മഹാഭാരതം · അധ്യായം 9.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.64.1
किमर्थं द्विजशार्दूल धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
गान्धार्याः प्रेषयामास वासुदेवं परन्तपम् ॥ ९.६४.१ ॥
ദ്വിജശാർദൂലാ, ധർമ്മരാജനായ യുധിഷ്ഠിരൻ ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന വാസുദേവനെ ഗാന്ധാരിയുടെ അടുത്തേക്ക് എന്തിനാണ് അയച്ചത്?
9.64.2
यदा पूर्वं गतः कृष्णः शमार्थं कौरवान्प्रति ।
न च तं लब्धवान्कामं ततो युद्धमभूदिदम् ॥ ९.६४.२ ॥
മുൻപ് കൃഷ്ണൻ സമാധാനത്തിനായി കൗരവരുടെ അടുത്തേക്ക് പോയപ്പോൾ അവൻ ആഗ്രഹിച്ചത് നേടിയില്ല; അതിനു ശേഷമാണ് ഈ യുദ്ധം ഉണ്ടായത്.
9.64.3
निहतेषु तु योधेषु हते दुर्योधने तदा ।
पृथिव्यां पाण्डवेयस्य निःसपत्ने कृते युधि ॥ ९.६४.३ ॥
യോദ്ധാക്കൾ വധിക്കപ്പെടുകയും ദുര്യോധനനും വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവപുത്രൻ ഭൂമിയിൽ എതിരാളിയില്ലാത്തവനായപ്പോൾ,
9.64.4
विद्रुते शिबिरे शून्ये प्राप्ते यशसि चोत्तमे ।
किं तु तत्कारणं ब्रह्मन्येन कृष्णो गतः पुनः ॥ ९.६४.४ ॥
പാളയം ചിതറിയോടി ശൂന്യമായപ്പോഴും, ഉത്തമമായ യശസ്സ് ലഭിച്ചപ്പോഴും, ബ്രാഹ്മണാ, കൃഷ്ണൻ വീണ്ടും പോയതിന്റെ കാരണമെന്ത്?
9.64.5
न चैतत्कारणं ब्रह्मन्नल्पं विप्रतिभाति मे ।
यत्रागमदमेयात्मा स्वयमेव जनार्दनः ॥ ९.६४.५ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, ഇത് ചെറിയ കാരണമായി എനിക്ക് തോന്നുന്നില്ല; അളവറ്റ ആത്മാവുള്ള ജനാർദ്ദനൻ തന്നെ വന്ന ഇടത്ത് ഇത് നിസ്സാരമായി തോന്നുന്നില്ല.
9.64.6
तत्त्वतो वै समाचक्ष्व सर्वमध्वर्युसत्तम ।
यच्चात्र कारणं ब्रह्मन्कार्यस्यास्य विनिश्चये ॥ ९.६४.६ ॥
അധ്വര്യുക്കളിൽ ഉത്തമനായവനേ, യഥാർത്ഥമായി എല്ലാം വിവരിക്കൂ; ബ്രാഹ്മണാ, ഈ കാര്യനിശ്ചയത്തിന്റെ കാരണമെല്ലാം പറയൂ.
9.64.7
त्वद्युक्तोऽयमनुप्रश्नो यन्मां पृच्छसि पार्थिव ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि यथावद्भरतर्षभ ॥ ९.६४.७ ॥
രാജാവേ, നീ എന്നോട് ചോദിക്കുന്ന ഈ ചോദ്യം നിന്നാൽ തന്നെ പ്രേരിതമാണ്. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അത് നിനക്ക് യഥാവിധി ഞാൻ വിവരിക്കാം.
9.64.8
हतं दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनेन संयुगे ।
व्युत्क्रम्य समयं राजन्धार्तराष्ट्रं महाबलम् ॥ ९.६४.८ ॥
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനൻ ദുര്യോധനനെ കൊന്നത് കണ്ട്, കരാറിലെ നിയമം ലംഘിച്ച് ആ മഹാബലനായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ...
9.64.9
अन्यायेन हतं दृष्ट्वा गदायुद्धेन भारत ।
युधिष्ठिरं महाराज महद्भयमथाविशत् ॥ ९.६४.९ ॥
ഭാരതാ, ഗദായുദ്ധത്തിൽ അന്യായമായി (ദുര്യോധനൻ) കൊല്ലപ്പെട്ടത് കണ്ട്, മഹാരാജാവേ, യുധിഷ്ഠിരനിൽ വലിയ ഭയം പ്രവേശിച്ചു.
9.64.10
सोऽचिन्तयन्महाभागां गान्धारीं तपसान्विताम् ।
घोरेण तपसा युक्तां त्रैलोक्यमपि सा दहेत् ॥ ९.६४.१० ॥
ഘോരമായ തപസ്സോടുകൂടിയ ആ മഹാഭാഗ്യവതിയായ ഗാന്ധാരിയെക്കുറിച്ച് അവൻ ചിന്തിച്ചു; അവൾക്ക് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ദഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.
