મહાભારત · અધ્યાય 9.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.7.1
व्यतीतायां रजन्यां तु राजा दुर्योधनस्तदा ।
अब्रवीत्तावकान्सर्वान्सन्नह्यन्तां महारथाः ॥ ९.७.१ ॥
રાત્રિ વીતી ગઈ ત્યારે રાજા દુર્યોધને પોતાના સર્વ લોકોને કહ્યું: "હે મહારથીઓ, બખ્તર પહેરો."
9.7.2
राज्ञश्च मतमाज्ञाय समनह्यत सा चमूः ।
अयोजयन्रथांस्तूर्णं पर्यधावंस्तथा परे ॥ ९.७.२ ॥
રાજાની ઇચ્છા જાણીને તે સેના સજ્જ થઈ; તેઓએ ઝડપથી રથ જોડ્યા અને બીજાઓ દોડવા લાગ્યા.
9.7.3
अकल्प्यन्त च मातङ्गाः समनह्यन्त पत्तयः ।
हयानास्तरणोपेतांश्चक्रुरन्ये सहस्रशः ॥ ९.७.३ ॥
હાથીઓને સજાવવામાં આવ્યા, પાયદળ બખ્તર પહેર્યું; બીજાઓએ ઝૂલવાળા હજારો ઘોડા તૈયાર કર્યા.
9.7.4
वादित्राणां च निनदः प्रादुरासीद्विशाम्पते ।
योधानां सैन्यमुख्यानामन्योन्यं प्रतिगर्जताम् ॥ ९.७.४ ॥
હે પ્રજાપાલક, વાજિંત્રોનો નાદ ઊઠ્યો; સેનાના મુખ્ય યોદ્ધાઓ એકબીજાને ગર્જના કરવા લાગ્યા.
9.7.5
ततो बलानि सर्वाणि हतशिष्टानि भारत ।
सन्नद्धानि व्यदृश्यन्त मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ९.७.५ ॥
ત્યારે હે ભરતવંશી, હણાતાંથી બચેલાં સર્વ સૈન્યો સજ્જ દેખાયાં, જાણે મૃત્યુને પાછો વાળ્યો હોય.
9.7.6
शल्यं सेनापतिं कृत्वा मद्रराजं महारथाः ।
प्रविभज्य बलं सर्वमनीकेषु व्यवस्थिताः ॥ ९.७.६ ॥
મદ્રરાજ શલ્યને સેનાપતિ બનાવીને, મહારથીઓએ સમગ્ર સૈન્યને વિભાજીત કરીને જુદી જુદી ટુકડીઓમાં ગોઠવ્યું.
9.7.7
ततः सर्वे समागम्य पुत्रेण तव सैनिकाः ।
कृपश्च कृतवर्मा च द्रौणिः शल्योऽथ सौबलः।
अन्ये च पार्थिवाः शेषाः समयं चक्रुरादृताः ॥ ९.७.७ ॥
પછી તમારા પુત્ર સાથે બધા સૈનિકો એકઠા થયા; કૃપ, કૃતવર્મા, દ્રોણપુત્ર, શલ્ય અને સુબલપુત્ર શકુનિ તથા બાકીના અન્ય રાજાઓએ આદરપૂર્વક એક પ્રતિજ્ઞા કરી.
9.7.8
अद्याचार्यसुतो द्रौणिर्नैको युध्येत शत्रुभिः ।
न न एकेन योद्धव्यं कथञ्चिदपि पाण्डवैः ॥ ९.७.८ ॥
આજે આચાર્યપુત્ર દ્રોણપુત્ર શત્રુઓ સાથે એકલા યુદ્ધ ન કરે; કોઈ પણ રીતે કોઈએ એકલા પાંડવો સાથે લડવું નહીં.
