Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 1.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.1.1
तपः स्वाध्यायनिरतं तपस्वी वाग्विदां वरम् ।
नारदं परिपप्रच्छ वाल्मीकिर्मुनिपुङ्गवम् ॥ १.१.१ ॥
Absorto en la austeridad y el estudio sagrado, el asceta Vālmīki preguntó a Nārada, el mejor de los versados en la palabra y el más eminente de los sabios.
1.1.2
को न्वस्मिन्साम्प्रतं लोके गुणवान्कश्च वीर्यवान् ।
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवाक्यो दृढव्रतः ॥ १.१.२ ॥
¿Quién en este mundo, ahora, posee virtudes y valor, conoce el dharma, es agradecido, veraz en sus palabras y firme en sus votos?
1.1.3
चारित्रेण च को युक्तः सर्वभूतेषु को हितः ।
विद्वान्कः कः समर्थश्च कश्चैकप्रियदर्शनः ॥ १.१.३ ॥
¿Quién está dotado de buena conducta, quién es benéfico para todos los seres, quién es docto y capaz, y quién es el único agradable a la vista?
1.1.4
आत्मवान्को जितक्रोधो द्युतिमान्कोऽनसूयकः ।
कस्य बिभ्यति देवाश्च जातरोषस्य संयुगे ॥ १.१.४ ॥
¿Quién es dueño de sí mismo, quién ha vencido la ira, quién es radiante y quién está libre de envidia? ¿Y de quién, cuando su ira se despierta en batalla, temen los dioses?
1.1.5
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे ।
महर्षे त्वं समर्थोऽसि ज्ञातुमेवंविधं नरम् ॥ १.१.५ ॥
Deseo oír esto, pues mi curiosidad es grande. Oh gran sabio, tú eres capaz de conocer a un hombre así.
1.1.6
श्रुत्वा चैतत्त्रिलोकज्ञो वाल्मीकेर्नारदो वचः ।
श्रूयतामिति चामन्त्र्य प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१.६ ॥
Habiendo oído esta palabra de Vālmīki, Nārada, conocedor de los tres mundos, muy complacido, le dijo: «Escucha», y pronunció estas palabras.
1.1.7
बहवो दुर्लभाश्चैव ये त्वया कीर्तिता गुणाः ।
मुने वक्ष्याम्यहं बुद्ध्वा तैर्युक्तः श्रूयतां नरः ॥ १.१.७ ॥
Oh sabio, te diré, habiéndolo comprendido, del hombre dotado de las muchas virtudes raras que has mencionado. Escucha.
1.1.8
इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रामो नाम जनैः श्रुतः ।
नियतात्मा महावीर्यो द्युतिमान्धृतिमान्वशी ॥ १.१.८ ॥
Nacido en el linaje de Ikṣvāku, conocido entre la gente por el nombre de Rāma: de alma controlada, de gran valor, resplandeciente, firme y dueño de sí mismo.
1.1.9
बुद्धिमान्नीतिमान्वाग्मी श्रीमाञ्छ्त्रुनिबर्हणः ।
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवो महाहनुः ॥ १.१.९ ॥
Sabio, diestro en la política, elocuente, glorioso, destructor de enemigos; de hombros anchos, brazos largos, cuello como caracola y mandíbula fuerte.
1.1.10
महोरस्को महेष्वासो गूढजत्रुररिन्दमः ।
आजानुबाहुः सुशिराः सुललाटः सुविक्रमः ॥ १.१.१० ॥
De pecho ancho, gran arquero, de clavículas ocultas, dominador de enemigos, de brazos largos hasta las rodillas, de hermosa cabeza, bella frente y excelente valor.
1.1.11
समः समविभक्ताङ्गः स्निग्धवर्णः प्रतापवान् ।
पीनवक्षा विशालाक्षो लक्ष्मीवाञ्छुभलक्षणः ॥ १.१.११ ॥
Ecuánime, de miembros bien proporcionados, de tez suave, radiante de poder, de pecho lleno, de ojos amplios, dotado de esplendor y marcado con signos auspiciosos.
1.1.12
धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च प्रजानां च हिते रतः ।
यशस्वी ज्ञानसम्पन्नः शुचिर्वश्यः समाधिमान् ॥ १.१.१२ ॥
Conocedor del dharma, fiel a su palabra, dedicado al bienestar del pueblo, célebre, dotado de saber, puro, dueño de sí y absorto en la concentración.