9.64.11
तस्य चिन्तयमानस्य बुद्धिः समभवत्तदा ।
गान्धार्याः क्रोधदीप्तायाः पूर्वं प्रशमनं भवेत् ॥ ९.६४.११ ॥
അവൻ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, കോപത്താൽ ജ്വലിക്കുന്ന ഗാന്ധാരിയെ ആദ്യം ശാന്തയാക്കണമെന്ന ബുദ്ധി അവനിൽ ഉദിച്ചു.
9.64.12
सा हि पुत्रवधं श्रुत्वा कृतमस्माभिरीदृशम् ।
मानसेनाग्निना क्रुद्धा भस्मसान्नः करिष्यति ॥ ९.६४.१२ ॥
നമ്മുടെ കൈകളാൽ ചെയ്യപ്പെട്ട ഇത്തരം പുത്രവധം കേട്ട് അവൾ കോപിച്ച്, മാനസികാഗ്നിയാൽ നമ്മെ ഭസ്മമാക്കും.
9.64.13
कथं दुःखमिदं तीव्रं गान्धारी सम्प्रशक्ष्यति ।
श्रुत्वा विनिहतं पुत्रं छलेनाजिह्मयोधिनम् ॥ ९.६४.१३ ॥
വഞ്ചനയാൽ വധിക്കപ്പെട്ട, നേർവഴിക്ക് പോരാടിയ തന്റെ പുത്രനെക്കുറിച്ച് കേട്ടാൽ ഗാന്ധാരി ഈ കഠിന ദുഃഖം എങ്ങനെ സഹിക്കും?
9.64.14
एवं विचिन्त्य बहुधा भयशोकसमन्वितः ।
वासुदेवमिदं वाक्यं धर्मराजोऽभ्यभाषत ॥ ९.६४.१४ ॥
ഇങ്ങനെ പലവിധത്തിൽ ചിന്തിച്ച്, ഭയവും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞ ധർമ്മരാജൻ വാസുദേവനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
9.64.15
तव प्रसादाद्गोविन्द राज्यं निहतकण्टकम् ।
अप्राप्यं मनसाऽपीदं प्राप्तमस्माभिरच्युत ॥ ९.६४.१५ ॥
ഗോവിന്ദാ, നിന്റെ കൃപയാൽ മുള്ളുകളെല്ലാം നീക്കപ്പെട്ട ഈ രാജ്യം ലഭിച്ചു. അച്യുതാ, മനസ്സുകൊണ്ടുപോലും നേടാനാകാത്തത് ഞങ്ങൾ നേടി.
9.64.16
प्रत्यक्षं मे महाबाहो सङ्ग्रामे रोमहर्षणे ।
विमर्दः सुमहान्प्राप्तस्त्वया यादवनन्दन ॥ ९.६४.१६ ॥
മഹാബാഹോ, യാദവനന്ദനാ, രോമാഞ്ചമുണ്ടാക്കുന്ന ആ യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ കൺമുമ്പിൽ വെച്ചുതന്നെ നിന്നാൽ വലിയ നാശം സംഭവിച്ചു.
9.64.17
त्वया देवासुरे युद्धे वधार्थममरद्विषाम् ।
यथा साह्यं पुरा दत्तं हताश्च विबुधद्विषः ॥ ९.६४.१७ ॥
ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ വധിക്കുന്നതിന് നീ മുൻപ് സഹായം നൽകിയതുപോലെ, ദേവശത്രുക്കൾ വധിക്കപ്പെട്ടു.
9.64.18
साह्यं तथा महाबाहो दत्तमस्माकमच्युत ।
सारथ्येन च वार्ष्णेय भवता हि धृता वयम् ॥ ९.६४.१८ ॥
മഹാബാഹോ, അച്യുതാ, അതുപോലെതന്നെ നീ ഞങ്ങൾക്കും സഹായം നൽകി. വാർഷ്ണേയാ, സാരഥിയായി നീ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളെ താങ്ങിനിർത്തിയത്.
9.64.19
यदि न त्वं भवेन्नाथः फल्गुनस्य महारणे ।
कथं शक्यो रणे जेतुं भवेदेष बलार्णवः ॥ ९.६४.१९ ॥
നീ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഫൽഗുനന്റെ നാഥനായിരുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഈ ബലസമുദ്രത്തെ യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ ജയിക്കാനാകുമായിരുന്നു?
9.64.20
गदाप्रहारा विपुलाः परिघैश्चापि ताडनम् ।
शक्तिभिर्भिण्डिपालैश्च तोमरैः सपरश्वथैः ॥ ९.६४.२० ॥
ഗദകളുടെ വലിയ പ്രഹാരങ്ങൾ, പരിഘങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള അടികളും, ശക്തികൾ, ഭിണ്ഡിപാലങ്ങൾ, തോമരങ്ങൾ, കോടാലികളോടുകൂടി.