9.7.9
यो ह्येकः पाण्डवैर्युध्येद्यो वा युध्यन्तमुत्सृजेत् ।
स पञ्चभिर्भवेद्युक्तः पातकैश्चोपपातकैः।
अन्योन्यं परिरक्षद्भिर्योद्धव्यं सहितैश्च नः ॥ ९.७.९ ॥
જે પાંડવો સાથે એકલો લડે, અથવા લડતા માણસને છોડી દે, તે પાંચ મહાપાતક અને ઉપપાતકોથી યુક્ત થશે; આપણે એકબીજાનું રક્ષણ કરીને સાથે મળીને લડવું જોઈએ.
9.7.10
एवं ते समयं कृत्वा सर्वे तत्र महारथाः ।
मद्रराजं पुरस्कृत्य तूर्णमभ्यद्रवन्परान् ॥ ९.७.१० ॥
આ રીતે ત્યાં તે બધા મહારથીઓએ પ્રતિજ્ઞા કરી, મદ્રરાજને આગળ રાખીને, ઝડપથી શત્રુઓ પર ધસી ગયા.
9.7.11
तथैव पाण्डवा राजन्व्यूह्य सैन्यं महारणे ।
अभ्ययुः कौरवान्युद्धे योत्स्यमानाः समन्ततः ॥ ९.७.११ ॥
હે રાજન, તે જ રીતે પાંડવોએ પણ મહાયુદ્ધમાં પોતાની સેનાને વ્યૂહરચનામાં ગોઠવી, યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છાથી ચારે બાજુથી કૌરવો પર ચડાઈ કરી.
9.7.12
ततो बलं समभवत्क्षुब्धार्णवसमस्वनम् ।
समुद्भूतार्णवाकारमुदीर्णरथकुञ्जरम् ॥ ९.७.१२ ॥
પછી તે સેના ક્ષુબ્ધ સમુદ્રના અવાજ જેવી બની; ઊછળેલા સમુદ્રના આકારવાળી, રથો અને હાથીઓથી ઊભરાતી.
9.7.13
द्रोणस्य चैव भीष्मस्य राधेयस्य च मे श्रुतम् ।
पातनं शंस मे भूयः शल्यस्याथ सुतस्य मे ॥ ९.७.१३ ॥
દ્રોણ, ભીષ્મ અને રાધેય કર્ણનું પતન મેં સાંભળ્યું છે. હવે શલ્ય અને મારા પુત્રના પતન વિશે ફરીથી કહે.
9.7.14
कथं रणे हतः शल्यो धर्मराजेन सञ्जय ।
भीमेन च महाबाहुः पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ९.७.१४ ॥
સંજય! યુદ્ધમાં ધર્મરાજે શલ્યને કેવી રીતે માર્યો? મહાબાહુ ભીમે મારા પુત્ર દુર્યોધનને કેવી રીતે માર્યો?
9.7.15
क्षयं मनुष्यदेहानां तथा नागाश्वसङ्क्षयम् ।
शृणु राजन्स्थिरो भूत्वा सङ्ग्रामं शंसतो मम ॥ ९.७.१५ ॥
હે રાજન! મનુષ્યદેહોનો ક્ષય અને હાથી-ઘોડાઓનો સંહાર, યુદ્ધનું વર્ણન કરતાં હું જે કહું છું તે સ્થિર થઈને સાંભળો.
9.7.16
आशा बलवती राजन्पुत्राणां तेऽभवत्तदा ॥ ९.७.१६ ॥
હે રાજન! ત્યારે તમારા પુત્રોને પ્રબળ આશા હતી.
9.7.17
हते द्रोणे च भीष्मे च सूतपुत्रे च पातिते ।
शल्यः पार्थान्रणे सर्वान्निहनिष्यति मारिष ॥ ९.७.१७ ॥
દ્રોણ, ભીષ્મ અને સૂતપુત્ર કર્ણ હણાઈ પડ્યા પછી, હે મારિષ! શલ્ય યુદ્ધમાં બધા પાંડવોને હણી નાખશે.
