മഹാഭാരതം · അധ്യായം 9.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.62.1
हतं दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनेन संयुगे ।
पाण्डवाः सृञ्जयाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ ९.६२.१ ॥
സഞ്ജയാ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനൻ ദുര്യോധനനെ വധിച്ചത് കണ്ടപ്പോൾ പാണ്ഡവരും സൃഞ്ജയരും എന്തു ചെയ്തു?
9.62.2
हतं दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनेन संयुगे ।
सिंहेनेव महाराज मत्तं वनगजं यथा ॥ ९.६२.२ ॥
മഹാരാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനൻ ദുര്യോധനനെ വധിച്ചത് കണ്ടു; സിംഹം മദിച്ച കാട്ടാനയെ കൊല്ലുന്നതുപോലെ.
9.62.3
प्रहृष्टमनसस्तत्र कृष्णेन सह पाण्डवाः ।
पाञ्चालाः सृञ्जयाश्चैव निहते कुरुनन्दने।
आविध्यन्नुत्तरीयाणि सिंहनादांश्च नेदिरे ॥ ९.६२.३ ॥
കുരുക്കളുടെ ആനന്ദമായ ദുര്യോധനൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ കൃഷ്ണനോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ച മനസ്സോടെ പാണ്ഡവരും പാഞ്ചാലരും സൃഞ്ജയരും അവിടെ ഉത്തരീയങ്ങൾ വീശി സിംഹനാദം മുഴക്കി.
9.62.4
नैतान्हर्षसमाविष्टानियं सेहे वसुन्धरा ॥ ९.६२.४ ॥
ആനന്ദം നിറഞ്ഞ ഇവരെ ഈ ഭൂമി സഹിച്ചില്ല.
9.62.5
धनूंष्येके व्याक्षिपन्त ज्याश्चाप्यन्ये तथाऽक्षिपन् ।
दध्मुरन्ये महाशङ्खानन्ये जघ्नुश्च दुन्दुभीन् ॥ ९.६२.५ ॥
ചിലർ വില്ലുകൾ വീശി, ചിലർ വില്ലിന്റെ ഞാൺ മീട്ടി, ചിലർ മഹാശംഖങ്ങൾ മുഴക്കി, മറ്റു ചിലർ ദുന്ദുഭികൾ അടിച്ചു.
9.62.6
चिकीडुश्च तथैवान्ये जहसुश्च तवाहिताः ।
अब्रुवंश्चासकृद्वीरा भीमसेनमिदं वचः ॥ ९.६२.६ ॥
ചിലർ ആടിപ്പാടി, മറ്റു ചിലർ ചിരിച്ചു; നിങ്ങളുടെ ശത്രുക്കളായ വീരന്മാർ ഭീമസേനനോട് ആവർത്തിച്ച് ഈ വാക്കു പറഞ്ഞു.
9.62.7
दुष्करं भवता कर्म रणेऽद्य सुमहत्कृतम् ।
कौरवेयं रणे हत्वा गदयाऽतिकृतश्रमम् ॥ ९.६२.७ ॥
ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ നീ അതികഠിനമായ കർമ്മം ചെയ്തു. ഗദകൊണ്ട് കൗരവനെ വധിച്ച് അതിവലിയ പരിശ്രമം നടത്തി.
9.62.8
इन्द्रेणेव हि वृत्रस्य वधं परमसंयुगे ।
त्वया कृतममन्यन्त शत्रोर्वधमिमं जनाः ॥ ९.६२.८ ॥
മഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ വൃത്രനെ വധിച്ചതുപോലെ നീ ചെയ്തു; ശത്രുവിന്റെ ഈ വധം നീയാണ് ചെയ്തതെന്ന് ജനങ്ങൾ കരുതി.
9.62.9
चरन्तं विविधान्मार्गान्मण्डलानि च सर्वशः ।
दुर्योधनमिमं शूरं कोऽन्यो हन्याद्वृकोदरात् ॥ ९.६२.९ ॥
പല വഴികളിലും എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിച്ച ഈ ശൂരനായ ദുര്യോധനനെ വൃകോദരനല്ലാതെ മറ്റാർ വധിക്കും?
9.62.10
वैरस्य च गतः पारं त्वमिहान्यैः सुदुर्गमम् ।
अशक्यमेतदन्येन सम्पादयितुमीदृशम् ॥ ९.६२.१० ॥
വൈരത്തിന്റെ മറുകര നീ എത്തി; മറ്റുള്ളവർക്ക് ഇവിടെ അതി ദുർഗമം. ഇങ്ങനെയുള്ള കർമ്മം മറ്റൊരാൾക്ക് സാധിക്കുകയില്ല.
9.62.11
कुञ्जरेणेव मत्तेन वीरसङ्ग्राममूर्धनि ।
दुर्योधपशिरो दिष्ट्या पादेन मृदितं त्वया ॥ ९.६२.११ ॥
വീരസംഗ്രാമത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ മദിച്ച ആന പോലെ, ഭാഗ്യവശാൽ നീ ദുര്യോധനന്റെ തല കാൽകൊണ്ട് ചവിട്ടിമർത്തി.
9.62.12
सिंहेन महिषस्येव कृत्वा सङ्गरमुत्तमम् ।
दुःशासनस्य रुधिरं दिष्ट्या पीतं त्वयाऽनघ ॥ ९.६२.१२ ॥
സിംഹം പോത്തിനോട് ഉത്തമമായ യുദ്ധം ചെയ്തതുപോലെ, ഹേ നിഷ്പാപാ, ഭാഗ്യവശാൽ നീ ദുശ്ശാസനന്റെ രക്തം കുടിച്ചു.
9.62.13
ये विप्रकुर्वन्राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
मूर्ध्नि तेषां कृतः पादो दिष्ट्या ते स्वेन कर्मणा ॥ ९.६२.१३ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരനെ അപമാനിച്ചവരുടെ തലയിൽ നിന്റെ പാദം വെക്കപ്പെട്ടു; ഭാഗ്യവശാൽ, നിന്റെ സ്വന്തം കർമ്മത്താൽ അത് സംഭവിച്ചു.
9.62.14
अमित्राणामधिष्ठानाद्वधाद्दुर्योधनस्य च ।
भीम दिष्ट्या पृथिव्यां ते प्रथितं सुमहद्यशः ॥ ९.६२.१४ ॥
ശത്രുക്കളുടെ കോട്ട തകർത്തതിനാലും ദുര്യോധനന്റെ വധത്താലും, ഓ ഭീമാ! ഭാഗ്യവശാൽ നിന്റെ മഹത്തായ യശസ്സ് ഭൂമിയിൽ പരന്നു.
9.62.15
एवं नूनं हते वृत्रे शक्रं नन्दन्ति बन्दिनः ।
तथा त्वां निहतामित्रं वयं नन्दाम भारत ॥ ९.६२.१५ ॥
വൃത്രൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ബന്ദികൾ ഇന്ദ്രനെ ആഘോഷിക്കുന്നതുപോലെ, ഓ ഭാരതാ! ശത്രുവിനെ വധിച്ച നിന്നെ ഞങ്ങൾ ആഘോഷിക്കുന്നു.
9.62.16
दुर्योधनवधे यानि रोमाणि हृषितानि नः ।
अद्यापि न विकृष्यन्ते तानि तद्विद्धि भारत।
इत्यब्रुन्भीमसेनं वातिकास्तत्र सङ्गताः ॥ ९.६२.१६ ॥
ദുര്യോധനന്റെ വധത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ രോമങ്ങൾ എഴുന്നുനിന്നു; ഇന്നും അവ താഴ്ന്നിട്ടില്ല; ഓ ഭാരതാ! ഇത് അറിയുക. അവിടെ കൂടിയ ദൂതന്മാർ ഭീമസേനനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
9.62.17
तान्हृष्टान्पुरुषव्याघ्रान्पाञ्चालान्पाण्डवैः सह ।
ब्रुवतोऽसदृशं तत्र प्रोवाच मधुसूदनः ॥ ९.६२.१७ ॥
പാണ്ഡവരോടൊപ്പമുള്ള സന്തുഷ്ടരായ പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാരായ പാഞ്ചാലരോട്, അവിടെ അനുചിതമായി സംസാരിച്ചവരോട് മധുസൂദനൻ പറഞ്ഞു.
9.62.18
न न्याय्यं निहतं शत्रुं भूयो हन्तुं नराधिपाः ।
असकृद्वाग्भिरुग्राभिर्निहतो ह्येष मन्दधीः ॥ ९.६२.१८ ॥
ഓ നരാധിപന്മാരേ! നേരത്തേ വധിക്കപ്പെട്ട ശത്രുവിനെ വീണ്ടും വധിക്കുന്നത് ന്യായമല്ല; ഈ മന്ദബുദ്ധി കഠിനവാക്കുകളാൽ പലതവണ വധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
9.62.19
तदैवैष हतः पापो यदैव निरपत्रपः ।
लुब्धः पापसहायश्च सुहृदां शासनातिगः ॥ ९.६२.१९ ॥
ലജ്ജയില്ലാത്തവനും ലോഭിയും പാപികളെ കൂട്ടാളികളാക്കിയവനും സുഹൃത്തുക്കളുടെ ഉപദേശം ലംഘിച്ചവനുമായ ഈ പാപി എപ്പോൾ അങ്ങനെ ആയോ, അപ്പോഴേ അവൻ വധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
9.62.20
बहुशो विदुरद्रोणकृपगाङ्गेयसृञ्जयैः ।
पाण्डुभ्यः प्रार्थ्यमानोऽपि पित्र्यमंशं न दत्तवान् ॥ ९.६२.२० ॥
വിദുരനും ദ്രോണനും കൃപനും ഗാംഗേയനും (ഭീഷ്മരും) സൃഞ്ജയരും പലതവണ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടും പാണ്ഡവർക്ക് അവരുടെ പിതൃഭാഗം അവൻ നൽകിയില്ല.
9.62.21
नैव तेभ्योऽद्य मित्रं वा शत्रुर्वा पुरुषाधमः ।
किमनेन वितुन्नेन वाग्भिः काष्ठसधर्मणा ॥ ९.६२.२१ ॥
ആ അധമൻ ഇന്ന് അവർക്ക് മിത്രമോ ശത്രുവോ അല്ല; മരക്കഷണം പോലെയുള്ള ഈ തുളച്ച വാക്കുകൾകൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം?
9.62.22
रथेष्वारोहत क्षिप्रं गच्छामो वसुधाधिपाः ।
दिष्ट्या हतोऽयं पापात्मा सामात्यज्ञातिबान्धवः ॥ ९.६२.२२ ॥
ഭൂപാലന്മാരേ, വേഗം രഥങ്ങളിൽ കയറുവിൻ, നമുക്ക് പോകാം. ഭാഗ്യവശാൽ ഈ പാപാത്മാവ് അമാത്യന്മാരോടും ജ്ഞാതികളോടും ബന്ധുക്കളോടുംകൂടി വധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
9.62.23
इति श्रुत्वा त्वधिक्षेपं कृष्णाद्दुर्योधनो नृपः ।
अमर्षवशमापन्न उदतिष्ठद्विशाम्पते ॥ ९.६२.२३ ॥
പ്രജാപതേ, കൃഷ്ണനിൽനിന്നുള്ള ഈ അധിക്ഷേപം കേട്ട് രാജാവായ ദുര്യോധനൻ അമർഷത്തിന് വശപ്പെട്ട് എഴുന്നേറ്റു.
9.62.24
स्फिग्देशेनोपविष्टः स दोर्भ्यां विष्टभ्य मेदिनीम् ।
दृष्टिं भ्रूसङ्कटां कृत्वा वासुदेवे न्यपातयत् ॥ ९.६२.२४ ॥
ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്ന അവൻ രണ്ടു കൈകളാലും ഭൂമിയെ അമർത്തിപ്പിടിച്ച്, പുരികം ചുളിച്ച് വാസുദേവനിൽ നോട്ടം പതിപ്പിച്ചു.
9.62.25
अर्धोन्नतशरीरस्य रूपमासीन्नृपस्य तु ।
क्रुद्धस्याशीविषस्येव च्छिन्नपुच्छस्य भोगिनः ॥ ९.६२.२५ ॥
പകുതി ഉയർന്ന ശരീരമുള്ള ആ രാജാവിന്റെ രൂപം, വാൽ മുറിഞ്ഞ കോപിച്ച വിഷസർപ്പത്തെപ്പോലെയായിരുന്നു.
9.62.26
प्राणान्तकरिणीं घोरां वेदनामप्यचिन्तयन् ।
दुर्योधनो वासुदेवं वाग्भिरुग्राभिरार्दयत् ॥ ९.६२.२६ ॥
ജീവനെടുക്കുന്ന ഭയങ്കര വേദനയെപ്പോലും ഗണിക്കാതെ, ദുര്യോധനൻ വാസുദേവനെ കഠിനവാക്കുകളാൽ പീഡിപ്പിച്ചു.
9.62.27
कंसदासस्य दायाद न ते लज्जाऽस्त्यनेन वै ।
अधर्मेण गदायुद्धे यदर्हं विनिपातितः।
ऊरूभिन्धीति भीमस्य स्मृतिं मिथ्याप्रयच्छता ॥ ९.६२.२७ ॥
കംസദാസന്റെ വംശജാ! ഇതുകൊണ്ട് നിനക്ക് ലജ്ജയില്ലേ? ഗദായുദ്ധത്തിൽ അധർമ്മത്താൽ, അർഹനല്ലാത്ത എന്നെ വീഴ്ത്തി; വ്യാജമായി ഓർമ്മിപ്പിച്ചവൻ ഭീമനോട് 'തുടകൾ തകർക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
9.62.28
किं न विज्ञातमेतन्मे यदर्जुनमवोचथाः ।
घातयित्वा महीपालानृजुयुद्धान्सहस्रशः।
जिह्मैरुपायैर्बहुभिर्न ते लज्जा न ते घृणा ॥ ९.६२.२८ ॥
നീ അർജുനനോട് അങ്ങനെ പറഞ്ഞത് എനിക്ക് അറിയില്ലേ? നേരായ യുദ്ധങ്ങളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാരെ കൊല്ലിച്ച്, പല വക്രോപായങ്ങളാൽ നിനക്ക് ലജ്ജയുമില്ല, ദയയുമില്ല.
9.62.29
अहन्यहनि शूराणां कुर्वाणः कदनं महत् ।
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य घातितस्ते पितामहः ॥ ९.६२.२९ ॥
ദിവസം തോറും വീരന്മാരുടെ വലിയ സംഹാരം നടത്തിയവൻ, ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി, നിന്റെ പിതാമഹൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
9.62.30
अश्वत्थाम्नः सनामानं हत्वा नागं सुदुर्मते ।
आचार्यो न्यासितः शस्त्रं किं तन्न विदितं मया ॥ ९.६२.३० ॥
ദുർബുദ്ധേ! അശ്വത്ഥാമാവ് എന്ന പേരുള്ള ആനയെ കൊന്നിട്ട് ആചാര്യൻ (ദ്രോണൻ) ആയുധം താഴെ വെച്ചു; അത് എനിക്കറിയില്ലേ?
9.62.31
स चानेन नृशंसेन धृष्टद्युम्नेन वीर्यवान् ।
पात्यमानस्त्वया दृष्टो न चैनं त्वमवारयः ॥ ९.६२.३१ ॥
ആ ക്രൂരനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനാൽ വീഴ്ത്തപ്പെടുന്ന ആ വീരനെ നീ കണ്ടു; എന്നാൽ നീ അവനെ തടഞ്ഞില്ല.
9.62.32
वधार्थं पाण्डुपुत्रस्य याचितां शक्तिमेव च ।
घटोत्कचे व्यंसयतः कस्त्वत्तः पापकृत्तमः ॥ ९.६२.३२ ॥
പാണ്ഡുപുത്രനെ വധിക്കാൻ യാചിച്ചു നേടിയ ശക്തി ഘടോത്കചന്റെ നേരെ എറിഞ്ഞ നിന്നെക്കാൾ വലിയ പാപി ആരുണ്ട്?
9.62.33
छिन्नहस्तः प्रायगतस्तथा भूरिश्रवा बली ।
त्वयाऽभिसृष्टेन हतः शैनेयेन दुरात्मना ॥ ९.६२.३३ ॥
കൈ മുറിഞ്ഞ്, മരണാസന്നനായി വീണുകിടന്ന ബലവാനായ ഭൂരിശ്രവസ്സിനെ, നിന്നാൽ അയയ്ക്കപ്പെട്ട ദുരാത്മാവായ ശൈനേയൻ കൊന്നു.
9.62.34
कुर्वाणश्चोत्तमं कर्म कर्णः पार्थजिगीषया ।
व्यंसनेनाश्वसेनस्य पन्नगेन्द्रस्य वै पुनः ॥ ९.६२.३४ ॥
പാർത്ഥനെ ജയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ ഉത്തമകർമ്മം ചെയ്യുന്ന കർണ്ണൻ, നാഗരാജാവായ അശ്വസേനന്റെ ആപത്തിനാൽ വീണ്ടും.
9.62.35
पुनश्च पतिते चक्रे व्यसनार्तः पराजितः ।
पापितः समरे कर्णश्चक्रव्याग्रोऽग्रणीर्नृणाम् ॥ ९.६२.३५ ॥
വീണ്ടും ചക്രം താണുപോയപ്പോൾ ആപത്തിൽ പീഡിതനായ, തോറ്റ കർണ്ണൻ യുദ്ധത്തിൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു; രഥികളിൽ വ്യാഘ്രവും മനുഷ്യരിൽ മുൻനിരക്കാരനും.
9.62.36
यदि मां चापि कर्णं च भीष्मद्रोणौ च संयुगे ।
ऋजुना प्रतियुध्येथा न ते स्याद्विजयो ध्रुवम् ॥ ९.६२.३६ ॥
നീ എന്നെയും കർണ്ണനെയും ഭീഷ്മ-ദ്രോണരെയും യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിൽ നിനക്ക് വിജയം നിശ്ചയമായും ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല.
9.62.37
त्वया पुनरनार्येण जिह्ममार्गेण पार्थिवाः ।
स्वधर्ममनुतिष्ठन्तो वयं चान्ये च घातिताः ॥ ९.६२.३७ ॥
നീ വീണ്ടും അനാര്യനായി, വക്രമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ, സ്വധർമ്മം അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന രാജാക്കന്മാരെയും, ഞങ്ങളെയും, മറ്റുള്ളവരെയും വധിപ്പിച്ചു.
9.62.38
त्वया मायाविना कृष्ण मायां कर्मप्रमोषिणीम् ।
कृत्वा हतः सिन्धुपतिः किं तन्न विदितं मम ॥ ९.६२.३८ ॥
കൃഷ്ണാ, മായാവിയായ നീ കർമ്മഫലം നശിപ്പിക്കുന്ന മായ സൃഷ്ടിച്ച് സിന്ധുപതിയെ വധിച്ചു. അത് എനിക്ക് അറിയില്ലേ?
9.62.39
हतस्त्वमसि गान्धारे सभ्रातृसुतबान्धवः ।
सगणः ससुहृच्चैव पापं मार्गमनुष्ठितः ॥ ९.६२.३९ ॥
ഗാന്ധാരാ, സഹോദരന്മാർ, പുത്രന്മാർ, ബന്ധുക്കൾ, പരിവാരം, സുഹൃത്തുക്കൾ എന്നിവരോടൊപ്പം നീ വധിക്കപ്പെട്ടു; പാപമാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചതിനാൽ.
9.62.40
तवैव दुष्कृतैर्वीरौ भीष्मद्रोणौ निपातितौ ।
कर्णश्च निहतः सङ्ख्ये तव शीलानुवर्तकः ॥ ९.६२.४० ॥
നിന്റെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളാൽ തന്നെ വീരരായ ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു; നിന്റെ ശീലം പിന്തുടർന്ന കർണ്ണനും യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
9.62.41
याच्यमानं मया मूढ पित्र्यमंशं न दित्ससि ।
पाण्डवेभ्यः स्वराज्यं च लोभाच्छकुनिनिश्चयात् ॥ ९.६२.४१ ॥
മൂഢാ, ഞാൻ ചോദിച്ചിട്ടും പിതൃഭാഗം നീ നൽകാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നില്ല; പാണ്ഡവർക്ക് അവരുടെ രാജ്യം നൽകുന്നുമില്ല; ലോഭത്താലും ശകുനിയുടെ നിശ്ചയത്താലും.
9.62.42
विषं ते भीमसेनाय दत्तं सर्वे च पाण्डवाः ।
प्रदीपिता जतुगृहे मात्रा सह सुदुर्मते ॥ ९.६२.४२ ॥
നീ ഭീമസേനന് വിഷം നൽകി; ലാക്ഷാഗൃഹത്തിൽ അമ്മയോടൊപ്പം എല്ലാ പാണ്ഡവരും ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ദുർബുദ്ധീ!
9.62.43
सभायां याज्ञसेनी च कृष्टा द्यूते रजस्वला ।
तदैव तावद्दुष्टात्मन्वध्यस्त्वं निरपत्रप ॥ ९.६२.४३ ॥
സഭയിൽ ചൂതുകളിക്കിടെ രജസ്വലയായ യാജ്ഞസേനിയെ വലിച്ചിഴച്ചു. അപ്പോഴേ, ദുഷ്ടാത്മാവേ, ലജ്ജയില്ലാത്തവനേ, നീ വധാർഹനായിരുന്നു.
9.62.44
अनक्षज्ञं च धर्मज्ञं सौबलेनाक्षवेदिना ।
निकृत्या यत्पराजैषीस्तस्मादसि हतो रणे ॥ ९.६२.४४ ॥
ചൂതറിയാത്തവനും ധർമ്മമറിയുന്നവനുമായ അവനെ, ചൂതിൽ വിദഗ്ധനായ സൗബലനിലൂടെ വഞ്ചനയാൽ നീ തോൽപ്പിച്ചു; അതിനാൽ നീ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
9.62.45
जयद्रथेन पापेन यत्कृष्णा क्लेशिता वने ।
यातेषु मृगयां चैव तृणबिन्दोरथाश्रमम् ॥ ९.६२.४५ ॥
പാപിയായ ജയദ്രഥൻ, പാണ്ഡവർ വേട്ടയ്ക്കും തൃണബിന്ദുവിന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്കും പോയിരുന്നപ്പോൾ, വനത്തിൽ കൃഷ്ണയെ പീഡിപ്പിച്ചത്.
9.62.46
अभिमन्युश्च यद्बाल एको बहुभिराहवे ।
त्वद्दोषैर्निहतः पाप तस्मादसि हतो रणे ॥ ९.६२.४६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്ന ബാലൻ അഭിമന്യുവിനെ പലരും ചുറ്റി, നിന്റെ കുറ്റങ്ങളാൽ വധിച്ചു; പാപിയേ, അതിനാൽ നീ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
9.62.47
कुर्वाणं कर्म समरे पाण्डवानर्थकाङ्क्षिणम् ।
यच्छिखण्ड्यवधीद्भीष्मं मित्रार्थे न व्यतिक्रमः ॥ ९.६२.४७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവർക്ക് ദോഷം ആഗ്രഹിച്ചു പ്രവർത്തിച്ച ഭീഷ്മരെ ശിഖണ്ഡി വധിച്ചു; അത് മിത്രത്തിനായി ചെയ്തതാണ്, അതിൽ ലംഘനമില്ല.
9.62.48
स्वधर्मं पृष्ठतः कृत्वा आचार्यस्त्वत्प्रियेप्सया ।
पार्षतेन हतः सङ्ख्ये वर्तमानोऽसतां पथि ॥ ९.६२.४८ ॥
സ്വധർമ്മം പിന്നിലാക്കി, നിനക്കു പ്രിയമായതിനെ ആഗ്രഹിച്ച്, ആചാര്യൻ (ദ്രോണർ) അസത്തുക്കളുടെ വഴിയിൽ നടന്ന്, യുദ്ധത്തിൽ പാർഷതനാൽ (ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ) വധിക്കപ്പെട്ടു.
9.62.49
प्रतिज्ञामात्मनः सत्यां चिकीर्षन्समरे निपुम् ।
हतवान्सात्वतो विद्वान्सौमदत्तिं महारथम् ॥ ९.६२.४९ ॥
തന്റെ സത്യപ്രതിജ്ഞ നിറവേറ്റാൻ ആഗ്രഹിച്ച സാത്വതൻ യുദ്ധത്തിൽ സമർത്ഥമായി മഹാരഥനായ സൗമദത്തിയെ വധിച്ചു.
9.62.50
अर्जुनः समरे राजन्युध्यमानः कदाचन ।
निन्दितं पुरुषव्याघ्रः करोति न कथञ्चन ॥ ९.६२.५० ॥
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ പൊരുതുമ്പോൾ പുരുഷവ്യാഘ്രനായ അർജുനൻ ഒരിക്കലും നിന്ദ്യമായ ഒന്നും ചെയ്യുകയില്ല.
9.62.51
लब्ध्वाऽपि बहुधा छिद्रं वीरवृत्तमनुस्मरन् ।
निजघान रणे कर्णं मैवं वोचः सुदुर्मते ॥ ९.६२.५१ ॥
പലവിധത്തിൽ പഴുത് ലഭിച്ചിട്ടും വീരന്മാരുടെ നടപ്പ് ഓർത്ത് അവൻ യുദ്ധത്തിൽ കർണനെ വധിച്ചു. ദുർമതേ, അങ്ങനെ പറയരുത്.
9.62.52
देवानां मतमाज्ञाय तेषां प्रियहितेप्सया ।
अर्जुनस्य महानागं मया व्यंसितमस्त्रजम् ॥ ९.६२.५२ ॥
ദേവന്മാരുടെ അഭിപ്രായം അറിഞ്ഞ് അവരുടെ പ്രിയവും ഹിതവും ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ അർജുനനുവേണ്ടി ആ മഹാനാഗത്തെ, അസ്ത്രത്തിൽനിന്ന് ജനിച്ചതിനെ, അകറ്റി.
9.62.53
त्वं च भीष्मश्च कर्णश्च द्रोणो द्रौणायनिस्तथा ।
विराटनगरे तस्य ह्यानृशंस्येन जीविताः ॥ ९.६२.५३ ॥
നീയും ഭീഷ്മനും കർണനും ദ്രോണനും ദ്രൗണായനിയും വിരാടനഗരത്തിൽ അവന്റെ കാരുണ്യത്താൽ തന്നെയാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്.
9.62.54
स्मर पार्थस्य विक्रान्तं गन्धर्वेषु कृतं तथा ।
अधर्मं नात्र गान्धारे पाण्डवैर्यत्कृतं त्वयि ॥ ९.६२.५४ ॥
പാർത്ഥന്റെ വിക്രമം ഓർക്കുക, ഗന്ധർവരുടെ ഇടയിൽ അവൻ ചെയ്തതും. ഗാന്ധാരീപുത്രാ, പാണ്ഡവർ നിന്നോട് ചെയ്തത് ഇവിടെ അധർമമല്ല.
9.62.55
स्वबाहुबलमास्थाय स्वधर्मेण परन्तपाः ।
जितवन्तो रणे वीराः पापोसि निधनं गतः ॥ ९.६२.५५ ॥
സ്വന്തം ഭുജബലത്തിൽ ആശ്രയിച്ച്, സ്വധർമ്മമനുസരിച്ച്, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന വീരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചു. പാപിയേ, നീ മരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
9.62.56
यान्यकार्याणि चास्माकं कृतानिति प्रभाषसे ।
वैगुण्येन तवात्यर्थं सर्वं हि तदनुष्ठितम् ॥ ९.६२.५६ ॥
ഞങ്ങൾ ചെയ്ത അകാര്യങ്ങൾ എന്ന് നീ പറയുന്നു; അവയെല്ലാം നിന്റെ ദുർഗുണത്താൽ നീ തന്നെ അത്യധികമായി ചെയ്തതാണ്.
9.62.57
बृहस्पतेरुशनसो नोपदेशः श्रुतस्त्वया ।
वृद्धा नोपासिताश्चैव हितं वाक्यं न ते श्रुतभ् ॥ ९.६२.५७ ॥
ബൃഹസ്പതിയുടെയും ഉശനസ്സിന്റെയും ഉപദേശം നീ കേട്ടില്ല; വൃദ്ധന്മാരെ സേവിച്ചില്ല; ഹിതകരമായ വാക്കുകളും നീ കേട്ടില്ല.
9.62.58
लोभेनातिबलेन त्वं तृष्णया च वशीकृतः ।
कृतवानस्यकार्याणि विपाकस्तस्य भुज्यताम् ॥ ९.६२.५८ ॥
ലോഭത്താലും അതിബലത്താലും തൃഷ്ണയാലും വശപ്പെട്ട് നീ അകാര്യങ്ങൾ ചെയ്തു; അതിന്റെ ഫലം ഇപ്പോൾ അനുഭവിക്കുക.
9.62.59
अधीतं विधिवद्दत्तं भूः प्रभुक्ता ससागरा ।
मूर्ध्नि स्थिममित्राणां को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६२.५९ ॥
വിധിപ്രകാരം പഠിച്ചു, ദാനം ചെയ്തു, സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമി അനുഭവിച്ചു, ശത്രുക്കളെ ശിരസ്സിൽ വച്ചു. എന്നെക്കാൾ ഉന്നതൻ ആരുണ്ട്?
9.62.60
यदिष्टं क्षत्रबन्धूनां स्वधर्ममनुपश्यताम् ।
तदिदं निधनं प्राप्तं को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६२.६० ॥
സ്വധർമ്മം നോക്കുന്ന ക്ഷത്രിയ ബന്ധുക്കൾക്ക് ഇഷ്ടമായതുതന്നെ ഇപ്പോൾ എനിക്ക് മരണമായി വന്നു. എന്നെക്കാൾ ഉന്നതൻ ആരുണ്ട്?
9.62.61
देवार्हा मानुषा भोगाः प्राप्ता असुलभा नृपैः ।
ऐश्वर्यं चोत्तमं प्राप्तं को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६२.६१ ॥
ദേവന്മാർക്കു യോഗ്യവും രാജാക്കന്മാർക്കും ദുർല്ലഭവുമായ മാനുഷ ഭോഗങ്ങൾ ഞാൻ നേടി; ഉത്തമമായ ഐശ്വര്യവും നേടി. എന്നേക്കാൾ സുഖിയായവൻ ആരുണ്ട്?
9.62.62
ससुहृत्सानुबन्धस्च स्वर्गं गन्ताऽहमच्युत ।
यूयं गर्हितसङ्कल्पाः शोचन्तो वर्तयिष्यथ ॥ ९.६२.६२ ॥
അച്യുതാ! ഞാൻ സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളുമായി സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകും; നിങ്ങൾ നിന്ദ്യമായ സങ്കല്പങ്ങളോടെ ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കും.
9.62.63
न मे विषादो भीमेन पादेन शिर आहतम् ।
काका वा कङ्कगृध्रा वा निधास्यन्ति पदं क्षणात् ॥ ९.६२.६३ ॥
ഭീമൻ കാൽകൊണ്ട് എന്റെ തലയിൽ അടിച്ചതിൽ എനിക്ക് ദുഃഖമില്ല; കാക്കകളോ കങ്കപ്പക്ഷികളോ കഴുകന്മാരോ ഒരു നിമിഷത്തിൽ തങ്ങളുടെ കാൽ വെക്കും.
9.62.64
अस्य वाक्यस्य निधने कुरुराजस्य धीमतः ।
अपतत्सुमहद्वर्षं पुष्पाणां पुण्यगन्धिनाम् ॥ ९.६२.६४ ॥
ഈ വാക്ക് അവസാനിച്ചപ്പോൾ ബുദ്ധിമാനായ കുരുരാജാവിന്മേൽ പുണ്യഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങളുടെ വലിയ മഴ പെയ്തു.
9.62.65
अवादयन्त गन्धर्वा वादित्रं सुमनोहरम् ॥ ९.६२.६५ ॥
ഗന്ധർവന്മാർ അതിമനോഹരമായ വാദ്യങ്ങൾ വായിച്ചു.
9.62.66
जगुश्चाप्सरसो राज्ञो यशः सम्बद्धमेव च ।
सिद्धाश्च मुमुचुर्वाचः साधुसाध्विति पार्थिव ॥ ९.६२.६६ ॥
അപ്സരസ്സുകൾ രാജാവിന്റെ യശസ്സിന് യോജിച്ച പാട്ടുകൾ പാടി; സിദ്ധന്മാർ "സാധു, സാധു" എന്ന വാക്കുകൾ ഉതിർത്തു, രാജാവേ!
9.62.67
ववौ च सुरभिर्वायुः पुण्यगन्धो मृदुःसुखः ।
व्यराजंश्च दिशः सर्वा नभो वैदूर्यसन्निभम् ॥ ९.६२.६७ ॥
സുഗന്ധവും പവിത്രമായ സൗരഭ്യവുമുള്ള മൃദുവും സുഖകരവുമായ കാറ്റു വീശി; എല്ലാ ദിശകളും ആകാശവും വൈഡൂര്യം പോലെ തിളങ്ങി.
9.62.68
अत्यद्भुतानि ते दृष्ट्वा वासुदेवपुरोगमाः ।
दुर्योधनस्य पूजां तु दृष्ट्वा व्रीडामुपागमन् ॥ ९.६२.६८ ॥
വാസുദേവനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയവർ ആ അത്യത്ഭുതകാഴ്ചകൾ കണ്ടു; ദുര്യോധനന് ലഭിച്ച ആദരം കണ്ട് അവർ ലജ്ജിതരായി.
9.62.69
हतांश्चाधर्मतः श्रुत्वा शोकार्ताः शुशुचुर्हि ते ।
भीष्मं द्रोणं तथा कर्णं भूरिश्रवसमेव च ॥ ९.६२.६९ ॥
അധർമ്മമായി വധിക്കപ്പെട്ട ഭീഷ്മരെയും ദ്രോണരെയും കർണ്ണനെയും ഭൂരിശ്രവസ്സിനെയും കുറിച്ച് കേട്ട് അവർ ശോകാർത്തരായി വിലപിച്ചു.
9.62.70
तांस्तु चिन्तापरान्दृष्ट्वा पाण्डवान्दीनचेतसः ।
प्रोवाचेदं वचः कृष्णो मेघदुन्दुभिनिस्वनः ॥ ९.६२.७० ॥
ചിന്താഭാരത്തിൽ മുങ്ങി ദീനമനസ്കരായ പാണ്ഡവരെ കണ്ട്, മേഘനാദവും ദുന്ദുഭിനിസ്വനവുമുള്ള കൃഷ്ണൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
9.62.71
नैष शक्योऽतिशीघ्रास्त्रस्ते च सर्वे महारथाः ।
ऋजुयुद्धेन विक्रान्ता हन्तुं युष्माभिराहवे ॥ ९.६२.७१ ॥
അതിവേഗ അസ്ത്രങ്ങളുള്ള ഇവനും മറ്റെല്ലാ മഹാരഥന്മാരും ന്യായയുദ്ധത്തിൽ വീരമായി പോരാടുന്നവരാണ്; യുദ്ധത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് അവരെ വധിക്കാൻ സാധ്യമല്ല.
9.62.72
उपायान्निहता ह्येते मया तस्मान्नराधिपाः ।
अन्यथा पाण्डवेयानां नाभविष्यज्जयः क्वचित् ॥ ९.६२.७२ ॥
ഇവരെ ഞാൻ ഉപായത്താൽ വധിച്ചു; അതിനാൽ, നരാധിപന്മാരേ, അല്ലെങ്കിൽ പാണ്ഡവർക്ക് ഒരിക്കലും വിജയമുണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല.
9.62.73
ते हि सर्वे महेष्वासाश्चत्वारोऽतिरथा मुवि ।
अशक्या धर्मतो हन्तुं लोकपालैरपि स्वयम् ॥ ९.६२.७३ ॥
ആ നാലു മഹാധനുർധരന്മാർ, ഭൂമിയിലെ അതിരഥന്മാർ, ധർമ്മപ്രകാരം ലോകപാലന്മാർക്കുപോലും വധിക്കാൻ കഴിയാത്തവർ.
9.62.74
तथैवायं गदापाणिर्धार्तराष्ट्रो गतश्रमः ।
अशक्यो धर्मतो हन्तुं कालेनापि दि दण्डिना ॥ ९.६२.७४ ॥
അതുപോലെ ഗദയേന്തിയ ഈ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ, ക്ഷീണമില്ലാത്തവൻ, ധർമ്മപ്രകാരം വധിക്കാൻ കഴിയില്ല; ദണ്ഡധാരിയായ കാലനാലും…
9.62.75
नैतन्मनसि कर्तव्यं यदयं निहतो नृपः ।
मिथ्याचर्याच्छलोपायैर्बहवः शत्रवो हताः ॥ ९.६२.७५ ॥
ഈ രാജാവ് വധിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് മനസ്സിൽ കരുതരുത്; വ്യാജാചാരത്താലും ചതിയുപായങ്ങളാലും പല ശത്രുക്കളും വധിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
9.62.76
पूर्वैरनुगतो मार्गो देवैरसुरघातिभिः ।
सद्भिश्चानुगतः पन्थाः सर्वैरनुगमिष्यते ॥ ९.६२.७६ ॥
അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന ദേവന്മാർ, പൂർവ്വികർ പിന്തുടർന്ന വഴി, സജ്ജനങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന പാത — അതുതന്നെ എല്ലാവരും പിന്തുടരും.
9.62.77
एवं विधात्रा विहितं स्वयमेषां महात्मनाम् ।
दैवं पुरुषकारेण न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ ९.६२.७७ ॥
ഇങ്ങനെ വിധാതാവ് തന്നെ ഈ മഹാത്മാക്കൾക്കായി വിധിച്ചത്, ദൈവത്തെ പുരുഷപ്രയത്നംകൊണ്ട് മറികടക്കാൻ കഴിയില്ല.
9.62.78
भूतं भव्यं भविष्यच्च निमेषाद्यो हनिष्यति ।
कृतान्तमन्यथा कर्तुं नेच्छेत्सोऽयं धनञ्जय ॥ ९.६२.७८ ॥
ഭൂതവും ഭാവിയും വർത്തമാനവും ഒരു നിമിഷത്തിൽ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നവൻ — ഈ ധനഞ്ജയൻ കൃതാന്തനെ മറ്റൊന്നാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കില്ല.
9.62.79
कृतकृत्याः स्म सायाह्ने निवासं रोचयामहे ।
साश्वनागरथाः सर्वे विश्राम्यन्तु नराधिपाः ॥ ९.६२.७९ ॥
ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ കർമ്മം പൂർത്തിയാക്കി; സന്ധ്യയിൽ വിശ്രമസ്ഥലം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. കുതിര, ആന, രഥങ്ങളോടൊപ്പം എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഇപ്പോൾ വിശ്രമിക്കട്ടെ.
9.62.80
वासुदेववचः श्रुत्वा तदानीं पाण्डवैः सह ।
पाञ्चाला भृशसंहृष्टा विनेदुः सिंहसङ्घवत् ॥ ९.६२.८० ॥
വാസുദേവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അപ്പോൾ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം പാഞ്ചാലർ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ച് സിംഹസംഘം പോലെ ഗർജ്ജിച്ചു.
9.62.81
ततः प्राध्मापयच्छङ्खं पाञ्चजन्यं जनार्दनः ।
देवदत्तं प्रहृष्टात्मा शङ्खप्रवरमर्जुनः ॥ ९.६२.८१ ॥
പിന്നെ ജനാർദ്ദനൻ പാഞ്ചജന്യം എന്ന ശംഖ് ഊതിച്ചു; സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ അർജ്ജുനൻ ശംഖങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ ദേവദത്തം ഊതി.
9.62.82
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
पोण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥ ९.६२.८२ ॥
രാജാവായ കുന്തീപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരൻ അനന്തവിജയം ഊതി; ഭീകരകർമ്മിയായ വൃകോദരൻ പൗണ്ഡ്രം എന്ന മഹാശംഖം ഊതി.
9.62.83
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ।
धृष्टद्युम्नस्तथा जैत्रं सात्यकिर्नन्दिवर्धनम् ॥ ९.६२.८३ ॥
നകുലനും സഹദേവനും സുഘോഷവും മണിപുഷ്പകവും ഊതി; ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ജൈത്രവും സാത്യകി നന്ദിവർദ്ധനവും ഊതി.
9.62.84
तेषां नादेन महता शङ्खानां भरतर्षभ ।
आपुपूरे नभः सर्वं पृथिवी च चचाल ह ॥ ९.६२.८४ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! ആ ശംഖങ്ങളുടെ മഹാനാദത്താൽ ആകാശം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു; ഭൂമിയും കുലുങ്ങി.
9.62.85
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
पाण्डुसैन्येष्ववाद्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ९.६२.८५ ॥
പിന്നീട് പാണ്ഡവസൈന്യത്തിൽ ശംഖങ്ങളും ഭേരികളും പണവങ്ങളും ആനകങ്ങളും ഗോമുഖങ്ങളും മുഴങ്ങി; ആ ശബ്ദം വലിയ കോലാഹലമായി.
9.62.86
अस्तुवन्पाण्डवानन्ये निर्भीश्च स्तुतिमङ्गलैः ।
हृष्टा दुर्योधनं दृष्ट्वा निहतं पुरुषर्षभाः ॥ ९.६२.८६ ॥
മറ്റ് നിർഭയരായ വീരന്മാർ സ്തുതിമംഗല വാക്കുകളാൽ പാണ്ഡവരെ പുകഴ്ത്തി; ദുര്യോധനൻ വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ട് ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠർ ആഹ്ലാദിച്ചു.