9.64.21
अस्मत्कृते त्वया कृष्ण वाचः सुपरुषाः श्रुताः ।
शस्त्राणां च निपाता वै वज्रस्पर्शोपमा रणे ॥ ९.६४.२१ ॥
ഞങ്ങൾക്കുവേണ്ടി, കൃഷ്ണാ, നീ അതികഠിനമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു; യുദ്ധത്തിൽ ആയുധങ്ങളുടെ പതനങ്ങൾ വജ്രസ്പർശംപോലെയായിരുന്നു.
9.64.22
ते च ते सफला जाता हते दुर्योधनेऽच्युत ।
तत्सर्वं न यथा नश्येत्पुनः कृष्ण तथा कुरु ॥ ९.६४.२२ ॥
അച്യുതാ, ദുര്യോധനൻ വധിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ അവയെല്ലാം ഫലവത്തായി; കൃഷ്ണാ, അവ വീണ്ടും നശിക്കാതിരിക്കാൻ ചെയ്യുക.
9.64.23
सन्देहडोलां प्राप्तं नश्चेतः कृष्ण जये सति ।
गान्धार्या हि महाबाहो क्रोधं शमय माधव ॥ ९.६४.२३ ॥
കൃഷ്ണാ, വിജയം ലഭിച്ചിട്ടും ഞങ്ങളുടെ മനസ്സ് സംശയത്തിന്റെ ഊഞ്ഞാലിൽ ആടുന്നു; മഹാബാഹുവായ മാധവാ, ഗാന്ധാരിയുടെ കോപം ശമിപ്പിക്കുക.
9.64.24
सा हि नित्यं महाभागा तपसोग्रेण कर्शिता ।
पुत्रपौत्रवधं श्रुत्वा ध्रुवं नः सम्प्रधक्ष्यति।
तस्या प्रसादनं वीर प्राप्तकालं मतं मम ॥ ९.६४.२४ ॥
ആ മഹാഭാഗ എപ്പോഴും ഉഗ്രതപസ്സിനാൽ ക്ഷീണിതയാണ്; പുത്രന്മാരുടെയും പൗത്രന്മാരുടെയും വധം കേട്ട് അവൾ ഞങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കും. വീരാ, അവളെ സാന്ത്വനപ്പെടുത്തേണ്ടത് ഇപ്പോൾ ഉചിതകാലമാണെന്ന് എന്റെ അഭിപ്രായം.
9.64.25
कश्च तां क्रोधसन्दीप्तां पुत्रव्यसनकर्शिताम् ।
वीक्षितुं पुरुषः शक्तस्त्वामृते पुरुषोत्तम ॥ ९.६४.२५ ॥
ക്രോധത്താൽ ജ്വലിക്കുന്നവളും പുത്രനാശത്താൽ ക്ഷീണിച്ചവളുമായ അവളെ കാണുവാൻ, പുരുഷോത്തമാ, നിന്നെയല്ലാതെ ഏത് പുരുഷനാണ് കഴിയുക?
9.64.26
तत्र मे गमनं प्राप्तं रोचते तव माधव ।
गान्धार्याः क्रोधदीप्तायाः प्रशमार्थमरिन्दम ॥ ९.६४.२६ ॥
മാധവാ, ക്രോധത്താൽ ജ്വലിക്കുന്ന ഗാന്ധാരിയെ ശാന്തയാക്കാൻ അവിടേക്ക് പോകുന്നത് എനിക്ക് ഉചിതമാണ്; അത് നിനക്കും ഇഷ്ടമാകട്ടെ, അരിന്ദമാ.
9.64.27
त्वं हि कर्ता विकर्ता च लोकानां प्रभवाव्ययः ।
हेतुकारणसंयुक्तैर्वाक्यैः कालसमीरितैः ॥ ९.६४.२७ ॥
നീയാണ് ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും സംഹരിക്കുന്നവനും; ഉത്ഭവവും അനശ്വരനുമാണ്; ഹേതുവും കാരണവും ചേർന്ന, കാലോചിതമായി പറയപ്പെട്ട വാക്കുകളാൽ.
9.64.28
क्षिप्रमेव महाबाहो गान्धारीं शमयिष्यसि ।
पितामहश्च भगवान्कृष्णस्तत्र भविष्यति ॥ ९.६४.२८ ॥
മഹാബാഹോ, നീ ഗാന്ധാരിയെ വേഗത്തിൽ തന്നെ ശാന്തയാക്കും; അവിടെ പിതാമഹനും ഭഗവാൻ കൃഷ്ണനുമുണ്ടാകും.
9.64.29
सर्वथा ते महाबाहो गान्धार्याः क्रोधनाशनम् ।
कर्तव्यं सात्वतां श्रेष्ठ पाण्डवानां हितार्थिना ॥ ९.६४.२९ ॥
മഹാബാഹോ, സാത്വതരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ, പാണ്ഡവരുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന നീ എല്ലാവിധത്തിലും ഗാന്ധാരിയുടെ ക്രോധം ശമിപ്പിക്കണം.
9.64.30
धर्मराजस्य वचनं श्रुत्वा यदुकुलोद्वहः ।
आमन्त्र्य दारुकं प्राह रथः सञ्जो विधीयताम् ॥ ९.६४.३० ॥
ധർമ്മരാജന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട യദുകുലോദ്വഹൻ ദാരുകനെ വിളിച്ച് പറഞ്ഞു, "രഥം ഒരുക്കൂ" എന്ന്.
9.64.31
केशवस्य वचः श्रुत्वा त्वरमाणोऽथ दारुकः ।
न्यवेदयद्रथं सज्जं केशवाय महात्मने ॥ ९.६४.३१ ॥
കേശവന്റെ വാക്ക് കേട്ട് തിടുക്കം കൂട്ടിയ ദാരുകൻ മഹാത്മാവായ കേശവനോട് രഥം ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിയിച്ചു.
9.64.32
तं रथं यादवश्रेष्ठः समारुह्य परन्तपः ।
जगाम हास्तिनपुरं त्वरितः केशवो विभुः ॥ ९.६४.३२ ॥
യാദവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനും സർവശക്തനുമായ കേശവൻ ആ രഥത്തിൽ കയറി വേഗത്തിൽ ഹാസ്തിനപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
9.64.33
ततः प्रायान्महाराज माधवो भगवान्रथी ।
नागसाह्वयमासाद्य प्रविवेश च वीर्यवान् ॥ ९.६४.३३ ॥
പിന്നീട്, മഹാരാജാവേ, ഭഗവാൻ മാധവൻ രഥികനായി പുറപ്പെട്ട് നാഗസാഹ്വയത്തിൽ (ഹാസ്തിനപുരത്തിൽ) എത്തി വീര്യത്തോടെ പ്രവേശിച്ചു.
9.64.34
प्रविश्य नगरं वीरो रथघोषेण नादयन् ।
विदितो धृतराष्ट्रस्य सोऽवतीर्य रथोत्तमात्।
अभ्यगच्छददीनात्मा धृतराष्ट्रनिवेशनम् ॥ ९.६४.३४ ॥
നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച വീരൻ രഥഘോഷംകൊണ്ട് നഗരത്തെ മുഴക്കി, ധൃതരാഷ്ട്രനെ അറിയിക്കപ്പെട്ടവനായി, ആ ഉത്തമരഥത്തിൽനിന്നിറങ്ങി, ഭയമില്ലാത്ത മനസ്സോടെ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മന്ദിരത്തിലേക്ക് ചെന്നു.
9.64.35
पूर्वं चाभिगतं तत्र सोऽपश्यदृषिसत्तमम् ॥ ९.६४.३५ ॥
അവിടെ നേരത്തെ എത്തിയിരുന്ന മുനിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഒരു ഋഷിയെ അദ്ദേഹം കണ്ടു.
9.64.36
पादौ प्रपीड्य कृष्णस्य राज्ञश्चापि जनार्दनः ।
अभ्यवादयदव्यग्रो गान्धारीं चापि केशवः ॥ ९.६४.३६ ॥
ജനാർദ്ദനൻ ശാന്തമായി രാജാവിന്റെ പാദങ്ങൾ അമർത്തി വണങ്ങി; കേശവൻ ഗാന്ധാരിയെയും വണങ്ങി.
9.64.37
ततस्तु यादवश्रेष्ठो धृतराष्ट्रमधोक्षजः ।
पाणिमालम्ब्य राजेन्द्र सुस्वरं प्ररुरोद ह ॥ ९.६४.३७ ॥
അപ്പോൾ യാദവശ്രേഷ്ഠനായ അധോക്ഷജൻ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ കൈ പിടിച്ച് രാജേന്ദ്രാ, ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.
9.64.38
स मुहूर्तादिवोत्सृज्य बाष्पं शोकसमुद्भवम् ।
प्रक्षाल्य वारिणा नेत्रे ह्याचम्य च यथाविधि।
उवाच प्रश्रितं वाक्यं धृतराष्ट्रमरिन्दमः ॥ ९.६४.३८ ॥
അദ്ദേഹം ഒരു നിമിഷത്തിനു ശേഷമെന്നപോലെ ശോകത്തിൽ നിന്നുയർന്ന കണ്ണീർ വാർത്ത്, വെള്ളത്താൽ കണ്ണുകൾ കഴുകി, വിധിപ്രകാരം ആചമനം ചെയ്ത് ശത്രുനിഗ്രഹകൻ വിനീതമായ വാക്കുകൾ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് പറഞ്ഞു.
9.64.39
न तेऽस्त्यविदितं किञ्चिद्भूतं भव्यं च भारत ।
कालस्य च यथावृत्तं तत्ते सुविदितं प्रभो ॥ ९.६४.३९ ॥
ഹേ ഭാരതാ, ഹേ പ്രഭോ, നടന്നതോ നടക്കാനിരിക്കുന്നതോ ആയ ഒന്നും അങ്ങേക്ക് അജ്ഞാതമല്ല; കാലത്തിന്റെ ഗതിയും അങ്ങേക്ക് നന്നായി അറിയാം.
9.64.40
यदिदं पाण्डवैः सर्वैस्तव चित्तानुरोधिभिः ।
कथं कुलक्षयो न स्यात्तथा क्षत्रस्य भारत ॥ ९.६४.४० ॥
ഹേ ഭാരതാ, പാണ്ഡവരെല്ലാം അങ്ങയുടെ ഇഷ്ടത്തിനൊത്ത് നടന്നിരിക്കെ, ക്ഷത്രിയരുടെ ഈ കുലനാശം എങ്ങനെ സംഭവിക്കാതിരിക്കും?
9.64.41
भ्रातृभिः समयं कृत्वा क्षान्तवान्धर्मवत्सलः ।
द्यूतच्छलजितैः शुद्वैर्वनवासो ह्युपागतः ॥ ९.६४.४१ ॥
സഹോദരന്മാരുമായി ഉടമ്പടി ചെയ്ത്, ധർമ്മപ്രിയൻ ക്ഷമിച്ചു; ചൂതിലെ വഞ്ചനയാൽ തോറ്റ്, നിർമ്മലരായിരുന്നിട്ടും അവർ വനവാസം അനുഭവിച്ചു.
9.64.42
अज्ञातवासचर्या च नानावेषसमावृतैः ।
अन्ये च बहवः क्लेशास्त्वशक्तैरिव सर्वदा ॥ ९.६४.४२ ॥
മറഞ്ഞിരുന്നുള്ള ജീവിതവും, പലതരം വേഷങ്ങളിൽ മറഞ്ഞു നടന്നതും, ദുർബലർക്ക് എപ്പോഴും താങ്ങാനാവാത്ത മറ്റു പല ക്ലേശങ്ങളും അവർക്കുണ്ടായി.
9.64.43
मया च स्वयमागम्य युद्धकाल उपस्थिते ।
सर्वलोकस्य सान्निध्येग्रामांस्त्वं पञ्चयाचितः ॥ ९.६४.४३ ॥
യുദ്ധകാലം ആസന്നമായപ്പോൾ ഞാൻ തന്നെ വന്ന്, സർവലോകത്തിന്റെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ നിന്നോട് അഞ്ചു ഗ്രാമങ്ങൾ യാചിച്ചു.
9.64.44
त्वया कालोपसृष्टेन लोभतो नापवर्जिताः ।
तवापराधान्नृपते सर्वं क्षत्रं क्षयं गतम् ॥ ९.६४.४४ ॥
കാലബാധിതനായി നീ ലോഭത്താൽ അവ വിട്ടുകൊടുത്തില്ല; രാജാവേ, നിന്റെ അപരാധത്താൽ സർവ ക്ഷത്രിയകുലവും നശിച്ചു.
9.64.45
भीष्मेण सोमदत्तेन बाह्लीकेन कृपेण च ।
द्रोणेन च सपुत्रेण विदुरेण च धीमता।
याचितस्त्वं शमं नित्यं न च तत्कृतवानसि ॥ ९.६४.४५ ॥
ഭീഷ്മർ, സോമദത്തൻ, ബാഹ്ലീകൻ, കൃപൻ, പുത്രനോടൊപ്പം ദ്രോണൻ, ബുദ്ധിമാനായ വിദുരൻ എന്നിവർ നിന്നോട് എപ്പോഴും സമാധാനം യാചിച്ചു; എന്നാൽ നീ അത് ചെയ്തില്ല.
9.64.46
कालोपहतचित्ता हि सर्वे मुह्यन्ति भारत ।
यथा मूढो भवान्पूर्वमस्मिन्नर्थे समुद्यते ॥ ९.६४.४६ ॥
ഭാരതാ, കാലബാധിതമായ മനസ്സുള്ളവരെല്ലാം മോഹിക്കുന്നു; മുമ്പ് ഈ കാര്യത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടപ്പോൾ നീ മൂഢനായിരുന്നതുപോലെ.
9.64.47
किमन्यत्कालयोगाद्धि द्विष्टमेव परायणम् ।
मा च दोषान्महाप्राज्ञ पाण्डवेषु निवेशय ॥ ९.६४.४७ ॥
കാലയോഗത്താൽ മറ്റെന്തുണ്ട്? വിദ്വേഷം തന്നെ ആശ്രയമാകുന്നു. മഹാപ്രാജ്ഞാ, പാണ്ഡവരിൽ കുറ്റങ്ങൾ ആരോപിക്കരുത്.