1.1.13
प्रजापतिसमः श्रीमान् धाता रिपुनिषूदनः ।
रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य परिरक्षिता ॥ १.१.१३ ॥
Era igual a Prajāpati, glorioso, sustentador, destructor de enemigos, protector del mundo de los seres vivos y guardián completo del dharma.
1.1.14
रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता ।
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो धनुर्वेदे च निष्ठितः ॥ १.१.१४ ॥
Era protector de su propio dharma y de sus parientes, conocedor de la esencia de los Vedas y sus disciplinas auxiliares, y diestro en la ciencia del arco.
1.1.15
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो स्मृतिमान् प्रतिभानवान् ।
सर्वलोकप्रियः साधुरदीनात्मा विचक्षणः ॥ १.१.१५ ॥
Conocía el sentido y la esencia de todos los tratados, poseía memoria y agudo ingenio, era amado por todo el mundo, virtuoso, de espíritu no abatido y perspicaz.
1.1.16
सर्वदाभिगतः सद्भिः समुद्र इव सिन्धुभिः ।
आर्यः सर्वसमश्चैव सदैव प्रियदर्शनः ॥ १.१.१६ ॥
Los buenos siempre acudían a él, como los ríos al océano. Era noble, igual para todos y siempre agradable de contemplar.
1.1.17
स च सर्व गुणोपेतः कौसल्यानन्दवर्धनः ।
समुद्र इव गाम्भीर्ये धैर्येण हिमवानिव ॥ १.१.१७ ॥
Estaba dotado de toda excelencia y aumentaba la alegría de Kausalyā: profundo como el océano y firme como el Himālaya.
1.1.18
विष्णुना सदृशो वीर्ये सोमवत्प्रियदर्शनः ।
कालाग्निसदृशः क्रोधे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१.१८ ॥
En valor era igual a Viṣṇu, agradable de ver como la luna; en la ira como el fuego del tiempo, y en la paciencia igual a la tierra.
1.1.19
धनदेन समस्त्यागे सत्ये धर्म इवापरः ।
तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ १.१.१९ ॥
Igual a Kubera en riqueza, en generosidad y veracidad como un segundo Dharma — a Rāma, dotado de tales cualidades, cuyo valor es verdadero.
1.1.20
ज्येष्ठं ज्येष्ठगुणैर्युक्तं प्रियं दशरथस्सुतम् ।
प्रकृतीनां हितैर्युक्तं प्रकृतिप्रियकाम्यया ॥ १.१.२० ॥
El primogénito, dotado de las cualidades de un primogénito, amado, hijo de Daśaratha — dedicado al bienestar de los súbditos, por deseo de agradar al pueblo.
1.1.21
यौवराज्येन संयोक्तुम् ऐच्छत्प्रीत्या महीपतिः ।
तस्याभिषेकसम्भारान् दृष्ट्वा भार्याथ कैकयी ॥ १.१.२१ ॥
El rey, por afecto, quiso investirlo con el cargo de príncipe heredero. Entonces, al ver los preparativos de su consagración, su esposa Kaikeyī —
1.1.22
पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत ।
विवासनञ्च रामस्य भरतस्याभिषेचनम् ॥ १.१.२२ ॥
La reina, que en otro tiempo había recibido dones, pidió este don: el destierro de Rāma y la consagración de Bharata.
1.1.23
स सत्यवचनाद्राजा धर्मपाशेन संयतः ।
विवासयामास सुतं रामं दशरथः प्रियम् ॥ १.१.२३ ॥
Aquel rey Daśaratha, atado por el lazo del dharma a causa de su palabra veraz, desterró a su amado hijo Rāma.
1.1.24
स जगाम वनं वीरः प्रतिज्ञामनुपालयन् ।
पितुर्वचननिर्देशात् कैकेय्याः प्रियकारणात् ॥ १.१.२४ ॥
Aquel héroe marchó al bosque, cumpliendo su promesa, por el mandato de la palabra de su padre y por complacer a Kaikeyī.
1.1.25
तं व्रजन्तं प्रियो भ्राता लक्ष्मणोऽनुजगाम ह ।
स्नेहाद् विनयसम्पन्नः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ १.१.२५ ॥
Cuando él partió, su amado hermano Lakṣmaṇa lo siguió por afecto; era humilde y el gozo de Sumitrā.
1.1.26
भ्रातरं दयितो भ्रातुः सौभ्रात्रमनुदर्शयन् ।
रामस्य दयिता भार्या नित्यं प्राणसमा हिता ॥ १.१.२६ ॥
Aquel hermano, querido de su hermano, mostraba el afecto fraterno al ir. La amada esposa de Rāma, siempre tan querida como la vida y leal.
1.1.27
जनकस्य कुले जाता देवमायेव निर्मिता ।
सर्वलक्षणसम्पन्ना नारीणामुत्तमा वधूः ॥ १.१.२७ ॥
Nacida en el linaje de Janaka, como creada por la maravilla de los dioses, dotada de todas las marcas auspiciosas, la mejor de las mujeres, una novia.
1.1.28
सीताप्यनुगता रामं शशिनं रोहिणी यथा ।
पौरैरनुगतो दूरं पित्रा दशरथेन च ॥ १.१.२८ ॥
También Sītā siguió a Rāma, como Rohiṇī sigue a la luna. Los ciudadanos lo acompañaron lejos, y también su padre Daśaratha.
1.1.29
शृङ्गवीरपुरे सूतं गङ्गाकूले व्यसर्जयत् ।
गुहमासाद्य धर्मात्मा निषादाधिपतिं प्रियम् ॥ १.१.२९ ॥
En la ciudad de Śṛṅgavera, a orillas del Gaṅgā, el de alma justa Rāma despidió al auriga; luego llegó a Guha, señor de los Niṣādas, querido para él.
1.1.30
गुहेन सहितो रामो लक्ष्मणेन च सीतया ।
ते वनेन वनङ्गत्वा नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः ॥ १.१.३० ॥
Rāma, acompañado de Guha, Lakṣmaṇa y Sītā, atravesó el bosque de bosque en bosque, y cruzó muchos ríos llenos de agua.
1.1.31
चित्रकूटमनुप्राप्य भरद्वाजस्य शासनात् ।
रम्यमावसथं कृत्वा रममाणा वने त्रयः ॥ १.१.३१ ॥
Tras llegar a Citrakūṭa por indicación de Bharadvāja, y habiendo construido una morada agradable en el bosque, los tres vivían felices allí.
1.1.32
देवगन्धर्वसंकाशाः तत्र ते न्यवसन् सुखम् ।
चित्रकूटङ्गते रामे पुत्रशोकातुरस्तथा ॥ १.१.३२ ॥
Semejantes a dioses y gandharvas, vivían allí felices. Cuando Rāma partió a Citrakūṭa, el rey, afligido por la pena de su hijo, así permaneció.
1.1.33
राजा दशरथस्स्वर्गं जगाम विलपन् सुतम् ।
गते तु तस्मिन् भरतो वसिष्ठप्रमुखैर्द्विजैः ॥ १.१.३३ ॥
El rey Daśaratha partió al cielo lamentando a su hijo. Después de que él se hubo ido, Bharata, junto con los brahmanes encabezados por Vasiṣṭha...
1.1.34
नियुज्यमानो राज्याय नैच्छत् राज्यं महाबलः ।
स जगाम वनं वीरो रामपादप्रसादकः ॥ १.१.३४ ॥
Aunque se le instaba a aceptar la realeza, aquel poderoso no deseaba el reino. El héroe fue al bosque, buscando el favor de los pies de Rāma.
1.1.35
गत्वा तु स महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ।
अयाचद्भ्रातरं रामम् आर्यभावपुरस्कृतः ॥ १.१.३५ ॥
Yendo ante Rāma, el magnánimo de verdadero valor, y movido por un noble sentimiento, suplicó a su hermano Rāma.
1.1.36
त्वमेव राजा धर्मज्ञ इति रामं वचोऽब्रवीत् ।
रामोऽपि परमोदारः सुमुखस्सुमहायशाः ॥ १.१.३६ ॥
"Tú solo eres el rey, conocedor del dharma", así habló a Rāma. Y Rāma también era sumamente generoso, de rostro amable y de gran renombre.
1.1.37
न चैच्छत् पितुरादेशात् राज्यं रामो महाबलः ।
पादुके चास्य राज्याय न्यासं दत्त्वा पुनः पुनः ॥ १.१.३७ ॥
Rāma, de gran poder, no deseó el reino por orden de su padre; por el reino entregó sus sandalias una y otra vez como depósito de confianza.
