మహాభారతం · అధ్యాయం 9.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.8.1
ततः प्रववृते युद्धं कुरूणां भयवर्धनम् ।
सृञ्जयैः सह राजेन्द्र घोरं देवासुरोपमम् ॥ ९.८.१ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజేంద్రా, కురువులకు భయాన్ని పెంచే, దేవాసురయుద్ధంలా భయంకరమైన యుద్ధం సృంజయులతో ప్రారంభమైంది.
9.8.2
नरा रथा गजौघाश्च वाजिनश्च सहस्रशः ।
वाजिनश्च पराक्रान्ताः समाजग्मुः परस्परम् ॥ ९.८.२ ॥
వేలాది మంది మనుషులు, రథాలు, ఏనుగుల గుంపులు, గుర్రాలు, పరాక్రమంతో ముందుకు సాగిన గుర్రాలు ఒకదానితో ఒకటి ఢీకొన్నాయి.
9.8.3
गजानां भीमरूपाणां द्रवतां निःस्वनो महान् ।
अश्रूयत यथा काले जलदानां नभस्तले ॥ ९.८.३ ॥
భయంకర రూపంతో పరుగెత్తుతున్న ఏనుగుల గొప్ప ధ్వని వినిపించింది, ఆకాశంలో సమయానికి మేఘాలు గర్జించినట్లు.
9.8.4
नागैरभ्याहताः केचित्सरथा रथिनोऽपतन् ।
व्यद्रवन्त रणे भीता द्राव्यमाणा मदोत्कटैः ॥ ९.८.४ ॥
కొందరు ఏనుగుల దెబ్బలతో రథాలతో సహా పడిపోయారు; మదోన్మత్త ఏనుగులచే తరమబడి భయపడి యుద్ధంలో పారిపోయారు.
9.8.5
हयौघान्पादरक्षांश्च रथिनस्तत्र शिक्षिताः ।
शरैः सम्प्रेषयामासुः परलोकाय भारत ॥ ९.८.५ ॥
అక్కడ నైపుణ్యం కలిగిన రథికులు బాణాలతో గుర్రాల గుంపులను, పాద రక్షకులను పరలోకానికి పంపారు, ఓ భరతా.
9.8.6
सादिनः शिक्षिता राजन्परिवार्य महारथान् ।
विचरन्तो रणेऽभ्यघ्नन्प्रासशक्त्यृष्टिभिस्तथा ॥ ९.८.६ ॥
ఓ రాజా, నైపుణ్యం గల అశ్వికులు మహారథులను చుట్టుముట్టి, యుద్ధంలో తిరుగుతూ, ప్రాస, శక్తి, ఋష్టులతో కొట్టారు.
9.8.7
धन्विनः पुरुषाः केचित्परिवार्य महारथान् ।
एकं बहव आसाद्य प्रैषयन्यमसादनम् ॥ ९.८.७ ॥
కొందరు విలుకాండ్రు మహారథులను చుట్టుముట్టి, అనేకులు ఒకనిపై దాడిచేసి అతడిని యమసదనానికి పంపారు.
9.8.8
नागान्रथवरांश्चान्ये परिवार्य महारथाः ।
सोत्तरा युधि निर्जघ्नुर्द्रवमाणं महारथम् ॥ ९.८.८ ॥
ఇతర మహారథులు ఏనుగులను, శ్రేష్ఠ రథాలను చుట్టుముట్టి, ఉత్తరుడితో కలిసి యుద్ధంలో పారిపోతున్న మహారథుడిని కూల్చారు.
9.8.9
तथा च रथिनं क्रुद्धं विकिरन्तं शरान्बहून् ।
नागा जघ्नुर्महाराज परिवार्य समन्ततः ॥ ९.८.९ ॥
అలాగే, కోపోద్రిక్తుడై అనేక బాణాలను వర్షిస్తున్న రథికుడిని, మహారాజా, ఏనుగులు నలువైపులా చుట్టుముట్టి కొట్టాయి.
