Mahābhārata · Adhyāya 9.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.64.1
किमर्थं द्विजशार्दूल धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
गान्धार्याः प्रेषयामास वासुदेवं परन्तपम् ॥ ९.६४.१ ॥
¿Por qué, oh tigre entre brahmanes, el rey de la justicia Yudhiṣṭhira envió a Vāsudeva, el abrasador de enemigos, a Gāndhārī?
9.64.2
यदा पूर्वं गतः कृष्णः शमार्थं कौरवान्प्रति ।
न च तं लब्धवान्कामं ततो युद्धमभूदिदम् ॥ ९.६४.२ ॥
Cuando Kṛṣṇa había ido antes a los Kuru en busca de la paz y no obtuvo lo que deseaba, entonces surgió esta batalla.
9.64.3
निहतेषु तु योधेषु हते दुर्योधने तदा ।
पृथिव्यां पाण्डवेयस्य निःसपत्ने कृते युधि ॥ ९.६४.३ ॥
Cuando los guerreros fueron abatidos, y también Duryodhana fue abatido, y el hijo de Pāṇḍu quedó sin rival en la tierra tras la batalla,
9.64.4
विद्रुते शिबिरे शून्ये प्राप्ते यशसि चोत्तमे ।
किं तु तत्कारणं ब्रह्मन्येन कृष्णो गतः पुनः ॥ ९.६४.४ ॥
Cuando el campamento había huido y quedado vacío, y se alcanzó la gloria suprema, ¿cuál fue la causa, oh brahmán, por la que Kṛṣṇa volvió a ir?
9.64.5
न चैतत्कारणं ब्रह्मन्नल्पं विप्रतिभाति मे ।
यत्रागमदमेयात्मा स्वयमेव जनार्दनः ॥ ९.६४.५ ॥
Esta causa, oh brahmán, no me parece pequeña, pues allí llegó el propio Janārdana, de alma inconmensurable.
9.64.6
तत्त्वतो वै समाचक्ष्व सर्वमध्वर्युसत्तम ।
यच्चात्र कारणं ब्रह्मन्कार्यस्यास्य विनिश्चये ॥ ९.६४.६ ॥
Explícame toda la verdad, oh el mejor de los adhvaryus; cualquiera que sea la causa en la determinación de este asunto, oh brahmán, cuéntalo todo.
9.64.7
त्वद्युक्तोऽयमनुप्रश्नो यन्मां पृच्छसि पार्थिव ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि यथावद्भरतर्षभ ॥ ९.६४.७ ॥
Oh rey, esta pregunta de seguimiento que me haces ha sido provocada por ti. Oh toro de los Bharatas, te la explicaré tal como es.
9.64.8
हतं दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनेन संयुगे ।
व्युत्क्रम्य समयं राजन्धार्तराष्ट्रं महाबलम् ॥ ९.६४.८ ॥
Oh rey, al ver a Duryodhana muerto en batalla a manos de Bhīmasena, aquel poderoso hijo de Dhṛtarāṣṭra, quebrantando la regla acordada...
9.64.9
अन्यायेन हतं दृष्ट्वा गदायुद्धेन भारत ।
युधिष्ठिरं महाराज महद्भयमथाविशत् ॥ ९.६४.९ ॥
Oh Bharata, al ver a (Duryodhana) muerto injustamente en el duelo de mazas, gran rey, un gran temor entró en Yudhiṣṭhira.
9.64.10
सोऽचिन्तयन्महाभागां गान्धारीं तपसान्विताम् ।
घोरेण तपसा युक्तां त्रैलोक्यमपि सा दहेत् ॥ ९.६४.१० ॥
Pensó en Gāndhārī, aquella de gran fortuna dotada de austeridad, poseedora de una austeridad feroz; ella podría quemar incluso los tres mundos.
9.64.11
तस्य चिन्तयमानस्य बुद्धिः समभवत्तदा ।
गान्धार्याः क्रोधदीप्तायाः पूर्वं प्रशमनं भवेत् ॥ ९.६४.११ ॥
Mientras él pensaba esto, entonces surgió en él la resolución: Gāndhārī, ardiendo de ira, debe ser apaciguada primero.
