraban a su propio deber, esa misma muerte me ha llegado ahora. ¿Quién es más excelente que yo?
9.62.61
देवार्हा मानुषा भोगाः प्राप्ता असुलभा नृपैः ।
ऐश्वर्यं चोत्तमं प्राप्तं को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६२.६१ ॥
He alcanzado placeres humanos dignos de los dioses, difíciles de obtener incluso para los reyes, y he alcanzado la soberanía suprema. ¿Quién es más feliz que yo?
9.62.62
ससुहृत्सानुबन्धस्च स्वर्गं गन्ताऽहमच्युत ।
यूयं गर्हितसङ्कल्पाः शोचन्तो वर्तयिष्यथ ॥ ९.६२.६२ ॥
Oh Acyuta, yo iré al cielo con mis amigos y parientes, mientras vosotros, de intenciones despreciables, viviréis lamentándoos.
9.62.63
न मे विषादो भीमेन पादेन शिर आहतम् ।
काका वा कङ्कगृध्रा वा निधास्यन्ति पदं क्षणात् ॥ ९.६२.६३ ॥
No me aflige que Bhīma me golpeara la cabeza con el pie; cuervos, garzas o buitres posarán sus patas en ella en un instante.
9.62.64
अस्य वाक्यस्य निधने कुरुराजस्य धीमतः ।
अपतत्सुमहद्वर्षं पुष्पाणां पुण्यगन्धिनाम् ॥ ९.६२.६४ ॥
Al final de estas palabras, cayó una gran lluvia de flores de fragancia sagrada sobre el sabio rey de los Kuru.
9.62.65
अवादयन्त गन्धर्वा वादित्रं सुमनोहरम् ॥ ९.६२.६५ ॥
Los gandharvas tocaron instrumentos de encantadora belleza.
9.62.66
जगुश्चाप्सरसो राज्ञो यशः सम्बद्धमेव च ।
सिद्धाश्च मुमुचुर्वाचः साधुसाध्विति पार्थिव ॥ ९.६२.६६ ॥
Las apsarás cantaron cantos acordes a la gloria del rey, y los siddhas exclamaron «¡bien, bien!», oh rey.
9.62.67
ववौ च सुरभिर्वायुः पुण्यगन्धो मृदुःसुखः ।
व्यराजंश्च दिशः सर्वा नभो वैदूर्यसन्निभम् ॥ ९.६२.६७ ॥
Sopló un viento fragante, de aroma puro, suave y agradable, y todas las direcciones y el cielo brillaron como el lapislázuli.
9.62.68
अत्यद्भुतानि ते दृष्ट्वा वासुदेवपुरोगमाः ।
दुर्योधनस्य पूजां तु दृष्ट्वा व्रीडामुपागमन् ॥ ९.६२.६८ ॥
Tras contemplar aquellas maravillas, los Pāṇḍavas, encabezados por Vāsudeva, vieron el honor dado a Duryodhana y se llenaron de vergüenza.
9.62.69
हतांश्चाधर्मतः श्रुत्वा शोकार्ताः शुशुचुर्हि ते ।
भीष्मं द्रोणं तथा कर्णं भूरिश्रवसमेव च ॥ ९.६२.६९ ॥
Al oír que Bhīṣma, Droṇa, Karṇa y Bhūriśravas habían sido muertos injustamente, quedaron afligidos por el dolor y se lamentaron.
9.62.70
तांस्तु चिन्तापरान्दृष्ट्वा पाण्डवान्दीनचेतसः ।
प्रोवाचेदं वचः कृष्णो मेघदुन्दुभिनिस्वनः ॥ ९.६२.७० ॥
Al ver a los Pāṇḍavas sumidos en la preocupación y abatidos de ánimo, Kṛṣṇa, cuya voz era como el trueno de nubes y tambores, pronunció estas palabras.
9.62.71
नैष शक्योऽतिशीघ्रास्त्रस्ते च सर्वे महारथाः ।
ऋजुयुद्धेन विक्रान्ता हन्तुं युष्माभिराहवे ॥ ९.६२.७१ ॥
Él, veloz con sus armas, y todos aquellos grandes guerreros de carro, que lucharon valientemente en combate justo, no podían ser abatidos por vosotros en batalla.
9.62.72
उपायान्निहता ह्येते मया तस्मान्नराधिपाः ।
अन्यथा पाण्डवेयानां नाभविष्यज्जयः क्वचित् ॥ ९.६२.७२ ॥
Yo los abatí por medio de una artimaña; por eso, oh señores de los hombres, de otro modo los hijos de Pāṇḍu nunca habrían logrado la victoria.
9.62.73
ते हि सर्वे महेष्वासाश्चत्वारोऽतिरथा मुवि ।
अशक्या धर्मतो हन्तुं लोकपालैरपि स्वयम् ॥ ९.६२.७३ ॥
Aquellos cuatro grandes arqueros, los grandes aurigas de la tierra, no pueden ser muertos según el dharma, ni siquiera por los guardianes del mundo mismos.