9.64.48
अल्पोप्यतिक्रमो नास्ति पाण्डवानां महात्मनाम् ।
धर्मतो न्यायतश्चैव स्नेहतश्च परन्तप ॥ ९.६४.४८ ॥
മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരിൽ ധർമത്തിൽ നിന്നോ നീതിയിൽ നിന്നോ സ്നേഹത്തിൽ നിന്നോ അല്പംപോലും ലംഘനമില്ല; പരന്തപാ.
9.64.49
एतत्सर्वं तु विज्ञाय ह्यात्मदोषकृतं फलम् ।
तन्मन्युं पाण्डुपुत्रेषु न भवान्कर्तुमर्हति ॥ ९.६४.४९ ॥
ഇതെല്ലാം സ്വന്തം തെറ്റിന്റെ ഫലമാണെന്നറിഞ്ഞ്, പാണ്ഡുപുത്രന്മാരോട് നിങ്ങൾ കോപം കാണിക്കരുത്.
9.64.50
कुलं वंशश्च पिण्डाश्च यच्च पुत्रकृत फलम् ।
गान्धार्यास्तव वै नाथ पाण्डवेषु प्रतिष्ठितम् ॥ ९.६४.५० ॥
നാഥാ, കുലവും വംശവും പിണ്ഡങ്ങളും പുത്രന്മാരാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലവും — ഗാന്ധാരിക്കും നിങ്ങൾക്കും ഇവയെല്ലാം പാണ്ഡവരിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
9.64.51
त्वं चैव कुरुशार्दूल गान्धारी च यशस्विनी ।
मा शुचो नरशार्दूल पाण्डवान्प्रतिकिल्बिम् ॥ ९.६४.५१ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ, നീയും യശസ്വിനിയായ ഗാന്ധാരിയും, നരശ്രേഷ്ഠാ, പാണ്ഡവരോടുള്ള തെറ്റോർത്ത് ദുഃഖിക്കരുത്.
9.64.52
एतत्सर्वमनुध्याय आत्मनश्च व्यतिक्रमम् ।
शिवेन पाण्डवान्ध्याहि नमस्ते भरतर्षभ ॥ ९.६४.५२ ॥
ഇതെല്ലാം, സ്വന്തം ലംഘനവും ഓർത്ത്, ശുഭഭാവത്തോടെ പാണ്ഡവരെ ധ്യാനിക്കൂ. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നിനക്ക് നമസ്കാരം.
9.64.53
जानासि च महाबाहो धर्मराजस्य या त्वयि ।
भक्तिर्भरतशार्दूल स्नेहश्चापि स्वभावतः ॥ ९.६४.५३ ॥
മഹാബാഹോ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ധർമ്മരാജാവിന് നിന്നോടുള്ള ഭക്തിയും സ്വഭാവത്താലുള്ള സ്നേഹവും നീ അറിയുന്നുവല്ലോ.
9.64.54
एतच्च कदनं कृत्वा शत्रूणामपकारिणाम् ।
दह्यते स दिवारात्रौ न च शर्माधिगच्छति ॥ ९.६४.५४ ॥
ശത്രുക്കളെയും ഉപദ്രവകാരികളെയും ഇങ്ങനെ സംഹരിച്ചിട്ടും അവൻ രാവും പകലും എരിയുന്നു; അവന് ശാന്തി ലഭിക്കുന്നില്ല.
9.64.55
त्वां चैव नरशार्दूल गान्धारीं च यशस्विनीम् ।
स शोचन्नरशार्दूलः शान्तिं नैवाधिगच्छति ॥ ९.६४.५५ ॥
നരശാർദൂലാ, നിന്നെയും യശസ്വിനിയായ ഗാന്ധാരിയെയും ഓർത്ത് ശോകിക്കുന്ന ആ നരശാർദൂലൻ ശാന്തി നേടുന്നില്ല.
9.64.56
हिया च परयाऽविष्टो भवन्तं नाधिगच्छति ।
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं बुद्धिव्याकुलितेन्द्रियम् ॥ ९.६४.५६ ॥
വലിയ ലജ്ജയാൽ ആവൃതനായവൻ നിങ്ങളുടെ അടുത്തേക്ക് വരുന്നില്ല; പുത്രശോകത്താൽ വെന്തുരുകി, ബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും വ്യാകുലമായവൻ.
9.64.57
एवमुक्त्वा महाराज धृतराष्ट्रं यदूत्तमः ।
उवाच परमं वाक्यं गान्धारीं शोककर्शिताम् ॥ ९.६४.५७ ॥
മഹാരാജാവേ, ഇങ്ങനെ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം യാദവശ്രേഷ്ഠൻ ശോകത്താൽ മെലിഞ്ഞ ഗാന്ധാരിയോട് ഈ പരമവാക്യം പറഞ്ഞു.
9.64.58
सौबलेयि निबोध त्वं यत्त्वां वक्ष्यामि सुव्रते ।
त्वत्समा नास्ति लोकेऽस्मिन्नद्य सीमन्तिनी शुभे ॥ ९.६४.५८ ॥
സൗബലേയീ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയാൻ പോകുന്നത് കേൾക്കുക. സുവ്രതേ, ശുഭേ, ഇന്ന് ഈ ലോകത്ത് നിനക്കു തുല്യയായ സ്ത്രീയില്ല.
9.64.59
जानासि च यथा राज्ञि सभायां मम सन्निधौ ।
धर्मार्थसहितं वाक्यमुभयोः पक्षयोर्हितम् ॥ ९.६४.५९ ॥
രാജ്ഞീ, സഭയിൽ എന്റെ സന്നിധിയിൽ ഞാൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ധർമ്മാർത്ഥസഹിതവും ഇരുപക്ഷത്തിനും ഹിതകരവുമായിരുന്നു എന്ന് നീ അറിയുന്നുവല്ലോ.
9.64.60
उक्तवत्यसि कल्याणि न च ते तनयैः कृतम् ।
दुर्योधनस्त्वया चोक्तो जयार्थी परुषं वचः ॥ ९.६४.६० ॥
കല്യാണീ, നീ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്; നിന്റെ പുത്രന്മാർ അതു ചെയ്തില്ല. ജയം ആഗ്രഹിച്ച ദുര്യോധനനോട് നീ കഠിനവാക്കുകൾ പറഞ്ഞിരുന്നുവല്ലോ.
9.64.61
शृणु मूढ वचो मह्यं यतो धर्मस्ततो जयः ।
तदिदं समनुप्राप्तं तव वाक्यं नृपात्मजे ॥ ९.६४.६१ ॥
മൂഢേ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക. എവിടെ ധർമ്മമുണ്ടോ അവിടെ ജയമുണ്ട്. രാജപുത്രീ, നിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ ഇപ്പോൾ ഫലിച്ചിരിക്കുന്നു.
9.64.62
एवं विदित्वा कल्याणि मा स्म शोके मनः कृथाः ।
पाण्डवानां विनाशाय मा ते बुद्धिः कदाचन ॥ ९.६४.६२ ॥
ഇത് അറിഞ്ഞ്, കല്യാണീ, മനസ്സ് ദുഃഖത്തിൽ ആഴ്ത്തരുത്. പാണ്ഡവരുടെ നാശത്തിനായുള്ള ബുദ്ധി നിനക്ക് ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകരുത്.
9.64.63
शक्ता चासि महाभागे पृथिवीं सचराचराम् ।
चक्षुषा क्रोधदीप्तेन निर्दग्धुं तपसो बलात् ॥ ९.६४.६३ ॥
മഹാഭാഗ്യവതീ, തപസ്സിന്റെ ബലത്താൽ കോപത്താൽ ജ്വലിക്കുന്ന നിന്റെ കണ്ണുകൊണ്ട് ചരാചരങ്ങളോടു കൂടിയ ഈ ഭൂമിയെ ദഹിപ്പിക്കാൻ നീ ശക്തയാണ്.
9.64.64
वासुदेववचः श्रुत्वा गान्धारी वाक्यमब्रवीत् ।
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि केशव ॥ ९.६४.६४ ॥
വാസുദേവന്റെ വാക്ക് കേട്ട് ഗാന്ധാരി പറഞ്ഞു: മഹാബാഹോ, കേശവാ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ് ഇത്.
9.64.65
आधिभिर्दह्यमानाया मतिः सञ्चलिता मम ।
सा मे व्यवस्थिता श्रुत्वा तव वाक्यं जनार्दन ॥ ९.६४.६५ ॥
മനോവേദനയാൽ എരിയുന്ന എന്റെ ബുദ്ധി ഇളകിപ്പോയിരുന്നു. ജനാർദ്ദനാ, നിന്റെ വാക്ക് കേട്ട് അത് ഇപ്പോൾ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു.
9.64.66
राज्ञस्त्वन्धस्य वृद्धस्य हतपुत्रस्य केशव ।
त्वं गतिः सहितैर्वीरैः पाण्डवैर्दिपदा वर ॥ ९.६४.६६ ॥
കേശവാ, അന്ധനും വൃദ്ധനും പുത്രന്മാരെ നഷ്ടപ്പെട്ടവനുമായ രാജാവിന് നീയാണ് ആശ്രയം. വീരന്മാരായ പാണ്ഡവരോടൊപ്പമുള്ള മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ തന്നെ.
9.64.67
एतावदुक्त्वा वचनं मुखं प्रच्छाद्य वाससा ।
पुत्रशोकाभिसन्तप्ता गान्धारी प्ररुरोद ह ॥ ९.६४.६७ ॥
ഇത്രയും പറഞ്ഞ്, വസ്ത്രംകൊണ്ട് മുഖം മറച്ച്, പുത്രശോകത്താൽ തപിച്ച ഗാന്ധാരി കരഞ്ഞു.
9.64.68
तत एनां महाबाहुः केश्वः शोककर्शिताम् ।
हेतुकारणसंयुक्तैर्वाक्यैराश्वासयत्प्रभुः ॥ ९.६४.६८ ॥
അപ്പോൾ മഹാബാഹുവായ പ്രഭു കേശവൻ, ശോകത്താൽ ക്ഷീണിച്ച അവളെ ഹേതുകാരണങ്ങളോടു കൂടിയ വാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
9.64.69
समाश्वास्य च गान्धारीं धृतराष्ट्रं च माधवः ।
द्रौणिसङ्कल्पितं भावमन्वबुध्यत केशवः ॥ ९.६४.६९ ॥
ഗാന്ധാരിയെയും ധൃതരാഷ്ട്രരെയും ആശ്വസിപ്പിച്ചശേഷം മാധവനായ കേശവൻ ദ്രോണപുത്രൻ ഉദ്ദേശിച്ച അഭിപ്രായം മനസ്സിലാക്കി.
9.64.70
ततस्त्वरित उत्थाय पादौ मूर्ध्ना प्रणम्य च ।
द्वैपायनस्य राजेन्द्र ततः कौरवमब्रवीत् ॥ ९.६४.७० ॥
പിന്നെ അദ്ദേഹം വേഗം എഴുന്നേറ്റ്, തല കൊണ്ട് ദ്വൈപായനന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങി, രാജേന്ദ്രാ, പിന്നീട് കൗരവനോട് പറഞ്ഞു.
9.64.71
आपृच्छे त्वां कुरुश्रेष्ठ मा च शोके मनः कृथाः ।
द्रौणेः पापोस्त्यभिप्रायस्तेनास्मि सहसोत्थितः ॥ ९.६४.७१ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ നിന്നോട് യാത്ര ചോദിക്കുന്നു; ശോകത്തിൽ മനസ്സ് വയ്ക്കരുത്. ദ്രോണപുത്രന്റെ അഭിപ്രായം പാപകരമാണ്; അതിനാൽ ഞാൻ പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
9.64.72
पाण्डवानां वधे रात्रौ बुद्धिस्तेन प्रदर्शिता ॥ ९.६४.७२ ॥
രാത്രിയിൽ പാണ്ഡവരെ വധിക്കാനുള്ള തീരുമാനം അവൻ തന്നെ വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
9.64.73
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं गान्धार्या सहितोऽब्रवीत् ।
धृतराष्ट्रो महाबाहुः केशवं केशिसूदनम् ॥ ९.६४.७३ ॥
ഇതു കേട്ടശേഷം ഗാന്ധാരിയോടൊപ്പമുള്ള മഹാബാഹുവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ കേശിസൂദനനായ കേശവനോടു പറഞ്ഞു.
9.64.74
शीघ्रं गच्छ महाबाहो पाण्डवान्परिपालय ।
भूयस्त्वया समेष्यामि क्षिप्रमेव जनार्दन ॥ ९.६४.७४ ॥
മഹാബാഹോ, വേഗം പോയി പാണ്ഡവരെ സംരക്ഷിക്കുക. ജനാർദ്ദനാ, വേഗത്തിൽ ഞാൻ നിന്നെ വീണ്ടും കാണും.
9.64.75
प्रायात्ततस्तु त्वरितो दारुकेण सहाच्युतः ॥ ९.६४.७५ ॥
പിന്നെ അച്യുതൻ ദാരുകനോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
9.64.76
वासुदेवे गते राजन्धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
आश्वासयदमेयात्मा व्यासो लोकनमस्कृतः ॥ ९.६४.७६ ॥
രാജാവേ, വാസുദേവൻ പോയശേഷം, അമേയാത്മാവും ലോകനമസ്കൃതനുമായ വ്യാസൻ ജനേശ്വരനായ ധൃതരാഷ്ട്രനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
9.64.77
वासुदेवोऽपि धर्मात्मा कृतकृत्यो जगाम ह ।
शिबिरं हास्तिनपुराद्दिदृक्षुः पाण्डवान्नृप ॥ ९.६४.७७ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ വാസുദേവനും കൃതകൃത്യനായി, രാജാവേ, ഹസ്തിനാപുരത്തുനിന്ന് പാണ്ഡവരെ കാണാനാഗ്രഹിച്ച് പാളയത്തിലേക്ക് പോയി.
9.64.78
आगम्य शिबिरं रात्रौ सोऽभ्यगच्छत पाण्डवान् ।
तच्च तेभ्यः समाख्याय सहितस्तैः समाहितः ॥ ९.६४.७८ ॥
രാത്രി പാളയത്തിലെത്തി അവൻ പാണ്ഡവരുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു; ആ കാര്യം അവരോടു പറഞ്ഞ് അവരോടൊപ്പം ശാന്തചിത്തനായിരുന്നു.