9.64.12
सा हि पुत्रवधं श्रुत्वा कृतमस्माभिरीदृशम् ।
मानसेनाग्निना क्रुद्धा भस्मसान्नः करिष्यति ॥ ९.६४.१२ ॥
Al oír la muerte de sus hijos, tal como la hemos causado, enfurecida nos reducirá a cenizas con el fuego de su mente.
9.64.13
कथं दुःखमिदं तीव्रं गान्धारी सम्प्रशक्ष्यति ।
श्रुत्वा विनिहतं पुत्रं छलेनाजिह्मयोधिनम् ॥ ९.६४.१३ ॥
¿Cómo soportará Gāndhārī este intenso dolor al oír que su hijo, guerrero recto, fue muerto por traición?
9.64.14
एवं विचिन्त्य बहुधा भयशोकसमन्वितः ।
वासुदेवमिदं वाक्यं धर्मराजोऽभ्यभाषत ॥ ९.६४.१४ ॥
Reflexionando así de muchas maneras, lleno de temor y pesar, el rey del dharma dijo estas palabras a Vāsudeva.
9.64.15
तव प्रसादाद्गोविन्द राज्यं निहतकण्टकम् ।
अप्राप्यं मनसाऽपीदं प्राप्तमस्माभिरच्युत ॥ ९.६४.१५ ॥
Por tu gracia, oh Govinda, este reino ha sido obtenido sin espinas; oh Acyuta, hemos alcanzado lo que ni siquiera era concebible.
9.64.16
प्रत्यक्षं मे महाबाहो सङ्ग्रामे रोमहर्षणे ।
विमर्दः सुमहान्प्राप्तस्त्वया यादवनन्दन ॥ ९.६४.१६ ॥
Ante mis ojos, oh de brazos poderosos, oh gozo de los Yādavas, en aquella batalla espeluznante, tuvo lugar una gran destrucción por tu causa.
9.64.17
त्वया देवासुरे युद्धे वधार्थममरद्विषाम् ।
यथा साह्यं पुरा दत्तं हताश्च विबुधद्विषः ॥ ९.६४.१७ ॥
Como en la guerra de dioses y asuras diste antes tu ayuda para matar a los enemigos de los inmortales, y los enemigos de los dioses fueron abatidos.
9.64.18
साह्यं तथा महाबाहो दत्तमस्माकमच्युत ।
सारथ्येन च वार्ष्णेय भवता हि धृता वयम् ॥ ९.६४.१८ ॥
Del mismo modo, oh de brazos poderosos, oh Acyuta, nos diste tu ayuda; y oh descendiente de Vṛṣṇi, fuiste tú, como auriga, quien nos sostuvo.
9.64.19
यदि न त्वं भवेन्नाथः फल्गुनस्य महारणे ।
कथं शक्यो रणे जेतुं भवेदेष बलार्णवः ॥ ९.६४.१९ ॥
Si no hubieras sido el protector de Phalguna en la gran batalla, ¿cómo podría haberse vencido en la guerra a este océano de fuerza?
9.64.20
गदाप्रहारा विपुलाः परिघैश्चापि ताडनम् ।
शक्तिभिर्भिण्डिपालैश्च तोमरैः सपरश्वथैः ॥ ९.६४.२० ॥
Grandes golpes de mazas, también golpes con barras de hierro, con lanzas, jabalinas, tomaras y hachas.
9.64.21
अस्मत्कृते त्वया कृष्ण वाचः सुपरुषाः श्रुताः ।
शस्त्राणां च निपाता वै वज्रस्पर्शोपमा रणे ॥ ९.६४.२१ ॥
Por nuestra causa, oh Kṛṣṇa, oíste palabras muy duras, y en la batalla las caídas de las armas fueron como el toque del rayo.
9.64.22
ते च ते सफला जाता हते दुर्योधनेऽच्युत ।
तत्सर्वं न यथा नश्येत्पुनः कृष्ण तथा कुरु ॥ ९.६४.२२ ॥
Y aquellos han dado fruto, oh Acyuta, ahora que Duryodhana ha sido muerto. Oh Kṛṣṇa, haz que todo eso no vuelva a perderse.
