ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.1.1
तपः स्वाध्यायनिरतं तपस्वी वाग्विदां वरम् ।
नारदं परिपप्रच्छ वाल्मीकिर्मुनिपुङ्गवम् ॥ १.१.१ ॥
ਤਪ ਅਤੇ ਸਵਾਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਤਪਸਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਵਾਕ-ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀਪੁੰਗਵ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
1.1.2
को न्वस्मिन्साम्प्रतं लोके गुणवान्कश्च वीर्यवान् ।
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवाक्यो दृढव्रतः ॥ १.१.२ ॥
ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਵੀਰਜਵਾਨ ਕੌਣ ਹੈ? ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ, ਕ੍ਰਿਤਗਿਆ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?
1.1.3
चारित्रेण च को युक्तः सर्वभूतेषु को हितः ।
विद्वान्कः कः समर्थश्च कश्चैकप्रियदर्शनः ॥ १.१.३ ॥
ਚਰਿੱਤਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਕੌਣ ਹੈ? ਸਰਬ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਇਕੱਲਾ ਪ੍ਰਿਯ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਹੈ?
1.1.4
आत्मवान्को जितक्रोधो द्युतिमान्कोऽनसूयकः ।
कस्य बिभ्यति देवाश्च जातरोषस्य संयुगे ॥ १.१.४ ॥
ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਤੇਜਸਵੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ ਕੌਣ ਹੈ? ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿਸਦਾ ਰੋਸ ਜਾਗਣ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਕਿਸ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ?
1.1.5
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे ।
महर्षे त्वं समर्थोऽसि ज्ञातुमेवंविधं नरम् ॥ १.१.५ ॥
ਇਹ ਸੁਣਨ ਦੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ, ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ।
1.1.6
श्रुत्वा चैतत्त्रिलोकज्ञो वाल्मीकेर्नारदो वचः ।
श्रूयतामिति चामन्त्र्य प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१.६ ॥
ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕਗਿਆਤਾ ਨਾਰਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ 'ਸੁਣੋ' ਕਹਿ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
1.1.7
बहवो दुर्लभाश्चैव ये त्वया कीर्तिता गुणाः ।
मुने वक्ष्याम्यहं बुद्ध्वा तैर्युक्तः श्रूयतां नरः ॥ १.१.७ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਦੁਰਲੱਭ ਗੁਣ ਦੱਸੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਸੁਣੋ।
1.1.8
इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रामो नाम जनैः श्रुतः ।
नियतात्मा महावीर्यो द्युतिमान्धृतिमान्वशी ॥ १.१.८ ॥
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ; ਸੰਜਮੀ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਂ-ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਤੇਜਸਵੀ, ਧੀਰਜਵਾਨ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ।
1.1.9
बुद्धिमान्नीतिमान्वाग्मी श्रीमाञ्छ्त्रुनिबर्हणः ।
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवो महाहनुः ॥ १.१.९ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਨੀਤੀਵਾਨ, ਵਾਕ-ਕੁਸ਼ਲ, ਸ਼ਰੀਮਾਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਚੌੜੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸੰਖ ਵਰਗੀ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਠੋਡੀ ਵਾਲਾ।
1.1.10
महोरस्को महेष्वासो गूढजत्रुररिन्दमः ।
आजानुबाहुः सुशिराः सुललाटः सुविक्रमः ॥ १.१.१० ॥
ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਧਨੁੱਧਰ, ਲੁਕਵੀਂ ਜਤਰੂ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਸਿਰ, ਸੁੰਦਰ ਮੱਥਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ।
1.1.11
समः समविभक्ताङ्गः स्निग्धवर्णः प्रतापवान् ।
पीनवक्षा विशालाक्षो लक्ष्मीवाञ्छुभलक्षणः ॥ १.१.११ ॥
ਸਮ-ਚਿੱਤ, ਸੁਡੌਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਿਕਨੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਭਰੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਲਕਸ਼ਮੀਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ।
1.1.12
धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च प्रजानां च हिते रतः ।