9.8.10
नागा नागमभिद्रुत्य रथी च रथिनं रणे ।
शक्तितोमरनाराचैर्निजघ्नुस्तत्र भारत ॥ ९.८.१० ॥
భారతా, అక్కడ యుద్ధంలో ఏనుగు ఏనుగుపై దాడిచేసింది, రథికుడు రథికుడిపై దాడిచేశాడు; శక్తి, తోమర, నారాచాలతో వారు ఒకరినొకరు కూల్చారు.
9.8.11
पादातानवमृद्गन्तो रथवारणवाजिनः ।
रणमध्ये व्यदृश्यन्त कुर्वन्तो महदाकुलम् ॥ ९.८.११ ॥
కాల్బలాన్ని తొక్కుకుంటూ, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు యుద్ధమధ్యంలో కనిపించాయి; గొప్ప గందరగోళాన్ని సృష్టించాయి.
9.8.12
हयाश्च पर्यधावन्त चामरैरुपशोभिताः ।
हंसा हिमवतः प्रस्थे पिबन्त इव मेदिनीम् ॥ ९.८.१२ ॥
చామరాలతో అలంకరించబడిన గుర్రాలు పరుగెత్తాయి; హిమాలయ వాలుపై హంసలు భూమిని త్రాగుతున్నట్లు.
9.8.13
तेषां तु वाजिनां भूमिः खुरैश्चित्रा विशाम्पते ।
अशोभत यथा नारी करजैः क्षतविक्षता ॥ ९.८.१३ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, ఆ గుర్రాల గిట్టల వల్ల ఆ భూమి రకరకాల గుర్తులతో నిండింది; గోళ్ల గాట్లతో గాయపడిన స్త్రీలా అది శోభించింది.
9.8.14
वाजिनां खुरशब्देन रथनेमिस्वनेन च ।
पत्तीनां चापि शब्देन नागानां बृंहितेन च ॥ ९.८.१४ ॥
గుర్రాల గిట్టల శబ్దంతో, రథచక్రాల ధ్వనితో, కాల్బలాల కోలాహలంతో, ఏనుగుల ఘీంకారంతో...
9.8.15
वादित्राणां च घोषेण शङ्खानां निनदेन च ।
अभवन्नादिता भूमिर्निर्घातैरिव भारत ॥ ९.८.१५ ॥
వాద్యాల ఘోషతోనూ శంఖాల నాదంతోనూ, ఓ భారతా, పిడుగుపాటుల్లా భూమి మార్మోగింది.
9.8.16
धनुषां कूजमानानां शस्त्रौघानां च पात्यताम् ।
कवचानां प्रभाभिश्च न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ ९.८.१६ ॥
ధనుస్సుల టంకారంతోనూ, పడుతున్న ఆయుధాల రాశులతోనూ, కవచాల కాంతితోనూ ఏదీ గుర్తించలేకపోయారు.
9.8.17
बहवो बाहवश्छिन्ना नागराजकरोपमाः ।
उद्वेष्टन्ते विचेष्टन्ते वेगं कुर्वन्ति दारुणम् ॥ ९.८.१७ ॥
నాగరాజు తొండాల వంటి ఎన్నో తెగిపడిన బాహువులు మెలికలు తిరుగుతూ, గిలగిలా కొట్టుకుంటూ భయంకర వేగంతో కదులుతున్నాయి.
9.8.18
शिरसां च महाराज पततां धरणीतले ।
च्युतानामिव तालेभ्यः फलानां श्रूयते स्वनः ॥ ९.८.१८ ॥
మహారాజా, నేలపై రాలుతున్న తలల శబ్దం తాటిచెట్ల నుండి పండ్లు రాలినట్లు వినిపిస్తోంది.
9.8.19
शिरोभिः पतितैर्भाति रुधिरार्द्रैर्वसुन्धरा ।
तपनीयनिभैः काले नलिनैरिव भारत ॥ ९.८.१९ ॥
పడిపోయిన తలలతో, రక్తంతో తడిసిన భూమి బంగారు రంగు తామరలతో నిండినట్లు ప్రకాశిస్తోంది, ఓ భారతా.
9.8.20
उद्वृत्तनयनैस्तैस्तु गतसत्वैः सुविक्षतैः ।
व्यभ्राजत मही राजन्पुण्डरीकैरिवावृता ॥ ९.८.२० ॥
పైకి తిరిగిన కళ్లతో, ప్రాణం లేని, తీవ్రంగా గాయపడిన వారితో, ఓ రాజా, భూమి తెల్ల తామరలతో కప్పబడినట్లు ప్రకాశించింది.
9.8.21
बाहुभिश्चन्दनादिग्धैः सकेयूरैर्महारधनैः ।
पतितैर्भाति राजेन्द्र महाशक्रध्वजैरिव ॥ ९.८.२१ ॥
చందనంతో పూసిన, భుజకీర్తులు ధరించిన, అమూల్యమైన, పడిపోయిన బాహువులతో, ఓ రాజేంద్రా, అవి మహేంద్రుని గొప్ప ధ్వజాల వలె ప్రకాశిస్తున్నాయి.
9.8.22
ऊरुभिश्च नरेन्द्राणां विनिकृत्तैर्महाहवे ।
हस्तिहस्तोपमैर्जज्ञे संवृतं तद्रणाङ्कणम् ॥ ९.८.२२ ॥
మహాయుద్ధంలో నరికివేయబడిన, ఏనుగు తొండాలతో సమానమైన రాజుల తొడలతో ఆ రణరంగం కప్పబడింది.
9.8.23
कबन्धंशतसङ्कीर्णं छत्रचामरसङ्कुलम् ।
सेनावनं तच्छुशुभे वनं पुष्पाचितं यथा ॥ ९.८.२३ ॥
వందలాది తలలేని మొండెములతో, ఛత్రాలు చామరాలతో నిండిన ఆ సైన్యారణ్యం పూలతో నిండిన వనంలా ప్రకాశించింది.
9.8.24
तत्र योधा महाराज विचरन्तो ह्यभीतवत् ।
दृश्यन्ते रुधिराक्ताङ्गाः पुष्पिता इव किंशुकाः ॥ ९.८.२४ ॥
అక్కడ, ఓ మహారాజా, యోధులు భయం లేనివారిలా తిరుగుతూ కనిపిస్తున్నారు; వారి అంగాలు రక్తంతో తడిసి, వికసించిన కింశుక వృక్షాల వలె ఉన్నారు.
9.8.25
मातङ्गाश्चाप्यदृश्यन्त शरतोमरपीडिताः ।
पतन्तस्तत्र तवैव छिन्नाभ्रासदृशा रणे ॥ ९.८.२५ ॥
యుద్ధంలో మీ ఏనుగులు కూడా బాణాలు, తోమరాలతో బాధింపబడి, చిరిగిన మేఘాల వలె పడుతూ కనిపించాయి.
9.8.26
गजानीकं महाराज वध्यमानं महात्मभिः ।
व्यदीर्यत दिशः सर्वा वातनुन्ना धना इव ॥ ९.८.२६ ॥
మహారాజా, మహాత్ముల చేత చంపబడుతున్న ఏనుగుల సమూహం గాలికి కొట్టబడిన మేఘాల వలె అన్ని దిక్కులా చెదిరిపోయింది.
9.8.27
ते गजा धनसङ्काशाः पेतुरुर्व्यां समन्ततः ।
वज्रनुन्ना इव बभुः पर्वता युगसङ्क्षये ॥ ९.८.२७ ॥
మేఘాల వంటి ఆ ఏనుగులు నలువైపులా భూమిపై పడ్డాయి; యుగాంతంలో వజ్రంతో కొట్టబడిన పర్వతాల వలె కనిపించాయి.
9.8.28
हयानां सादिभिः सार्धं पतितानां महीतले ।
राशयः स्म प्रदृश्यन्ते गिरिमात्रांस्ततस्ततः ॥ ९.८.२८ ॥
నేలపై పడిన గుర్రాలు, వాటి స్వారీ వీరులు పర్వతాకార రాశులుగా ఇక్కడ అక్కడ కనిపించారు.
9.8.29
सञ्जज्ञे रणभूमौ तु परलोकवहा नदी ।
शोणितोदा रथावर्ता ध्वजवृक्षास्थिशर्करा ॥ ९.८.२९ ॥
యుద్ధభూమిలో పరలోకానికి మోసుకుపోయే ఒక నది ఉద్భవించింది; దాని నీరు రక్తం, సుడులు రథాలు, గులకరాళ్లు ధ్వజవృక్షాలు మరియు ఎముకలు.
9.8.30
भुजनक्रा धनुःस्रोता हस्तिशैला हयोपला ।
मेदोमज्जाकर्दमिनी छत्रहंसा गदोडुपा ॥ ९.८.३० ॥
దాని మొసళ్ళు భుజాలు, ప్రవాహం విల్లులు, రాళ్లు ఏనుగులు, గులకరాళ్లు గుర్రాలు, బురద కొవ్వు మరియు మజ్జ, హంసలు గొడుగులు, పడవలు గదలు.
9.8.31
कवचोष्णीषसञ्छन्ना पताकारुचिरद्रुमा ।
चक्रचक्रावलीजुष्टा त्रिवेणूरगसंवृता ॥ ९.८.३१ ॥
కవచాలు, తలపాగాలతో కప్పబడి, పతాకాలనే అందమైన వృక్షాలతో, చక్రాల వరుసలతో నిండి, మూడు వెదురులు, పాములతో చుట్టబడి (ఆ నది ప్రవహించింది).
9.8.32
शूराणां हर्षजननी भीरूणां भयवर्धनी ।
प्रावर्तत नदी रौद्रा कुरुसृञ्जयसङ्गमे ॥ ९.८.३२ ॥
వీరులకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ, భీరువులకు భయాన్ని పెంచుతూ, కురు-సృంజయుల సంగమంలో ఆ భయంకర నది ప్రవహించింది.
9.8.33
तां नदीं परलोकाय वहन्तीमतिभैरवाम् ।
तेरुर्वाहननौभिस्ते शूराः परिघबाहवः ॥ ९.८.३३ ॥
పరలోకం వైపు మోసుకుపోయే ఆ అతి భయంకర నదిని, పరిఘ వంటి బాహువులు గల ఆ వీరులు వాహనాలనే నావలతో దాటారు.
9.8.34
वर्तमाने तदा युद्धे निर्मर्यादे विशाम्पते ।
चतुरङ्गक्षये घोरे युद्धे देवासुरोपमे ॥ ९.८.३४ ॥
ప్రజాపతీ, అప్పుడు హద్దులు లేని ఆ యుద్ధం జరుగుతుండగా, చతురంగ బలాల భయంకర వినాశనంలో, అది దేవాసుర యుద్ధం వలె ఉండెను.
9.8.35
व्याक्रोशन्बान्धवानन्ये तत्र तत्र परन्तप ।
क्रोशद्भिर्दयितैरन्ये भयार्ता न निवर्तिरे ॥ ९.८.३५ ॥
శత్రుతాపకుడా, కొందరు అక్కడక్కడ తమ బంధువులను పిలుస్తూ ఉన్నారు; మరికొందరు భయంతో వ్యాకులపడి, అరుస్తున్న ప్రియులను విడిచి కూడా వెనుదిరగలేదు.
9.8.36
निर्मर्यादे तथा युद्धे वर्तमाने भयानके ।
अर्जुनो भीमसेनश्च मोहयाञ्चक्रतुः परान् ॥ ९.८.३६ ॥
ఈ విధంగా హద్దులు లేని భయంకర యుద్ధం జరుగుతుండగా, అర్జునుడు, భీమసేనుడు శత్రువులను మోహితులను చేశారు.
9.8.37
सा वध्यमाना महती सेना तव नराधिप ।
अमुह्यत्तत्र तत्रैव योषिन्मदवशादिव ॥ ९.८.३७ ॥
ఓ రాజా, దెబ్బలు తింటున్న మీ ఆ మహా సేన, మదవశంలో ఉన్న స్త్రీలా ఇక్కడా అక్కడా తికమకపడింది.
9.8.38
मोहयित्वा च तां सेनां भीमसेनधनञ्जयौ ।
दध्मतुर्वारिजौ तत्र सिंहनादांश्च चक्रतुः ॥ ९.८.३८ ॥
ఆ సేనను మోహింపజేసి, భీమసేనుడు, ధనంజయుడు అక్కడ తమ శంఖాలు ఊదారు, సింహనాదాలు చేశారు.
9.8.39
श्रुत्वैव तु महाशब्दं धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ ।
धर्मराजं पुरस्कृत्य मद्रराजमभिद्रुतौ ॥ ९.८.३९ ॥
ఆ మహాధ్వనిని విన్న వెంటనే ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండి ధర్మరాజును ముందుంచి మద్రరాజు వైపు పరుగెత్తారు.
9.8.40
तत्राश्चर्यमपश्याम घोररूपं महद्भयम् ।
शल्येन सङ्गताः शूरा यदयुध्यन्त भागशः ॥ ९.८.४० ॥
అక్కడ మేము ఒక ఆశ్చర్యకరమైన, భయంకరమైన, మహా భయాన్ని కలిగించే దృశ్యాన్ని చూశాము; శల్యునితో కలిసిన వీరులు భాగాలుగా విడిపోయి పోరాడారు.
9.8.41
माद्रीपुत्रौ तु रभसौ कृतास्त्रौ युद्धदुर्मदौ ।
अभ्ययातां त्वरायुक्तौ जिगीषन्तौ बलं तव ॥ ९.८.४१ ॥
కాని మాద్రి కుమారులు ఇద్దరు, ఆవేశపరులై, అస్త్రవిద్యలో నిపుణులై, యుద్ధమదంతో, వేగంగా మీ సేనను జయించాలనే కోరికతో ముందుకు సాగారు.
9.8.42
ततोऽभ्यावर्तत बलं तावकं भरतर्षभ ।
शरैः प्रणुन्नं बहुधा पाण्डवैर्जितकाशिभिः ॥ ९.८.४२ ॥
అప్పుడు, భరతర్షభా, మీ సేన వెనుదిరిగింది; విజయాన్ని కోరిన పాండవులచే బాణాలతో పలు విధాలుగా దెబ్బతిని వెనక్కి నెట్టబడింది.
9.8.43
वध्यमाना चमूः सा तु पुत्राणां प्रेक्षतां तव ।
भेजे दश दिशो राजन्प्रणुन्ना शरवृष्टिभिः ॥ ९.८.४३ ॥
రాజా, నీ కుమారులు చూస్తుండగా బాణవర్షంతో హతమవుతున్న ఆ సేన పది దిక్కులకు పారిపోయింది.
9.8.44
हाहाकारो महाञ्जज्ञे योधानां तत्र भारत ।
तिष्ठतिष्ठेति चाप्यासीद्द्रावितानां महात्मनाम् ॥ ९.८.४४ ॥
భారతా, అక్కడ యోధుల మధ్య గొప్ప హాహాకారం చెలరేగింది; తరిమివేయబడుతున్న మహాత్ములకు 'నిలబడండి, నిలబడండి' అనే కేకలూ వినిపించాయి.
9.8.45
क्षत्रियाणां तथाऽन्योन्यं संयुगे जयमिच्छताम् ।
प्राद्रवन्नेव सम्भग्नाः पाण्डवैस्तव सैनिकाः ॥ ९.८.४५ ॥
యుద్ధంలో ఒకరినొకరు జయించాలని కోరిన క్షత్రియుల వలె, పాండవులచే చెదరగొట్టబడిన నీ సైనికులు పారిపోయారు.
9.8.46
त्यक्त्वा युद्धे प्रियान्पुत्रान्भ्रातॄनथ पितामहान् ।
मातुलान्भागिनेयांश्च वयस्यानपि भारत ॥ ९.८.४६ ॥
భారతా, యుద్ధంలో ప్రియమైన కుమారులను, సోదరులను, తాతలను, మేనమామలను, మేనల్లుళ్ళను, సమవయస్కులైన మిత్రులను కూడా విడిచిపెట్టి...
9.8.47
हयान्द्विपांस्त्वरयन्तो योधा जग्मुः समन्ततः ।
आत्मत्राणकृतोत्साहास्तावका भरतर्षभ ॥ ९.८.४७ ॥
తమ ప్రాణరక్షణ కోసం ఉత్సాహంతో, గుర్రాలను ఏనుగులను తొందరపెడుతూ నీ యోధులు నలుదిక్కులకు పరుగెత్తారు, భరతశ్రేష్ఠా.