महाभारत · अध्याय 9.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.9.1
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा मद्रराजः प्रतापवान् ।
उवाच सारथिं तूर्णं चोदयाश्वान्महाजवान् ॥ ९.९.१ ॥
ते सैन्य छिन्नभिन्न झालेले पाहून पराक्रमी मद्रराज आपल्या सारथ्याला त्वरेने म्हणाला, "अति वेगवान घोडे हाकव."
9.9.2
एष तिष्ठति वै राजा पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ।
छत्रेण ध्रियमाणेन पाण्डुरेण विराजता ॥ ९.९.२ ॥
हा पाहा उभा असलेला पांडुपुत्र राजा युधिष्ठिर; त्याच्यावर पांढरा छत्र धरलेला असून तो तेजस्वीपणे शोभत आहे.
9.9.3
अत्र मां प्रापय क्षिप्रं पश्य मे सारथे बलम् ।
न समर्था हि मे पार्थाः स्थातुमद्य पुरो युधि ॥ ९.९.३ ॥
येथे मला त्वरेने पोहोचव; हे सारथ्या, माझे सामर्थ्य पाहा. आज युद्धात पृथेचे पुत्र माझ्यासमोर उभे राहू शकणार नाहीत.
9.9.4
एवमुक्तस्ततः प्रायान्मद्रराजस्य सारथिः ।
यत्रा राजा सत्यसन्धो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ९.९.४ ॥
असे सांगितल्यावर मद्रराजाचा सारथी जिथे सत्यप्रतिज्ञ धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिर होता तिथे गेला.
9.9.5
आपतन्तं च सहसा पाण्डवानां महद्बलम् ।
दधारैको रणे शल्यो वेलोद्वृत्तमिवार्णवम् ॥ ९.९.५ ॥
पांडवांचे प्रचंड सैन्य अचानक चाल करून येत असताना, रणांगणात एकट्या शल्याने त्याला रोखून धरले, जसा किनारा ओलांडणाऱ्या समुद्राला थोपवावे.
9.9.6
पाण्डवानां बलौघस्तु शल्यमासाद्य मारिष ।
व्यतिष्ठत तदा युद्वे सिन्धोर्वेग इवाचलम् ॥ ९.९.६ ॥
हे आर्य, पांडवांच्या सैन्याचा प्रवाह शल्यापर्यंत पोहोचताच युद्धात तिथेच थांबला, जसा समुद्राचा वेग पर्वताला आदळून थांबतो.
9.9.7
मद्रराजं तु समरे दृष्ट्वा युद्धाय धिष्ठितम् ।
कुरवः सन्न्यवर्तन्त मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ९.९.७ ॥
युद्धात मद्रराज युद्धासाठी दृढ उभा असलेला पाहून कौरव मृत्यूला समोर ठेवून परतले.
9.9.8
तेषु राजन्निवृत्तेषु व्यूढानीकेषु सर्वशः ।
प्रावर्तत महारौद्रः सङ्ग्रामः शोणितोदकः ॥ ९.९.८ ॥
राजा, ते परत फिरल्यानंतर, सर्वत्र व्यूह रचलेल्या सैन्यांमध्ये रक्तच पाणी असलेले अतिभयंकर युद्ध सुरू झाले.
9.9.9
समार्च्छच्चित्रसेनं तु नकुलो युद्धदुर्मदः ।
तौ परस्परमासाद्य चित्रकार्मुकधारिणौ ॥ ९.९.९ ॥
युद्धात उन्मत्त असलेला नकुल चित्रसेनाजवळ आला. विचित्र धनुष्य धारण करणारे ते दोघे एकमेकांसमोर आले.
9.9.10
मेघाविव यथोद्वृत्तौ दक्षिणोत्तरवर्षिणौ ।
शरतोयैः सिषिचतुस्तौ परस्परमाहवे ॥ ९.९.१० ॥
दक्षिण आणि उत्तरेकडून वर्षाव करणाऱ्या दोन उसळलेल्या मेघांप्रमाणे ते दोघे युद्धात बाणरूपी पाण्याने एकमेकांना भिजवू लागले.
9.9.11
नान्तरं तत्र पश्यामः पाण्डवस्येतरस्य च ।
उभौ कृतास्त्रौ बलिनौ रथचर्याविशारदौ।
परस्परवधे यत्तौ छिद्रान्वेषणतत्परौ ॥ ९.९.११ ॥
तिथे पांडवात आणि दुसऱ्याच्या मध्ये आम्हाला कोणताही फरक दिसला नाही; दोघेही शस्त्रविद्येत निपुण, बलवान, रथसंचालनात कुशल, एकमेकांना मारण्यास सज्ज आणि छिद्र शोधण्यात तत्पर होते.
9.9.12
चित्रसेनस्तु भल्लेन पीतेन निशितेन च ।
नकुलस्य महाराज मुष्टिदेशेऽच्छिनद्धनुः ॥ ९.९.१२ ॥
पण, महाराजा, चित्रसेनाने पिवळ्या, तीक्ष्ण भल्ल बाणाने नकुलाचे धनुष्य मुठीजवळ तोडले.
9.9.13
अथैनं छिन्नधन्वानं रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ।
त्रिभिः शरैरसम्भ्रान्तो ललाटे वै समार्पयत् ॥ ९.९.१३ ॥
मग धनुष्य तुटलेल्या त्याला सोन्याची पिसे असलेल्या, दगडावर धार लावलेल्या तीन बाणांनी निर्भयपणे त्याच्या कपाळावरच मारले.
9.9.14
हयांश्चास्य शरैस्तीक्ष्णैः प्रेषयामास मृत्यवे ।
तथा ध्वजं सारथिं च त्रिभिस्त्रिभिरपातयत् ॥ ९.९.१४ ॥
त्याच्या घोड्यांना तीक्ष्ण बाणांनी मृत्यूकडे पाठवले; तसेच ध्वज आणि सारथी यांनाही प्रत्येकी तीन-तीन बाणांनी पाडले.
9.9.15
स शत्रुभुजनिर्मुक्तैर्ललाटस्थैस्त्रिभिः शरैः ।
नकुलः शुशुभे राजंस्त्रिशृङ्ग इव पर्वतः ॥ ९.९.१५ ॥
हे राजा, शत्रूच्या बाहूंतून सुटलेल्या, कपाळात रुतलेल्या तीन बाणांनी नकुल त्रिशृंग पर्वतासारखा शोभला.
9.9.16
स च्छिन्नधन्वा विरथः खङ्गमादाय चर्म च ।
रथादवातरद्वीरः शैलाग्रादिव केसरी ॥ ९.९.१६ ॥
धनुष्य तुटून रथहीन झालेल्या त्या वीराने तलवार आणि ढाल घेऊन, पर्वतशिखरावरून सिंह उतरावा तसा रथावरून खाली उडी घेतली.
9.9.17
पद्मामापततस्तस्य शस्वृष्टिं समासृजत् ।
नकुलोऽप्यग्रसत्तां वै चर्मणा लघुविक्रमः ॥ ९.९.१७ ॥
पद्मा नावाचा तो धावून येत असताना त्याने शस्त्रांचा वर्षाव केला; पण चपळ पराक्रमी नकुलाने ढालीने तो वर्षाव अडवला.
9.9.18
चित्रसेनरथं प्राप्य चित्रयोधी जितश्रमः ।
आरुरोह महाबाहुः सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ९.९.१८ ॥
चित्रसेनाच्या रथाजवळ पोहोचून, विविध युद्धकौशल्य असलेला आणि थकवा जिंकलेला तो महाबाहू सर्व सैन्य पाहत असताना त्यावर चढला.
9.9.19
सकुण्डलं समुकुटं सुनसं स्वायतेक्षणम् ।
चित्रसेनशिरः कायादपाहरत पाण्डवः ॥ ९.९.१९ ॥
कुंडले व मुकुट असलेले, सुंदर नाक व विशाल नेत्र असलेले चित्रसेनाचे मस्तक पांडवाने शरीरापासून तोडले.
