Mahābhārata · Adhyāya 9.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.8.1
ततः प्रववृते युद्धं कुरूणां भयवर्धनम् ।
सृञ्जयैः सह राजेन्द्र घोरं देवासुरोपमम् ॥ ९.८.१ ॥
Entonces comenzó una terrible batalla con los Sṛñjayas, que aumentaba el temor de los Kurus, semejante a la batalla de dioses y demonios, oh señor de reyes.
9.8.2
नरा रथा गजौघाश्च वाजिनश्च सहस्रशः ।
वाजिनश्च पराक्रान्ताः समाजग्मुः परस्परम् ॥ ९.८.२ ॥
Miles de hombres, carros, manadas de elefantes y caballos, y caballos que avanzaban con valor, se encontraron unos con otros.
9.8.3
गजानां भीमरूपाणां द्रवतां निःस्वनो महान् ।
अश्रूयत यथा काले जलदानां नभस्तले ॥ ९.८.३ ॥
Se oyó el gran estruendo de los elefantes de forma terrible que corrían, como el trueno de las nubes en el cielo en su tiempo.
9.8.4
नागैरभ्याहताः केचित्सरथा रथिनोऽपतन् ।
व्यद्रवन्त रणे भीता द्राव्यमाणा मदोत्कटैः ॥ ९.८.४ ॥
Algunos aurigas, golpeados por los elefantes, cayeron con sus carros; asustados y puestos en fuga por los elefantes frenéticos, huyeron en la batalla.
9.8.5
हयौघान्पादरक्षांश्च रथिनस्तत्र शिक्षिताः ।
शरैः सम्प्रेषयामासुः परलोकाय भारत ॥ ९.८.५ ॥
Allí, los aurigas diestros enviaron con flechas a los grupos de caballos y a los guardias de a pie al otro mundo, oh Bhārata.
9.8.6
सादिनः शिक्षिता राजन्परिवार्य महारथान् ।
विचरन्तो रणेऽभ्यघ्नन्प्रासशक्त्यृष्टिभिस्तथा ॥ ९.८.६ ॥
Jinetes diestros, rodeando a los grandes guerreros de carro, moviéndose por la batalla, los golpearon con lanzas, picas y jabalinas, oh rey.
9.8.7
धन्विनः पुरुषाः केचित्परिवार्य महारथान् ।
एकं बहव आसाद्य प्रैषयन्यमसादनम् ॥ ९.८.७ ॥
Algunos arqueros, rodeando a los grandes guerreros de carro, y muchos atacando a uno solo, lo enviaron a la morada de Yama.
9.8.8
नागान्रथवरांश्चान्ये परिवार्य महारथाः ।
सोत्तरा युधि निर्जघ्नुर्द्रवमाणं महारथम् ॥ ९.८.८ ॥
Otros grandes guerreros de carro, rodeando a los elefantes y a los excelentes carros, abatieron en batalla al gran guerrero de carro que huía junto a Uttara.
9.8.9
तथा च रथिनं क्रुद्धं विकिरन्तं शरान्बहून् ।
नागा जघ्नुर्महाराज परिवार्य समन्ततः ॥ ९.८.९ ॥
Asimismo, el guerrero de carro enfurecido que lanzaba muchas flechas, oh gran rey, fue abatido por los elefantes que lo rodearon por todos lados.
9.8.10
नागा नागमभिद्रुत्य रथी च रथिनं रणे ।
शक्तितोमरनाराचैर्निजघ्नुस्तत्र भारत ॥ ९.८.१० ॥
Oh Bhārata, allí en la batalla los elefantes atacaron a elefantes y los guerreros de carro a guerreros de carro, y con lanzas, jabalinas y flechas se derribaron unos a otros.
9.8.11
पादातानवमृद्गन्तो रथवारणवाजिनः ।
रणमध्ये व्यदृश्यन्त कुर्वन्तो महदाकुलम् ॥ ९.८.११ ॥
Pisoteando a la infantería, carros, elefantes y caballos se veían en medio de la batalla, causando gran confusión.
9.8.12
हयाश्च पर्यधावन्त चामरैरुपशोभिताः ।
हंसा हिमवतः प्रस्थे पिबन्त इव मेदिनीम् ॥ ९.८.१२ ॥
Y los caballos, adornados con abanicos de cola de yak, corrían de un lado a otro, como cisnes en la ladera del Himālaya bebiendo la tierra.