9.7.18
तामाशां हृदये कृत्वा समाश्वस्य च भारत ।
मद्रराजं च समरे समाश्रित्य महारथम्।
नाथवन्तं तदाऽऽत्मानममन्यत सुतस्तव ॥ ९.७.१८ ॥
હે ભારત! તે આશા હૃદયમાં રાખીને, આશ્વાસન પામીને, યુદ્ધમાં મહારથી મદ્રરાજનો આશ્રય લઈને, ત્યારે તમારા પુત્રે પોતાને રક્ષક ધરાવતો માન્યો.
9.7.19
यदा कर्णे हते पार्थाः सिंहनादं प्रचक्रिरे ।
तदा राजन्धार्तराष्ट्रान्प्रविवेश महद्भयम् ॥ ९.७.१९ ॥
હે રાજન, કર્ણ હણાતાં પાર્થોએ સિંહનાદ કર્યો; ત્યારે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોમાં મહાન ભય પ્રવેશ્યો.
9.7.20
तान्समाश्वास्य तु तदा मद्रराजः प्रतापवान् ।
व्यूह्य व्यूहं महाराज सर्वतोभद्रमृद्धिमत् ॥ ९.७.२० ॥
ત્યારે પ્રતાપી મદ્રરાજે તેમને આશ્વાસન આપીને, હે મહારાજ, સર્વતોભદ્ર નામનો સમૃદ્ધ વ્યૂહ રચ્યો.
9.7.21
प्रत्युद्ययौ रणे पार्थान्मद्रराजः प्रतापवान् ।
विधून्वन्कार्मुकं चित्रं भारघ्नं वेगवत्तरम्।
रथप्रवरमास्थाय सैन्धवाश्वं महारथः ॥ ९.७.२१ ॥
પ્રતાપી મદ્રરાજ રણમાં પાર્થો સામે આગળ વધ્યો; અદ્ભુત, ભાર ઝીલનારું અને અતિ વેગવાન ધનુષ્ય હલાવતાં, સિંધુ ઘોડા જોડેલા શ્રેષ્ઠ રથ પર ચડીને તે મહારથી આગળ આવ્યો.
9.7.22
तस्य सूतो महाराज रथस्थोऽशोभयद्रथम् ।
स तेन संवृतो वीरो रथेनामित्रकर्शनः।
तस्थौ शूरो महाराज पुत्राणां ते भयप्रणुत् ॥ ९.७.२२ ॥
તેનો સારથિ રથ પર ઊભો રહીને તે રથને શોભાવતો હતો. તે રથથી ઘેરાયેલો શત્રુસંહારક વીર, હે મહારાજ, તમારા પુત્રોનો ભય દૂર કરનાર બનીને ઊભો રહ્યો.
9.7.23
प्रयाणे मद्रराजोऽभून्मुखं व्यूहस्य दंशितः ।
मद्रकैः सहितो वीरैः कर्णपुत्रैश्च दुर्जयैः ॥ ९.७.२३ ॥
આગળ વધતાં મદ્રરાજ વ્યૂહનું મુખ બન્યો; કવચધારી બનીને, મદ્રકો અને વીરો સાથે, તેમજ કર્ણના અજેય પુત્રો સાથે.
9.7.24
सव्येऽभूत्कृतवर्मा च त्रिगर्तैः परिवारितः ।
गौतमो दक्षिणे पार्श्वे शकैश्च यवनैः सह ॥ ९.७.२४ ॥
ડાબી બાજુ કૃતવર્મા ત્રિગર્તોથી ઘેરાયેલો હતો; અને જમણી બાજુ ગૌતમ શકો તથા યવનો સાથે હતો.
9.7.25
अश्वत्थामा पृष्ठतोऽभूत्काम्भोजैः परिवारितः ।
दुर्योधनोऽभवन्मध्ये रक्षितः कुरुपुङ्गवैः ॥ ९.७.२५ ॥
અશ્વત્થામા પાછળ કામ્બોજોથી ઘેરાયેલા હતા. દુર્યોધન મધ્યમાં કુરુશ્રેષ્ઠોથી રક્ષિત હતા.
9.7.26
हयानीकेन महता सौबलश्चापि संवृतः ।
प्रययौ सर्वसैन्येन कैतव्यश्च महारथः ॥ ९.७.२६ ॥
મોટી અશ્વસેનાથી ઘેરાયેલો સુબલપુત્ર શકુનિ પણ આગળ વધ્યો. મહારથી કૈતવ્ય પણ આખી સેના સાથે આગળ ગયો.
9.7.27
पाण्डवाश्च महेष्वासा व्यूह्य सैन्यमरिन्दमाः ।
त्रिधाभूता महाराज तव सैन्यमुपाद्रवन् ॥ ९.७.२७ ॥
મહાન ધનુર્ધર પાંડવો, શત્રુઓનું દમન કરનારા, સેનાને વ્યૂહમાં ગોઠવી ત્રણ ભાગમાં વહેંચાઈને, હે મહારાજ, તમારી સેના પર તૂટી પડ્યા.
9.7.28
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सात्यकिस्च महारथः ।
शल्यस्य वाहिनीं हन्तुमभिदुद्रुवुराहवे ॥ ९.७.२८ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, શિખંડી અને મહારથી સાત્યકિ યુદ્ધમાં શલ્યની સેનાનો નાશ કરવા તેના પર તૂટી પડ્યા.
9.7.29
ततो युधिष्ठिरो राजा स्वेनानीकेन संवृतः ।
शल्यमेवाभिदुद्राव जिघांसुर्भरतर्षभः ॥ ९.७.२९ ॥
ત્યારે રાજા યુધિષ્ઠિર પોતાની સેનાથી ઘેરાયેલા, ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ, વધ કરવાની ઇચ્છાથી શલ્ય પર જ તૂટી પડ્યા.
9.7.30
हार्दिक्यं च महेष्वासमर्जुनः शत्रुपूगहा ।
संशप्तकगणांश्चैव वेगितोऽभिविदुद्रुवे ॥ ९.७.३० ॥
શત્રુસમૂહોનો સંહાર કરનારો અર્જુન મહાન ધનુર્ધર હાર્દિક્ય (કૃતવર્મા) અને સંશપ્તકોના ગણો પર વેગથી તૂટી પડ્યો.
9.7.31
गौतमं भीमसेनो वै सोमकाश्च महारथाः ।
अभ्यद्रवन्त राजेनद्र जिघांसन्तः परान्युधि ॥ ९.७.३१ ॥
ભીમસેન અને સોમક મહારથીઓ ગૌતમ (કૃપ) પર ધસી ગયા, હે રાજેન્દ્ર, યુદ્ધમાં શત્રુઓને મારી નાખવાની ઇચ્છાથી.
9.7.32
माद्रीपुत्रौ तु शकुनिमुलूकं च महारथम् ।
ससैन्यौ सहसैन्यौ तावुपतस्थतुराहवे ॥ ९.७.३२ ॥
માદ્રીના બંને પુત્રો પોતપોતાની સેના સાથે યુદ્ધમાં શકુનિ અને મહારથી ઉલૂક સામે આવીને ઊભા રહ્યા.
9.7.33
तथैवायुतशो योधास्तावकाः पाण्डवान्रणे ।
अभ्यवर्तन्त सङ्क्रुद्धा विविधायुधपाणयः ॥ ९.७.३३ ॥
એ જ રીતે તમારા હજારો યોદ્ધાઓ ક્રોધે ભરાઈને વિવિધ આયુધો હાથમાં લઈ યુદ્ધમાં પાંડવો પર ધસી ગયા.
9.7.34
हते भीष्मे हमेष्वासे द्रोणे कर्णे जयद्रथे ।
कुरुष्वल्पावशिष्टेषु पाण्डवेषु च संयुगे ॥ ९.७.३४ ॥
ભીષ્મ, સુવર્ણધનુષ્યધારી …, દ્રોણ, કર્ણ, જયદ્રથ હણાયા પછી, યુદ્ધમાં કૌરવો અને પાંડવોમાં થોડા જ બાકી રહ્યા ત્યારે…
9.7.35
संरब्धेषु च पार्थेषु पराक्रान्तेषु सञ्जय ।
मामकानां परेषां च किं शिष्टमभवद्बलम् ॥ ९.७.३५ ॥
હે સંજય, પાર્થો ક્રોધિત અને પરાક્રમી હતા ત્યારે, મારા લોકોમાં અને બીજાઓમાં કેટલું સૈન્ય બાકી રહ્યું હતું?
9.7.36
यथा वयं परे राजन्युद्धाय समुपस्थिताः ।
यावच्चासीद्बलं शिष्टं सङ्ग्रामे तन्निबोध मे ॥ ९.७.३६ ॥
હે રાજન, અમે અને શત્રુઓ યુદ્ધ માટે જેમ ઉપસ્થિત થયા અને યુદ્ધમાં જેટલું સૈન્ય બાકી રહ્યું, તે મારી પાસેથી સાંભળો.
9.7.37
एकादश सहस्राणि रथानां भरतर्षभ ।
दश दन्तिसहस्राणि सप्त चैव शतानि च ॥ ९.७.३७ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, અગિયાર હજાર રથ, દસ હજાર હાથી અને સાતસો પણ.
9.7.38
पूर्णे शतसहस्रे द्वे हयानां तत्र भारत ।
पत्तिकोट्यस्तथा तिस्रो बलमेतत्तवाभवत् ॥ ९.७.३८ ॥
હે ભારત, ત્યાં ઘોડા પૂરા બે લાખ; પાયદળ ત્રણ કરોડ. આ તમારું સૈન્ય હતું.
9.7.39
रथानां षट्सहस्राणि षट्सहस्राश्च कुञ्जराः ।
दश चाश्वसहस्राणि पत्तिकोटी च भारत ॥ ९.७.३९ ॥
છ હજાર રથ, છ હજાર હાથી, દસ હજાર ઘોડા અને એક કરોડ પાયદળ, હે ભારત.
9.7.40
एतद्बलं पाण्डवानामभवच्छेषमाहवे ।
एत एव समाजग्मुर्युद्वाय भरतर्षभ ॥ ९.७.४० ॥
આ પાંડવોની યુદ્ધમાં બચેલી સેના હતી. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ જ યુદ્ધ માટે એકત્ર થયા.
9.7.41
एवं विभज्य राजेन्द्र मद्रराजमते स्थिताः ।
पाण्डवान्प्रत्युदीयाम जयगृद्धाः प्रमन्यवः ॥ ९.७.४१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, આ રીતે સૈન્ય વહેંચીને મદ્રરાજના મત પ્રમાણે અમે ઊભા રહ્યા. વિજયના લોભી અને ક્રોધી અમે પાંડવો તરફ આગળ વધ્યા.
9.7.42
तथैव पाण्डवाः शूराः समरे जितकाशिनः ।
उपयाता नरव्याघ्राः पाञ्चालाश्च यशस्विनः ॥ ९.७.४२ ॥
એ જ રીતે યુદ્ધમાં પોતાને વિજયી માનતા પાંડવ વીરો આગળ આવ્યા. યશસ્વી પાંચાલો પણ આવ્યા.
9.7.43
एवमेते बलौघेन परस्परवधैषिणः ।
उपयाता नरव्याघ्राः पूर्वां सन्ध्यां प्रति प्रभो ॥ ९.७.४३ ॥
આ રીતે આ નરવ્યાઘ્રો, સેનાના પ્રવાહ સાથે એકબીજાનો વધ કરવા ઇચ્છતા, હે પ્રભો, પૂર્વ સંધ્યા તરફ આગળ આવ્યા.
9.7.44
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयानकम् ।
तावकानां परेषां च निघ्नतामितरेतरम् ॥ ९.७.४४ ॥
ત્યારે ઘોર અને ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું; તમારા પક્ષના અને શત્રુ પક્ષના યોદ્ધાઓ એકબીજા પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા.