รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 1.1

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.1.1

तपः स्वाध्यायनिरतं तपस्वी वाग्विदां वरम् ।
नारदं परिपप्रच्छ वाल्मीकिर्मुनिपुङ्गवम् ॥ १.१.१ ॥

วาลมีกิฤๅษีผู้ถือตบะ หมกมุ่นอยู่กับการบำเพ็ญตบะและการศึกษาคัมภีร์ ได้ถามฤๅษีนารทะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้วิธีการพูด และเป็นยอดแห่งมุนีทั้งหลาย

1.1.2

को न्वस्मिन्साम्प्रतं लोके गुणवान्कश्च वीर्यवान् ।
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवाक्यो दृढव्रतः ॥ १.१.२ ॥

ในโลกนี้ในเวลานี้ ใครเล่าที่มีคุณธรรมและความกล้าหาญ ผู้รู้ธรรม รู้คุณผู้อื่น พูดความจริง และมั่นคงในคำปฏิญาณ

1.1.3

चारित्रेण च को युक्तः सर्वभूतेषु को हितः ।
विद्वान्कः कः समर्थश्च कश्चैकप्रियदर्शनः ॥ १.१.३ ॥

ใครเล่าที่มีความประพฤติดีงาม ใครเล่าที่เกื้อกูลสรรพสัตว์ทั้งปวง ใครเล่าที่มีความรู้และความสามารถ และใครเล่าที่น่าชื่นชมเพียงผู้เดียว

1.1.4

आत्मवान्को जितक्रोधो द्युतिमान्कोऽनसूयकः ।
कस्य बिभ्यति देवाश्च जातरोषस्य संयुगे ॥ १.१.४ ॥

ใครเล่าที่ข่มใจตนได้ ใครเล่าที่ชนะความโกรธ ใครเล่าที่รุ่งโรจน์ และใครเล่าที่ไม่ริษยาผู้อื่น และเมื่อเขาโกรธขึ้นในการรบ เหล่าเทพจะหวาดกลัวผู้ใด

1.1.5

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे ।
महर्षे त्वं समर्थोऽसि ज्ञातुमेवंविधं नरम् ॥ १.१.५ ॥

ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องนี้ เพราะความอยากรู้ของข้าพเจ้านั้นยิ่งใหญ่ ข้าแต่มหาฤๅษี ท่านสามารถรู้จักบุรุษเช่นนั้นได้

1.1.6

श्रुत्वा चैतत्त्रिलोकज्ञो वाल्मीकेर्नारदो वचः ।
श्रूयतामिति चामन्त्र्य प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१.६ ॥

เมื่อนารทะผู้รู้ไตรโลกได้ฟังถ้อยคำของวาลมีกิเช่นนี้แล้ว ก็ปลื้มใจ จึงกล่าวกับท่านว่า "จงฟังเถิด" แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้

1.1.7

बहवो दुर्लभाश्चैव ये त्वया कीर्तिता गुणाः ।
मुने वक्ष्याम्यहं बुद्ध्वा तैर्युक्तः श्रूयतां नरः ॥ १.१.७ ॥

ข้าแต่มุนี คุณสมบัติอันหายากหลายประการที่ท่านได้เอ่ยถึงนั้น ข้าพเจ้าจะเล่าถึงบุรุษผู้ประกอบด้วยคุณเหล่านั้นตามที่ข้าพเจ้ารู้ จงฟังเถิด

1.1.8

इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रामो नाम जनैः श्रुतः ।
नियतात्मा महावीर्यो द्युतिमान्धृतिमान्वशी ॥ १.१.८ ॥

มีนามว่าพระราม เกิดในราชวงศ์ของพระเจ้าอิกษวากุ ประชาชนรู้จักกันทั่วไป เป็นผู้ข่มใจตนได้ มีความกล้าหาญยิ่ง รุ่งโรจน์ มั่นคง และควบคุมตนเองได้

1.1.9

बुद्धिमान्नीतिमान्वाग्मी श्रीमाञ्छ्त्रुनिबर्हणः ।
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवो महाहनुः ॥ १.१.९ ॥

เป็นผู้มีปัญญา รู้จักนโยบาย พูดจาไพเราะ รุ่งเรืองด้วยสิริ และเป็นผู้ปราบศัตรู มีบ่ากว้าง แขนยาว คอคล้ายสังข์ และกรามใหญ่

1.1.10

महोरस्को महेष्वासो गूढजत्रुररिन्दमः ।
आजानुबाहुः सुशिराः सुललाटः सुविक्रमः ॥ १.१.१० ॥

อกกว้าง เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ มีกระดูกไหปลาร้าซ่อนอยู่ เป็นผู้ปราบข้าศึก มีแขนยาวถึงเข่า ศีรษะงาม หน้าผากงาม และมีฝีมือเยี่ยม

1.1.11

समः समविभक्ताङ्गः स्निग्धवर्णः प्रतापवान् ।
पीनवक्षा विशालाक्षो लक्ष्मीवाञ्छुभलक्षणः ॥ १.१.११ ॥

มีจิตสม่ำเสมอ มีอวัยวะได้สัดส่วนสมดุล มีผิวพรรณเรียบเนียน เปี่ยมด้วยเดชานุภาพ มีอกอวบอิ่ม ตาโต เพียบพร้อมด้วยสิริ และมีลักษณะอันเป็นมงคล

1.1.12

धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च प्रजानां च हिते रतः ।
यशस्वी ज्ञानसम्पन्नः शुचिर्वश्यः समाधिमान् ॥ १.१.१२ ॥

เป็นผู้รู้ธรรม ซื่อตรงต่อคำสัตย์ ยินดีในการทำประโยชน์แก่ประชาชน มีชื่อเสียง เพียบพร้อมด้วยความรู้ บริสุทธิ์ ควบคุมตนได้ และตั้งมั่นในสมาธิ