9.8.13
तेषां तु वाजिनां भूमिः खुरैश्चित्रा विशाम्पते ।
अशोभत यथा नारी करजैः क्षतविक्षता ॥ ९.८.१३ ॥
Oh señor de los pueblos, la tierra quedó marcada de mil colores por los cascos de aquellos caballos, y resplandecía como una mujer herida por las uñas.
9.8.14
वाजिनां खुरशब्देन रथनेमिस्वनेन च ।
पत्तीनां चापि शब्देन नागानां बृंहितेन च ॥ ९.८.१४ ॥
Con el sonido de los cascos de los caballos, el estruendo de las llantas de los carros, el clamor de la infantería y el barritar de los elefantes...
9.8.15
वादित्राणां च घोषेण शङ्खानां निनदेन च ।
अभवन्नादिता भूमिर्निर्घातैरिव भारत ॥ ९.८.१५ ॥
Con el estruendo de los instrumentos y el clamor de las conchas, oh Bhārata, la tierra resonó como si la golpearan truenos.
9.8.16
धनुषां कूजमानानां शस्त्रौघानां च पात्यताम् ।
कवचानां प्रभाभिश्च न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ ९.८.१६ ॥
Con el zumbido de los arcos, la caída de montones de armas y el brillo de las armaduras, nada podía distinguirse.
9.8.17
बहवो बाहवश्छिन्ना नागराजकरोपमाः ।
उद्वेष्टन्ते विचेष्टन्ते वेगं कुर्वन्ति दारुणम् ॥ ९.८.१७ ॥
Muchos brazos cercenados, semejantes a las trompas del rey de las serpientes, se retuercen y agitan con terrible violencia.
9.8.18
शिरसां च महाराज पततां धरणीतले ।
च्युतानामिव तालेभ्यः फलानां श्रूयते स्वनः ॥ ९.८.१८ ॥
Oh gran rey, el sonido de las cabezas que caen sobre la superficie de la tierra se oye como frutos que caen de las palmeras.
9.8.19
शिरोभिः पतितैर्भाति रुधिरार्द्रैर्वसुन्धरा ।
तपनीयनिभैः काले नलिनैरिव भारत ॥ ९.८.१९ ॥
Con las cabezas caídas, la tierra empapada de sangre resplandece como cubierta de loto dorado, oh Bhārata.
9.8.20
उद्वृत्तनयनैस्तैस्तु गतसत्वैः सुविक्षतैः ।
व्यभ्राजत मही राजन्पुण्डरीकैरिवावृता ॥ ९.८.२० ॥
Aquellos de ojos vueltos, sin vida y gravemente heridos, oh rey, hicieron que la tierra brillara como cubierta de lotos blancos.
9.8.21
बाहुभिश्चन्दनादिग्धैः सकेयूरैर्महारधनैः ।
पतितैर्भाति राजेन्द्र महाशक्रध्वजैरिव ॥ ९.८.२१ ॥
Con brazos untados de sándalo, adornados con brazaletes de gran valor y caídos, oh señor de reyes, relucen como los grandes estandartes de Śakra.
9.8.22
ऊरुभिश्च नरेन्द्राणां विनिकृत्तैर्महाहवे ।
हस्तिहस्तोपमैर्जज्ञे संवृतं तद्रणाङ्कणम् ॥ ९.८.२२ ॥
Con los muslos de los reyes cercenados en la gran batalla, semejantes a trompas de elefante, aquel campo de batalla quedó cubierto.
9.8.23
कबन्धंशतसङ्कीर्णं छत्रचामरसङ्कुलम् ।
सेनावनं तच्छुशुभे वनं पुष्पाचितं यथा ॥ ९.८.२३ ॥
Abarrotado de cientos de troncos sin cabeza, lleno de sombrillas y abanicos de cola de yak, aquel bosque del ejército resplandecía como un bosque cubierto de flores.
9.8.24
तत्र योधा महाराज विचरन्तो ह्यभीतवत् ।
दृश्यन्ते रुधिराक्ताङ्गाः पुष्पिता इव किंशुकाः ॥ ९.८.२४ ॥
Allí, oh gran rey, se ven guerreros moviéndose como si no temieran, con los cuerpos teñidos de sangre, como árboles de kiṃśuka en flor.
