മഹാഭാരതം · അധ്യായം 9.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.65.1
अधिष्ठितः पदा मूर्ध्नि भग्नसक्थो महीं गतः ।
शौटीर्यमानी पुत्रो मे किमभाषत सञ्जय ॥ ९.६५.१ ॥
സഞ്ജയാ, തലയിൽ കാലുകൊണ്ട് ചവിട്ടപ്പെട്ട്, തുട ഒടിഞ്ഞ് നിലത്തു വീണ, ശൗര്യാഭിമാനിയായ എന്റെ പുത്രൻ എന്തു പറഞ്ഞു?
9.65.2
अत्यर्थं कोपनो राजा जावैरश्च पाण्डुषु ।
व्यसनं परमं प्राप्तः किमाह परमाहवे ॥ ९.६५.२ ॥
അത്യന്തം കോപിയായ രാജാവ്, പാണ്ഡവരോടുള്ള വൈരത്താൽ, ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ പരമദുരിതത്തിലെത്തി എന്തു പറഞ്ഞു?
9.65.3
शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि यथावृत्तं नराधिप ।
राज्ञा यदुक्तं मग्नेन तस्मिन्व्यसनसागरे ॥ ९.६५.३ ॥
കേൾക്കുക രാജാവേ, നരാധിപാ, നടന്നതുപോലെ ഞാൻ പറയാം. ആ ദുരിതസാഗരത്തിൽ മുങ്ങിയ രാജാവ് പറഞ്ഞത്.
9.65.4
भग्नसक्थो नृपो राजन्पांसुना सोऽवकुण्ठितः ।
यमयन्मूर्धजांस्तत्र वीक्ष्य चैव दिशो दश ॥ ९.६५.४ ॥
രാജാവേ, ഒടിഞ്ഞ തുടയുള്ള ആ രാജാവ് പൊടിയാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു. അവിടെ അവൻ മുടി പിടിച്ച് പത്തു ദിക്കുകളും നോക്കി.
9.65.5
केशान्नियस्य यत्नेन निःश्वसन्नुरगो यथा ।
संरम्भाश्रुपरीताब्यां नेत्राभ्यामभिवीक्ष्य माम् ॥ ९.६५.५ ॥
മുടി പ്രയത്നത്താൽ നിയന്ത്രിച്ച്, പാമ്പിനെപ്പോലെ നെടുവീർപ്പിട്ട്, കോപാശ്രുക്കൾ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളാൽ അവൻ എന്നെ നോക്കി.
9.65.6
बाहू धरण्यां निष्पिष्य सुदुर्मत्त इव द्विपः ।
प्रकीर्णान्मूर्धजान्धुन्वन्दन्तैर्दन्तानुपस्पृशन्।
गर्हयन्पाण्डवं ज्येष्ठं निःश्वस्येदमथाब्रवीत् ॥ ९.६५.६ ॥
നിലത്ത് കൈകൾ ഇടിച്ച്, അതിമദമുള്ള ആനയെപ്പോലെ, ചിതറിയ മുടി കുലുക്കി, പല്ലുകൾ പല്ലുകളിൽ തൊട്ട്, മൂത്ത പാണ്ഡവനെ നിന്ദിച്ച്, നെടുവീർപ്പിട്ട് ഇതു പറഞ്ഞു.
9.65.7
भीष्मे शान्तनवे नाथे कर्णे शस्त्रभृतां वरे ।
गौतमे शकुनौ चापि द्रोणे चास्त्रभृतां वरे ॥ ९.६५.७ ॥
ശാന്തനവനായ ഭീഷ്മർ നാഥനായിരുന്നു; ശസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കർണൻ; ഗൗതമനും ശകുനിയും; അസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണരും.
9.65.8
अश्वत्थाम्नि यथा शल्ये शूरे च कृतवर्मणि ।
अन्येष्वपि च शूरेषु न्यस्तभारो महात्मसु।
इमामवस्थां प्राप्तोऽस्मि कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ९.६५.८ ॥
അശ്വത്ഥാമാവിലും ശല്യനിലും ശൂരനായ കൃതവർമ്മാവിലും മറ്റു മഹാത്മാക്കളായ ശൂരന്മാരിലും ഭാരം ഏൽപിച്ച് ഞാൻ ഈ അവസ്ഥയിലെത്തി; കാലം അതിലംഘിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.
9.65.9
एकादशचमूभर्ता सोऽहमेतां दशां गतः ।
कालं प्राप्य महाबाहो न कश्चिदतिवर्तते ॥ ९.६५.९ ॥
പതിനൊന്ന് സേനകളുടെ നായകനായ ഞാൻ ഈ ദശയിലെത്തി; മഹാബാഹോ, കാലം വന്നെത്തിയാൽ ആരും അതിനെ ലംഘിക്കുന്നില്ല.
9.65.10
आख्यातव्यं मदीयानां येऽस्मिञ्जीवन्ति संयुगे ।
यथाऽहं भीमसेनेन व्युत्क्रम्य समयं हतः ॥ ९.६५.१० ॥
ഈ യുദ്ധത്തിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന എന്റെ ആളുകളോട് പറയണം: സമയം ലംഘിച്ച് ഭീമസേനൻ എന്നെ എങ്ങനെ വധിച്ചു എന്ന്.
9.65.11
बहूनि सुनृशंसानि कृतानि खलु पाण्डवैः ।
भूरिश्रवसि कर्णे च भीष्मे द्रोणे च धीमति ॥ ९.६५.११ ॥
പാണ്ഡവർ ഭൂരിശ്രവസ്സിനോടും കർണനോടും ഭീഷ്മരോടും ബുദ്ധിമാനായ ദ്രോണരോടും വളരെ ക്രൂരമായ പലതും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
9.65.12
इदं च गर्हितं कर्म नृशंसैः पाण्डवैः कृतम् ।
येन ते वाच्यतां सत्सु गमिष्यन्तीति मे मतिः ॥ ९.६५.१२ ॥
ക്രൂരരായ പാണ്ഡവർ ചെയ്ത ഈ നിന്ദ്യമായ കർമ്മം കാരണം അവർ സജ്ജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ നിന്ദ്യരാകും എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
9.65.13
का प्रीतिः सत्वयुक्तस्य कृत्वोपाधिकृतं जयम् ।
को वा समयभेत्तारं बुधः सम्मन्तुमर्हति ॥ ९.६५.१३ ॥
സത്ത്വയുക്തനു വഞ്ചനയാൽ നേടിയ ജയത്തിൽ എന്ത് സന്തോഷം? അല്ലെങ്കിൽ കരാർ ലംഘിക്കുന്നവനെ ഏതു ബുദ്ധിമാൻ ആദരിക്കും?
9.65.14
अधर्मेण जयं लब्ध्वा को नु हृष्येत पण्डितः ।
यथा संहृष्यते पापः पाण्डुपुत्रो वृकोदरः ॥ ९.६५.१४ ॥
അധർമ്മത്താൽ ജയം നേടി ഏത് പണ്ഡിതനാണ് സന്തോഷിക്കുക? പാപിയായ പാണ്ഡുപുത്രൻ വൃകോദരൻ സന്തോഷിക്കുന്നതുപോലെ.
9.65.15
किन्नु चित्रमितस्त्वद्य भग्नसक्थस्य यन्मम ।
क्रुद्धेन भीमसेनेन पादेन मृदितं शिरः ॥ ९.६५.१५ ॥
തുടകൾ ഒടിഞ്ഞ എനിക്ക് ഇന്ന് ഇതിൽ എന്ത് അത്ഭുതം? കോപിച്ച ഭീമസേനൻ കാൽകൊണ്ട് തല ചവിട്ടിയരച്ചത്?
9.65.16
प्रतपन्तं श्रिया जुष्टं वर्तमानं च बन्धुषु ।
एवं कुर्यान्नरो यो हि स वै स़ञ्जय पूरुषः ॥ ९.६५.१६ ॥
സമ്പത്തോടു കൂടി പ്രതാപിയായി ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ കഴിയുന്ന മനുഷ്യൻ ഇപ്രകാരം ചെയ്യണം. ഹേ സഞ്ജയാ, അവനാണ് യഥാർത്ഥ പുരുഷൻ.
9.65.17
अभिज्ञौ युद्धधर्मस्य मम माता पिता च यौ ।
तौ हि सञ्जय दुःखार्तौ विज्ञाप्यौ वचनाद्वि मे ॥ ९.६५.१७ ॥
യുദ്ധധർമ്മം അറിയുന്ന എന്റെ അമ്മയും അച്ഛനും ദുഃഖാർത്തരാണ്; ഹേ സഞ്ജയാ, എന്റെ വാക്കിനാൽ അവരെ അറിയിക്കണം.
9.65.18
इष्टं भृत्या भृताः सम्यग्भूः प्रशास्ता ससागरा ।
मूर्ध्नि स्थितममित्राणां जीवतामेव स़ञ्जय ॥ ९.६५.१८ ॥
ഭൃത്യന്മാരെ നന്നായി പോറ്റി, സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമി ഭരിച്ചവൻ, ഹേ സഞ്ജയാ, ജീവിച്ചിരിക്കെത്തന്നെ ശത്രുക്കളുടെ തലയിൽ നിൽക്കുന്നു.
9.65.19
दत्ता दाया यथाशक्ति मित्राणां च प्रियं कृतम् ।
अमित्रा बाधिताः सर्वे को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६५.१९ ॥
ശക്തിക്കൊത്ത് ദാനങ്ങൾ നൽകി, മിത്രങ്ങൾക്ക് പ്രിയം ചെയ്തു, ശത്രുക്കളെല്ലാം പീഡിതരായി. എന്നെക്കാൾ ഭാഗ്യവാൻ ആര്?
9.65.20
मानिता बान्धवाः सर्वे मान्यः सम्पूजितो जनः ।
त्रितयं सेवितं सर्वं को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६५.२० ॥
എല്ലാ ബന്ധുക്കളെയും ആദരിച്ചു, മാന്യരെ പൂജിച്ചു, ത്രിവർഗം അനുഭവിച്ചു. എന്നെക്കാൾ ഭാഗ്യവാൻ ആര്?
9.65.21
आज्ञप्तं नृपमुख्येषु मानः प्राप्तः सुदुर्लभः ।
आजानेयैस्तथा यातं को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६५.२१ ॥
ശ്രേഷ്ഠരായ രാജാക്കന്മാർക്കിടയിൽ ആജ്ഞ നൽകി, അത്യന്തം ദുർലഭമായ മാനം ലഭിച്ചു, ഉത്തമ കുതിരകളിൽ യാത്ര ചെയ്തു. എന്നെക്കാൾ ഭാഗ്യവാൻ ആര്?
9.65.22
यातानि परराष्ट्राणि नृपा भुक्ताश्च दासवत् ।
प्रियेभ्यः प्रकृतं साधु को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६५.२२ ॥
ശത്രുരാജ്യങ്ങളിലേക്ക് ചെന്നു, രാജാക്കന്മാരെ ദാസരെപ്പോലെ ഭരിച്ചു, പ്രിയരെ നന്നായി സേവിച്ചു. എന്നെക്കാൾ ഭാഗ്യവാൻ ആര്?
9.65.23
अधीतं विधिवद्दत्तं प्राप्तमायुर्निरामयम् ।
स्वधर्मेण जिता लोकाः को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६५.२३ ॥
വിധിപ്രകാരം പഠിച്ചു, ദാനം നൽകി, രോഗരഹിതമായ ആയുസ്സ് ലഭിച്ചു, സ്വധർമ്മത്താൽ ലോകങ്ങളെ ജയിച്ചു. എന്നെക്കാൾ ഭാഗ്യവാൻ ആര്?
9.65.24
दिष्ट्या नाहं जितः सङ्ख्ये परान्प्रेष्यवदाश्रितः ।
दिष्ट्या मे विपुला लक्ष्मीर्मृते त्वन्यगता विभो ॥ ९.६५.२४ ॥
ഭാഗ്യവശാൽ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളാൽ ദാസനെപ്പോലെ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ട് ശരണം പ്രാപിച്ചില്ല. ഭാഗ്യവശാൽ ഓ പ്രഭോ, എന്റെ വിപുലമായ സമ്പത്ത് ഞാൻ മരിച്ചതിനുശേഷവും മറ്റൊരാളുടെ അടുത്തേക്ക് പോയില്ല.
9.65.25
यदिष्टं क्षत्रबन्धूनां स्वधर्ममनुतिष्ठताम् ।
निधनं तन्मया प्राप्तं को नु स्वन्ततरो मया ॥ ९.६५.२५ ॥
സ്വധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയബന്ധുക്കൾക്ക് ഇഷ്ടമായ ആ മരണം ഞാൻ പ്രാപിച്ചു. എന്നെക്കാൾ ഭാഗ്യവാൻ ആരുണ്ട്?
9.65.26
दिष्ट्या नाहं परावृत्तो वैरात्प्राकृतवञ्जितः ।
दिष्ट्या न विमतिं काञ्चिद्भजित्वा तु पराजितः ॥ ९.६५.२६ ॥
ഭാഗ്യവശാൽ ഞാൻ ശത്രുതയാൽ സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ പിന്തിരിഞ്ഞോടിയില്ല, വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടുമില്ല. ഭാഗ്യവശാൽ ഏതെങ്കിലും സംശയത്തെ ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ പരാജിതനായില്ല.
9.65.27
सुप्तं वाऽथ प्रमत्तं वा यथा हन्याद्विषेण वा ।
एवं व्युत्क्रान्तधर्मेण व्युत्क्रम्य समयं हतः ॥ ९.६५.२७ ॥
ഉറങ്ങുന്നവനെയോ അശ്രദ്ധനായവനെയോ, അല്ലെങ്കിൽ വിഷം കൊടുത്തോ കൊല്ലുന്നതുപോലെ, ധർമ്മം ലംഘിച്ചവൻ നിയമം ലംഘിച്ച് എന്നെ കൊന്നു.
9.65.28
अश्चत्थामा महाभागः कृतवर्मा च सात्वतः ।
कृपः शारद्वतश्चैव वक्तव्या वचनान्मम ॥ ९.६५.२८ ॥
മഹാഭാഗ്യവാനായ അശ്വത്ഥാമാവിനോടും, സാത്വതനായ കൃതവർമ്മാവിനോടും, ശാരദ്വതനായ കൃപനോടും എന്റെ വാക്കുകളായി പറയണം.
9.65.29
अधर्मेण प्रवृत्तानां पाण्डवानामनेकशः ।
विश्वासं समयघ्नानां न यूयं गन्तुमर्हथ ॥ ९.६५.२९ ॥
അധർമ്മത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരും പലതവണ കരാർ ലംഘിച്ചവരുമായ പാണ്ഡവരിൽ നിങ്ങൾ വിശ്വാസം അർപ്പിക്കരുത്.
9.65.30
वार्तिकांश्चाब्रवीद्राजा पुत्रस्ते सत्यविक्रमः ।
अधर्माद्भीमसेनेन निहतोऽहं यथा रणे ॥ ९.६५.३० ॥
നിന്റെ പുത്രനായ സത്യപരാക്രമനായ രാജാവ് ദൂതന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'യുദ്ധത്തിൽ അധർമ്മത്താൽ ഭീമസേനൻ എന്നെ കൊന്നതുപോലെ.'
9.65.31
सोऽहं द्रोणं स्वर्गगतं कर्णशल्यावुभौ तथा ।
वृषसेनं महावीर्यं शकुनिं चापि सौबलम् ॥ ९.६५.३१ ॥
സ്വർഗം പ്രാപിച്ച ദ്രോണരെയും കർണനെയും ശല്യനെയും ഇരുവരെയും, അതുപോലെ മഹാവീര്യനായ വൃഷസേനനെയും സൗബലനായ ശകുനിയെയും ഞാൻ (ഓർക്കുന്നു).
9.65.32
जलसन्धं महावीर्यं भगदत्तं च पार्थिवम् ।
सोमदत्तं महेष्वासं सैन्धवं च जयद्रथम् ॥ ९.६५.३२ ॥
മഹാവീര്യനായ ജലസന്ധനെയും രാജാവായ ഭഗദത്തനെയും മഹാധനുർധരനായ സോമദത്തനെയും സൈന്ധവനായ ജയദ്രഥനെയും (ഞാൻ ഓർക്കുന്നു).
9.65.33
दुऋशासनपुरोगांश्च भ्रातॄनात्मसमांस्तथा ।
दौःशासनिं च विक्रान्तं लक्ष्मणं चात्मजावुभौ ॥ ९.६५.३३ ॥
ദുശ്ശാസനനെ മുന്നിൽ നിറുത്തിയ, എന്നോടു തുല്യരായ സഹോദരന്മാരെയും, വീരനായ ദൗഃശാസനിയെയും, ലക്ഷ്മണനെയും, എന്റെ ഇരു പുത്രന്മാരെയും (ഓർക്കുന്നു).
9.65.34
एतांश्चान्यांश्च सुबहून्मदीयांश्च सहस्रशः ।
पृष्ठतोऽनुगमिष्यामि सार्थहीनो यथाऽध्वगः ॥ ९.६५.३४ ॥
ഇവരെയും മറ്റനേകം എന്റെ ആളുകളെയും ആയിരക്കണക്കിനെയും, സംഘം നഷ്ടപ്പെട്ട വഴിപോക്കനെപ്പോലെ ഞാൻ പിന്നാലെ പോകും.
9.65.35
कथं भ्रातॄन्हताञ्श्रुत्वा भर्तारं च स्वसा मम ।
रोरूयामाणा दुःखार्ता दुःशला सा भविष्यति ॥ ९.६५.३५ ॥
സഹോദരന്മാരും ഭർത്താവും കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നു കേട്ട് എന്റെ സഹോദരി ദുശ്ശല ദുഃഖാർത്തയായി കരഞ്ഞുകൊണ്ട് എങ്ങനെയാകും?
9.65.36
स्नुषाभिः प्रस्नुषाभिश्च वृद्धो राजा पिता मम ।
गान्धारीसहितश्चैव का गतिं प्रतिपत्स्यति ॥ ९.६५.३६ ॥
മരുമക്കളും പേരമരുമക്കളും ഗാന്ധാരിയും ചേർന്ന എന്റെ വൃദ്ധനായ രാജാവും പിതാവും ഏത് ഗതി പ്രാപിക്കും?
9.65.37
नूनं लक्ष्मणमाताऽपि हतपुत्रा हतेश्वरा ।
विनाशं यास्यति क्षिप्रं कल्याणी पृथुलोचना ॥ ९.६५.३७ ॥
തീർച്ചയായും ലക്ഷ്മണന്റെ മാതാവും പുത്രനും ഭർത്താവും ഹതരായതിനാൽ ഉടൻ നാശം പ്രാപിക്കും; ആ കല്യാണിയും വിശാലനേത്രയുമായവൾ.
9.65.38
यदि जानाति चार्वाकः परिव्राद्वाग्विशारदः ।
करिष्यति महाभागो ध्रुवं चापचितिं मम ॥ ९.६५.३८ ॥
വാക്കിൽ വിദഗ്ധനായ പരിവ്രാജകൻ ചാർവാകൻ ഇത് അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, ആ മഹാഭാഗൻ തീർച്ചയായും എനിക്ക് പ്രതിഫലം നൽകും.
9.65.39
समन्तप़ञ्चके पुण्ये त्रिषु लोकेषु विश्रुते ।
अहं निधनमासाद्य लोकान्प्राप्स्यामि शाश्वतान् ॥ ९.६५.३९ ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ പുണ്യസമന്തപഞ്ചകത്തിൽ ഞാൻ മരണം പ്രാപിച്ച് ശാശ്വത ലോകങ്ങൾ നേടും.
9.65.40
ततो जनसहस्राणि बाष्पपूर्णानि दिशो दश ।
ससागरवना घोरा पृथिवी सचराचरा। ॥ ९.६५.४० ॥
അതിനുശേഷം സമുദ്രങ്ങളും വനങ്ങളും ചരാചരങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ട ഭയങ്കരമായ ഭൂമി, പത്തു ദിക്കുകളിലും കണ്ണീരണിഞ്ഞ ആയിരക്കണക്കിന് ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു.
9.65.41
चचालाथ सनिर्हादा दिशश्चैवाविलाऽभवन् ।
ते द्रोणपुत्रमासाद्य यथावृत्तं न्यवेदयन्। ॥ ९.६५.४१ ॥
അപ്പോൾ ഗർജ്ജനത്തോടെ ഭൂമി കുലുങ്ങി; ദിക്കുകൾ മങ്ങി. അവർ ദ്രോണപുത്രന്റെ അടുത്തെത്തി നടന്നതെല്ലാം അറിയിച്ചു.
9.65.42
व्यवहारं गदायुद्धे पार्थिवस्य च पातनम् ।
तदाख्याय ततः सर्वे द्रोणपुत्रस्य भारत। ॥ ९.६५.४२ ॥
ഭാരതാ! ഗദായുദ്ധത്തിലെ രാജാവിന്റെ പെരുമാറ്റവും അവന്റെ വീഴ്ചയും വിവരിച്ച ശേഷം, എല്ലാവരും ദ്രോണപുത്രനോട് പറഞ്ഞു.
9.65.43
वादिका दुःखसन्तप्ताः शोकोपहतचेतसः ।
ध्यात्वा च सुचिरं कालं जग्मुरार्ता यथागतम् ॥ ९.६५.४३ ॥
ദുഃഖത്താൽ തപിച്ചവരും ശോകത്താൽ മനസ്സ് തകർന്നവരുമായ ആ ദൂതന്മാർ ഏറെ നേരം ചിന്തിച്ച ശേഷം, വന്ന വഴിയേ വേദനയോടെ മടങ്ങിപ്പോയി.