1.1.13

प्रजापतिसमः श्रीमान् धाता रिपुनिषूदनः ।
रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य परिरक्षिता ॥ १.१.१३ ॥

เขาเสมอด้วยพระประชาบดี รุ่งเรืองด้วยสิริ เป็นผู้ค้ำจุน เป็นผู้ทำลายศัตรู เป็นผู้รักษาโลกแห่งสิ่งมีชีวิต และเป็นผู้คุ้มครองธรรมอย่างสมบูรณ์

1.1.14

रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता ।
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो धनुर्वेदे च निष्ठितः ॥ १.१.१४ ॥

เป็นผู้รักษาธรรมของตนและรักษาญาติพี่น้องของตน เป็นผู้รู้แก่นแท้ของพระเวทและเวทางค์ และเชี่ยวชาญในศาสตร์แห่งการยิงธนู

1.1.15

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो स्मृतिमान् प्रतिभानवान् ।
सर्वलोकप्रियः साधुरदीनात्मा विचक्षणः ॥ १.१.१५ ॥

เป็นผู้รู้ความหมายและแก่นแท้ของคัมภีร์ทั้งปวง มีความจำดีและปัญญาไว เป็นที่รักของชาวโลกทั้งมวล เป็นคนดี มีจิตใจไม่ท้อถอย และมีวิจารณญาณ

1.1.16

सर्वदाभिगतः सद्भिः समुद्र इव सिन्धुभिः ।
आर्यः सर्वसमश्चैव सदैव प्रियदर्शनः ॥ १.१.१६ ॥

ผู้ดีทั้งหลายมาหาเขาอยู่เสมอ ดังแม่น้ำทั้งหลายไหลสู่มหาสมุทร เขาเป็นผู้มีเกียรติ เสมอภาคกับทุกคน และน่าชื่นชมอยู่เสมอ

1.1.17

स च सर्व गुणोपेतः कौसल्यानन्दवर्धनः ।
समुद्र इव गाम्भीर्ये धैर्येण हिमवानिव ॥ १.१.१७ ॥

เขาประกอบด้วยคุณงามความดีทั้งปวง และเพิ่มความยินดีให้แก่พระนางเกาศลยา เขาลึกซึ้งดังมหาสมุทร และมั่นคงดังหิมาลัย

1.1.18

विष्णुना सदृशो वीर्ये सोमवत्प्रियदर्शनः ।
कालाग्निसदृशः क्रोधे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१.१८ ॥

ในความกล้าหาญเขาเสมอด้วยพระวิษณุ น่าชื่นชมดังพระจันทร์ ในความโกรธเขาเหมือนไฟแห่งกาลเวลา และในความอดทนเขาเสมอด้วยแผ่นดิน

1.1.19

धनदेन समस्त्यागे सत्ये धर्म इवापरः ।
तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ १.१.१९ ॥

ในการให้ทานเขาเสมอด้วยท้าวกุเวร และในความสัตย์เขาดุจพระธรรมอีกองค์หนึ่ง ข้าพเจ้าขอกล่าวถึงพระรามผู้เพียบพร้อมด้วยคุณเช่นนี้ ผู้มีความกล้าหาญอันแท้จริง

1.1.20

ज्येष्ठं ज्येष्ठगुणैर्युक्तं प्रियं दशरथस्सुतम् ।
प्रकृतीनां हितैर्युक्तं प्रकृतिप्रियकाम्यया ॥ १.१.२० ॥

พระรามผู้เป็นพระโอรสคนโตของท้าวทศรถ ประกอบด้วยคุณสมบัติของผู้เป็นคนโต เป็นที่รัก มุ่งทำประโยชน์แก่ประชาชน และปรารถนาจะให้ประชาชนพอใจ

1.1.21

यौवराज्येन संयोक्तुम् ऐच्छत्प्रीत्या महीपतिः ।
तस्याभिषेकसम्भारान् दृष्ट्वा भार्याथ कैकयी ॥ १.१.२१ ॥

พระราชาทรงปรารถนาจะแต่งตั้งพระรามให้ดำรงตำแหน่งยุพราชด้วยความรักใคร่ ครั้นเมื่อพระนางไกเกยีผู้เป็นมเหสีทอดพระเนตรเห็นการเตรียมพิธีอภิเษกของพระองค์

1.1.22

पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत ।
विवासनञ्च रामस्य भरतस्याभिषेचनम् ॥ १.१.२२ ॥

พระนางผู้เคยได้รับพรมาก่อนแล้ว ได้ทูลขอพรนี้ คือให้พระรามถูกเนรเทศ และให้พระภรตได้รับการอภิเษก

1.1.23

स सत्यवचनाद्राजा धर्मपाशेन संयतः ।
विवासयामास सुतं रामं दशरथः प्रियम् ॥ १.१.२३ ॥

พระเจ้าทศรถผู้ทรงถูกพันธนาการด้วยบ่วงแห่งธรรม เพราะถ้อยคำสัตย์ของพระองค์ จึงทรงเนรเทศพระโอรสผู้เป็นที่รักคือพระราม

1.1.24

स जगाम वनं वीरः प्रतिज्ञामनुपालयन् ।
पितुर्वचननिर्देशात् कैकेय्याः प्रियकारणात् ॥ १.१.२४ ॥

พระวีรบุรุษผู้นั้นเสด็จเข้าไปในป่าเพื่อรักษาคำปฏิญาณ ตามพระดำรัสของพระบิดา และเพื่อให้พระนางไกเกยีทรงพอพระทัย

1.1.25

तं व्रजन्तं प्रियो भ्राता लक्ष्मणोऽनुजगाम ह ।
स्नेहाद् विनयसम्पन्नः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ १.१.२५ ॥

เมื่อพระองค์กำลังเสด็จไป พระลักษมณ์ผู้เป็นน้องชายคนโปรดได้ตามเสด็จไปด้วยความรักใคร่ ผู้มีความถ่อมตนและเป็นผู้เพิ่มความยินดีแก่พระสุมิตรา

1.1.26

भ्रातरं दयितो भ्रातुः सौभ्रात्रमनुदर्शयन् ।
रामस्य दयिता भार्या नित्यं प्राणसमा हिता ॥ १.१.२६ ॥

น้องชายผู้เป็นที่รักของพระเชษฐา ได้แสดงความรักฉันพี่น้องในขณะที่ตามเสด็จไป ส่วนภรรยาผู้เป็นที่รักของพระราม ซึ่งเป็นที่รักดุจชีวิตและเป็นผู้ปรารถนาดีอยู่เสมอ ก็ได้ตามเสด็จไปด้วย

1.1.27

जनकस्य कुले जाता देवमायेव निर्मिता ।
सर्वलक्षणसम्पन्ना नारीणामुत्तमा वधूः ॥ १.१.२७ ॥

ผู้ถือกำเนิดในวงศ์ของพระเจ้าชนก ประดุจถูกสร้างขึ้นด้วยมายาของเหล่าเทพ ประกอบด้วยลักษณะมงคลทั้งปวง เป็นสตรีผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สตรี และเป็นสะใภ้

1.1.28

सीताप्यनुगता रामं शशिनं रोहिणी यथा ।
पौरैरनुगतो दूरं पित्रा दशरथेन च ॥ १.१.२८ ॥

พระนางสีดาก็ได้ตามเสด็จพระรามไปเช่นกัน ดุจโรหิณีตามดวงจันทร์ ชาวเมืองติดตามไปไกล และพระบิดาคือพระเจ้าทศรถก็ทรงติดตามไปด้วย

1.1.29

शृङ्गवीरपुरे सूतं गङ्गाकूले व्यसर्जयत् ।
गुहमासाद्य धर्मात्मा निषादाधिपतिं प्रियम् ॥ १.१.२९ ॥

ที่เมืองศฤงคเวระ บนฝั่งแม่น้ำคงคา พระรามผู้มีจิตใจในธรรมได้ทรงให้สารถีกลับไป แล้วจึงเสด็จถึงกุหะ ผู้เป็นเจ้าแห่งชาวนิษาทะและเป็นที่รักของพระองค์

1.1.30

गुहेन सहितो रामो लक्ष्मणेन च सीतया ।
ते वनेन वनङ्गत्वा नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः ॥ १.१.३० ॥

พระรามพร้อมด้วยกุหะ พระลักษมณ์ และพระนางสีดา เสด็จผ่านป่าแล้วป่าเล่า ข้ามแม่น้ำหลายสายที่เต็มไปด้วยน้ำ

1.1.31

चित्रकूटमनुप्राप्य भरद्वाजस्य शासनात् ।
रम्यमावसथं कृत्वा रममाणा वने त्रयः ॥ १.१.३१ ॥

เมื่อเสด็จถึงจิตรกูฏตามคำแนะนำของพระภารทวาชะ และได้สร้างที่พำนักอันงดงามในป่า ทั้งสามพระองค์ก็ทรงมีความสุขอยู่ที่นั่น

1.1.32

देवगन्धर्वसंकाशाः तत्र ते न्यवसन् सुखम् ।
चित्रकूटङ्गते रामे पुत्रशोकातुरस्तथा ॥ १.१.३२ ॥

ทั้งสามพระองค์ซึ่งงดงามดุจเทพและคนธรรพ์ ได้อยู่ที่นั่นอย่างเป็นสุข เมื่อพระรามเสด็จไปยังจิตรกูฏแล้ว พระราชาผู้ทรงเศร้าโศกถึงพระโอรสก็ประทับอยู่เช่นกัน

1.1.33

राजा दशरथस्स्वर्गं जगाम विलपन् सुतम् ।
गते तु तस्मिन् भरतो वसिष्ठप्रमुखैर्द्विजैः ॥ १.१.३३ ॥

พระเจ้าทศรถเสด็จสู่สวรรค์ ทรงคร่ำครวญถึงพระโอรส ครั้นเมื่อพระองค์เสด็จสวรรคตแล้ว พระภรตพร้อมด้วยพราหมณ์ที่มีพระวสิษฐะเป็นประธาน

1.1.34

नियुज्यमानो राज्याय नैच्छत् राज्यं महाबलः ।
स जगाम वनं वीरो रामपादप्रसादकः ॥ १.१.३४ ॥

แม้จะถูกชักชวนให้รับราชสมบัติ ผู้มีกำลังมหาศาลพระองค์นั้นก็มิได้ปรารถนาราชสมบัติ วีรบุรุษพระองค์นั้นจึงเสด็จเข้าป่า เพื่อแสวงหาพระกรุณาจากพระบาทของพระราม

1.1.35

गत्वा तु स महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ।
अयाचद्भ्रातरं रामम् आर्यभावपुरस्कृतः ॥ १.१.३५ ॥

พระองค์เสด็จไปหาพระรามผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่และมีพระปรากรมที่แท้จริง ด้วยจิตใจอันสูงส่งจึงทูลขอพระเชษฐาคือพระรามให้ทรงรับราชสมบัติ

1.1.36

त्वमेव राजा धर्मज्ञ इति रामं वचोऽब्रवीत् ।
रामोऽपि परमोदारः सुमुखस्सुमहायशाः ॥ १.१.३६ ॥

ท่านนั่นแหละคือพระราชาผู้รู้ธรรม พระองค์ตรัสกับพระรามดังนี้ และพระรามก็ทรงมีพระทัยกว้างขวางยิ่ง มีพระพักตร์งดงาม และมีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่

1.1.37

न चैच्छत् पितुरादेशात् राज्यं रामो महाबलः ।
पादुके चास्य राज्याय न्यासं दत्त्वा पुनः पुनः ॥ १.१.३७ ॥

พระรามผู้มีกำลังมหาศาลมิได้ปรารถนาราชสมบัติ ตามพระบัญชาของพระบิดา จึงได้ทรงมอบรองพระบาทคู่นั้นไว้เป็นของฝากแทนราชสมบัติ ทรงทำเช่นนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

1.1.38

निवर्तयामास ततो भरतं भरताग्रजः ।
स काममनवाप्यैव रामपादावुपस्पृशन् ॥ १.१.३८ ॥

จากนั้นพระเชษฐาของพระภรตจึงทรงส่งพระภรตกลับไป พระภรตมิได้สมปรารถนา จึงประคองพระบาทของพระรามอยู่เรื่อยไป

1.1.39

नन्दिग्रामेऽकरोद् राज्यं रामागमनकाङ्क्षया ।
गते तु भरते श्रीमान् सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥ १.१.३९ ॥

ที่นันทิครามพระองค์ทรงปกครองราชสมบัติด้วยความหวังว่าพระรามจะเสด็จกลับมา เมื่อพระภรตเสด็จไปแล้ว พระผู้มีพระสิริ มีสัตย์ในคำมั่นและควบคุมอินทรีย์ได้...

1.1.40

रामस्तु पुनरालक्ष्य नागरस्य जनस्य च ।
तत्रागमनमेकाग्रो दण्डकान् प्रविवेश ह ॥ १.१.४० ॥

แต่พระรามทรงพิจารณาอีกครั้งถึงการมาของชาวเมืองและประชาชนที่นั่น ทรงมีพระทัยแน่วแน่ จึงเสด็จเข้าสู่ป่าทัณฑกะ

1.1.41

प्रविश्य तु महारण्यं रामो राजीवलोचनः ।
विराधं राक्षसं हत्वा शरभङ्गं ददर्श ह ॥ १.१.४१ ॥

เมื่อเข้าไปในป่าใหญ่แล้ว พระรามนัยนาดังดอกบัว ทรงสังหารรากษสวิราธ แล้วจึงทรงพบศรภังคะ

1.1.42

सुतीक्ष्णं चाप्यगस्त्यं च अगस्त्यभ्रातरं तथा ।
अगस्त्यवचनाच्चैव जग्राहैन्द्रं शरासनम् ॥ १.१.४२ ॥

ทรงพบสุตีกษณะ และอคัสตยะ กับทั้งน้องชายของอคัสตยะด้วย และตามคำของอคัสตยะ พระรามทรงรับธนูของพระอินทร์

1.1.43

खड्गञ्च परम प्रीतस्तूणी चाक्षयसायकौ ।
वसतस्तस्य रामस्य वने वनचरैः सह ॥ १.१.४३ ॥

ทรงพอพระทัยยิ่ง จึงได้ประทานดาบและแล่งลูกศรสองแล่งที่ไม่มีวันหมด ขณะที่พระรามประทับอยู่ในป่าพร้อมกับชาวป่า

1.1.44

ऋषयोऽभ्यागमन् सर्वे वधायासुररक्षसाम् ।
स तेषां प्रतिशुश्राव राक्षसानां तदा वने ॥ १.१.४४ ॥

เหล่าฤๅษีทั้งปวงได้มาที่นั้นเพื่อให้ฆ่าอสูรและรากษส แล้วพระรามก็ทรงรับคำของเหล่าฤๅษีในป่านั้น ต่อต้านเหล่ารากษส

1.1.45

प्रतिज्ञातश्च रामेण वधः संयति रक्षसाम् ।
ऋषीणामग्निकल्पानां दण्डकारण्यवासीनाम् ॥ १.१.४५ ॥

พระรามได้ทรงปฏิญาณต่อเหล่าฤๅษีผู้รุ่งเรืองดุจไฟ ผู้อาศัยอยู่ในทัณฑการัณย์ว่า จะทรงสังหารเหล่ารากษสในการรบ

1.1.46

तेन तत्रैव वसता जनस्थाननिवासिनी ।
विरूपिता शूर्पणखा राक्षसी कामरूपिणी ॥ १.१.४६ ॥

ขณะประทับอยู่ที่นั้น พระองค์ได้ทรงทำให้นางรากษสีศูรปนขา ผู้อาศัยอยู่ในชนสถาน และแปลงกายได้ตามใจปรารถนา ต้องพิการ

1.1.47

ततः शूर्पणखावाक्यादुद्युक्तान् सर्वराक्षसान् ।
खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम् ॥ १.१.४७ ॥

จากนั้น ตามคำยุยงของศูรปนขา รากษสทั้งปวงที่ลุกขึ้นต่อต้าน คือขร ตริศิรัส และรากษสทูษณ

1.1.48

निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान् ।
वने तस्मिन् निवसता जनस्थाननिवासिनाम् ॥ १.१.४८ ॥

พระรามทรงสังหารเหล่านั้นในการรบ ทั้งบริวารของพวกเขา ผู้อาศัยอยู่ในชนสถาน ขณะประทับอยู่ในป่านั้น

1.1.49

रक्षसां निहतान्यासन् सहस्राणि चतुर्दश ।
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः क्रोधमूर्छितः ॥ १.१.४९ ॥

รากษสถูกฆ่าไปสิบสี่พันตน แล้วทศกัณฐ์ได้ทราบการสังหารญาติของตน ก็หมดสติไปด้วยความโกรธ

1.1.50

सहायं वरयामास मारीचं नाम राक्षसम् ।
वार्यमाणः सुबहुशो मारीचेन स रावणः ॥ १.१.५० ॥

ทศกัณฐ์เลือกรากษสชื่อมารีจเป็นพันธมิตร ทั้งที่มารีจได้เตือนไม่ให้ทำเช่นนั้นหลายครั้ง

1.1.51

न विरोधो बलवता क्षमो रावण तेन ते ।
अनादृत्य तु तद्वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥ १.१.५१ ॥

ดูก่อนทศกัณฐ์ การเป็นศัตรูกับผู้มีกำลังมากนั้นไม่เหมาะกับท่าน แต่ทศกัณฐ์ซึ่งถูกกาลบังคับ ไม่ใส่ใจต่อคำพูดนั้น

1.1.52

जगाम सहमारीचस्तस्याश्रमपदं तदा ।
तेन मायाविना दूरमपवाह्य नृपात्मजौ ॥ १.१.५२ ॥

ทศกัณฐ์จึงไปยังอาศรมของฤๅษีพร้อมกับมารีจ ผู้มีมายานั้นได้ล่อพระกุมารทั้งสองไปไกล

1.1.53

जहार भार्यां रामस्य गृध्रं हत्वा जटायुषम् ।
गृध्रञ्च निहतं दृष्ट्वा हृतां श्रुत्वा च मैथिलीम् ॥ १.१.५३ ॥

ทศกัณฐ์ฆ่านกแร้งชื่อชฏายุแล้วลักพาภริยาของพระราม พระรามทอดพระเนตรเห็นนกแร้งถูกฆ่า และทรงทราบว่าพระแม่มัยถิลีถูกพาไป

1.1.54

राघवः शोकसंतप्तो विललापाकुलेन्द्रियः ।
ततस्तेनैव शोकेन गृध्रं दग्ध्वा जटायुषम् ॥ १.१.५४ ॥

พระราฆพ ถูกความโศกเผาผลาญ ทรงคร่ำครวญด้วยอินทรีย์ที่ถูกความทุกข์ครอบงำ จากนั้นด้วยความโศกนั้นเอง พระองค์ก็ทรงเผานกแร้งชฏายุ

1.1.55

मार्गमाणो वने सीतां राक्षसं सन्ददर्श ह ।
कबन्धं नाम रूपेण विकृतं घोरदर्शनम् ॥ १.१.५५ ॥

ขณะค้นหาสีดาในป่า พระองค์ได้ทอดพระเนตรเห็นรากษสชื่อกพันธะ รูปร่างพิการและน่ากลัวยิ่งนัก

1.1.56

तन्निहत्य महाबाहुर्ददाह स्वर्गतश्च सः ।
स चास्य कथयामास शबरीं धर्मचारिणीम् ॥ १.१.५६ ॥

พระผู้มีพระพาหาอันยิ่งใหญ่ทรงสังหารเขาแล้วเผาร่าง และเขาก็ได้ขึ้นสวรรค์ เขาได้บอกเรื่องของศพรีผู้ประพฤติธรรม

1.1.57

श्रमणां धर्मनिपुणामभिगच्छेति राघव ।
सोऽभ्य गच्छन्महातेजाः शबरीं शत्रुसूदनः ॥ १.१.५७ ॥

ดูก่อนพระราฆพ จงไปหาสตรีนักพรตศพรีผู้ชำนาญในธรรมเถิด พระผู้ทรงรุ่งเรืองยิ่ง ผู้ทำลายศัตรู จึงเสด็จไปยังศพรี

1.1.58

शबर्या पूजितः सम्यग् रामो दशरथात्मजः ।
पम्पातीरे हनुमता सङ्गतो वानरेण ह ॥ १.१.५८ ॥

พระรามพระโอรสของท้าวทศรถ ได้รับการบูชาอย่างเหมาะสมจากศพรี แล้วทรงพบกับวานรหนุมานบนฝั่งแม่น้ำปัมปา

1.1.59

हनुमद्वचनाच्चैव सुग्रीवेण समागतः ।
सुग्रीवाय च तत्सर्वं शंसद्रामो महाबलः ॥ १.१.५९ ॥

ตามคำของหนุมาน พระรามทรงพบกับสุครีพ และพระรามผู้มีกำลังมากได้เล่าเรื่องทั้งหมดให้สุครีพฟัง

1.1.60

आदितस्तद् यथावृत्तं सीतायाश्च विशेषतः ।
सुग्रीवश्चापि तत्सर्वं श्रुत्वा रामस्य वानरः ॥ १.१.६० ॥

สุครีพวานรได้ฟังเรื่องทั้งหมดที่เกิดขึ้นตั้งแต่ต้นจากพระราม โดยเฉพาะเรื่องของพระแม่สีดา

1.1.61

चकार सख्यं रामेण प्रीतश्चैवाग्निसाक्षिकम् ।
ततो वानरराजेन वैरानुकथनं प्रति ॥ १.१.६१ ॥

ทรงพอพระทัย ทรงกระทำสัญญามิตรภาพกับพระรามต่อหน้าพระอัคนีเป็นพยาน จากนั้นพระราชาแห่งวานรจึงเล่าเรื่องการเป็นศัตรูของตน

1.1.62

रामायावेदितं सर्वं प्रणयात् दुःखितेन च ।
प्रतिज्ञातञ्च रामेण तदा वालिवधं प्रति ॥ १.१.६२ ॥

สุครีพผู้โศกเศร้าด้วยความรักใคร่ ได้กราบทูลเรื่องทั้งหมดแก่พระราม และพระรามก็ทรงรับปากเมื่อนั้นว่าจะสังหารพาลี

1.1.63

वालिनश्च बलं तत्र कथयामास वानरः ।
सुग्रीवः शङ्कितश्चासीन्नित्यं वीर्येण राघवे ॥ १.१.६३ ॥

ที่นั่นวานรสุครีพได้บรรยายกำลังของพาลี และสุครีพก็หวาดระแวงอยู่เสมอถึงความกล้าหาญของพระราฆวะ

1.1.64

राघवप्रत्ययार्थं तु दुन्दुभेः कायमुत्तमम् ।
दर्शयामास सुग्रीवः महापर्वतसन्निभम् ॥ १.१.६४ ॥

เพื่อให้พระราฆวะทรงเชื่อถือ สุครีพจึงแสดงร่างอันใหญ่โตของทุนทุภิ ซึ่งมีรูปร่างเหมือนภูเขาขนาดมหึมา

1.1.65

उत्स्मयित्वा महाबाहुः प्रेक्ष्य चास्ति महाबलः ।
पादाङ्गुष्ठेन चिक्षेप संपूर्णं दशयोजनम् ॥ १.१.६५ ॥

ผู้มีแขนใหญ่และมีกำลังมหาศาลทรงยิ้มแล้วทอดพระเนตร จากนั้นทรงใช้นิ้วเท้าเตะร่างนั้นให้ปลิวไปไกลถึงสิบโยชน์

1.1.66

बिभेद च पुनस्सालान् सप्तैकेन महेषुणा ।
गिरिं रसातलञ्चैव जनयन् प्रत्ययं तथा ॥ १.१.६६ ॥

อีกครั้งหนึ่ง ทรงใช้ลูกศรดอกเดียวอันยิ่งใหญ่ยิงทะลุต้นสาลเจ็ดต้น และทรงผ่าภูเขากับบาดาลให้แยกออก ทำให้เกิดความเชื่อมั่น

1.1.67

ततः प्रीतमनास्तेन विश्वस्तस्स महाकपिः ।
किष्किन्धां रामसहितो जगाम च गुहां तदा ॥ १.१.६७ ॥

ครั้งนั้น วานรผู้ยิ่งใหญ่สุครีพมีใจยินดีและคลายความหวั่นวิตก จึงเสด็จไปกับพระรามสู่ถ้ำในกิษกินธา

1.1.68

ततोऽगर्जद्धरिवरः सुग्रीवो हेमपिङ्गलः ।
तेन नादेन महता निर्जगाम हरीश्वरः ॥ १.१.६८ ॥

จากนั้น สุครีพผู้เป็นยอดแห่งวานร มีสีทองแดงดุจทอง ได้คำรามขึ้น และด้วยเสียงอันกึกก้องนั้น จ้าวแห่งวานรจึงออกมา

1.1.69

अनुमान्य तदा तारां सुग्रीवेण समागतः ।
निजघान च तत्रैनं शरेणैकेन राघवः ॥ १.१.६९ ॥

พระรามปลอบโยนนางตารา แล้วจึงเสด็จเข้าพบสุครีพ และที่นั่นทรงสังหารพาลีด้วยลูกศรเพียงดอกเดียว

1.1.70

ततः सुग्रीववचनात् हत्वा वालिनमाहवे ।
सुग्रीवमेव तद्राज्ये राघवः प्रत्यपादयत् ॥ १.१.७० ॥

ต่อมา ตามคำของสุครีพ พระราฆวะทรงสังหารพาลีในการรบ และทรงคืนราชสมบัตินั้นให้แก่สุครีพเอง

1.1.71

स च सर्वान् समानीय वानरान् वानरर्षभः ।
दिशः प्रस्थापयामास दिदृक्षुर्जनकात्मजाम् ॥ १.१.७१ ॥

วานรผู้เป็นยอดแห่งวานรนั้นรวบรวมวานรทั้งปวงแล้วส่งไปทุกทิศทาง เพราะปรารถนาจะได้พบพระธิดาของพระชนก

1.1.72

ततो गृध्रस्य वचनात् संपातेर्हनुमान् बली ।
शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे लवणार्णवम् ॥ १.१.७२ ॥

จากนั้น ตามคำของนกแร้งสัมปาตี หนุมานผู้มีกำลังได้กระโดดข้ามมหาสมุทรเค็มซึ่งกว้างร้อยโยชน์

1.1.73

तत्र लङ्कां समासाद्य पुरीं रावणपालिताम् ।
ददर्श सीतां ध्यायन्तीम् अशोकवनिकां गताम् ॥ १.१.७३ ॥

ที่นั่น หนุมานมาถึงเมืองลงกาซึ่งมีราวณะพิทักษ์ไว้ แล้วได้เห็นสีดาผู้กำลังทำสมาธิอยู่ ซึ่งได้ไปยังสวนอโศก

1.1.74

निवेदयित्वाभिज्ञानं प्रवृत्तिं विनिवेद्य च ।
समाश्वास्य च वैदेहीं मर्दयामास तोरणम् ॥ १.१.७४ ॥

หนุมานได้มอบเครื่องหมายแห่งการจดจำ กราบทูลข่าวคราว และปลอบโยนพระไวเทหี แล้วจึงทำลายซุ้มประตู

1.1.75

पञ्च सेनाग्रगान् हत्वा सप्त मन्त्रिसुतानपि ।
शूरमक्षं च निष्पिष्य ग्रहणं समुपागमत् ॥ १.१.७५ ॥

หนุมานสังหารแม่ทัพห้านายและบุตรของเสนาบดีเจ็ดคน และบดขยี้อักษะผู้กล้าหาญ จนถูกจับกุมตัวไป

1.1.76

अस्त्रेणोन्मुक्तमात्मानं ज्ञात्वा पैतामहाद् वरात् ।
मर्षयन् राक्षसान् वीरो यन्त्रिणस्तान् यदृच्छया ॥ १.१.७६ ॥

วีรบุรุษผู้รู้ว่าตนพ้นจากอาวุธด้วยพรของพระพรหม จึงอดกลั้นต่อเหล่ารากษสผู้มัดตนไว้ ตามที่ตนประสงค์

1.1.77

ततो दग्ध्वा पुरीं लङ्काम् ऋते सीताञ्च मैथिलीम् ।
रामाय प्रियमाख्यातुं पुनरायान्महाकपिः ॥ १.१.७७ ॥

จากนั้น หนุมานผู้เป็นวานรยิ่งใหญ่ได้เผาเมืองลงกาทั้งหมด ยกเว้นสีดาผู้เป็นธิดาแห่งมิถิลา แล้วจึงกลับมาอีกเพื่อนำข่าวดีแจ้งแก่พระราม

1.1.78

सोऽभिगम्य महात्मानं कृत्वा रामं प्रदक्षिणम् ।
न्यवेदयदमेयात्मा दृष्टा सीतेति तत्त्वतः ॥ १.१.७८ ॥

หนุมานผู้มีอาตมันหาประมาณมิได้ ได้เข้าเฝ้าพระผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ แล้วเดินประทักษิณรอบพระราม จากนั้นกราบทูลตามความจริงว่า "ได้พบสีดาแล้ว"

1.1.79

ततः सुग्रीवसहितो गत्वा तीरं महोदधेः ।
समुद्रं क्षोभयामास शरैरादित्यसन्निभैः ॥ १.१.७९ ॥

จากนั้น พระรามพร้อมด้วยสุครีพเสด็จไปยังฝั่งมหาสมุทร และทรงทำให้ทะเลปั่นป่วนด้วยลูกศรที่เปล่งรัศมีดุจดวงอาทิตย์

1.1.80

दर्शयामास चात्मानं समुद्रः सरितां पतिः ।
समुद्रवचनाच्चैव नलं सेतुमकारयत् ॥ १.१.८० ॥

มหาสมุทร ผู้เป็นเจ้าแห่งแม่น้ำทั้งหลาย ได้ปรากฏพระองค์ และตามคำของมหาสมุทร พระรามจึงทรงให้นละสร้างสะพาน

1.1.81

तेन गत्वा पुरीं लङ्कां हत्वा रावणमाहवे ।
रामः सीतामनुप्राप्य परां व्रीडामुपागमत् ॥ १.१.८१ ॥

รามข้ามสะพานนั้นไปยังนครลงกา สังหารราวณะในสงคราม และเมื่อได้สีดากลับคืนมา พระรามก็รู้สึกอับอายอย่างยิ่ง

1.1.82

तामुवाच ततो रामः परुषं जनसंसदि ।
अमृष्यमाणा सा सीता विवेश ज्वलनं सती ॥ १.१.८२ ॥

จากนั้นพระรามตรัสถ้อยคำรุนแรงต่อนางต่อหน้าที่ประชุมของผู้คน สีดาผู้บริสุทธิ์ทนฟังไม่ไหว จึงเข้าไปในกองไฟ

1.1.83

ततोऽग्निवचनात् सीतां ज्ञात्वा विगतकल्मषाम् ।
कर्मणा तेन महता त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ १.१.८३ ॥

ต่อมา เมื่อทรงทราบจากคำของพระอัคนีว่าสีดาปราศจากมลทิน ไตรโลกพร้อมทั้งสิ่งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหวก็ปีติยินดีด้วยกรรมอันยิ่งใหญ่นั้น

1.1.84

सदेवर्षिगणं तुष्टं राघवस्य महात्मनः ॥
बभौ रामः सम्प्रहृष्टः पूजितः सर्वदेवतैः ॥ १.१.८४ ॥

หมู่เทวดาและฤๅษีต่างพอพระทัย และพระรามผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่แห่งราฆวะก็ทรงรุ่งโรจน์ ทรงปีติยินดียิ่ง ได้รับการสักการะจากเทวดาทั้งปวง

1.1.85

अभ्यषिच्य च लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम् ।
कृतकृत्यस्तदा रामो विज्वरः प्रमुमोद ह ॥ १.१.८५ ॥

เมื่อทรงอภิเษกวิภีษณะ ผู้เป็นใหญ่แห่งรากษสให้ครองลงกาแล้ว พระรามก็ทรงสำเร็จกิจ ปราศจากความทุกข์ร้อน และทรงปีติยินดียิ่งนัก

1.1.86

देवताभ्यो वरं प्राप्य समुत्थाप्य च वानरान् ।
अयोध्यां प्रस्थितो रामः पुष्पकेण सुहृद्वृतः ॥ १.१.८६ ॥

เมื่อได้รับพรจากเทวดาและยกวานรขึ้นแล้ว พระรามพร้อมด้วยมิตรสหายก็เสด็จออกไปยังอโยธยาด้วยรถบุษปกะ

1.1.87

भरद्वाजाश्रमं गत्वा रामः सत्यपराक्रमः ।
भरतस्यान्तिके रामो हनूमन्तं व्यसर्जयत् ॥ १.१.८७ ॥

พระรามผู้มีความกล้าหาญที่ซื่อตรงเสด็จไปยังอาศรมของภรทวาชะ แล้วส่งหนุมานไปยังพระภรต

1.1.88

पुनराख्यायिकां जल्पन् सुग्रीवसहितस्तदा ।
पुष्पकं तत् समारुह्य नन्दिग्रामं ययौ तदा ॥ १.१.८८ ॥

ทรงเล่าเรื่องราวนั้นซ้ำอีกครั้งร่วมกับสุครีพ แล้วทรงขึ้นรถบุษปกะนั้นเสด็จไปยังนนทิครามในเวลานั้น

1.1.89

नन्दिग्रामे जटां हित्वा भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
रामः सीतामनुप्राप्य राज्यं पुनरवाप्तवान् ॥ १.१.८९ ॥

ที่นนทิคราม พระรามผู้ปราศจากบาปทรงปลงเกศาที่มวยไว้ พร้อมด้วยพระอนุชาทั้งหลาย ทรงได้สีดากลับคืนมา และทรงได้รับราชสมบัติกลับคืนอีกครั้ง

1.1.90

प्रहृष्टमुदितो लोकस्तुष्टः पुष्टः सुधार्मिकः ।
निरामयो ह्यरोगश्च दुर्भिक्षभयवर्जितः ॥ १.१.९० ॥

ประชาชนเปี่ยมด้วยความยินดีและปีติ อิ่มเอิบและเจริญรุ่งเรือง ต่างประพฤติธรรมอย่างยิ่ง ปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ และปลอดจากความกลัวต่อความอดอยาก

1.1.91

न पुत्रमरणं केचित् द्रक्ष्यन्ति पुरुषाः क्वचित् ।
नार्यश्चाविधवा नित्यं भविष्यन्ति पतिव्रताः ॥ १.१.९१ ॥

ไม่มีบุรุษใดจะได้เห็นการตายของบุตรชายเลย และสตรีทั้งหลายจะไม่ต้องเป็นหม้าย ย่อมซื่อสัตย์ต่อสามีอยู่เสมอ

1.1.92

न चाग्निजं भयं किञ्चिन्नाप्सु मज्जन्ति जन्तवः ।
न वातजं भयं किञ्चित् नापि ज्वरकृतं तथा ॥ १.१.९२ ॥

ไม่มีความกลัวอันเกิดจากไฟ สัตว์ทั้งหลายไม่จมน้ำตาย ไม่มีความกลัวอันเกิดจากลม และไม่มีความกลัวอันเกิดจากไข้เช่นกัน

1.1.93

न चापि क्षुद्भयं तत्र न तस्करभयं तथा ।
नगराणि च राष्ट्राणि धनधान्ययुतानि च ॥ १.१.९३ ॥

ที่นั่นไม่มีความกลัวต่อความหิวโหย และไม่มีความกลัวต่อโจร นครและแคว้นต่างเปี่ยมด้วยทรัพย์สมบัติและธัญพืช

1.1.94

नित्यं प्रमुदिताः सर्वे यथा कृतयुगे तथा ।
अश्वमेधशतैरिष्ट्वा तथा बहुसुवर्णकैः ॥ १.१.९४ ॥

ทุกคนจะปีติยินดีอยู่เสมอ เช่นเดียวกับในยุคกฤตะ หลังจากประกอบอัศวเมธยัญหลายร้อยครั้ง และถวายทองคำจำนวนมาก

1.1.95

गवां कोट्ययुतं दत्त्वा विद्वद्भ्यो विधिपूर्वकम् ।
असंख्येयं धनं दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यो महायशाः ॥ १.१.९५ ॥

หลังจากถวายโคสิบล้านตัวแก่ปราชญ์ตามพิธีและทรัพย์สมบัตินับไม่ถ้วนแก่พราหมณ์ ผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่นั้น

1.1.96

राजवंशान् शतगुणान् स्थापयिष्यति राघवः ।
चातुर्वर्ण्यं च लोकेऽस्मिन् स्वे स्वे धर्मे नियोक्ष्यति ॥ १.१.९६ ॥

พระราฆวะจะทรงสถาปนาราชวงศ์นับร้อยเท่า และในโลกนี้จะทรงกำหนดวรรณะทั้งสี่ให้แต่ละวรรณะอยู่ในหน้าที่ของตน

1.1.97

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं प्रयास्यति ॥ १.१.९७ ॥

พระรามจะทรงครองราชย์เป็นเวลาหนึ่งหมื่นปีและอีกหนึ่งพันปี แล้วจะเสด็จไปยังโลกของพระพรหม

1.1.98

इदं पवित्रं पापघ्नं पुण्यं वेदैश्च सम्मितम् ।
यः पठेद् रामचरितं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १.१.९८ ॥

เรื่องนี้บริสุทธิ์ ขจัดบาป นำมาซึ่งบุญ และเทียบเท่าพระเวท ผู้ใดสวดพระจริยาวัตรของพระรามย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง

1.1.99

एतदाख्यानमायुष्यं पठन् रामायणं नरः ।
सपुत्रपौत्रः सगणः प्रेत्य स्वर्गे महीयते ॥ १.१.९९ ॥

เรื่องเล่านี้ทำให้อายุยืน ผู้ใดสวดรามายณะพร้อมด้วยบุตร หลาน และบริวาร จะได้รับการยกย่องในสวรรค์หลังความตาย

1.1.100

पठन् द्विजो वागृषभत्वमीयात् ।
त् क्षत्रियो भूमिपतित्वमीयात् ॥
वणिक् जनः पण्यफलत्वमीयात् ।
जनश्च शूद्रोऽपि महत्त्वमीयात् ॥ १.१.१०० ॥

พราหมณ์ผู้สวดเรื่องนี้จะบรรลุความเป็นเลิศในถ้อยคำ กษัตริย์จะบรรลุความเป็นใหญ่เหนือแผ่นดิน พ่อค้าจะบรรลุผลสำเร็จในการค้า และแม้แต่ศูทรก็จะบรรลุความยิ่งใหญ่