9.64.23
सन्देहडोलां प्राप्तं नश्चेतः कृष्ण जये सति ।
गान्धार्या हि महाबाहो क्रोधं शमय माधव ॥ ९.६४.२३ ॥
Oh Kṛṣṇa, incluso en la victoria nuestra mente queda columpiándose en el vaivén de la duda. Oh Mādhava de grandes brazos, apacigua la ira de Gāndhārī.
9.64.24
सा हि नित्यं महाभागा तपसोग्रेण कर्शिता ।
पुत्रपौत्रवधं श्रुत्वा ध्रुवं नः सम्प्रधक्ष्यति।
तस्या प्रसादनं वीर प्राप्तकालं मतं मम ॥ ९.६४.२४ ॥
Ella, de gran fortuna, está siempre consumida por la severa austeridad; al oír la matanza de sus hijos y nietos, sin duda nos quemará por completo. Oh héroe, apaciguarla es, en mi opinión, lo oportuno ahora.
9.64.25
कश्च तां क्रोधसन्दीप्तां पुत्रव्यसनकर्शिताम् ।
वीक्षितुं पुरुषः शक्तस्त्वामृते पुरुषोत्तम ॥ ९.६४.२५ ॥
¿Qué hombre es capaz de mirarla, ardiendo de ira y consumida por la pérdida de sus hijos, salvo tú, oh Puruṣottama?
9.64.26
तत्र मे गमनं प्राप्तं रोचते तव माधव ।
गान्धार्याः क्रोधदीप्तायाः प्रशमार्थमरिन्दम ॥ ९.६४.२६ ॥
Ir allí para apaciguar a Gāndhārī, que arde de ira, me parece oportuno; que también te agrade, oh Mādhava, subyugador de enemigos.
9.64.27
त्वं हि कर्ता विकर्ता च लोकानां प्रभवाव्ययः ।
हेतुकारणसंयुक्तैर्वाक्यैः कालसमीरितैः ॥ ९.६४.२७ ॥
Tú eres el creador y el destructor de los mundos, el origen y el inmutable; con palabras unidas a la razón y la causa, pronunciadas a su tiempo.
9.64.28
क्षिप्रमेव महाबाहो गान्धारीं शमयिष्यसि ।
पितामहश्च भगवान्कृष्णस्तत्र भविष्यति ॥ ९.६४.२८ ॥
Pronto, oh de brazos poderosos, calmarás a Gāndhārī; y allí estarán el abuelo y el venerable Kṛṣṇa.
9.64.29
सर्वथा ते महाबाहो गान्धार्याः क्रोधनाशनम् ।
कर्तव्यं सात्वतां श्रेष्ठ पाण्डवानां हितार्थिना ॥ ९.६४.२९ ॥
De todos modos, oh de brazos poderosos, mejor de los Sātvatas, debes disipar la ira de Gāndhārī, deseando el bienestar de los Pāṇḍavas.
9.64.30
धर्मराजस्य वचनं श्रुत्वा यदुकुलोद्वहः ।
आमन्त्र्य दारुकं प्राह रथः सञ्जो विधीयताम् ॥ ९.६४.३० ॥
Tras oír las palabras del rey del dharma, el sostén del linaje de Yadu llamó a Dāruka y dijo: «Que se prepare el carro.»
9.64.31
केशवस्य वचः श्रुत्वा त्वरमाणोऽथ दारुकः ।
न्यवेदयद्रथं सज्जं केशवाय महात्मने ॥ ९.६४.३१ ॥
Al oír las palabras de Keśava, Dāruka, apresurándose, informó al magnánimo Keśava que el carro estaba preparado.
9.64.32
तं रथं यादवश्रेष्ठः समारुह्य परन्तपः ।
जगाम हास्तिनपुरं त्वरितः केशवो विभुः ॥ ९.६४.३२ ॥
Keśava, el mejor de los Yādava, abrasador de enemigos, el omnipotente, subió a aquel carro y partió velozmente hacia Hāstinapura.
9.64.33
ततः प्रायान्महाराज माधवो भगवान्रथी ।
नागसाह्वयमासाद्य प्रविवेश च वीर्यवान् ॥ ९.६४.३३ ॥
Entonces, oh gran rey, el bienaventurado Mādhava partió como auriga; el valiente llegó a Nāgasāhvaya y entró en ella.
9.64.34
प्रविश्य नगरं वीरो रथघोषेण नादयन् ।
विदितो धृतराष्ट्रस्य सोऽवतीर्य रथोत्तमात्।
अभ्यगच्छददीनात्मा धृतराष्ट्रनिवेशनम् ॥ ९.६४.३४ ॥
Al entrar en la ciudad, el héroe la hizo resonar con el estrépito de su carro; dado a conocer a Dhṛtarāṣṭra, descendió de aquel excelente carro y, con ánimo intrépido, se dirigió a la residencia de Dhṛtarāṣṭra.
9.64.35
पूर्वं चाभिगतं तत्र सोऽपश्यदृषिसत्तमम् ॥ ९.६४.३५ ॥
Y allí vio al mejor de los sabios, que había llegado antes.
9.64.36
पादौ प्रपीड्य कृष्णस्य राज्ञश्चापि जनार्दनः ।
अभ्यवादयदव्यग्रो गान्धारीं चापि केशवः ॥ ९.६४.३६ ॥
Janārdana, sin prisas, oprimió los pies del rey y lo saludó con reverencia; Keśava también saludó a Gāndhārī.
9.64.37
ततस्तु यादवश्रेष्ठो धृतराष्ट्रमधोक्षजः ।
पाणिमालम्ब्य राजेन्द्र सुस्वरं प्ररुरोद ह ॥ ९.६४.३७ ॥
Entonces Adhokṣaja, el mejor de los Yādava, tomó de la mano a Dhṛtarāṣṭra, oh señor de reyes, y lloró en voz alta.
9.64.38
स मुहूर्तादिवोत्सृज्य बाष्पं शोकसमुद्भवम् ।
प्रक्षाल्य वारिणा नेत्रे ह्याचम्य च यथाविधि।
उवाच प्रश्रितं वाक्यं धृतराष्ट्रमरिन्दमः ॥ ९.६४.३८ ॥
Tras un momento, por así decir, habiendo derramado lágrimas nacidas del dolor, lavado sus ojos con agua y realizado el ācamana según el rito, el domador de enemigos habló palabras humildes a Dhṛtarāṣṭra.
9.64.39
न तेऽस्त्यविदितं किञ्चिद्भूतं भव्यं च भारत ।
कालस्य च यथावृत्तं तत्ते सुविदितं प्रभो ॥ ९.६४.३९ ॥
Oh Bhārata, oh señor, nada de lo que ha sido o será te es desconocido; el curso del tiempo, tal como se ha desarrollado, te es bien conocido.
9.64.40
यदिदं पाण्डवैः सर्वैस्तव चित्तानुरोधिभिः ।
कथं कुलक्षयो न स्यात्तथा क्षत्रस्य भारत ॥ ९.६४.४० ॥
Oh Bhārata, aunque todos los Pāṇḍava siguieron tus deseos, ¿cómo no habría ocurrido esta destrucción de la familia y de la casta guerrera?
9.64.41
भ्रातृभिः समयं कृत्वा क्षान्तवान्धर्मवत्सलः ।
द्यूतच्छलजितैः शुद्वैर्वनवासो ह्युपागतः ॥ ९.६४.४१ ॥
Habiendo hecho un pacto con sus hermanos, el amante del dharma se mantuvo paciente; derrotados por el engaño del juego de dados, aunque puros, llegaron al exilio en el bosque.
9.64.42
अज्ञातवासचर्या च नानावेषसमावृतैः ।
अन्ये च बहवः क्लेशास्त्वशक्तैरिव सर्वदा ॥ ९.६४.४२ ॥
La vida de vivir sin ser reconocidos, cubiertos con diversos disfraces, y muchas otras penurias que siempre serían insoportables para los débiles, las soportaron.
9.64.43
मया च स्वयमागम्य युद्धकाल उपस्थिते ।
सर्वलोकस्य सान्निध्येग्रामांस्त्वं पञ्चयाचितः ॥ ९.६४.४३ ॥
Y cuando llegó el tiempo de la guerra, yo mismo vine y, en presencia de todo el mundo, te pedí cinco aldeas.
9.64.44
त्वया कालोपसृष्टेन लोभतो नापवर्जिताः ।
तवापराधान्नृपते सर्वं क्षत्रं क्षयं गतम् ॥ ९.६४.४४ ॥
Dominado por el tiempo y por la codicia, no los entregaste; oh rey, por tu culpa toda la casta guerrera ha perecido.
9.64.45
भीष्मेण सोमदत्तेन बाह्लीकेन कृपेण च ।
द्रोणेन च सपुत्रेण विदुरेण च धीमता।
याचितस्त्वं शमं नित्यं न च तत्कृतवानसि ॥ ९.६४.४५ ॥
Bhīṣma, Somadatta, Bāhlīka, Kṛpa, Droṇa con su hijo y el sabio Vidura te pidieron siempre la paz, pero tú no lo hiciste.
9.64.46
कालोपहतचित्ता हि सर्वे मुह्यन्ति भारत ।
यथा मूढो भवान्पूर्वमस्मिन्नर्थे समुद्यते ॥ ९.६४.४६ ॥
Oh descendiente de Bharata, todos aquellos cuyas mentes son heridas por el tiempo se confunden, como tú te confundiste antes al emprender este asunto.
9.64.47
किमन्यत्कालयोगाद्धि द्विष्टमेव परायणम् ।
मा च दोषान्महाप्राज्ञ पाण्डवेषु निवेशय ॥ ९.६४.४७ ॥
¿Qué más, por el curso del tiempo, sino que el odio se convierte en refugio? Oh muy sabio, no pongas tus faltas sobre los Pāṇḍavas.
9.64.48
अल्पोप्यतिक्रमो नास्ति पाण्डवानां महात्मनाम् ।
धर्मतो न्यायतश्चैव स्नेहतश्च परन्तप ॥ ९.६४.४८ ॥
En los magnánimos Pāṇḍavas no hay ni la menor transgresión, ni de dharma, ni de justicia, ni de afecto, oh abrasador de enemigos.
9.64.49
एतत्सर्वं तु विज्ञाय ह्यात्मदोषकृतं फलम् ।
तन्मन्युं पाण्डुपुत्रेषु न भवान्कर्तुमर्हति ॥ ९.६४.४९ ॥
Sabiendo que todo esto es el fruto de tu propia falta, no debes dirigir tu ira contra los hijos de Pāṇḍu.
9.64.50
कुलं वंशश्च पिण्डाश्च यच्च पुत्रकृत फलम् ।
गान्धार्यास्तव वै नाथ पाण्डवेषु प्रतिष्ठितम् ॥ ९.६४.५० ॥
Oh señor, la familia, el linaje, las ofrendas fúnebres y el fruto que viene de los hijos: para Gāndhārī y para ti, todo esto descansa en los Pāṇḍavas.
9.64.51
त्वं चैव कुरुशार्दूल गान्धारी च यशस्विनी ।
मा शुचो नरशार्दूल पाण्डवान्प्रतिकिल्बिम् ॥ ९.६४.५१ ॥
Tú, tigre de los Kuru, y la gloriosa Gāndhārī, tigre entre los hombres: no os aflijáis por la ofensa cometida contra los Pāṇḍavas.
9.64.52
एतत्सर्वमनुध्याय आत्मनश्च व्यतिक्रमम् ।
शिवेन पाण्डवान्ध्याहि नमस्ते भरतर्षभ ॥ ९.६४.५२ ॥
Reflexionando sobre todo esto y sobre tu propia transgresión, piensa en los Pāṇḍavas con buena voluntad. Homenaje a ti, toro de los Bharata.
9.64.53
जानासि च महाबाहो धर्मराजस्य या त्वयि ।
भक्तिर्भरतशार्दूल स्नेहश्चापि स्वभावतः ॥ ९.६४.५३ ॥
Sabes, de brazos poderosos, la devoción que el rey del dharma te tiene, y el afecto que le nace por naturaleza, tigre de los Bharata.
9.64.54
एतच्च कदनं कृत्वा शत्रूणामपकारिणाम् ।
दह्यते स दिवारात्रौ न च शर्माधिगच्छति ॥ ९.६४.५४ ॥
Tras haber causado tal matanza de enemigos y de quienes le hicieron daño, arde día y noche y no encuentra paz.
9.64.55
त्वां चैव नरशार्दूल गान्धारीं च यशस्विनीम् ।
स शोचन्नरशार्दूलः शान्तिं नैवाधिगच्छति ॥ ९.६४.५५ ॥
¡Oh tigre entre los hombres! Lamentándose por ti y por la ilustre Gāndhārī, ese tigre entre los hombres no encuentra la paz.
9.64.56
हिया च परयाऽविष्टो भवन्तं नाधिगच्छति ।
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं बुद्धिव्याकुलितेन्द्रियम् ॥ ९.६४.५६ ॥
Cubierto de gran vergüenza, no se acerca a ti; atormentado por el dolor de sus hijos, con la mente y los sentidos confundidos.
9.64.57
एवमुक्त्वा महाराज धृतराष्ट्रं यदूत्तमः ।
उवाच परमं वाक्यं गान्धारीं शोककर्शिताम् ॥ ९.६४.५७ ॥
Oh gran rey, habiendo hablado así a Dhṛtarāṣṭra, el mejor de los Yadus pronunció estas palabras supremas a Gāndhārī, consumida por el dolor.
9.64.58
सौबलेयि निबोध त्वं यत्त्वां वक्ष्यामि सुव्रते ।
त्वत्समा नास्ति लोकेऽस्मिन्नद्य सीमन्तिनी शुभे ॥ ९.६४.५८ ॥
Escucha, hija de Subala, lo que te diré. Oh firme en tus votos, oh bendita, hoy no hay en este mundo mujer igual a ti.
9.64.59
जानासि च यथा राज्ञि सभायां मम सन्निधौ ।
धर्मार्थसहितं वाक्यमुभयोः पक्षयोर्हितम् ॥ ९.६४.५९ ॥
Oh reina, sabes bien que en la asamblea, en mi presencia, las palabras que pronuncié estaban llenas de dharma y de provecho, y eran beneficiosas para ambos bandos.
9.64.60
उक्तवत्यसि कल्याणि न च ते तनयैः कृतम् ।
दुर्योधनस्त्वया चोक्तो जयार्थी परुषं वचः ॥ ९.६४.६० ॥
Oh bienaventurada, has hablado con verdad, pero tus hijos no lo hicieron. Dijiste palabras duras a Duryodhana, que deseaba la victoria.
9.64.61
शृणु मूढ वचो मह्यं यतो धर्मस्ततो जयः ।
तदिदं समनुप्राप्तं तव वाक्यं नृपात्मजे ॥ ९.६४.६१ ॥
Escucha, insensata, mis palabras: donde está el dharma, allí está la victoria. Tus palabras, hija del rey, se han cumplido.
9.64.62
एवं विदित्वा कल्याणि मा स्म शोके मनः कृथाः ।
पाण्डवानां विनाशाय मा ते बुद्धिः कदाचन ॥ ९.६४.६२ ॥
Sabiendo esto, buena señora, no dejes que tu mente caiga en el dolor; que nunca tu intención sea la destrucción de los Pāṇḍavas.
9.64.63
शक्ता चासि महाभागे पृथिवीं सचराचराम् ।
चक्षुषा क्रोधदीप्तेन निर्दग्धुं तपसो बलात् ॥ ९.६४.६३ ॥
Tú eres capaz, oh muy afortunada, por el poder de tu austeridad, de quemar esta tierra con todos sus seres móviles e inmóviles con tu ojo encendido de ira.
9.64.64
वासुदेववचः श्रुत्वा गान्धारी वाक्यमब्रवीत् ।
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि केशव ॥ ९.६४.६४ ॥
Al escuchar las palabras de Vāsudeva, Gāndhārī habló: «Así es, oh de brazos poderosos, como dices, oh Keśava.»
9.64.65
आधिभिर्दह्यमानाया मतिः सञ्चलिता मम ।
सा मे व्यवस्थिता श्रुत्वा तव वाक्यं जनार्दन ॥ ९.६४.६५ ॥
Mi mente, quemada por la angustia, estaba agitada; pero al escuchar tus palabras, oh Janārdana, ahora se ha asentado en mí.
9.64.66
राज्ञस्त्वन्धस्य वृद्धस्य हतपुत्रस्य केशव ।
त्वं गतिः सहितैर्वीरैः पाण्डवैर्दिपदा वर ॥ ९.६४.६६ ॥
Para el rey ciego, anciano y privado de sus hijos, tú eres el refugio, oh Keśava; tú, el mejor de los hombres, junto con los valientes Pāṇḍava.
9.64.67
एतावदुक्त्वा वचनं मुखं प्रच्छाद्य वाससा ।
पुत्रशोकाभिसन्तप्ता गान्धारी प्ररुरोद ह ॥ ९.६४.६७ ॥
Tras decir esto, cubriéndose el rostro con un velo, Gāndhārī, atormentada por el dolor de sus hijos, lloró en voz alta.
9.64.68
तत एनां महाबाहुः केश्वः शोककर्शिताम् ।
हेतुकारणसंयुक्तैर्वाक्यैराश्वासयत्प्रभुः ॥ ९.६४.६८ ॥
Entonces Keśava, el señor de grandes brazos, la consoló, consumida por el dolor, con palabras fundadas en razones y causas.
9.64.69
समाश्वास्य च गान्धारीं धृतराष्ट्रं च माधवः ।
द्रौणिसङ्कल्पितं भावमन्वबुध्यत केशवः ॥ ९.६४.६९ ॥
Tras consolar a Gāndhārī y a Dhṛtarāṣṭra, Mādhava Keśava percibió la intención que había concebido el hijo de Droṇa.
9.64.70
ततस्त्वरित उत्थाय पादौ मूर्ध्ना प्रणम्य च ।
द्वैपायनस्य राजेन्द्र ततः कौरवमब्रवीत् ॥ ९.६४.७० ॥
Entonces se levantó con prisa, inclinó la cabeza a los pies de Dvaipāyana y, oh señor de reyes, habló al Kaurava.
9.64.71
आपृच्छे त्वां कुरुश्रेष्ठ मा च शोके मनः कृथाः ।
द्रौणेः पापोस्त्यभिप्रायस्तेनास्मि सहसोत्थितः ॥ ९.६४.७१ ॥
Oh mejor de los Kurus, me despido de ti; no pongas tu mente en el dolor. La intención del hijo de Droṇa es perversa, y por eso me he levantado de repente.
9.64.72
पाण्डवानां वधे रात्रौ बुद्धिस्तेन प्रदर्शिता ॥ ९.६४.७२ ॥
Es él quien ha revelado la resolución de matar a los Pāṇḍavas por la noche.
9.64.73
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं गान्धार्या सहितोऽब्रवीत् ।
धृतराष्ट्रो महाबाहुः केशवं केशिसूदनम् ॥ ९.६४.७३ ॥
Al oír estas palabras, Dhṛtarāṣṭra, el de brazos poderosos, junto con Gāndhārī, habló a Keśava, matador de Keśin.
9.64.74
शीघ्रं गच्छ महाबाहो पाण्डवान्परिपालय ।
भूयस्त्वया समेष्यामि क्षिप्रमेव जनार्दन ॥ ९.६४.७४ ॥
Ve pronto, oh de brazos poderosos, y protege a los Pāṇḍavas. Oh Janārdana, pronto volveré a encontrarme contigo.
9.64.75
प्रायात्ततस्तु त्वरितो दारुकेण सहाच्युतः ॥ ९.६४.७५ ॥
Entonces Acyuta partió apresuradamente junto con Dāruka.
9.64.76
वासुदेवे गते राजन्धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
आश्वासयदमेयात्मा व्यासो लोकनमस्कृतः ॥ ९.६४.७६ ॥
Cuando Vāsudeva se hubo marchado, oh rey, Vyāsa, de ser inmensurable y venerado por los mundos, consoló a Dhṛtarāṣṭra, señor de los hombres.
9.64.77
वासुदेवोऽपि धर्मात्मा कृतकृत्यो जगाम ह ।
शिबिरं हास्तिनपुराद्दिदृक्षुः पाण्डवान्नृप ॥ ९.६४.७७ ॥
Vāsudeva, de alma justa, habiendo cumplido su tarea, fue al campamento desde Hāstinapura, deseoso de ver a los Pāṇḍavas, oh rey.
9.64.78
आगम्य शिबिरं रात्रौ सोऽभ्यगच्छत पाण्डवान् ।
तच्च तेभ्यः समाख्याय सहितस्तैः समाहितः ॥ ९.६४.७८ ॥
Al llegar al campamento de noche, fue a los Pāṇḍavas; habiéndoles contado aquello, permaneció con ellos, sereno.