9.62.74
तथैवायं गदापाणिर्धार्तराष्ट्रो गतश्रमः ।
अशक्यो धर्मतो हन्तुं कालेनापि दि दण्डिना ॥ ९.६२.७४ ॥
Del mismo modo, este hijo de Dhṛtarāṣṭra, con la maza en la mano y libre de fatiga, no puede ser muerto según el dharma, ni siquiera por Kāla, el portador del bastón…
9.62.75
नैतन्मनसि कर्तव्यं यदयं निहतो नृपः ।
मिथ्याचर्याच्छलोपायैर्बहवः शत्रवो हताः ॥ ९.६२.७५ ॥
No debe pensarse en la mente que este rey ha sido muerto; por conducta falsa y artimañas de engaño, muchos enemigos han sido muertos.
9.62.76
पूर्वैरनुगतो मार्गो देवैरसुरघातिभिः ।
सद्भिश्चानुगतः पन्थाः सर्वैरनुगमिष्यते ॥ ९.६२.७६ ॥
El camino seguido por los antepasados, por los dioses que matan a los asuras, y la senda seguida por los buenos: todos seguirán ese mismo camino.
9.62.77
एवं विधात्रा विहितं स्वयमेषां महात्मनाम् ।
दैवं पुरुषकारेण न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ ९.६२.७७ ॥
Así, lo que el Creador mismo ha dispuesto para estos magnánimos no puede ser superado por el esfuerzo humano frente al destino.
9.62.78
भूतं भव्यं भविष्यच्च निमेषाद्यो हनिष्यति ।
कृतान्तमन्यथा कर्तुं नेच्छेत्सोऽयं धनञ्जय ॥ ९.६२.७८ ॥
Quien podría destruir en un instante lo pasado, lo futuro y lo presente, este Dhanañjaya, no querría alterar a Kṛtānta, la Muerte.
9.62.79
कृतकृत्याः स्म सायाह्ने निवासं रोचयामहे ।
साश्वनागरथाः सर्वे विश्राम्यन्तु नराधिपाः ॥ ९.६२.७९ ॥
Habiendo cumplido nuestra tarea, deseamos un lugar de descanso al atardecer. Que todos los reyes, con caballos, elefantes y carros, descansen ahora.
9.62.80
वासुदेववचः श्रुत्वा तदानीं पाण्डवैः सह ।
पाञ्चाला भृशसंहृष्टा विनेदुः सिंहसङ्घवत् ॥ ९.६२.८० ॥
Al oír las palabras de Vāsudeva, entonces los Pāñcāla junto con los Pāṇḍava, sumamente alegres, rugieron como una manada de leones.
9.62.81
ततः प्राध्मापयच्छङ्खं पाञ्चजन्यं जनार्दनः ।
देवदत्तं प्रहृष्टात्मा शङ्खप्रवरमर्जुनः ॥ ९.६२.८१ ॥
Entonces Janārdana hizo sonar el caracol Pāñcajanya, y Arjuna, con el corazón alegre, sopló Devadatta, el mejor de los caracoles.
9.62.82
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
पोण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥ ९.६२.८२ ॥
El rey Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, hizo sonar Anantavijaya, y Vṛkodara, Bhīma de hechos terribles, sopló el gran caracol Pauṇḍra.
9.62.83
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ।
धृष्टद्युम्नस्तथा जैत्रं सात्यकिर्नन्दिवर्धनम् ॥ ९.६२.८३ ॥
Nakula y Sahadeva hicieron sonar Sughoṣa y Maṇipuṣpaka; Dhṛṣṭadyumna sopló Jaitra, y Sātyaki sopló Nandivardhana.
9.62.84
तेषां नादेन महता शङ्खानां भरतर्षभ ।
आपुपूरे नभः सर्वं पृथिवी च चचाल ह ॥ ९.६२.८४ ॥
¡Oh toro de los Bharata! Con el gran estruendo de aquellos caracoles se llenó todo el cielo, y también la tierra tembló.
9.62.85
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
पाण्डुसैन्येष्ववाद्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ९.६२.८५ ॥
Entonces se hicieron sonar caracolas, timbales, paṇavas, ānakas y gomukhas en el ejército de los Pāṇḍavas, y aquel sonido se volvió un tumulto.
9.62.86
अस्तुवन्पाण्डवानन्ये निर्भीश्च स्तुतिमङ्गलैः ।
हृष्टा दुर्योधनं दृष्ट्वा निहतं पुरुषर्षभाः ॥ ९.६२.८६ ॥
Otros héroes intrépidos alabaron a los Pāṇḍavas con elogios y palabras auspiciosas; y aquellos toros entre los hombres, al ver a Duryodhana muerto, se alegraron.