1.1.38
निवर्तयामास ततो भरतं भरताग्रजः ।
स काममनवाप्यैव रामपादावुपस्पृशन् ॥ १.१.३८ ॥
Entonces el hermano mayor de Bharata hizo volver a Bharata. Sin haber obtenido su deseo, seguía tocando los pies de Rāma.
1.1.39
नन्दिग्रामेऽकरोद् राज्यं रामागमनकाङ्क्षया ।
गते तु भरते श्रीमान् सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥ १.१.३९ ॥
En Nandigrāma gobernó el reino con la esperanza del regreso de Rāma. Cuando Bharata se había marchado, el glorioso, fiel a su palabra y dueño de sí...
1.1.40
रामस्तु पुनरालक्ष्य नागरस्य जनस्य च ।
तत्रागमनमेकाग्रो दण्डकान् प्रविवेश ह ॥ १.१.४० ॥
Pero Rāma, habiendo considerado de nuevo la llegada de los ciudadanos y del pueblo, entró con determinación en el bosque de Daṇḍaka.
1.1.41
प्रविश्य तु महारण्यं रामो राजीवलोचनः ।
विराधं राक्षसं हत्वा शरभङ्गं ददर्श ह ॥ १.१.४१ ॥
Tras entrar en el gran bosque, Rāma de ojos de loto mató al rākṣasa Virādha y luego vio a Śarabhaṅga.
1.1.42
सुतीक्ष्णं चाप्यगस्त्यं च अगस्त्यभ्रातरं तथा ।
अगस्त्यवचनाच्चैव जग्राहैन्द्रं शरासनम् ॥ १.१.४२ ॥
Tras encontrar a Sutīkṣṇa, a Agastya y también al hermano de Agastya, y por la palabra de Agastya, Rāma tomó el arco de Indra.
1.1.43
खड्गञ्च परम प्रीतस्तूणी चाक्षयसायकौ ।
वसतस्तस्य रामस्य वने वनचरैः सह ॥ १.१.४३ ॥
Muy complacido, le dio también una espada y dos carcajes de flechas inagotables. Mientras Rāma habitaba en el bosque junto a los moradores del bosque,
1.1.44
ऋषयोऽभ्यागमन् सर्वे वधायासुररक्षसाम् ।
स तेषां प्रतिशुश्राव राक्षसानां तदा वने ॥ १.१.४४ ॥
Todos los sabios llegaron allí para la matanza de los asuras y rākṣasas. Entonces él accedió a su petición en el bosque contra los rākṣasas.
1.1.45
प्रतिज्ञातश्च रामेण वधः संयति रक्षसाम् ।
ऋषीणामग्निकल्पानां दण्डकारण्यवासीनाम् ॥ १.१.४५ ॥
Rāma prometió a los sabios, semejantes al fuego y que habitaban en el bosque de Daṇḍaka, que daría muerte a los rākṣasas en batalla.
1.1.46
तेन तत्रैव वसता जनस्थाननिवासिनी ।
विरूपिता शूर्पणखा राक्षसी कामरूपिणी ॥ १.१.४६ ॥
Viviendo allí, desfiguró a la rākṣasī Śūrpaṇakhā, que habitaba en Janasthāna y podía tomar la forma que deseara.
1.1.47
ततः शूर्पणखावाक्यादुद्युक्तान् सर्वराक्षसान् ।
खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम् ॥ १.१.४७ ॥
Entonces, por las palabras de Śūrpaṇakhā, todos los rākṣasas que se habían levantado: Khara, el de tres cabezas Triśiras y el rākṣasa Dūṣaṇa,
1.1.48
निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान् ।
वने तस्मिन् निवसता जनस्थाननिवासिनाम् ॥ १.१.४८ ॥
Habitando en aquel bosque, Rāma mató en batalla a ellos y a sus seguidores que vivían en Janasthāna.
1.1.49
रक्षसां निहतान्यासन् सहस्राणि चतुर्दश ।
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः क्रोधमूर्छितः ॥ १.१.४९ ॥
Catorce mil rākṣasas fueron abatidos. Entonces Rāvaṇa, al oír la matanza de sus parientes, quedó desvanecido de ira.
1.1.50
सहायं वरयामास मारीचं नाम राक्षसम् ।
वार्यमाणः सुबहुशो मारीचेन स रावणः ॥ १.१.५० ॥
Rāvaṇa eligió como aliado a un rākṣasa llamado Mārīca, aunque Mārīca lo disuadió muchas veces.
1.1.51
न विरोधो बलवता क्षमो रावण तेन ते ।
अनादृत्य तु तद्वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥ १.१.५१ ॥
Oh Rāvaṇa, la enemistad con el poderoso no te conviene. Pero Rāvaṇa, impulsado por el tiempo, desoyó sus palabras.
1.1.52
जगाम सहमारीचस्तस्याश्रमपदं तदा ।
तेन मायाविना दूरमपवाह्य नृपात्मजौ ॥ १.१.५२ ॥
Entonces Rāvaṇa fue con Mārīca al lugar de su ermita. Aquel ilusionista apartó lejos a los dos príncipes.
1.1.53
जहार भार्यां रामस्य गृध्रं हत्वा जटायुषम् ।
गृध्रञ्च निहतं दृष्ट्वा हृतां श्रुत्वा च मैथिलीम् ॥ १.१.५३ ॥
Tras matar al buitre Jaṭāyu, se llevó a la esposa de Rāma. Al ver muerto al buitre y oír que Maithilī había sido raptada.
1.1.54
राघवः शोकसंतप्तो विललापाकुलेन्द्रियः ।
ततस्तेनैव शोकेन गृध्रं दग्ध्वा जटायुषम् ॥ १.१.५४ ॥
Rāghava, atormentado por el dolor y con los sentidos turbados, se lamentó. Luego, con ese mismo dolor, incineró al buitre Jaṭāyu.
1.1.55
मार्गमाणो वने सीतां राक्षसं सन्ददर्श ह ।
कबन्धं नाम रूपेण विकृतं घोरदर्शनम् ॥ १.१.५५ ॥
Mientras buscaba a Sītā en el bosque, vio a un rākṣasa llamado Kabandha, deforme de aspecto y terrible de ver.
1.1.56
तन्निहत्य महाबाहुर्ददाह स्वर्गतश्च सः ।
स चास्य कथयामास शबरीं धर्मचारिणीम् ॥ १.१.५६ ॥
Tras matarlo, el de brazos poderosos quemó su cuerpo, y él partió al cielo. Le habló de Śabarī, que practicaba el dharma.
1.1.57
श्रमणां धर्मनिपुणामभिगच्छेति राघव ।
सोऽभ्य गच्छन्महातेजाः शबरीं शत्रुसूदनः ॥ १.१.५७ ॥
"Oh Rāghava, ve junto a la asceta Śabarī, diestra en el dharma." Entonces el de gran resplandor, destructor de enemigos, fue hacia Śabarī.
1.1.58
शबर्या पूजितः सम्यग् रामो दशरथात्मजः ।
पम्पातीरे हनुमता सङ्गतो वानरेण ह ॥ १.१.५८ ॥
Honrado debidamente por Śabarī, Rāma, hijo de Daśaratha, se encontró con el mono Hanumān en la orilla del Pampā.
1.1.59
हनुमद्वचनाच्चैव सुग्रीवेण समागतः ।
सुग्रीवाय च तत्सर्वं शंसद्रामो महाबलः ॥ १.१.५९ ॥
Por la palabra de Hanumān, Rāma se encontró con Sugrīva, y el poderoso Rāma le relató todo a Sugrīva.
1.1.60
आदितस्तद् यथावृत्तं सीतायाश्च विशेषतः ।
सुग्रीवश्चापि तत्सर्वं श्रुत्वा रामस्य वानरः ॥ १.१.६० ॥
Habiendo oído de Rāma todo lo sucedido desde el principio, especialmente lo relativo a Sītā, el mono Sugrīva...
1.1.61
चकार सख्यं रामेण प्रीतश्चैवाग्निसाक्षिकम् ।
ततो वानरराजेन वैरानुकथनं प्रति ॥ १.१.६१ ॥
Complacido, con el fuego por testigo, hizo amistad con Rāma. Entonces el rey de los monos relató la historia de su enemistad.
1.1.62
रामायावेदितं सर्वं प्रणयात् दुःखितेन च ।
प्रतिज्ञातञ्च रामेण तदा वालिवधं प्रति ॥ १.१.६२ ॥
El afligido Sugrīva, por afecto, le contó todo a Rāma, y entonces Rāma prometió matar a Vālin.
1.1.63
वालिनश्च बलं तत्र कथयामास वानरः ।
सुग्रीवः शङ्कितश्चासीन्नित्यं वीर्येण राघवे ॥ १.१.६३ ॥
Allí el mono Sugrīva describió la fuerza de Vālin, y siempre estaba inquieto por el valor de Rāghava.
1.1.64
राघवप्रत्ययार्थं तु दुन्दुभेः कायमुत्तमम् ।
दर्शयामास सुग्रीवः महापर्वतसन्निभम् ॥ १.१.६४ ॥
Para infundir confianza en Rāghava, Sugrīva mostró el enorme cuerpo de Dundubhi, semejante a una gran montaña.
1.1.65
उत्स्मयित्वा महाबाहुः प्रेक्ष्य चास्ति महाबलः ।
पादाङ्गुष्ठेन चिक्षेप संपूर्णं दशयोजनम् ॥ १.१.६५ ॥
Sonriendo, el de brazos poderosos lo miró, y el muy fuerte lo arrojó diez yojanas con la punta de su pie.
1.1.66
बिभेद च पुनस्सालान् सप्तैकेन महेषुणा ।
गिरिं रसातलञ्चैव जनयन् प्रत्ययं तथा ॥ १.१.६६ ॥
De nuevo, con una sola gran flecha atravesó siete árboles sal, y al hender la montaña y el inframundo produjo la confianza.
1.1.67
ततः प्रीतमनास्तेन विश्वस्तस्स महाकपिः ।
किष्किन्धां रामसहितो जगाम च गुहां तदा ॥ १.१.६७ ॥
Entonces, con el ánimo complacido y tranquilizado, el gran mono Sugrīva entró con Rāma en la cueva de Kiṣkindhā.
1.1.68
ततोऽगर्जद्धरिवरः सुग्रीवो हेमपिङ्गलः ।
तेन नादेन महता निर्जगाम हरीश्वरः ॥ १.१.६८ ॥
Entonces Sugrīva, el mejor de los monos, de color dorado, rugió; y con aquel gran estruendo salió el señor de los monos.
1.1.69
अनुमान्य तदा तारां सुग्रीवेण समागतः ।
निजघान च तत्रैनं शरेणैकेन राघवः ॥ १.१.६९ ॥
Tras consolar a Tārā, Rāghava se unió a Sugrīva y allí lo derribó con una sola flecha.
1.1.70
ततः सुग्रीववचनात् हत्वा वालिनमाहवे ।
सुग्रीवमेव तद्राज्ये राघवः प्रत्यपादयत् ॥ १.१.७० ॥
Luego, por la palabra de Sugrīva, Rāghava mató a Vālin en combate y restituyó al propio Sugrīva en su reino.
1.1.71
स च सर्वान् समानीय वानरान् वानरर्षभः ।
दिशः प्रस्थापयामास दिदृक्षुर्जनकात्मजाम् ॥ १.१.७१ ॥
Y aquel toro entre los monos reunió a todos los monos y los envió en todas direcciones, deseoso de ver a la hija de Janaka.
1.1.72
ततो गृध्रस्य वचनात् संपातेर्हनुमान् बली ।
शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे लवणार्णवम् ॥ १.१.७२ ॥
Entonces, por la palabra del buitre Sampāti, el poderoso Hanumān saltó a través del océano salado, de cien yojanas de ancho.
1.1.73
तत्र लङ्कां समासाद्य पुरीं रावणपालिताम् ।
ददर्श सीतां ध्यायन्तीम् अशोकवनिकां गताम् ॥ १.१.७३ ॥
Allí, tras llegar a la ciudad de Laṅkā, protegida por Rāvaṇa, vio a Sītā, absorta en meditación, que había ido al bosque de Aśoka.
1.1.74
निवेदयित्वाभिज्ञानं प्रवृत्तिं विनिवेद्य च ।
समाश्वास्य च वैदेहीं मर्दयामास तोरणम् ॥ १.१.७४ ॥
Tras entregar la señal de reconocimiento, transmitir la noticia y consolar a Vaidehī, derribó la puerta.
1.1.75
पञ्च सेनाग्रगान् हत्वा सप्त मन्त्रिसुतानपि ।
शूरमक्षं च निष्पिष्य ग्रहणं समुपागमत् ॥ १.१.७५ ॥
Tras matar a cinco comandantes del ejército y a siete hijos de ministros, y tras aplastar al valiente Akṣa, llegó a ser capturado.
1.1.76
अस्त्रेणोन्मुक्तमात्मानं ज्ञात्वा पैतामहाद् वरात् ।
मर्षयन् राक्षसान् वीरो यन्त्रिणस्तान् यदृच्छया ॥ १.१.७६ ॥
Sabiéndose liberado del arma por el don de Brahmā, el héroe soportó a los rākṣasas que lo ataban, según su voluntad.
1.1.77
ततो दग्ध्वा पुरीं लङ्काम् ऋते सीताञ्च मैथिलीम् ।
रामाय प्रियमाख्यातुं पुनरायान्महाकपिः ॥ १.१.७७ ॥
Luego, tras incendiar la ciudad de Laṅkā excepto a Sītā, la Maithilī, el gran mono regresó para dar a Rāma la buena noticia.
1.1.78
सोऽभिगम्य महात्मानं कृत्वा रामं प्रदक्षिणम् ।
न्यवेदयदमेयात्मा दृष्टा सीतेति तत्त्वतः ॥ १.१.७८ ॥
Tras acercarse a aquel de gran alma y dar la vuelta ritual a Rāma, el de alma inconmensurable informó con verdad: «Sītā ha sido vista».
1.1.79
ततः सुग्रीवसहितो गत्वा तीरं महोदधेः ।
समुद्रं क्षोभयामास शरैरादित्यसन्निभैः ॥ १.१.७९ ॥
Entonces, junto con Sugrīva, fue a la orilla del gran océano y agitó el mar con flechas semejantes al sol.
1.1.80
दर्शयामास चात्मानं समुद्रः सरितां पतिः ।
समुद्रवचनाच्चैव नलं सेतुमकारयत् ॥ १.१.८० ॥
El océano, señor de los ríos, se mostró a sí mismo; y, por palabra del océano, hizo que Nala construyera un puente.
1.1.81
तेन गत्वा पुरीं लङ्कां हत्वा रावणमाहवे ।
रामः सीतामनुप्राप्य परां व्रीडामुपागमत् ॥ १.१.८१ ॥
Por ese puente llegó a la ciudad de Laṅkā, mató a Rāvaṇa en la batalla y, habiendo recobrado a Sītā, Rāma sintió gran vergüenza.
1.1.82
तामुवाच ततो रामः परुषं जनसंसदि ।
अमृष्यमाणा सा सीता विवेश ज्वलनं सती ॥ १.१.८२ ॥
Entonces Rāma le habló con dureza en la asamblea del pueblo; incapaz de soportarlo, la casta Sītā entró en el fuego.
1.1.83
ततोऽग्निवचनात् सीतां ज्ञात्वा विगतकल्मषाम् ।
कर्मणा तेन महता त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ १.१.८३ ॥
Luego, habiendo sabido por la palabra de Agni que Sītā estaba libre de mancha, los tres mundos con sus seres móviles e inmóviles se regocijaron por aquel gran acto.
1.1.84
सदेवर्षिगणं तुष्टं राघवस्य महात्मनः ॥
बभौ रामः सम्प्रहृष्टः पूजितः सर्वदेवतैः ॥ १.१.८४ ॥
Los grupos de dioses y sabios quedaron complacidos; y Rāma, el magnánimo descendiente de Raghu, resplandeció muy alegre, honrado por todos los dioses.
1.1.85
अभ्यषिच्य च लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम् ।
कृतकृत्यस्तदा रामो विज्वरः प्रमुमोद ह ॥ १.१.८५ ॥
Tras ungir en Laṅkā a Vibhīṣaṇa, señor de los rākṣasas, entonces Rāma, con su propósito cumplido y libre de angustia, se alegró mucho.
1.1.86
देवताभ्यो वरं प्राप्य समुत्थाप्य च वानरान् ।
अयोध्यां प्रस्थितो रामः पुष्पकेण सुहृद्वृतः ॥ १.१.८६ ॥
Tras obtener un don de los dioses y levantar a los vānaras, Rāma, rodeado de sus amigos, partió hacia Ayodhyā en el carro Puṣpaka.
1.1.87
भरद्वाजाश्रमं गत्वा रामः सत्यपराक्रमः ।
भरतस्यान्तिके रामो हनूमन्तं व्यसर्जयत् ॥ १.१.८७ ॥
Habiendo ido al ermitaño de Bharadvāja, Rāma, de verdadero valor, envió a Hanumān ante Bharata.
1.1.88
पुनराख्यायिकां जल्पन् सुग्रीवसहितस्तदा ।
पुष्पकं तत् समारुह्य नन्दिग्रामं ययौ तदा ॥ १.१.८८ ॥
Relatando de nuevo el relato junto con Sugrīva, entonces subió a aquel carro Puṣpaka y fue a Nandigrāma.