9.8.25
मातङ्गाश्चाप्यदृश्यन्त शरतोमरपीडिताः ।
पतन्तस्तत्र तवैव छिन्नाभ्रासदृशा रणे ॥ ९.८.२५ ॥
En la batalla se vieron también tus elefantes, heridos por flechas y lanzas, cayendo como nubes desgarradas.
9.8.26
गजानीकं महाराज वध्यमानं महात्मभिः ।
व्यदीर्यत दिशः सर्वा वातनुन्ना धना इव ॥ ९.८.२६ ॥
Oh gran rey, la hueste de elefantes, siendo abatida por los magnánimos, se dispersó en todas direcciones como nubes empujadas por el viento.
9.8.27
ते गजा धनसङ्काशाः पेतुरुर्व्यां समन्ततः ।
वज्रनुन्ना इव बभुः पर्वता युगसङ्क्षये ॥ ९.८.२७ ॥
Aquellos elefantes, semejantes a nubes, cayeron por todas partes sobre la tierra, pareciendo montañas golpeadas por el rayo al final de la era.
9.8.28
हयानां सादिभिः सार्धं पतितानां महीतले ।
राशयः स्म प्रदृश्यन्ते गिरिमात्रांस्ततस्ततः ॥ ९.८.२८ ॥
Sobre el suelo se veían los caballos caídos junto con sus jinetes, en montones tan altos como montañas, aquí y allá.
9.8.29
सञ्जज्ञे रणभूमौ तु परलोकवहा नदी ।
शोणितोदा रथावर्ता ध्वजवृक्षास्थिशर्करा ॥ ९.८.२९ ॥
En el campo de batalla surgió un río que lleva al otro mundo; su agua era sangre, sus remolinos eran carros, y su grava, árboles-estandarte y huesos.
9.8.30
भुजनक्रा धनुःस्रोता हस्तिशैला हयोपला ।
मेदोमज्जाकर्दमिनी छत्रहंसा गदोडुपा ॥ ९.८.३० ॥
Sus cocodrilos eran brazos, su corriente arcos, sus rocas elefantes, sus piedras caballos, su lodo grasa y médula, sus cisnes sombrillas, y sus barcas mazas.
9.8.31
कवचोष्णीषसञ्छन्ना पताकारुचिरद्रुमा ।
चक्रचक्रावलीजुष्टा त्रिवेणूरगसंवृता ॥ ९.८.३१ ॥
Cubierto de armaduras y turbantes, adornado con estandartes como hermosos árboles, poblado de hileras de ruedas, rodeado de serpientes de tres cañas, fluía aquel río.
9.8.32
शूराणां हर्षजननी भीरूणां भयवर्धनी ।
प्रावर्तत नदी रौद्रा कुरुसृञ्जयसङ्गमे ॥ ९.८.३२ ॥
Produciendo alegría en los héroes y aumentando el miedo en los temerosos, aquel río feroz brotó en la confluencia de los Kurus y los Sṛñjayas.
9.8.33
तां नदीं परलोकाय वहन्तीमतिभैरवाम् ।
तेरुर्वाहननौभिस्ते शूराः परिघबाहवः ॥ ९.८.३३ ॥
Aquel río que llevaba hacia el otro mundo, sumamente terrible, lo cruzaron aquellos héroes de brazos como mazas de hierro con barcas hechas de sus vehículos.
9.8.34
वर्तमाने तदा युद्धे निर्मर्यादे विशाम्पते ।
चतुरङ्गक्षये घोरे युद्धे देवासुरोपमे ॥ ९.८.३४ ॥
Oh señor de los pueblos, mientras aquella batalla sin límites se desataba, en la terrible destrucción del ejército cuádruple, era como la batalla de dioses y demonios.
9.8.35
व्याक्रोशन्बान्धवानन्ये तत्र तत्र परन्तप ।
क्रोशद्भिर्दयितैरन्ये भयार्ता न निवर्तिरे ॥ ९.८.३५ ॥
Oh abrasador de enemigos, unos clamaban a sus parientes aquí y allá, y otros, angustiados por el miedo, no volvieron atrás ni abandonando a sus seres queridos que gritaban.
9.8.36
निर्मर्यादे तथा युद्धे वर्तमाने भयानके ।
अर्जुनो भीमसेनश्च मोहयाञ्चक्रतुः परान् ॥ ९.८.३६ ॥
Mientras aquella batalla sin límites y terrible seguía, Arjuna y Bhīmasena confundieron a los enemigos.
9.8.37
सा वध्यमाना महती सेना तव नराधिप ।
अमुह्यत्तत्र तत्रैव योषिन्मदवशादिव ॥ ९.८.३७ ॥
Oh señor de los hombres, vuestro gran ejército, herido por todas partes, quedó desconcertado aquí y allá, como una mujer dominada por la embriaguez.
9.8.38
मोहयित्वा च तां सेनां भीमसेनधनञ्जयौ ।
दध्मतुर्वारिजौ तत्र सिंहनादांश्च चक्रतुः ॥ ९.८.३८ ॥
Tras confundir a aquel ejército, Bhīmasena y Dhanañjaya tocaron allí sus caracolas y lanzaron rugidos de león.
9.8.39
श्रुत्वैव तु महाशब्दं धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ ।
धर्मराजं पुरस्कृत्य मद्रराजमभिद्रुतौ ॥ ९.८.३९ ॥
Al oír aquel gran estruendo, Dhṛṣṭadyumna y Śikhaṇḍin, colocando al rey de la justicia al frente, se lanzaron contra el rey de los Madras.
9.8.40
तत्राश्चर्यमपश्याम घोररूपं महद्भयम् ।
शल्येन सङ्गताः शूरा यदयुध्यन्त भागशः ॥ ९.८.४० ॥
Allí presenciamos una maravilla, un espectáculo terrible que causó gran temor, cuando los héroes unidos a Śalya combatían en grupos separados.
9.8.41
माद्रीपुत्रौ तु रभसौ कृतास्त्रौ युद्धदुर्मदौ ।
अभ्ययातां त्वरायुक्तौ जिगीषन्तौ बलं तव ॥ ९.८.४१ ॥
Pero los dos hijos de Mādrī, impetuosos, diestros en las armas, embriagados por el furor de la batalla, avanzaron con prisa, deseosos de vencer a vuestro ejército.
9.8.42
ततोऽभ्यावर्तत बलं तावकं भरतर्षभ ।
शरैः प्रणुन्नं बहुधा पाण्डवैर्जितकाशिभिः ॥ ९.८.४२ ॥
Entonces, oh toro de los Bharatas, vuestro ejército dio la vuelta, herido y repelido de muchas maneras por las flechas de los Pāṇḍavas, que anhelaban la victoria.
9.8.43
वध्यमाना चमूः सा तु पुत्राणां प्रेक्षतां तव ।
भेजे दश दिशो राजन्प्रणुन्ना शरवृष्टिभिः ॥ ९.८.४३ ॥
Oh rey, mientras tus hijos miraban, aquel ejército, abatido y empujado por lluvias de flechas, huyó hacia las diez direcciones.
9.8.44
हाहाकारो महाञ्जज्ञे योधानां तत्र भारत ।
तिष्ठतिष्ठेति चाप्यासीद्द्रावितानां महात्मनाम् ॥ ९.८.४४ ॥
Allí se alzó un gran clamor de alarma entre los guerreros, oh Bhārata, y también se oyó el grito '¡Alto, alto!' de los magnánimos que eran puestos en fuga.
9.8.45
क्षत्रियाणां तथाऽन्योन्यं संयुगे जयमिच्छताम् ।
प्राद्रवन्नेव सम्भग्नाः पाण्डवैस्तव सैनिकाः ॥ ९.८.४५ ॥
Como los kṣatriyas que en la batalla buscaban la victoria unos sobre otros, tus soldados, quebrados por los Pāṇḍavas, huyeron.
9.8.46
त्यक्त्वा युद्धे प्रियान्पुत्रान्भ्रातॄनथ पितामहान् ।
मातुलान्भागिनेयांश्च वयस्यानपि भारत ॥ ९.८.४६ ॥
Oh descendiente de Bharata, abandonando en la batalla incluso a hijos queridos, hermanos, abuelos, tíos maternos, sobrinos y amigos de la misma edad...
9.8.47
हयान्द्विपांस्त्वरयन्तो योधा जग्मुः समन्ततः ।
आत्मत्राणकृतोत्साहास्तावका भरतर्षभ ॥ ९.८.४७ ॥
Ansiosos por salvarse, tus guerreros apresuraron caballos y elefantes y huyeron en todas direcciones, oh toro de los Bharatas.