यशस्वी ज्ञानसम्पन्नः शुचिर्वश्यः समाधिमान् ॥ १.१.१२ ॥
ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਯਸ਼ਸਵੀ, ਗਿਆਨ-ਸੰਪੰਨ, ਸ਼ੁੱਧ, ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀਵਾਨ।
1.1.13
प्रजापतिसमः श्रीमान् धाता रिपुनिषूदनः ।
रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य परिरक्षिता ॥ १.१.१३ ॥
ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਧਾਤਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜੀਵਲੋਕ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੂਰਨ ਰੱਖਿਅਕ ਸਨ।
1.1.14
रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता ।
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो धनुर्वेदे च निष्ठितः ॥ १.१.१४ ॥
ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਵਜਨਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਸਨ; ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸਨ।
1.1.15
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो स्मृतिमान् प्रतिभानवान् ।
सर्वलोकप्रियः साधुरदीनात्मा विचक्षणः ॥ १.१.१५ ॥
ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ-ਤੱਤ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਾਲੇ; ਸਰਬ-ਲੋਕ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਸਾਧੂ, ਨਿਰਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵਿਚੱਖਣ ਸਨ।
1.1.16
सर्वदाभिगतः सद्भिः समुद्र इव सिन्धुभिः ।
आर्यः सर्वसमश्चैव सदैव प्रियदर्शनः ॥ १.१.१६ ॥
ਸਜਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਆਰਯ, ਸਭ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਪਿਆਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
1.1.17
स च सर्व गुणोपेतः कौसल्यानन्दवर्धनः ।
समुद्र इव गाम्भीर्ये धैर्येण हिमवानिव ॥ १.१.१७ ॥
ਉਹ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਗੰਭੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਰਗੇ।
1.1.18
विष्णुना सदृशो वीर्ये सोमवत्प्रियदर्शनः ।
कालाग्निसदृशः क्रोधे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१.१८ ॥
ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਮਾਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਰਗੇ।
1.1.19
धनदेन समस्त्यागे सत्ये धर्म इवापरः ।
तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ १.१.१९ ॥
ਧਨ ਵਿੱਚ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਮਾਨੋ ਦੂਜਾ ਧਰਮ — ਐਸੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਰਾਮ ਨੂੰ।
1.1.20
ज्येष्ठं ज्येष्ठगुणैर्युक्तं प्रियं दशरथस्सुतम् ।
प्रकृतीनां हितैर्युक्तं प्रकृतिप्रियकाम्यया ॥ १.१.२० ॥
ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਿਆਰਾ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਜੇਠਾ ਪੁੱਤਰ — ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
1.1.21
यौवराज्येन संयोक्तुम् ऐच्छत्प्रीत्या महीपतिः ।
तस्याभिषेकसम्भारान् दृष्ट्वा भार्याथ कैकयी ॥ १.१.२१ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦਵੀ ਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮੱਗਰੀ ਵੇਖ ਕੇ ਪਤਨੀ ਕੈਕੇਈ —
1.1.22
पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत ।
विवासनञ्च रामस्य भरतस्याभिषेचनम् ॥ १.१.२२ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਹ ਵਰ ਮੰਗਿਆ — ਰਾਮ ਦਾ ਬਨਵਾਸ ਅਤੇ ਭਰਤ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ।
1.1.23
स सत्यवचनाद्राजा धर्मपाशेन संयतः ।
विवासयामास सुतं रामं दशरथः प्रियम् ॥ १.१.२३ ॥
ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਕਾਰਨ, ਧਰਮ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਨਵਾਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
1.1.24
स जगाम वनं वीरः प्रतिज्ञामनुपालयन् ।
पितुर्वचननिर्देशात् कैकेय्याः प्रियकारणात् ॥ १.१.२४ ॥
ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪਾਲਦਾ ਹੋਇਆ ਬਨ ਨੂੰ ਗਿਆ — ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ।
1.1.25
तं व्रजन्तं प्रियो भ्राता लक्ष्मणोऽनुजगाम ह ।
स्नेहाद् विनयसम्पन्नः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ १.१.२५ ॥
ਉਹ ਜਦੋਂ ਤੁਰਿਆ ਤਾਂ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਨੇਹ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
1.1.26
भ्रातरं दयितो भ्रातुः सौभ्रात्रमनुदर्शयन् ।
रामस्य दयिता भार्या नित्यं प्राणसमा हिता ॥ १.१.२६ ॥
ਭਰਾ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਉਹ ਭਰਾ ਭਰਾਤਰੀ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਤੁਰਿਆ। ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰਗੀ ਪਿਆਰੀ ਅਤੇ ਹਿਤੈਸ਼ਿਣੀ ਸੀ।
1.1.27
जनकस्य कुले जाता देवमायेव निर्मिता ।
सर्वलक्षणसम्पन्ना नारीणामुत्तमा वधूः ॥ १.१.२७ ॥
ਜਨਕ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਮਾਇਆ ਨਾਲ ਰਚੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਵਹੁਟੀ।
1.1.28
सीताप्यनुगता रामं शशिनं रोहिणी यथा ।
पौरैरनुगतो दूरं पित्रा दशरथेन च ॥ १.१.२८ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਰੋਹਿਣੀ ਵਾਂਗ ਸੀਤਾ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਈ। ਨਗਰ-ਵਾਸੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਏ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵੀ।
1.1.29
शृङ्गवीरपुरे सूतं गङ्गाकूले व्यसर्जयत् ।
गुहमासाद्य धर्मात्मा निषादाधिपतिं प्रियम् ॥ १.१.२९ ॥
ਸ਼ਰੰਗਵੇਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਪਿਆਰੇ ਗੁਹ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
1.1.30
गुहेन सहितो रामो लक्ष्मणेन च सीतया ।
ते वनेन वनङ्गत्वा नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः ॥ १.१.३० ॥
ਗੁਹ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਜੰਗਲ ਲੰਘ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਕਈ ਨਦੀਆਂ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ।
1.1.31
चित्रकूटमनुप्राप्य भरद्वाजस्य शासनात् ।
रम्यमावसथं कृत्वा रममाणा वने त्रयः ॥ १.१.३१ ॥
ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬਣ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ।
1.1.32
देवगन्धर्वसंकाशाः तत्र ते न्यवसन् सुखम् ।
चित्रकूटङ्गते रामे पुत्रशोकातुरस्तथा ॥ १.१.३२ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਰਗੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਰਾਮ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ।
1.1.33
राजा दशरथस्स्वर्गं जगाम विलपन् सुतम् ।
गते तु तस्मिन् भरतो वसिष्ठप्रमुखैर्द्विजैः ॥ १.१.३३ ॥
ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਵਸਿਸ਼ਟ ਆਦਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਤ...
1.1.34
नियुज्यमानो राज्याय नैच्छत् राज्यं महाबलः ।
स जगाम वनं वीरो रामपादप्रसादकः ॥ १.१.३४ ॥
ਰਾਜ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਂਬਲੀ ਨੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਉਹ ਵੀਰ ਬਣ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.1.35
गत्वा तु स महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ।
अयाचद्भ्रातरं रामम् आर्यभावपुरस्कृतः ॥ १.१.३५ ॥
ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਆਰਿਆ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
1.1.36
त्वमेव राजा धर्मज्ञ इति रामं वचोऽब्रवीत् ।
रामोऽपि परमोदारः सुमुखस्सुमहायशाः ॥ १.१.३६ ॥
"ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਰਾਮ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉਦਾਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਯਸ਼ਸਵੀ ਸਨ।
1.1.37
न चैच्छत् पितुरादेशात् राज्यं रामो महाबलः ।
पादुके चास्य राज्याय न्यासं दत्त्वा पुनः पुनः ॥ १.१.३७ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਕਰਕੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ। ਰਾਜ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਅਮਾਨਤ ਵਜੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
1.1.38
निवर्तयामास ततो भरतं भरताग्रजः ।
स काममनवाप्यैव रामपादावुपस्पृशन् ॥ १.१.३८ ॥
ਫਿਰ ਭਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹਦਾ ਰਿਹਾ।
1.1.39
नन्दिग्रामेऽकरोद् राज्यं रामागमनकाङ्क्षया ।
गते तु भरते श्रीमान् सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥ १.१.३९ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ। ਭਰਤ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੱਚੇ ਵਾਅਦੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ...
1.1.40
रामस्तु पुनरालक्ष्य नागरस्य जनस्य च ।
तत्रागमनमेकाग्रो दण्डकान् प्रविवेश ह ॥ १.१.४० ॥
ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉੱਥੇ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਫਿਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਬਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
1.1.41
प्रविश्य तु महारण्यं रामो राजीवलोचनः ।
विराधं राक्षसं हत्वा शरभङ्गं ददर्श ह ॥ १.१.४१ ॥
ਮਹਾਂ ਬਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਰਭੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
1.1.42
सुतीक्ष्णं चाप्यगस्त्यं च अगस्त्यभ्रातरं तथा ।
अगस्त्यवचनाच्चैव जग्राहैन्द्रं शरासनम् ॥ १.१.४२ ॥
ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ, ਅਗਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ।
1.1.43
खड्गञ्च परम प्रीतस्तूणी चाक्षयसायकौ ।
वसतस्तस्य रामस्य वने वनचरैः सह ॥ १.१.४३ ॥
ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਬਾਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਤਰਕਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਵਨ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਰਾਮ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹੇ।
1.1.44
ऋषयोऽभ्यागमन् सर्वे वधायासुररक्षसाम् ।
स तेषां प्रतिशुश्राव राक्षसानां तदा वने ॥ १.१.४४ ॥
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆਏ। ਤਦ ਉਸਨੇ ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ।
1.1.45
प्रतिज्ञातश्च रामेण वधः संयति रक्षसाम् ।
ऋषीणामग्निकल्पानां दण्डकारण्यवासीनाम् ॥ १.१.४५ ॥
ਦੰਡਕਾਰਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ।
1.1.46
तेन तत्रैव वसता जनस्थाननिवासिनी ।
विरूपिता शूर्पणखा राक्षसी कामरूपिणी ॥ १.१.४६ ॥
ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਵਿਰੂਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1.1.47
ततः शूर्पणखावाक्यादुद्युक्तान् सर्वराक्षसान् ।
खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम् ॥ १.१.४७ ॥
ਫਿਰ ਸੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ, ਖਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੀ...
1.1.48
निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान् ।
वने तस्मिन् निवसता जनस्थाननिवासिनाम् ॥ १.१.४८ ॥
ਉਸ ਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਾਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
1.1.49
रक्षसां निहतान्यासन् सहस्राणि चतुर्दश ।
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः क्रोधमूर्छितः ॥ १.१.४९ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਵਧ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਵਣ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
1.1.50
सहायं वरयामास मारीचं नाम राक्षसम् ।
वार्यमाणः सुबहुशो मारीचेन स रावणः ॥ १.१.५० ॥
ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਚੁਣਿਆ। ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਰੋਕਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ।
1.1.51
न विरोधो बलवता क्षमो रावण तेन ते ।
अनादृत्य तु तद्वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥ १.१.५१ ॥
ਹੇ ਰਾਵਣ, ਬਲਵਾਨ ਨਾਲ ਵੈਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅਣਸੁਣਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1.1.52
जगाम सहमारीचस्तस्याश्रमपदं तदा ।
तेन मायाविना दूरमपवाह्य नृपात्मजौ ॥ १.१.५२ ॥
ਤਦ ਰਾਵਣ ਮਾਰੀਚ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਮਾਇਆਵੀ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।
1.1.53
जहार भार्यां रामस्य गृध्रं हत्वा जटायुषम् ।
गृध्रञ्च निहतं दृष्ट्वा हृतां श्रुत्वा च मैथिलीम् ॥ १.१.५३ ॥
ਜਟਾਯੂ ਗਿਰਝ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਰ ਲਿਆ। ਗਿਰਝ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਦੇ ਹਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ।
1.1.54
राघवः शोकसंतप्तो विललापाकुलेन्द्रियः ।
ततस्तेनैव शोकेन गृध्रं दग्ध्वा जटायुषम् ॥ १.१.५४ ॥
ਰਾਘਵ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤੜਪਦੇ ਹੋਏ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਉਸੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਗਿਰਝ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
1.1.55
मार्गमाणो वने सीतां राक्षसं सन्ददर्श ह ।
कबन्धं नाम रूपेण विकृतं घोरदर्शनम् ॥ १.१.५५ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਬੰਧ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵਿਗੜਿਆ ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਸੀ।
1.1.56
तन्निहत्य महाबाहुर्ददाह स्वर्गतश्च सः ।
स चास्य कथयामास शबरीं धर्मचारिणीम् ॥ १.१.५६ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ (ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ) ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
1.1.57
श्रमणां धर्मनिपुणामभिगच्छेति राघव ।
सोऽभ्य गच्छन्महातेजाः शबरीं शत्रुसूदनः ॥ १.१.५७ ॥
"ਹੇ ਰਾਘਵ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸ਼ਰਮਣੀ ਕੋਲ ਜਾਓ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ)। ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸ਼ਬਰੀ ਕੋਲ ਗਏ।
1.1.58
शबर्या पूजितः सम्यग् रामो दशरथात्मजः ।
पम्पातीरे हनुमता सङ्गतो वानरेण ह ॥ १.१.५८ ॥
ਸ਼ਬਰੀ ਵੱਲੋਂ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਪੂਜਿਤ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਪੰਪਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਾਨਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।
1.1.59
हनुमद्वचनाच्चैव सुग्रीवेण समागतः ।
सुग्रीवाय च तत्सर्वं शंसद्रामो महाबलः ॥ १.१.५९ ॥
ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਰਾਮ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲੇ; ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ।
1.1.60
आदितस्तद् यथावृत्तं सीतायाश्च विशेषतः ।
सुग्रीवश्चापि तत्सर्वं श्रुत्वा रामस्य वानरः ॥ १.१.६० ॥
ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਰਾਮ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਨਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਵੀ...
1.1.61
चकार सख्यं रामेण प्रीतश्चैवाग्निसाक्षिकम् ।
ततो वानरराजेन वैरानुकथनं प्रति ॥ १.१.६१ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਾਖੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਵਾਨਰਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
1.1.62
रामायावेदितं सर्वं प्रणयात् दुःखितेन च ।
प्रतिज्ञातञ्च रामेण तदा वालिवधं प्रति ॥ १.१.६२ ॥
ਦੁਖੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ; ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਬਾਲੀ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ।
1.1.63
वालिनश्च बलं तत्र कथयामास वानरः ।
सुग्रीवः शङ्कितश्चासीन्नित्यं वीर्येण राघवे ॥ १.१.६३ ॥
ਉੱਥੇ ਵਾਨਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਬਾਲੀ ਦੇ ਬਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਬਾਰੇ ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ੰਕਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
1.1.64
राघवप्रत्ययार्थं तु दुन्दुभेः कायमुत्तमम् ।
दर्शयामास सुग्रीवः महापर्वतसन्निभम् ॥ १.१.६४ ॥
ਰਾਘਵ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਦਿਖਾਇਆ; ਉਹ ਇੱਕ ਮਹਾਪਰਬਤ ਵਰਗਾ ਸੀ।
1.1.65
उत्स्मयित्वा महाबाहुः प्रेक्ष्य चास्ति महाबलः ।
पादाङ्गुष्ठेन चिक्षेप संपूर्णं दशयोजनम् ॥ १.१.६५ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਮਹਾਬਲ ਨੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਦਸ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
1.1.66
बिभेद च पुनस्सालान् सप्तैकेन महेषुणा ।
गिरिं रसातलञ्चैव जनयन् प्रत्ययं तथा ॥ १.१.६६ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੀ ਮਹਾਬਾਣ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਦ ਕੇ ਭਰੋਸਾ ਜਗਾਇਆ।
1.1.67
ततः प्रीतमनास्तेन विश्वस्तस्स महाकपिः ।
किष्किन्धां रामसहितो जगाम च गुहां तदा ॥ १.१.६७ ॥
ਫਿਰ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਕਪੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
1.1.68
ततोऽगर्जद्धरिवरः सुग्रीवो हेमपिङ्गलः ।
तेन नादेन महता निर्जगाम हरीश्वरः ॥ १.१.६८ ॥
ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਗਰਜ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਵਾਨਰੇਸ਼ਵਰ ਬਾਹਰ ਆਇਆ।
1.1.69
अनुमान्य तदा तारां सुग्रीवेण समागतः ।
निजघान च तत्रैनं शरेणैकेन राघवः ॥ १.१.६९ ॥
ਫਿਰ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਹੀ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
1.1.70
ततः सुग्रीववचनात् हत्वा वालिनमाहवे ।
सुग्रीवमेव तद्राज्ये राघवः प्रत्यपादयत् ॥ १.१.७० ॥
ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਹੀ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
1.1.71
स च सर्वान् समानीय वानरान् वानरर्षभः ।
दिशः प्रस्थापयामास दिदृक्षुर्जनकात्मजाम् ॥ १.१.७१ ॥
ਉਸ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ।
1.1.72
ततो गृध्रस्य वचनात् संपातेर्हनुमान् बली ।
शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे लवणार्णवम् ॥ १.१.७२ ॥
ਫਿਰ ਗਿੱਧ ਸੰਪਾਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜੇ ਖਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਪਾਰ ਕੀਤਾ।
1.1.73
तत्र लङ्कां समासाद्य पुरीं रावणपालिताम् ।
ददर्श सीतां ध्यायन्तीम् अशोकवनिकां गताम् ॥ १.१.७३ ॥
ਉੱਥੇ ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਲੀਨ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.1.74
निवेदयित्वाभिज्ञानं प्रवृत्तिं विनिवेद्य च ।
समाश्वास्य च वैदेहीं मर्दयामास तोरणम् ॥ १.१.७४ ॥
ਪਛਾਣ ਦੱਸ ਕੇ, ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਕੇ ਉਸਨੇ ਤੋਰਣ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
1.1.75
पञ्च सेनाग्रगान् हत्वा सप्त मन्त्रिसुतानपि ।
शूरमक्षं च निष्पिष्य ग्रहणं समुपागमत् ॥ १.१.७५ ॥
ਪੰਜ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਮੰਤਰੀ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸੂਰਮੇ ਅਕਸ਼ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਉਹ ਬੰਦੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
1.1.76
अस्त्रेणोन्मुक्तमात्मानं ज्ञात्वा पैतामहाद् वरात् ।
मर्षयन् राक्षसान् वीरो यन्त्रिणस्तान् यदृच्छया ॥ १.१.७६ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰ ਕਾਰਨ ਅਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਵੀਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ, ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਹਿ ਲਿਆ।
1.1.77
ततो दग्ध्वा पुरीं लङ्काम् ऋते सीताञ्च मैथिलीम् ।
रामाय प्रियमाख्यातुं पुनरायान्महाकपिः ॥ १.१.७७ ॥
ਫਿਰ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਲਈ ਮਹਾਕਪਿ ਮੁੜ ਆਇਆ।
1.1.78
सोऽभिगम्य महात्मानं कृत्वा रामं प्रदक्षिणम् ।
न्यवेदयदमेयात्मा दृष्टा सीतेति तत्त्वतः ॥ १.१.७८ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਅਮੇਯਾਤਮਾ ਨੇ ਯਥਾਰਥ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੀਤਾ ਦਿਸ ਪਈ ਹੈ।
1.1.79
ततः सुग्रीवसहितो गत्वा तीरं महोदधेः ।
समुद्रं क्षोभयामास शरैरादित्यसन्निभैः ॥ १.१.७९ ॥
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਸਮੇਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾ ਕੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਖਲਬਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
1.1.80
दर्शयामास चात्मानं समुद्रः सरितां पतिः ।
समुद्रवचनाच्चैव नलं सेतुमकारयत् ॥ १.१.८० ॥
ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ; ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਨਲ ਤੋਂ ਪੁਲ ਬਣਵਾਇਆ।
1.1.81
तेन गत्वा पुरीं लङ्कां हत्वा रावणमाहवे ।
रामः सीतामनुप्राप्य परां व्रीडामुपागमत् ॥ १.१.८१ ॥
ਉਸ ਪੁਲ ਰਾਹੀਂ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਜਾ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਏ।
1.1.82
तामुवाच ततो रामः परुषं जनसंसदि ।
अमृष्यमाणा सा सीता विवेश ज्वलनं सती ॥ १.१.८२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਕਹੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦੀ ਸਤੀ ਸੀਤਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।
1.1.83
ततोऽग्निवचनात् सीतां ज्ञात्वा विगतकल्मषाम् ।
कर्मणा तेन महता त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ १.१.८३ ॥
ਫਿਰ ਅਗਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਨਾਲ ਚਰਾਚਰ ਸਹਿਤ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ (ਖੁਸ਼ ਹੋਏ)।
1.1.84
सदेवर्षिगणं तुष्टं राघवस्य महात्मनः ॥
बभौ रामः सम्प्रहृष्टः पूजितः सर्वदेवतैः ॥ १.१.८४ ॥
ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਉੱਠੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ।
1.1.85
अभ्यषिच्य च लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम् ।
कृतकृत्यस्तदा रामो विज्वरः प्रमुमोद ह ॥ १.१.८५ ॥
ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਤਦ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਰਾਮ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
1.1.86
देवताभ्यो वरं प्राप्य समुत्थाप्य च वानरान् ।
अयोध्यां प्रस्थितो रामः पुष्पकेण सुहृद्वृतः ॥ १.१.८६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਾਮ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ।
1.1.87
भरद्वाजाश्रमं गत्वा रामः सत्यपराक्रमः ।
भरतस्यान्तिके रामो हनूमन्तं व्यसर्जयत् ॥ १.१.८७ ॥
ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਕੋਲ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
1.1.88
पुनराख्यायिकां जल्पन् सुग्रीवसहितस्तदा ।
पुष्पकं तत् समारुह्य नन्दिग्रामं ययौ तदा ॥ १.१.८८ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਫਿਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਤਦ ਉਸ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵੱਲ ਗਏ।
1.1.89
नन्दिग्रामे जटां हित्वा भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
रामः सीतामनुप्राप्य राज्यं पुनरवाप्तवान् ॥ १.१.८९ ॥
ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜਟਾ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਾ ਕੇ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
1.1.90
प्रहृष्टमुदितो लोकस्तुष्टः पुष्टः सुधार्मिकः ।
निरामयो ह्यरोगश्च दुर्भिक्षभयवर्जितः ॥ १.१.९० ॥
ਖ਼ੁਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਲੋਕ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ ਹੋ ਗਏ; ਉਹ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿਰੋਗ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ।
1.1.91
न पुत्रमरणं केचित् द्रक्ष्यन्ति पुरुषाः क्वचित् ।
नार्यश्चाविधवा नित्यं भविष्यन्ति पतिव्रताः ॥ १.१.९१ ॥
ਕੋਈ ਵੀ ਪੁਰਸ਼ ਕਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ; ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਦਾ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਅਤੇ ਪਤੀਵਰਤਾ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
1.1.92
न चाग्निजं भयं किञ्चिन्नाप्सु मज्जन्ति जन्तवः ।
न वातजं भयं किञ्चित् नापि ज्वरकृतं तथा ॥ १.१.९२ ॥
ਅੱਗ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦੇ; ਹਵਾ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਬੁਖ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ।
1.1.93
न चापि क्षुद्भयं तत्र न तस्करभयं तथा ।
नगराणि च राष्ट्राणि धनधान्ययुतानि च ॥ १.१.९३ ॥
ਉੱਥੇ ਭੁੱਖ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਨਗਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
1.1.94
नित्यं प्रमुदिताः सर्वे यथा कृतयुगे तथा ।
अश्वमेधशतैरिष्ट्वा तथा बहुसुवर्णकैः ॥ १.१.९४ ॥
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਾਂਗ ਸਾਰੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣਗੇ; ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ।
1.1.95
गवां कोट्ययुतं दत्त्वा विद्वद्भ्यो विधिपूर्वकम् ।
असंख्येयं धनं दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यो महायशाः ॥ १.१.९५ ॥
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਦਸ ਕਰੋੜ ਗਾਈਆਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਸੰਖ ਧਨ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ...
1.1.96
राजवंशान् शतगुणान् स्थापयिष्यति राघवः ।
चातुर्वर्ण्यं च लोकेऽस्मिन् स्वे स्वे धर्मे नियोक्ष्यति ॥ १.१.९६ ॥
ਰਾਘਵ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੌ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇਗਾ; ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇਗਾ।
1.1.97
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं प्रयास्यति ॥ १.१.९७ ॥
ਰਾਮ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਦਸ ਸੌ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਜਾਵੇਗਾ।
1.1.98
इदं पवित्रं पापघ्नं पुण्यं वेदैश्च सम्मितम् ।
यः पठेद् रामचरितं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १.१.९८ ॥
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.1.99
एतदाख्यानमायुष्यं पठन् रामायणं नरः ।
सपुत्रपौत्रः सगणः प्रेत्य स्वर्गे महीयते ॥ १.१.९९ ॥
ਇਹ ਆਖਿਆਨ ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਮਾਇਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.1.100
पठन् द्विजो वागृषभत्वमीयात् ।
त् क्षत्रियो भूमिपतित्वमीयात् ॥
वणिक् जनः पण्यफलत्वमीयात् ।
जनश्च शूद्रोऽपि महत्त्वमीयात् ॥ १.१.१०० ॥
ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਦ੍ਵਿਜ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ ਪਾਵੇ; ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਪਾਵੇ; ਵੈਸ਼ ਵਪਾਰ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪਾਵੇ।