ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 9.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.62.1
हतं दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनेन संयुगे ।
पाण्डवाः सृञ्जयाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ ९.६२.१ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
9.62.2
हतं दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनेन संयुगे ।
सिंहेनेव महाराज मत्तं वनगजं यथा ॥ ९.६२.२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਮਸਤ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
9.62.3
प्रहृष्टमनसस्तत्र कृष्णेन सह पाण्डवाः ।
पाञ्चालाः सृञ्जयाश्चैव निहते कुरुनन्दने।
आविध्यन्नुत्तरीयाणि सिंहनादांश्च नेदिरे ॥ ९.६२.३ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਪਾਂਡਵ, ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯ ਉੱਥੇ ਉੱਤਰੀਯ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਦਹਾੜਦੇ ਸਨ।
9.62.4
नैतान्हर्षसमाविष्टानियं सेहे वसुन्धरा ॥ ९.६२.४ ॥
ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ।
9.62.5
धनूंष्येके व्याक्षिपन्त ज्याश्चाप्यन्ये तथाऽक्षिपन् ।
दध्मुरन्ये महाशङ्खानन्ये जघ्नुश्च दुन्दुभीन् ॥ ९.६२.५ ॥
ਕਿਸੇ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਲਹਿਰਾਏ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਚਿੱਲੇ ਖਿੱਚੇ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਹਾਂਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਕੁੱਟੀਆਂ।
9.62.6
चिकीडुश्च तथैवान्ये जहसुश्च तवाहिताः ।
अब्रुवंश्चासकृद्वीरा भीमसेनमिदं वचः ॥ ९.६२.६ ॥
ਕੁਝ ਖੇਡਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵੈਰੀ ਹੱਸੇ; ਵੀਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ।
9.62.7
दुष्करं भवता कर्म रणेऽद्य सुमहत्कृतम् ।
कौरवेयं रणे हत्वा गदयाऽतिकृतश्रमम् ॥ ९.६२.७ ॥
ਅੱਜ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗਦਾ ਨਾਲ ਕੌਰਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
9.62.8
इन्द्रेणेव हि वृत्रस्य वधं परमसंयुगे ।
त्वया कृतममन्यन्त शत्रोर्वधमिमं जनाः ॥ ९.६२.८ ॥
ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤਾ; ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਵੈਰੀ ਦਾ ਇਹ ਵਧ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
9.62.9
चरन्तं विविधान्मार्गान्मण्डलानि च सर्वशः ।
दुर्योधनमिमं शूरं कोऽन्यो हन्याद्वृकोदरात् ॥ ९.६२.९ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਹਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੇ ਇਸ ਸੂਰਮੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ?
9.62.10
वैरस्य च गतः पारं त्वमिहान्यैः सुदुर्गमम् ।
अशक्यमेतदन्येन सम्पादयितुमीदृशम् ॥ ९.६२.१० ॥
ਵੈਰ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ।
9.62.11
कुञ्जरेणेव मत्तेन वीरसङ्ग्राममूर्धनि ।
दुर्योधपशिरो दिष्ट्या पादेन मृदितं त्वया ॥ ९.६२.११ ॥
ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਸਿਰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
9.62.12
सिंहेन महिषस्येव कृत्वा सङ्गरमुत्तमम् ।
दुःशासनस्य रुधिरं दिष्ट्या पीतं त्वयाऽनघ ॥ ९.६२.१२ ॥
ਸ਼ੇਰ ਜਿਵੇਂ ਮੱਝ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਜੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਲਿਆ।
9.62.13
ये विप्रकुर्वन्राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
मूर्ध्नि तेषां कृतः पादो दिष्ट्या ते स्वेन कर्मणा ॥ ९.६२.१३ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤੇਰਾ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਇਆ।
9.62.14
अमित्राणामधिष्ठानाद्वधाद्दुर्योधनस्य च ।
भीम दिष्ट्या पृथिव्यां ते प्रथितं सुमहद्यशः ॥ ९.६२.१४ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ, ਹੇ ਭੀਮ! ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ।
9.62.15
एवं नूनं हते वृत्रे शक्रं नन्दन्ति बन्दिनः ।
तथा त्वां निहतामित्रं वयं नन्दाम भारत ॥ ९.६२.१५ ॥