9.9.20
स पपात रथात्तस्माद्दिवाकरसमद्युतिः ॥ ९.९.२० ॥
सूर्यासारखा तेजस्वी तो त्या रथावरून खाली पडला.
9.9.21
चित्रसेनशिरस्तत्तु दृष्ट्वा तत्र महारथाः ।
साधुवादस्वनांश्चक्रुः सिंहनादांश्च पुष्कलान् ॥ ९.९.२१ ॥
चित्रसेनाचे ते मस्तक पाहून तेथील महारथींनी 'साधु' अशा गर्जना केल्या आणि भरपूर सिंहनाद केले.
9.9.22
विशस्तं भ्रातरं दृष्ट्वा कर्णपुत्रौ महारथौ ।
सुशर्मा सत्यसेनश्च मुञ्चन्तौ विविधाञ्शरान् ॥ ९.९.२२ ॥
भावाला मारलेले पाहून कर्णाचे दोन महारथी पुत्र सुशर्मा व सत्यसेन विविध बाण सोडत पुढे सरसावले.
9.9.23
ततोऽभ्यधावतां तूर्णं पाण्डवं रथिनां वरम् ।
जिघांसन्तौ यथा नागं व्याघ्रौ राजन्महावने ॥ ९.९.२३ ॥
तेव्हा ते दोघे रथिकांमध्ये श्रेष्ठ अशा पांडवावर वेगाने धावून गेले; हे राजा, महावनात दोन वाघ हत्तीवर झेप घेतात तसे.
9.9.24
तावभ्येत्य महाबाहू द्वावप्यतिमहारथौ ।
शरौषान्सम्यगस्यन्तौ जीमूतौ सलिलं यथा ॥ ९.९.२४ ॥
ते दोघे महाबाहू, अतिमहारथी जवळ येऊन दोन मेघ जसे पाणी वर्षवतात तसे बाणांचे प्रवाह पूर्णपणे सोडू लागले.
9.9.25
स शरैः सर्वतो विद्धः प्रहृष्ट इव पाण्डवः ।
अन्यत्कार्मुकमादाय रथमारुह्य वेगवान्।
अतिष्ठत रणे वीरः क्रुद्धरूप इवान्तकः ॥ ९.९.२५ ॥
तो सर्व बाजूंनी बाणांनी विद्ध झाला तरी पाण्डव आनंदित झाल्यासारखा होता. दुसरे धनुष्य घेऊन, वेगाने रथावर चढून, क्रुद्ध यमाप्रमाणे वीर रणात उभा राहिला.
9.9.26
तस्य तौ भ्रातरौ राजञ्शरैः सन्नतपर्वभिः ।
रथं विशकलीकर्तुं समारब्धौ विशाम्पते ॥ ९.९.२६ ॥
राजा, त्याचे ते दोन भाऊ वाकलेल्या पेऱ्यांच्या बाणांनी त्याचा रथ चुरडून टाकण्यास सुरुवात करते झाले, हे प्रजापते.
9.9.27
ततः प्रहस्य नकुलश्चतुर्भिश्चतुरो रणे ।
जघान निशितैर्बाणैः सत्यसेनस्य वाजिनः ॥ ९.९.२७ ॥
मग नकुलाने हसत हसत रणात चार तीक्ष्ण बाणांनी सत्यसेनाचे चार घोडे मारले.
9.9.28
ततः सन्धाय नारचं रुक्मपुङ्खं शिलाशितम् ।
धनुश्चिच्छेद राजेन्द्र सत्यसेनस्य पाण्डवः ॥ ९.९.२८ ॥
मग पाण्डवाने सोनेरी पंख असलेला, दगडावर धार लावलेला लोखंडी बाण चढवून, हे राजेंद्रा, सत्यसेनाचे धनुष्य तोडले.
9.9.29
अथान्यं रथमास्थाय धनुरादाय चापरम् ।
सत्यसेनः सुशर्मा च पाण्डवं पर्यधावताम् ॥ ९.९.२९ ॥
मग सत्यसेन आणि सुशर्मा दुसऱ्या रथावर चढून, दुसरे धनुष्य घेऊन पाण्डवाकडे धावले.
9.9.30
अविध्यत्तावसम्भ्रान्तौ माद्रीपुत्रः प्रतापवान् ।
द्वाभ्यां द्वाभ्यां महाराज शराभ्यां रणमूर्धनि ॥ ९.९.३० ॥
महाराजा, पराक्रमी माद्रीपुत्राने अविचल राहून रणाग्री त्या दोघांना प्रत्येकी दोन दोन बाणांनी विद्ध केले.
9.9.31
सुशर्मा तु ततः क्रुद्धः पाण्डवस्य महद्धनुः ।
चिच्छेद प्रहसन्युद्धे क्षुरप्रेण महारथः ॥ ९.९.३१ ॥
तेव्हा क्रुद्ध झालेल्या सुशर्म्याने युद्धात हसत पाण्डवाचे महान धनुष्य क्षुरप्र बाणाने तोडले, तो महारथी.
9.9.32
अथान्यद्धनुरादाय नकुलः क्रोधमूच्छितः ।
सुशर्माणं पञ्चभिर्विद्ध्वा ध्वजमेकेन चिच्छिदे ॥ ९.९.३२ ॥
मग दुसरे धनुष्य घेऊन, क्रोधाने मूर्च्छित झालेल्या नकुलाने सुशर्म्याला पाच बाणांनी विद्ध करून एका बाणाने त्याचा ध्वज तोडला.
9.9.33
सत्यसेनस्य स धनुर्हस्तावपं च मारिष ।
चिच्छेद तरसा युद्धे तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ९.९.३३ ॥
हे मारिष, त्याने युद्धात वेगाने सत्यसेनाचे धनुष्य आणि हातातील मूठही तोडली; तेव्हा लोक ओरडले.
9.9.34
अथान्यद्धनुरादाय वेगघ्नं भारसाधनम् ।
शरैः सञ्छादयामास समन्तात्पाण्डुनन्दनम् ॥ ९.९.३४ ॥
मग वेग रोखणारे आणि भार सहन करणारे दुसरे धनुष्य घेऊन त्याने चारही बाजूंनी पाण्डुपुत्राला बाणांनी झाकले.
9.9.35
सन्निवार्य तु तान्बाणान्नकुलः परवीरहा ।
सत्यसेनसुशर्माणौ द्वाभ्यां द्वाभ्यामविध्यत ॥ ९.९.३५ ॥
पण ते बाण अडवून, शत्रुवीरांचा संहार करणाऱ्या नकुलाने सत्यसेन आणि सुशर्म्या यांना दोन दोन बाणांनी विद्ध केले.
9.9.36
तावेनं प्रत्यविध्येतां पृथक्पृथगजिह्मगैः ।
सारथिं चास्य राजेन्द्र शितैर्विव्यधतुः शरैः ॥ ९.९.३६ ॥
त्या दोघांनी त्याला सरळ जाणाऱ्या बाणांनी वेगवेगळे विद्ध केले; हे राजेंद्रा, त्याच्या सारथ्यालाही तीक्ष्ण बाणांनी घायाळ केले.
9.9.37
सत्यसेनो रथेषां तु नकुलस्य धनुस्तथा ।
पृथक् शराभ्यां चिच्छेद कृतहस्तः प्रतापवान् ॥ ९.९.३७ ॥
रथियांपैकी एक सत्यसेनाने नकुलाचे धनुष्यही दोन बाणांनी वेगवेगळे तोडले; तो कुशल हस्ती व पराक्रमी होता.
9.9.38
स रथेऽतिरथस्तिष्ठन्रथशक्तिं परामृशत् ।
स्वर्णदण्डामकुण्ठाग्रां तैलधौतां सुनिर्मलाम्। ॥ ९.९.३८ ॥
तो अतिरथ रथावर उभा राहून रथशक्ती हाती घेतो—सुवर्णदंडाची, बोथट न होणाऱ्या अग्राची, तेलाने धुतलेली आणि अत्यंत निर्मळ.
9.9.39
लेलिहानामिव विमो नागकन्यां महाविषाम् ॥ ९.९.३९ ॥
हे विभो! महाविषारी नागकन्या जीभ चाटत असल्यासारखी ती होती.
9.9.40
समुद्यम्य च चिक्षेप सत्यसेनस्य संयुगे ॥ ९.९.४० ॥
युद्धात ती उचलून सत्यसेनावर फेकली.
9.9.41
सा तस्य हृदयं गत्या विभेद शतधा नृप ।
स पवात रथाद्भूमिं यतसत्वोऽल्पत्तेतनः ॥ ९.९.४१ ॥
तिच्या वेगाने तिने त्याचे हृदय शंभर तुकडे केले. हे नृपा! तो रथातून भूमीवर पडला; प्रयत्न करूनही चेतना अल्प राहिली.
9.9.42
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा सुशर्मा क्रोधमूर्च्छितः ।
अभ्यवर्षच्छरैस्तूर्णं पादातं पाण्डुनन्दनम् ॥ ९.९.४२ ॥
भावाला मारलेले पाहून सुशर्मा क्रोधाने मूर्च्छित झाला; त्याने लगेच पायी उभ्या असलेल्या पांडुपुत्रावर बाणांचा वर्षाव केला.
9.9.43
चतुर्भिश्चतुरो वाहान्ध्वजं छित्त्वा च पञ्चभिः ।
त्रिभिर्वै सारथिं हत्वा कर्णपुत्रो ननाद ह ॥ ९.९.४३ ॥
चार बाणांनी चार घोडे, पाच बाणांनी ध्वज तोडून आणि तीन बाणांनी सारथ्याला ठार करून कर्णपुत्र गर्जला.
9.9.44
नकुलं विरथं दृष्ट्वा द्रौपदेयो महारथम् ।
सुतसोमोऽभिदुद्राव परीप्सन्पितरं रणे ॥ ९.९.४४ ॥
रथहीन नकुलाला पाहून द्रौपदीचा पुत्र सुतसोम युद्धात पित्याचे रक्षण करण्याच्या इच्छेने त्या महारथाच्या दिशेने धावला.
9.9.45
ततोऽधिरुह्य नकुलः सुतसोमस्य तं रथम् ।
शुशुभे भरतश्रेष्ठो गिरिस्य इव केसरी ॥ ९.९.४५ ॥
मग नकुल सुतसोमाच्या त्या रथावर चढून, पर्वतावर उभ्या असलेल्या सिंहासारखा भरतश्रेष्ठ शोभला.
9.9.46
अन्यत्कार्मुकमादाय सुशर्माणमयोधयत् ॥ ९.९.४६ ॥
दुसरे धनुष्य घेऊन त्याने सुशर्म्याशी युद्ध केले.
9.9.47
तत्र तौ शरवर्षाभ्यां समासाद्य परस्परम् ।
परस्परवधे यत्नं चक्रतुः सुमहारथौ ॥ ९.९.४७ ॥
तेथे ते दोन्ही महारथी बाणांच्या वर्षावाने एकमेकांजवळ येऊन परस्परांना ठार करण्याचा प्रयत्न करू लागले.
9.9.48
सुशर्मा तु तः क्रुद्धः पाण्डवं विशिखैस्त्रिभिः ।
सुतसोमं तु विंशत्या वाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ९.९.४८ ॥
पण सुशर्म्याने क्रोधित होऊन पांडवाला तीन बाणांनी आणि सुतसोमाला वीस बाणांनी दंड व छातीवर घायाळ केले.
9.9.49
ततः क्रुद्धो महाराज नकुलः परवीरहा ।
शरैस्तस्य दिशः सर्वाश्छादयामास वीर्यवान् ॥ ९.९.४९ ॥
तेव्हा हे महाराज, शत्रुवीरांचा संहार करणारा पराक्रमी नकुल क्रुद्ध झाला आणि त्याने बाणांनी त्याच्या सर्व दिशा झाकून टाकल्या.
9.9.50
ततो गृहीत्वा तीक्ष्णाग्रमर्धचन्द्रं सुतेजनम् ।
आकर्णपूर्णं चिक्षेप कर्णपुत्राय संयुगे ॥ ९.९.५० ॥
मग तीक्ष्ण टोक व अर्धचंद्राकार, चांगले धारदार केलेला बाण घेऊन, कानापर्यंत ओढून, युद्धात कर्णपुत्रावर त्याने सोडला.
9.9.51
तस्य तेन शिरः कायाज्जहार नृपसत्तम ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ९.९.५१ ॥
हे नृपश्रेष्ठा, त्या बाणाने त्याचे शिर धडावेगळे केले. सर्व सैन्य पाहत असताना ते अद्भुतासारखे झाले.
9.9.52
स हतः प्रापतद्राजन्नकुलेन महात्मना ।
नदीपे…णस्तीरजः पादपो महान् ॥ ९.९.५२ ॥
हे राजा, महात्मा नकुलाने मारला गेलेला तो नदीकाठी वाढलेल्या एखाद्या मोठ्या वृक्षासारखा कोसळला…
9.9.53
कर्णपुत्रवचं दृष्ट्वा नकुलस्य च विक्रमम् ।
प्रदुद्राव भवात्सेना तावकी भरतर्वभ ॥ ९.९.५३ ॥
कर्णपुत्राचा वध आणि नकुलाचा पराक्रम पाहून, हे भरतश्रेष्ठा, तुमची सेना भीतीने पळून गेली.
9.9.54
तां तु सेनां महाराज्ञ मद्रराजः प्रतापवान् ।
… शूरः सेनापतिररिन्दमः ॥ ९.९.५४ ॥
परंतु त्या सैन्याला, हे महाराज, प्रतापी मद्रराज… शूर, सेनापती, शत्रूंचे दमन करणारा…
9.9.55
… व्यवस्याप्य च वाहिनीम् ।
… भूशं कृत्वा धनुःशब्दं च दारुणम् ॥ ९.९.५५ ॥
…सैन्याची व्यवस्था लावून आणि धनुष्यांचा भयंकर टणत्कार प्रचंड करून।
9.9.56
… सगरे राजन्रांक्षेता दृढधन्वना ।
प्रत्युद्ययुश्च तांस्ते तु समन्ताद्विगतव्यथाः ॥ ९.९.५६ ॥
…राजा, दृढधनुष्य रांक्षेत त्या सैन्यसागरातून; आणि ते निर्भयपणे चहूकडून त्यांच्यावर प्रतिहल्ला करण्यास पुढे सरसावले.
9.9.57
मद्रराजं महेष्वासं परिवार्य समन्ततः ।
स्थिता राजन्महासेना योद्वुकामा समन्ततः ॥ ९.९.५७ ॥
महाधनुर्धर मद्रराजाला सर्व बाजूंनी वेढून, हे राजा, युद्धाची इच्छा असलेली ती महासेना चहूकडे उभी राहिली.
9.9.58
सात्यकिर्भीमसेनश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
युधिष्ठिरं पुरस्कृत्य हीनिषेवमरिन्दमम् ॥ ९.९.५८ ॥
सात्यकी, भीमसेन, माद्रीचे दोन पुत्र पाण्डव आणि युधिष्ठिराला पुढे करून, शत्रुदमनाकडे निघाले.
9.9.59
परिवार्य रणे वीराः सिंहनादं प्रचक्रिरे ।
बाणशङ्खरवांस्तीव्रान्क्ष्वेलाश्च विविधा दधुः ॥ ९.९.५९ ॥
युद्धात वेढून वीरांनी सिंहनाद केला; तीव्र बाण आणि शंखांचे नाद, तसेच विविध प्रकारचे गर्जन केले.
9.9.60
तथैव तावकाः सर्वे मद्राधिपतिमञ्जसा ।
परिवार्य सुसंरब्धाः पुनर्युद्धमरोचयन् ॥ ९.९.६० ॥
त्याचप्रमाणे तुमचे सर्व योद्धे मद्राधिपतीला तात्काळ वेढून, अत्यंत संतप्त होऊन पुन्हा युद्धाची इच्छा करू लागले.
9.9.61
ततः प्रववृते युद्धं भीरूणां भयवर्धनम् ।
तावकानां परेषां च मृत्युं कृत्वा निबर्तनम् ॥ ९.९.६१ ॥
तेव्हा भ्याड्यांचे भय वाढवणारे युद्ध सुरू झाले; तुमचे आणि शत्रूचे सैनिक मृत्यू पावून माघारी फिरले.
9.9.62
यथा देवासुरं युद्धं पूर्वमासीद्विशाम्पते ।
अभीतानां तथाऽऽसीत्तद्यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ९.९.६२ ॥
हे प्रजापते, पूर्वी देवासुर युद्ध जसे झाले होते, तसेच निर्भयांमधील ते युद्ध यमराज्य वाढवणारे ठरले.
9.9.63
ततः कपिध्वजो राजन्हत्वा संशप्तकान्रणे ।
अभ्यद्रवत तां सेनां कौरवीं पाण्डुनन्दनः ॥ ९.९.६३ ॥
हे राजा, तेव्हा कपिध्वज पांडुपुत्राने रणात संशप्तकांना मारून कौरवांच्या त्या सैन्यावर हल्ला चढवला.
9.9.64
तथैव पाण्डवाः सर्वे धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
अभ्यधावन्ततां सेनां विसृजन्तः शिताञ्शरान् ॥ ९.९.६४ ॥
तसेच सर्व पांडव धृष्टद्युम्नाला पुढे करून तीक्ष्ण बाण सोडत त्या सैन्यावर धावून गेले.
9.9.65
पाण्डवैरवकीर्णानां सम्मोहः समजायत ।
न च जज्ञुस्त्वनीकानि दिशो वा विदिशस्तथा ॥ ९.९.६५ ॥
पांडवांच्या बाणांनी वेढलेल्यांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला; ते स्वतःचे सैन्य, दिशा किंवा उपदिशा ओळखू शकले नाहीत.
9.9.66
आपूर्यमाणा निशितैः शरैः पाण्डवचोदितैः ।
हतप्रवीरा विध्वस्ता वार्यमाणा समन्ततः।
कौरव्यवध्यत चमूः पाण्डुपुत्रैर्महारथैः ॥ ९.९.६६ ॥
पांडवांनी सोडलेल्या तीक्ष्ण बाणांनी भरलेले, वीर मारले गेल्याने विस्कळीत झालेले, चहूबाजूंनी अडवले गेलेले कौरव सैन्य महारथी पांडुपुत्रांनी संहारले.
9.9.67
तथैव पाण्डवं सैन्यं शरै राजन्समन्ततः ।
रणेऽहन्यत पुत्रैस्ते शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.९.६७ ॥
त्याचप्रमाणे हे राजा, तुमच्या पुत्रांनी रणांगणात सर्व बाजूंनी बाणांनी पांडवांच्या सैन्याला शेकडो व हजारोंनी ठार केले.
9.9.68
ते सेने भृशसन्तप्ते वध्यमाने परस्परम् ।
व्याकुले समपद्येतां वर्षासु सरिताविव ॥ ९.९.६८ ॥
एकमेकांकडून मारले जात असलेली ती दोन्ही सैन्ये अत्यंत पीडित व व्याकूळ झाली, पावसाळ्यातील दोन नद्यांप्रमाणे.
9.9.69
आविवेश ततस्तीव्रं तावकानां महद्भयम् ।
पाण्डवानां च राजेन्द्र तथाभूते महाहवे ॥ ९.९.६९ ॥
तेव्हा हे राजेंद्रा, त्या महायुद्धात तुमच्या लोकांमध्ये आणि पांडवांमध्ये तीव्र व मोठे भय शिरले.