1.1.89
नन्दिग्रामे जटां हित्वा भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
रामः सीतामनुप्राप्य राज्यं पुनरवाप्तवान् ॥ १.१.८९ ॥
En Nandigrāma, habiendo dejado su cabello enmarañado, Rāma, el sin mácula, junto a sus hermanos, recuperó a Sītā y obtuvo de nuevo el reino.
1.1.90
प्रहृष्टमुदितो लोकस्तुष्टः पुष्टः सुधार्मिकः ।
निरामयो ह्यरोगश्च दुर्भिक्षभयवर्जितः ॥ १.१.९० ॥
El pueblo, alegre y dichoso, contento y próspero, se volvió sumamente justo; estaba libre de enfermedad y de dolencia, y libre del temor a la hambruna.
1.1.91
न पुत्रमरणं केचित् द्रक्ष्यन्ति पुरुषाः क्वचित् ।
नार्यश्चाविधवा नित्यं भविष्यन्ति पतिव्रताः ॥ १.१.९१ ॥
Ningún hombre verá jamás la muerte de un hijo, y las mujeres siempre serán no viudas, fieles a sus esposos.
1.1.92
न चाग्निजं भयं किञ्चिन्नाप्सु मज्जन्ति जन्तवः ।
न वातजं भयं किञ्चित् नापि ज्वरकृतं तथा ॥ १.१.९२ ॥
No hay temor por el fuego; los seres no se ahogan en el agua; no hay temor por el viento, ni tampoco miedo causado por la fiebre.
1.1.93
न चापि क्षुद्भयं तत्र न तस्करभयं तथा ।
नगराणि च राष्ट्राणि धनधान्ययुतानि च ॥ १.१.९३ ॥
Allí no hay temor al hambre ni temor a los ladrones; las ciudades y los reinos están llenos de riquezas y grano.
1.1.94
नित्यं प्रमुदिताः सर्वे यथा कृतयुगे तथा ।
अश्वमेधशतैरिष्ट्वा तथा बहुसुवर्णकैः ॥ १.१.९४ ॥
Todos estarán siempre alegres, como en la edad Kṛta, tras haber ofrecido cien sacrificios del caballo y muchas ofrendas de oro.
1.1.95
गवां कोट्ययुतं दत्त्वा विद्वद्भ्यो विधिपूर्वकम् ।
असंख्येयं धनं दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यो महायशाः ॥ १.१.९५ ॥
Tras dar diez millones de vacas a los sabios según la norma, y riquezas incontables a los brahmanes, el de gran fama...
1.1.96
राजवंशान् शतगुणान् स्थापयिष्यति राघवः ।
चातुर्वर्ण्यं च लोकेऽस्मिन् स्वे स्वे धर्मे नियोक्ष्यति ॥ १.१.९६ ॥
Rāghava establecerá dinastías reales cien veces más numerosas, y en este mundo situará a los cuatro varṇas cada uno en su propio deber.
1.1.97
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं प्रयास्यति ॥ १.१.९७ ॥
Rāma, tras gobernar el reino durante diez mil y luego mil años, irá al mundo de Brahmā.
1.1.98
इदं पवित्रं पापघ्नं पुण्यं वेदैश्च सम्मितम् ।
यः पठेद् रामचरितं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १.१.९८ ॥
Esto es puro, destruye el pecado, trae mérito y equivale a los Vedas. Quien recita la historia de Rāma se libera de todos los pecados.
1.1.99
एतदाख्यानमायुष्यं पठन् रामायणं नरः ।
सपुत्रपौत्रः सगणः प्रेत्य स्वर्गे महीयते ॥ १.१.९९ ॥
Este relato prolonga la vida. El hombre que recita el Rāmāyaṇa, con sus hijos, nietos y seguidores, es honrado en el cielo tras la muerte.
1.1.100
पठन् द्विजो वागृषभत्वमीयात् ।
त् क्षत्रियो भूमिपतित्वमीयात् ॥
वणिक् जनः पण्यफलत्वमीयात् ।
जनश्च शूद्रोऽपि महत्त्वमीयात् ॥ १.१.१०० ॥
Un brahmán que lo recita alcanza la excelencia en la palabra; un guerrero alcanza el señorío sobre la tierra; un mercader alcanza el fruto del comercio; e incluso un siervo alcanza la grandeza.