ਵ੍ਰਿਤਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬੰਦੀਜਨ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੇ ਭਾਰਤ! ਵੈਰੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇਰਾ ਅਸੀਂ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।
9.62.16
दुर्योधनवधे यानि रोमाणि हृषितानि नः ।
अद्यापि न विकृष्यन्ते तानि तद्विद्धि भारत।
इत्यब्रुन्भीमसेनं वातिकास्तत्र सङ्गताः ॥ ९.६२.१६ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਵਧ ਤੇ ਸਾਡੇ ਰੋਮ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ; ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਬੈਠੇ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਭਾਰਤ! ਇਹ ਜਾਣ। ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ।
9.62.17
तान्हृष्टान्पुरुषव्याघ्रान्पाञ्चालान्पाण्डवैः सह ।
ब्रुवतोऽसदृशं तत्र प्रोवाच मधुसूदनः ॥ ९.६२.१७ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਅਣਉਚਿਤ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਆਖਿਆ।
9.62.18
न न्याय्यं निहतं शत्रुं भूयो हन्तुं नराधिपाः ।
असकृद्वाग्भिरुग्राभिर्निहतो ह्येष मन्दधीः ॥ ९.६२.१८ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪੋ! ਜੋ ਵੈਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਮਾਰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
9.62.19
तदैवैष हतः पापो यदैव निरपत्रपः ।
लुब्धः पापसहायश्च सुहृदां शासनातिगः ॥ ९.६२.१९ ॥
ਬੇਸ਼ਰਮ, ਲੋਭੀ, ਪਾਪੀ ਸਾਥੀਆਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਾਪੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
9.62.20
बहुशो विदुरद्रोणकृपगाङ्गेयसृञ्जयैः ।
पाण्डुभ्यः प्रार्थ्यमानोऽपि पित्र्यमंशं न दत्तवान् ॥ ९.६२.२० ॥
ਵਿਦੁਰ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਗਾਂਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮੰਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
9.62.21
नैव तेभ्योऽद्य मित्रं वा शत्रुर्वा पुरुषाधमः ।
किमनेन वितुन्नेन वाग्भिः काष्ठसधर्मणा ॥ ९.६२.२१ ॥
ਉਹ ਨੀਚ ਪੁਰਸ਼ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ ਨਾ ਵੈਰੀ; ਇਸ ਲੱਕੜ ਵਰਗੇ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ?
9.62.22
रथेष्वारोहत क्षिप्रं गच्छामो वसुधाधिपाः ।
दिष्ट्या हतोऽयं पापात्मा सामात्यज्ञातिबान्धवः ॥ ९.६२.२२ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀਓ, ਛੇਤੀ ਰਥਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ, ਅਸੀਂ ਚੱਲੀਏ। ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਜਾਤੀ-ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
9.62.23
इति श्रुत्वा त्वधिक्षेपं कृष्णाद्दुर्योधनो नृपः ।
अमर्षवशमापन्न उदतिष्ठद्विशाम्पते ॥ ९.६२.२३ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਆਏ ਇਸ ਤਾਅਨੇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
9.62.24
स्फिग्देशेनोपविष्टः स दोर्भ्यां विष्टभ्य मेदिनीम् ।
दृष्टिं भ्रूसङ्कटां कृत्वा वासुदेवे न्यपातयत् ॥ ९.६२.२४ ॥
ਕੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਭਾਰ ਬੈਠਾ ਉਹ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਭਰਵੱਟੇ ਸੁੰਗੇੜ ਕੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾਈ।
9.62.25
अर्धोन्नतशरीरस्य रूपमासीन्नृपस्य तु ।
क्रुद्धस्याशीविषस्येव च्छिन्नपुच्छस्य भोगिनः ॥ ९.६२.२५ ॥
ਅੱਧੇ ਉੱਠੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਰੂਪ, ਪੂਛ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਕ੍ਰੋਧੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਰਗਾ ਸੀ।
9.62.26
प्राणान्तकरिणीं घोरां वेदनामप्यचिन्तयन् ।
दुर्योधनो वासुदेवं वाग्भिरुग्राभिरार्दयत् ॥ ९.६२.२६ ॥
ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਪੀੜ ਦੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਵਾਸੂਦੇਵ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ।
9.62.27
कंसदासस्य दायाद न ते लज्जाऽस्त्यनेन वै ।
अधर्मेण गदायुद्धे यदर्हं विनिपातितः।
ऊरूभिन्धीति भीमस्य स्मृतिं मिथ्याप्रयच्छता ॥ ९.६२.२७ ॥
ਕੰਸ ਦੇ ਦਾਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ਜਾ! ਕੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ? ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਯੋਗ ਨਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਡੇਗਿਆ ਗਿਆ; ਝੂਠੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ 'ਪੱਟ ਤੋੜ' ਆਖਿਆ।
9.62.28
किं न विज्ञातमेतन्मे यदर्जुनमवोचथाः ।
घातयित्वा महीपालानृजुयुद्धान्सहस्रशः।
जिह्मैरुपायैर्बहुभिर्न ते लज्जा न ते घृणा ॥ ९.६२.२८ ॥
ਤੂੰ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਕੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ? ਸਿੱਧੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰਵਾ ਕੇ, ਕਈ ਟੇਢੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਨਾ ਰਹਿਮ।
9.62.29
अहन्यहनि शूराणां कुर्वाणः कदनं महत् ।
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य घातितस्ते पितामहः ॥ ९.६२.२९ ॥
ਰੋਜ਼-ਰੋਜ਼ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾਮਹ ਮਾਰੇ ਗਏ।
9.62.30
अश्वत्थाम्नः सनामानं हत्वा नागं सुदुर्मते ।
आचार्यो न्यासितः शस्त्रं किं तन्न विदितं मया ॥ ९.६२.३० ॥
ਹੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ! ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਚਾਰੀਆ (ਦਰੋਣ) ਨੇ ਸ਼ਸਤਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਸਨ; ਕੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ?
9.62.31
स चानेन नृशंसेन धृष्टद्युम्नेन वीर्यवान् ।
पात्यमानस्त्वया दृष्टो न चैनं त्वमवारयः ॥ ९.६२.३१ ॥
ਉਸ ਕ੍ਰੂਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਸ ਪਰਾਕਰਮੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ।
9.62.32
वधार्थं पाण्डुपुत्रस्य याचितां शक्तिमेव च ।
घटोत्कचे व्यंसयतः कस्त्वत्तः पापकृत्तमः ॥ ९.६२.३२ ॥
ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟੋਤਕਚ ਉੱਤੇ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਕੌਣ ਹੈ?
9.62.33
छिन्नहस्तः प्रायगतस्तथा भूरिश्रवा बली ।
त्वयाऽभिसृष्टेन हतः शैनेयेन दुरात्मना ॥ ९.६२.३३ ॥
ਬਾਂਹ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਮਰਨ ਕਿਨਾਰੇ ਪਏ ਬਲਵਾਨ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਦੁਰਾਤਮਾ ਸ਼ੈਨੇਯ ਨੇ ਮਾਰਿਆ।
9.62.34
कुर्वाणश्चोत्तमं कर्म कर्णः पार्थजिगीषया ।
व्यंसनेनाश्वसेनस्य पन्नगेन्द्रस्य वै पुनः ॥ ९.६२.३४ ॥
ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਕਰਨ, ਨਾਗਰਾਜ ਅਸ਼ਵਸੇਨ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਮੁੜ।
9.62.35
पुनश्च पतिते चक्रे व्यसनार्तः पराजितः ।
पापितः समरे कर्णश्चक्रव्याग्रोऽग्रणीर्नृणाम् ॥ ९.६२.३५ ॥
ਫਿਰ ਚੱਕਾ ਧਸਣ ਤੇ ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਹਾਰਿਆ ਕਰਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ।
9.62.36
यदि मां चापि कर्णं च भीष्मद्रोणौ च संयुगे ।
ऋजुना प्रतियुध्येथा न ते स्याद्विजयो ध्रुवम् ॥ ९.६२.३६ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ, ਕਰਨ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ-ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਲੜਦਾ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਜ਼ਰੂਰ ਨਾ ਹੁੰਦੀ।
9.62.37
त्वया पुनरनार्येण जिह्ममार्गेण पार्थिवाः ।
स्वधर्ममनुतिष्ठन्तो वयं चान्ये च घातिताः ॥ ९.६२.३७ ॥
ਤੂੰ ਫਿਰ ਅਨਾਰਯ ਬਣ ਕੇ, ਟੇਢੇ ਰਾਹ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਦੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਸਾਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਰਵਾਇਆ।
9.62.38
त्वया मायाविना कृष्ण मायां कर्मप्रमोषिणीम् ।
कृत्वा हतः सिन्धुपतिः किं तन्न विदितं मम ॥ ९.६२.३८ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮਾਇਆਵੀ ਤੂੰ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ ਰਚ ਕੇ ਸਿੰਧੂਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਕੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ?
9.62.39
हतस्त्वमसि गान्धारे सभ्रातृसुतबान्धवः ।
सगणः ससुहृच्चैव पापं मार्गमनुष्ठितः ॥ ९.६२.३९ ॥
ਹੇ ਗੰਧਾਰ, ਭਰਾਵਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਪਾਪ ਦਾ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ।
9.62.40
तवैव दुष्कृतैर्वीरौ भीष्मद्रोणौ निपातितौ ।
कर्णश्च निहतः सङ्ख्ये तव शीलानुवर्तकः ॥ ९.६२.४० ॥
ਤੇਰੇ ਹੀ ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀਰ ਭੀਸ਼ਮ ਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਤੇਰੇ ਸ਼ੀਲ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਰਨ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
9.62.41
याच्यमानं मया मूढ पित्र्यमंशं न दित्ससि ।
पाण्डवेभ्यः स्वराज्यं च लोभाच्छकुनिनिश्चयात् ॥ ९.६२.४१ ॥
ਹੇ ਮੂਰਖ, ਮੇਰੇ ਮੰਗਣ ਤੇ ਵੀ ਤੂੰ ਪਿਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਲੋਭ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ।
9.62.42
विषं ते भीमसेनाय दत्तं सर्वे च पाण्डवाः ।
प्रदीपिता जतुगृहे मात्रा सह सुदुर्मते ॥ ९.६२.४२ ॥
ਤੂੰ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ; ਲਾਖ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਸਾੜੇ ਗਏ। ਹੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ!
9.62.43
सभायां याज्ञसेनी च कृष्टा द्यूते रजस्वला ।
तदैव तावद्दुष्टात्मन्वध्यस्त्वं निरपत्रप ॥ ९.६२.४३ ॥
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜੂਏ ਵੇਲੇ ਰਜਸਵਲਾ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ ਨੂੰ ਘਸੀਟਿਆ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ, ਬੇਸ਼ਰਮ, ਤੂੰ ਵਧ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।
9.62.44
अनक्षज्ञं च धर्मज्ञं सौबलेनाक्षवेदिना ।
निकृत्या यत्पराजैषीस्तस्मादसि हतो रणे ॥ ९.६२.४४ ॥
ਜੂਆ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸੌਬਲ ਰਾਹੀਂ ਛਲ ਨਾਲ ਤੂੰ ਹਰਾਇਆ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
9.62.45
जयद्रथेन पापेन यत्कृष्णा क्लेशिता वने ।
यातेषु मृगयां चैव तृणबिन्दोरथाश्रमम् ॥ ९.६२.४५ ॥
ਪਾਪੀ ਜਯਦ੍ਰਥ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਜੋ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਗਏ ਸਨ।
9.62.46
अभिमन्युश्च यद्बाल एको बहुभिराहवे ।
त्वद्दोषैर्निहतः पाप तस्मादसि हतो रणे ॥ ९.६२.४६ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਬਾਲਕ ਅਭਿਮਨਯੂ ਨੂੰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਘੇਰ ਕੇ ਤੇਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਪਾਪੀ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
9.62.47
कुर्वाणं कर्म समरे पाण्डवानर्थकाङ्क्षिणम् ।
यच्छिखण्ड्यवधीद्भीष्मं मित्रार्थे न व्यतिक्रमः ॥ ९.६२.४७ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਅਹਿਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ; ਇਹ ਮਿੱਤਰ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
9.62.48
स्वधर्मं पृष्ठतः कृत्वा आचार्यस्त्वत्प्रियेप्सया ।
पार्षतेन हतः सङ्ख्ये वर्तमानोऽसतां पथि ॥ ९.६२.४८ ॥
ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਚਾਰਿਆ (ਦ੍ਰੋਣ) ਅਸਤ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸ਼ਤ (ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ) ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ।
9.62.49
प्रतिज्ञामात्मनः सत्यां चिकीर्षन्समरे निपुम् ।
हतवान्सात्वतो विद्वान्सौमदत्तिं महारथम् ॥ ९.६२.४९ ॥
ਆਪਣੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਵਿਦਵਾਨ ਸਾਤਵਤ ਨੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸੌਮਦੱਤਿ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
9.62.50
अर्जुनः समरे राजन्युध्यमानः कदाचन ।
निन्दितं पुरुषव्याघ्रः करोति न कथञ्चन ॥ ९.६२.५० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਅਰਜੁਨ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੰਦਤ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
9.62.51
लब्ध्वाऽपि बहुधा छिद्रं वीरवृत्तमनुस्मरन् ।
निजघान रणे कर्णं मैवं वोचः सुदुर्मते ॥ ९.६२.५१ ॥
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲੱਭ ਕੇ ਵੀ, ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਦੁਰਮਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਬੋਲ।
9.62.52
देवानां मतमाज्ञाय तेषां प्रियहितेप्सया ।
अर्जुनस्य महानागं मया व्यंसितमस्त्रजम् ॥ ९.६२.५२ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਅਰਜੁਨ ਲਈ ਉਸ ਮਹਾਨਾਗ ਨੂੰ, ਅਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਨੂੰ, ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।
9.62.53
त्वं च भीष्मश्च कर्णश्च द्रोणो द्रौणायनिस्तथा ।
विराटनगरे तस्य ह्यानृशंस्येन जीविताः ॥ ९.६२.५३ ॥
ਤੂੰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਕਰਨ, ਦਰੋਣ ਅਤੇ ਦਰੌਣਾਯਨਿ ਵੀ ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਇਆ ਕਾਰਨ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ।
9.62.54
स्मर पार्थस्य विक्रान्तं गन्धर्वेषु कृतं तथा ।
अधर्मं नात्र गान्धारे पाण्डवैर्यत्कृतं त्वयि ॥ ९.६२.५४ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ। ਹੇ ਗਾਂਧਾਰੀ-ਪੁੱਤਰ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ।
9.62.55
स्वबाहुबलमास्थाय स्वधर्मेण परन्तपाः ।
जितवन्तो रणे वीराः पापोसि निधनं गतः ॥ ९.६२.५५ ॥
ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪਾਪੀ, ਤੂੰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।
9.62.56
यान्यकार्याणि चास्माकं कृतानिति प्रभाषसे ।
वैगुण्येन तवात्यर्थं सर्वं हि तदनुष्ठितम् ॥ ९.६२.५६ ॥
ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਕਾਰਜ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਵਿਗਾੜ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਹੀ ਬਹੁਤ ਕੀਤੇ ਸਨ।
9.62.57
बृहस्पतेरुशनसो नोपदेशः श्रुतस्त्वया ।
वृद्धा नोपासिताश्चैव हितं वाक्यं न ते श्रुतभ् ॥ ९.६२.५७ ॥
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੇ ਉਸ਼ਨਸ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ; ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਵੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣੇ।
9.62.58
लोभेनातिबलेन त्वं तृष्णया च वशीकृतः ।
कृतवानस्यकार्याणि विपाकस्तस्य भुज्यताम् ॥ ९.६२.५८ ॥
ਲੋਭ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਅਕਾਰਜ ਕੀਤੇ; ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗ।
9.62.59
अधीतं विधिवद्दत्तं भूः प्रभुक्ता ससागरा ।
मूर्ध्नि स्थिममित्राणां को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६२.५९ ॥
ਵਿਧੀਵਤ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ, ਸਾਗਰਾਂ ਸਹਿਤ ਧਰਤੀ ਭੋਗੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੈ?
9.62.60
यदिष्टं क्षत्रबन्धूनां स्वधर्ममनुपश्यताम् ।
तदिदं निधनं प्राप्तं को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६२.६० ॥
ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਖੱਤਰੀ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਇਸ਼ਟ ਸੀ, ਉਹੀ ਇਹ ਮੌਤ ਮੈਨੂੰ ਆ ਗਈ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੈ?
9.62.61
देवार्हा मानुषा भोगाः प्राप्ता असुलभा नृपैः ।
ऐश्वर्यं चोत्तमं प्राप्तं को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६२.६१ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਯੋਗ, ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲੱਭ ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਗ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਉੱਤਮ ਐਸ਼ਵਰਜ ਵੀ ਪਾਇਆ। ਮੇਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਖੀ ਕੌਣ ਹੈ?
9.62.62
ससुहृत्सानुबन्धस्च स्वर्गं गन्ताऽहमच्युत ।
यूयं गर्हितसङ्कल्पाः शोचन्तो वर्तयिष्यथ ॥ ९.६२.६२ ॥
ਹੇ ਅਚੁਤ! ਮੈਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿੰਦਤ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਓਗੇ।
9.62.63
न मे विषादो भीमेन पादेन शिर आहतम् ।
काका वा कङ्कगृध्रा वा निधास्यन्ति पदं क्षणात् ॥ ९.६२.६३ ॥
ਭੀਮ ਨੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ; ਕਾਂ, ਕੰਕ ਜਾਂ ਗਿਰਝਾਂ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਦੇਣਗੀਆਂ।
9.62.64
अस्य वाक्यस्य निधने कुरुराजस्य धीमतः ।
अपतत्सुमहद्वर्षं पुष्पाणां पुण्यगन्धिनाम् ॥ ९.६२.६४ ॥
ਇਸ ਬਚਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕੁਰੂਰਾਜ ਉੱਤੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
9.62.65
अवादयन्त गन्धर्वा वादित्रं सुमनोहरम् ॥ ९.६२.६५ ॥
ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਕ ਵਾਜੇ ਵਜਾਏ।
9.62.66
जगुश्चाप्सरसो राज्ञो यशः सम्बद्धमेव च ।
सिद्धाश्च मुमुचुर्वाचः साधुसाध्विति पार्थिव ॥ ९.६२.६६ ॥
ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਯਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ "ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ" ਕਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ!
9.62.67
ववौ च सुरभिर्वायुः पुण्यगन्धो मृदुःसुखः ।
व्यराजंश्च दिशः सर्वा नभो वैदूर्यसन्निभम् ॥ ९.६२.६७ ॥
ਸੁਗੰਧਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀ, ਕੋਮਲ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਹਵਾ ਵਗੀ; ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵੈਡੂਰਯ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉੱਠੇ।
9.62.68
अत्यद्भुतानि ते दृष्ट्वा वासुदेवपुरोगमाः ।
दुर्योधनस्य पूजां तु दृष्ट्वा व्रीडामुपागमन् ॥ ९.६२.६८ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਤਾ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖੇ; ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋਏ।
9.62.69
हतांश्चाधर्मतः श्रुत्वा शोकार्ताः शुशुचुर्हि ते ।
भीष्मं द्रोणं तथा कर्णं भूरिश्रवसमेव च ॥ ९.६२.६९ ॥
ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕਰਨ ਅਤੇ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
9.62.70
तांस्तु चिन्तापरान्दृष्ट्वा पाण्डवान्दीनचेतसः ।
प्रोवाचेदं वचः कृष्णो मेघदुन्दुभिनिस्वनः ॥ ९.६२.७० ॥
ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਘ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ ਵਰਗੀ ਗੂੰਜ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
9.62.71
नैष शक्योऽतिशीघ्रास्त्रस्ते च सर्वे महारथाः ।
ऋजुयुद्धेन विक्रान्ता हन्तुं युष्माभिराहवे ॥ ९.६२.७१ ॥
ਅਤਿ ਤੇਜ਼ ਅਸਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀ ਧਰਮ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਹਨ — ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ।
9.62.72
उपायान्निहता ह्येते मया तस्मान्नराधिपाः ।
अन्यथा पाण्डवेयानां नाभविष्यज्जयः क्वचित् ॥ ९.६२.७२ ॥
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਪਾਇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਕਦੇ ਨਾ ਹੁੰਦੀ।
9.62.73
ते हि सर्वे महेष्वासाश्चत्वारोऽतिरथा मुवि ।
अशक्या धर्मतो हन्तुं लोकपालैरपि स्वयम् ॥ ९.६२.७३ ॥
ਉਹ ਚਾਰੇ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਤਿਰਥੀ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮਾਰਨੇ ਅਸੰਭਵ ਹਨ।
9.62.74
तथैवायं गदापाणिर्धार्तराष्ट्रो गतश्रमः ।
अशक्यो धर्मतो हन्तुं कालेनापि दि दण्डिना ॥ ९.६२.७४ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਦਾਧਾਰੀ ਇਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਥਕਾਵਟ ਰਹਿਤ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰਨਾ ਅਸੰਭਵ; ਦੰਡਧਾਰੀ ਕਾਲ ਵੱਲੋਂ ਵੀ…
9.62.75
नैतन्मनसि कर्तव्यं यदयं निहतो नृपः ।
मिथ्याचर्याच्छलोपायैर्बहवः शत्रवो हताः ॥ ९.६२.७५ ॥
ਇਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਝੂਠੇ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਛਲ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
9.62.76
पूर्वैरनुगतो मार्गो देवैरसुरघातिभिः ।
सद्भिश्चानुगतः पन्थाः सर्वैरनुगमिष्यते ॥ ९.६२.७६ ॥
ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਅਪਣਾਏ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਅਪਣਾਏ ਪੰਥ ਨੂੰ ਸਭ ਅਪਣਾਉਣਗੇ।
9.62.77
एवं विधात्रा विहितं स्वयमेषां महात्मनाम् ।
दैवं पुरुषकारेण न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ ९.६२.७७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਆਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਜੋ ਵਿਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੈਵ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਨਾਲ ਲੰਘਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
9.62.78
भूतं भव्यं भविष्यच्च निमेषाद्यो हनिष्यति ।
कृतान्तमन्यथा कर्तुं नेच्छेत्सोऽयं धनञ्जय ॥ ९.६२.७८ ॥
ਜੋ ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਧਨੰਜਯ ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ (ਮੌਤ) ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਗਾ।
9.62.79
कृतकृत्याः स्म सायाह्ने निवासं रोचयामहे ।
साश्वनागरथाः सर्वे विश्राम्यन्तु नराधिपाः ॥ ९.६२.७९ ॥
ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਡੇਰੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਕਰਨ।
9.62.80
वासुदेववचः श्रुत्वा तदानीं पाण्डवैः सह ।
पाञ्चाला भृशसंहृष्टा विनेदुः सिंहसङ्घवत् ॥ ९.६२.८० ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਤਦ ਪਾਂਡਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਂਚਾਲ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਗਰਜ ਉੱਠੇ।
9.62.81
ततः प्राध्मापयच्छङ्खं पाञ्चजन्यं जनार्दनः ।
देवदत्तं प्रहृष्टात्मा शङ्खप्रवरमर्जुनः ॥ ९.६२.८१ ॥
ਫਿਰ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਦੱਤ ਵਜਾਇਆ।
9.62.82
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
पोण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥ ९.६२.८२ ॥
ਰਾਜਾ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਅਨੰਤਵਿਜਯ ਵਜਾਇਆ; ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਕੋਦਰ ਭੀਮ ਨੇ ਪੌਂਡ੍ਰ ਨਾਮਕ ਮਹਾਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ।
9.62.83
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ।
धृष्टद्युम्नस्तथा जैत्रं सात्यकिर्नन्दिवर्धनम् ॥ ९.६२.८३ ॥
ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਸੁਘੋਸ਼ ਤੇ ਮਣੀਪੁਸ਼ਪਕ ਵਜਾਏ; ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਜੈਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੇ ਨੰਦਿਵਰਧਨ ਵਜਾਇਆ।
9.62.84
तेषां नादेन महता शङ्खानां भरतर्षभ ।
आपुपूरे नभः सर्वं पृथिवी च चचाल ह ॥ ९.६२.८४ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਦ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਅਕਾਸ਼ ਭਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
9.62.85
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
पाण्डुसैन्येष्ववाद्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ९.६२.८५ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀਆਂ, ਪਣਵ, ਆਨਕ ਅਤੇ ਗੋਮੁਖ ਵਜਾਏ ਗਏ; ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਰੀ ਰੌਲਾ ਬਣ ਗਈ।
9.62.86
अस्तुवन्पाण्डवानन्ये निर्भीश्च स्तुतिमङ्गलैः ।
हृष्टा दुर्योधनं दृष्ट्वा निहतं पुरुषर्षभाः ॥ ९.६२.८६ ॥
ਹੋਰ ਨਿਡਰ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਸਤੁਤੀ ਤੇ ਮੰਗਲ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ।