వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.1.1
तपः स्वाध्यायनिरतं तपस्वी वाग्विदां वरम् ।
नारदं परिपप्रच्छ वाल्मीकिर्मुनिपुङ्गवम् ॥ १.१.१ ॥
తపస్సు, స్వాధ్యాయములలో నిమగ్నుడైన తపస్వి వాల్మీకి, వాక్కులో నిపుణులలో శ్రేష్ఠుడు, మునిపుంగవుడు అయిన నారదుని అడిగాడు.
1.1.2
को न्वस्मिन्साम्प्रतं लोके गुणवान्कश्च वीर्यवान् ।
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवाक्यो दृढव्रतः ॥ १.१.२ ॥
ఈ లోకంలో ప్రస్తుతం గుణవంతుడు, పరాక్రమవంతుడు ఎవరు? ధర్మజ్ఞుడు, కృతజ్ఞుడు, సత్యవాక్కు, దృఢవ్రతుడు ఎవరు?
1.1.3
चारित्रेण च को युक्तः सर्वभूतेषु को हितः ।
विद्वान्कः कः समर्थश्च कश्चैकप्रियदर्शनः ॥ १.१.३ ॥
సత్ప్రవర్తనతో కూడినవాడు ఎవరు? సర్వప్రాణులకు హితుడు ఎవరు? విద్వాంసుడు, సమర్థుడు ఎవరు, చూడముచ్చటగా ప్రియదర్శనుడెవరు?
1.1.4
आत्मवान्को जितक्रोधो द्युतिमान्कोऽनसूयकः ।
कस्य बिभ्यति देवाश्च जातरोषस्य संयुगे ॥ १.१.४ ॥
ఆత్మనిగ్రహం గలవాడు ఎవరు? క్రోధాన్ని జయించినవాడు ఎవరు? తేజస్వి ఎవరు? అసూయ లేనివాడు ఎవరు? యుద్ధంలో ఎవరి కోపం రగిలినప్పుడు దేవతలు భయపడతారు?
1.1.5
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे ।
महर्षे त्वं समर्थोऽसि ज्ञातुमेवंविधं नरम् ॥ १.१.५ ॥
ఇది వినాలని నాకు ఎంతో కుతూహలంగా ఉంది. మహర్షీ, ఇటువంటి మనిషిని తెలుసుకోవడానికి నీవే సమర్థుడవు.
1.1.6
श्रुत्वा चैतत्त्रिलोकज्ञो वाल्मीकेर्नारदो वचः ।
श्रूयतामिति चामन्त्र्य प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१.६ ॥
వాల్మీకి ఈ మాటను విని త్రిలోకజ్ఞుడైన నారదుడు సంతోషించి, 'వినుము' అని సంబోధించి ఈ మాటలు చెప్పాడు.
1.1.7
बहवो दुर्लभाश्चैव ये त्वया कीर्तिता गुणाः ।
मुने वक्ष्याम्यहं बुद्ध्वा तैर्युक्तः श्रूयतां नरः ॥ १.१.७ ॥
ఓ ముని, మీరు చెప్పిన అరుదైన అనేక గుణాలతో కూడిన ఆ నరుడిని నేను తెలిసి చెబుతాను; వినండి.
1.1.8
इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रामो नाम जनैः श्रुतः ।
नियतात्मा महावीर्यो द्युतिमान्धृतिमान्वशी ॥ १.१.८ ॥
ఇక్ష్వాకు వంశంలో జన్మించినవాడు, ప్రజలలో రాముడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు; నియతాత్ముడు, మహాపరాక్రమశాలి, తేజస్వి, ధృతిమంతుడు, జితేంద్రియుడు.
1.1.9
बुद्धिमान्नीतिमान्वाग्मी श्रीमाञ्छ्त्रुनिबर्हणः ।
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवो महाहनुः ॥ १.१.९ ॥
బుద్ధిమంతుడు, నీతిజ్ఞుడు, వాక్చతురుడు, శ్రీమంతుడు, శత్రునాశకుడు; విశాలమైన భుజాలు, మహాబాహువులు, శంఖం వంటి మెడ, పెద్ద దవడ కలవాడు.
1.1.10
महोरस्को महेष्वासो गूढजत्रुररिन्दमः ।
आजानुबाहुः सुशिराः सुललाटः सुविक्रमः ॥ १.१.१० ॥
విశాలమైన వక్షస్థలం కలవాడు, మహాధనుర్ధరుడు, దాగిన కాలర్‌బోన్లు కలవాడు, శత్రుదమనుడు, మోకాళ్ల వరకు చేతులు కలవాడు, అందమైన తల, అందమైన నుదురు, ఉత్తమ పరాక్రమశాలి.
1.1.11
समः समविभक्ताङ्गः स्निग्धवर्णः प्रतापवान् ।
पीनवक्षा विशालाक्षो लक्ष्मीवाञ्छुभलक्षणः ॥ १.१.११ ॥
సమచిత్తుడు, సమంగా విభజితమైన అవయవాలు కలవాడు, స్నిగ్ధవర్ణుడు, ప్రతాపవంతుడు, పుష్టమైన వక్షస్థలం కలవాడు, విశాలనేత్రుడు, లక్ష్మీవంతుడు, శుభలక్షణుడు.
1.1.12
धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च प्रजानां च हिते रतः ।
यशस्वी ज्ञानसम्पन्नः शुचिर्वश्यः समाधिमान् ॥ १.१.१२ ॥
ధర్మజ్ఞుడు, సత్యసంధుడు, ప్రజల హితమందు రతుడు, యశస్వి, జ్ఞానసంపన్నుడు, శుచి, వశ్యుడు, సమాధిమంతుడు.
1.1.13
प्रजापतिसमः श्रीमान् धाता रिपुनिषूदनः ।
रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य परिरक्षिता ॥ १.१.१३ ॥
ఆయన ప్రజాపతితో సమానుడు, శ్రీమంతుడు, ధాత, శత్రునాశకుడు, జీవలోకానికి రక్షకుడు, ధర్మానికి పూర్ణ రక్షకుడు.
1.1.14
रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता ।
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो धनुर्वेदे च निष्ठितः ॥ १.१.१४ ॥
ఆయన తన ధర్మానికీ తన వారికీ రక్షకుడు; వేదాల, వేదాంగాల తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు, ధనుర్వేదంలో నిష్ణాతుడు.
1.1.15
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो स्मृतिमान् प्रतिभानवान् ।
सर्वलोकप्रियः साधुरदीनात्मा विचक्षणः ॥ १.१.१५ ॥
అన్ని శాస్త్రాల అర్థ తత్త్వం తెలిసినవాడు, స్మృతిమంతుడు, ప్రతిభావంతుడు; సర్వలోకప్రియుడు, సాధువు, అదీనమైన మనసుగలవాడు, విచక్షణుడు.
1.1.16
सर्वदाभिगतः सद्भिः समुद्र इव सिन्धुभिः ।
आर्यः सर्वसमश्चैव सदैव प्रियदर्शनः ॥ १.१.१६ ॥
సజ్జనులు సదా ఆయన వద్దకు చేరేవారు, నదులు సముద్రాన్ని చేరినట్లు; ఆయన ఆర్యుడు, అందరితో సమానుడు, ఎల్లప్పుడూ ప్రియదర్శనుడు.
1.1.17
स च सर्व गुणोपेतः कौसल्यानन्दवर्धनः ।
समुद्र इव गाम्भीर्ये धैर्येण हिमवानिव ॥ १.१.१७ ॥
ఆయన సర్వగుణసంపన్నుడు, కౌసల్య ఆనందాన్ని పెంచేవాడు; గాంభీర్యంలో సముద్రంలా, ధైర్యంలో హిమాలయంలా.
1.1.18
विष्णुना सदृशो वीर्ये सोमवत्प्रियदर्शनः ।
कालाग्निसदृशः क्रोधे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१.१८ ॥
వీర్యంలో విష్ణువుతో సమానుడు, చంద్రునిలా ప్రియదర్శనుడు; కోపంలో కాలాగ్ని సమానుడు, క్షమలో భూమిలా.
1.1.19
धनदेन समस्त्यागे सत्ये धर्म इवापरः ।
तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ १.१.१९ ॥
ధనంలో కుబేరునితో సమానుడు, త్యాగంలో, సత్యంలో మరో ధర్మమువలె ఉన్నవాడు — ఇటువంటి గుణసంపన్నుడు, సత్య పరాక్రముడైన రాముని.
1.1.20
ज्येष्ठं ज्येष्ठगुणैर्युक्तं प्रियं दशरथस्सुतम् ।
प्रकृतीनां हितैर्युक्तं प्रकृतिप्रियकाम्यया ॥ १.१.२० ॥
జ్యేష్ఠ గుణాలతో కూడినవాడు, ప్రియుడు, దశరథుని జ్యేష్ఠ పుత్రుడు — ప్రజల హితంతో కూడినవాడు, ప్రజలకు ప్రియం కలిగించాలనే కోరికతో.
1.1.21
यौवराज्येन संयोक्तुम् ऐच्छत्प्रीत्या महीपतिः ।
तस्याभिषेकसम्भारान् दृष्ट्वा भार्याथ कैकयी ॥ १.१.२१ ॥
రాజు ప్రేమతో అతనిని యౌవరాజ్య పదవిలో నియమించాలని కోరాడు. అప్పుడు అతని అభిషేక సామగ్రిని చూసి భార్య కైకేయి —
1.1.22
पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत ।
विवासनञ्च रामस्य भरतस्याभिषेचनम् ॥ १.१.२२ ॥
పూర్వం వరాలు పొందిన దేవి ఈ వరం కోరింది — రాముని వనవాసాన్ని, భరతుని అభిషేకాన్ని.
1.1.23
स सत्यवचनाद्राजा धर्मपाशेन संयतः ।
विवासयामास सुतं रामं दशरथः प्रियम् ॥ १.१.२३ ॥
సత్య వాక్కు కారణంగా, ధర్మపాశంలో బంధించబడిన ఆ రాజు దశరథుడు, తన ప్రియ పుత్రుడు రాముని వనవాసానికి పంపాడు.
1.1.24
स जगाम वनं वीरः प्रतिज्ञामनुपालयन् ।
पितुर्वचननिर्देशात् कैकेय्याः प्रियकारणात् ॥ १.१.२४ ॥
ఆ వీరుడు తన ప్రతిజ్ఞను పాటిస్తూ వనానికి వెళ్ళాడు — తండ్రి మాట ఆదేశం వల్ల, కైకేయిని సంతోషపెట్టడం కోసం.
1.1.25
तं व्रजन्तं प्रियो भ्राता लक्ष्मणोऽनुजगाम ह ।
स्नेहाद् विनयसम्पन्नः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ १.१.२५ ॥
ఆయన వెళ్లుతుండగా ప్రియుడైన సోదరుడు లక్ష్మణుడు ప్రేమతో ఆయనను అనుసరించాడు. అతడు వినయసంపన్నుడు, సుమిత్ర ఆనందాన్ని పెంచువాడు.
1.1.26
भ्रातरं दयितो भ्रातुः सौभ्रात्रमनुदर्शयन् ।
रामस्य दयिता भार्या नित्यं प्राणसमा हिता ॥ १.१.२६ ॥
సోదరుని ప్రియమైన ఆ సోదరుడు సోదర ప్రేమను చూపుతూ (వెళ్ళాడు). రాముని ప్రియురాలైన భార్య, ఎల్లప్పుడూ ప్రాణంతో సమానంగా ప్రియురాలు, హితైషిణి.
1.1.27
जनकस्य कुले जाता देवमायेव निर्मिता ।
सर्वलक्षणसम्पन्ना नारीणामुत्तमा वधूः ॥ १.१.२७ ॥
జనకుని వంశంలో జన్మించినది, దేవతల మాయవలె సృష్టించబడినట్టుగా ఉన్నది. సమస్త శుభలక్షణాలు కలిగిన, స్త్రీలలో ఉత్తమురాలైన వధువు.
1.1.28
सीताप्यनुगता रामं शशिनं रोहिणी यथा ।
पौरैरनुगतो दूरं पित्रा दशरथेन च ॥ १.१.२८ ॥
చంద్రుని అనుసరించే రోహిణివలె సీత కూడా రాముని అనుసరించింది. పౌరులు దూరం వరకు ఆయనను అనుసరించారు, తండ్రి దశరథుడు కూడా.
1.1.29
शृङ्गवीरपुरे सूतं गङ्गाकूले व्यसर्जयत् ।
गुहमासाद्य धर्मात्मा निषादाधिपतिं प्रियम् ॥ १.१.२९ ॥
శృంగబేరపురంలో, గంగా తీరంలో, ధర్మాత్ముడైన రాముడు సారథిని పంపివేశాడు. తరువాత నిషాదాధిపతి, ఆయనకు ప్రియుడైన గుహుని చేరుకున్నాడు.
1.1.30
गुहेन सहितो रामो लक्ष्मणेन च सीतया ।
ते वनेन वनङ्गत्वा नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः ॥ १.१.३० ॥
గుహునితో కూడిన రాముడు, లక్ష్మణునితో, సీతతో కలిసి, అడవి వెంబడి అడవిని దాటి, నీళ్లతో నిండిన అనేక నదులను దాటారు.
1.1.31
चित्रकूटमनुप्राप्य भरद्वाजस्य शासनात् ।
रम्यमावसथं कृत्वा रममाणा वने त्रयः ॥ १.१.३१ ॥
భరద్వాజుని ఆజ్ఞ ప్రకారం చిత్రకూటానికి చేరి, అడవిలో రమణీయమైన నివాసం ఏర్పరచుకొని ఆ ముగ్గురు ఆనందంగా ఉన్నారు.
1.1.32
देवगन्धर्वसंकाशाः तत्र ते न्यवसन् सुखम् ।
चित्रकूटङ्गते रामे पुत्रशोकातुरस्तथा ॥ १.१.३२ ॥
దేవగంధర్వులతో సమానమైన వారు అక్కడ సుఖంగా నివసించారు. రాముడు చిత్రకూటానికి వెళ్లిన తరువాత, కుమారుని శోకంతో బాధపడుతూ.
1.1.33
राजा दशरथस्स्वर्गं जगाम विलपन् सुतम् ।
गते तु तस्मिन् भरतो वसिष्ठप्रमुखैर्द्विजैः ॥ १.१.३३ ॥
రాజు దశరథుడు కుమారుని కోసం విలపిస్తూ స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు. ఆయన వెళ్లిన తరువాత, వసిష్ఠుడు మొదలైన బ్రాహ్మణులతో భరతుడు...
1.1.34
नियुज्यमानो राज्याय नैच्छत् राज्यं महाबलः ।
स जगाम वनं वीरो रामपादप्रसादकः ॥ १.१.३४ ॥
రాజ్యానికి నియమించబడినప్పటికీ, ఆ మహాబలుడు రాజ్యాన్ని కోరలేదు. ఆ వీరుడు రాముని పాదాల అనుగ్రహాన్ని కోరి అడవికి వెళ్లాడు.
1.1.35
गत्वा तु स महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ।
अयाचद्भ्रातरं रामम् आर्यभावपुरस्कृतः ॥ १.१.३५ ॥
అతడు మహాత్ముడు, సత్యపరాక్రమశాలి అయిన రాముని వద్దకు వెళ్లి, ఆర్యభావంతో ప్రేరితుడై తన సోదరుడైన రాముని వేడుకున్నాడు.
1.1.36
त्वमेव राजा धर्मज्ञ इति रामं वचोऽब्रवीत् ।
रामोऽपि परमोदारः सुमुखस्सुमहायशाः ॥ १.१.३६ ॥
"నీవే ధర్మమెరిగిన రాజువు" అని అతడు రాముతో అన్నాడు. రాముడు కూడా అత్యంత ఉదారుడు, ప్రసన్నవదనుడు, మహాయశస్వి.
1.1.37
न चैच्छत् पितुरादेशात् राज्यं रामो महाबलः ।
पादुके चास्य राज्याय न्यासं दत्त्वा पुनः पुनः ॥ १.१.३७ ॥
మహాబలుడైన రాముడు తండ్రి ఆజ్ఞవలన రాజ్యాన్ని కోరలేదు. రాజ్యం కోసం తన పాదుకలను న్యాసంగా మళ్ళీ మళ్ళీ ఇచ్చాడు.
1.1.38
निवर्तयामास ततो भरतं भरताग्रजः ।
स काममनवाप्यैव रामपादावुपस्पृशन् ॥ १.१.३८ ॥
అప్పుడు భరతుని అన్న భరతుని వెనక్కి పంపాడు. అతడు తన కోరికను పొందకుండానే రాముని పాదాలను తాకుతూ ఉన్నాడు.
1.1.39
नन्दिग्रामेऽकरोद् राज्यं रामागमनकाङ्क्षया ।
गते तु भरते श्रीमान् सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥ १.१.३९ ॥
నందిగ్రామంలో రాముని తిరిగి రాక కోసం ఆశతో అతడు రాజ్యం పాలించాడు. భరతుడు వెళ్ళిన తర్వాత, సత్యసంధుడు జితేంద్రియుడు అయిన శ్రీమాన్...
1.1.40
रामस्तु पुनरालक्ष्य नागरस्य जनस्य च ।
तत्रागमनमेकाग्रो दण्डकान् प्रविवेश ह ॥ १.१.४० ॥
అయితే రాముడు నగరవాసులు మరియు జనులు అక్కడికి రావడాన్ని మళ్ళీ పరిశీలించి, ఏకాగ్రతతో దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించాడు.
1.1.41
प्रविश्य तु महारण्यं रामो राजीवलोचनः ।
विराधं राक्षसं हत्वा शरभङ्गं ददर्श ह ॥ १.१.४१ ॥
మహారణ్యంలో ప్రవేశించిన కమలనయనుడైన రాముడు రాక్షసుడు విరాధుని చంపి శరభంగుని దర్శించాడు.
1.1.42
सुतीक्ष्णं चाप्यगस्त्यं च अगस्त्यभ्रातरं तथा ।
अगस्त्यवचनाच्चैव जग्राहैन्द्रं शरासनम् ॥ १.१.४२ ॥
సుతీక్ష్ణుని, అగస్త్యుని, అగస్త్యుని సోదరుని కూడా చూసి, అగస్త్యుని మాటతో రాముడు ఇంద్రుని ధనుస్సును స్వీకరించాడు.
1.1.43
खड्गञ्च परम प्रीतस्तूणी चाक्षयसायकौ ।
वसतस्तस्य रामस्य वने वनचरैः सह ॥ १.१.४३ ॥
అత్యంత సంతోషంతో ఆయన ఖడ్గాన్ని, తరగని బాణాలు గల రెండు అంబులపొదులను ఇచ్చాడు. అడవిలో నివసిస్తున్న రాముడు వనవాసులతో కలిసి ఉన్నాడు.
1.1.44
ऋषयोऽभ्यागमन् सर्वे वधायासुररक्षसाम् ।
स तेषां प्रतिशुश्राव राक्षसानां तदा वने ॥ १.१.४४ ॥
అందరు ఋషులు అసురులను, రాక్షసులను వధించడానికి అక్కడికి వచ్చారు. అప్పుడు అతడు వారి మాటకు అంగీకరించి, అడవిలో రాక్షసులపై పోరాడేందుకు సమ్మతించాడు.
1.1.45
प्रतिज्ञातश्च रामेण वधः संयति रक्षसाम् ।
ऋषीणामग्निकल्पानां दण्डकारण्यवासीनाम् ॥ १.१.४५ ॥
దండకారణ్యంలో నివసించే అగ్నితుల్యులైన ఋషులకు, యుద్ధంలో రాక్షసులను వధిస్తానని రాముడు ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.
1.1.46
तेन तत्रैव वसता जनस्थाननिवासिनी ।
विरूपिता शूर्पणखा राक्षसी कामरूपिणी ॥ १.१.४६ ॥
అక్కడే నివసిస్తూ అతడు జనస్థానంలో నివసిస్తున్న, ఇష్టమైన రూపం ధరించగల రాక్షసి శూర్పణఖను వికృతం చేశాడు.
1.1.47
ततः शूर्पणखावाक्यादुद्युक्तान् सर्वराक्षसान् ।
खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम् ॥ १.१.४७ ॥
తరువాత శూర్పణఖ మాట వల్ల యుద్ధానికి సిద్ధమైన రాక్షసులందరినీ, ఖరుడిని, త్రిశిరసుడిని, రాక్షసుడు దూషణుడిని...
1.1.48
निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान् ।
वने तस्मिन् निवसता जनस्थाननिवासिनाम् ॥ १.१.४८ ॥
ఆ అడవిలో నివసిస్తూ రాముడు యుద్ధంలో వారిని, జనస్థానంలో నివసించే వారి అనుచరులను సంహరించాడు.
1.1.49
रक्षसां निहतान्यासन् सहस्राणि चतुर्दश ।
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः क्रोधमूर्छितः ॥ १.१.४९ ॥
రాక్షసులలో పదునాలుగు వేలమంది హతులయ్యారు. తన బంధువుల వధ విని రావణుడు కోపంతో మూర్ఛితుడయ్యాడు.
1.1.50
सहायं वरयामास मारीचं नाम राक्षसम् ।
वार्यमाणः सुबहुशो मारीचेन स रावणः ॥ १.१.५० ॥
రావణుడు మారీచుడనే రాక్షసుడిని సహాయకుడిగా ఎంచుకున్నాడు. మారీచుడు అనేకసార్లు వారిస్తున్నా రావణుడు అతడినే ఎంచుకున్నాడు.
1.1.51
न विरोधो बलवता क्षमो रावण तेन ते ।
अनादृत्य तु तद्वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥ १.१.५१ ॥
ఓ రావణా, బలవంతునితో వైరం నీకు తగదు. కానీ రావణుడు అతడి మాటలను పట్టించుకోలేదు, కాలప్రేరితుడై.
1.1.52
जगाम सहमारीचस्तस्याश्रमपदं तदा ।
तेन मायाविना दूरमपवाह्य नृपात्मजौ ॥ १.१.५२ ॥
అప్పుడు రావణుడు మారీచునితో కలిసి వారి ఆశ్రమ ప్రదేశానికి వెళ్ళాడు. ఆ మాయావి ఇద్దరు రాకుమారులను దూరంగా తొలగించాడు.
1.1.53
जहार भार्यां रामस्य गृध्रं हत्वा जटायुषम् ।
गृध्रञ्च निहतं दृष्ट्वा हृतां श्रुत्वा च मैथिलीम् ॥ १.१.५३ ॥
రాముని భార్యను అతడు అపహరించాడు, గ్రద్ద జటాయువును చంపి. గ్రద్ద హతమైనది చూసి, మైథిలి అపహరించబడినది విని.
1.1.54
राघवः शोकसंतप्तो विललापाकुलेन्द्रियः ।
ततस्तेनैव शोकेन गृध्रं दग्ध्वा जटायुषम् ॥ १.१.५४ ॥
రాఘవుడు శోకంతో సంతప్తుడై, ఇంద్రియాలు కలవరపడగా విలపించాడు. తరువాత అదే శోకంతో గ్రద్ద జటాయువుకు దహనసంస్కారం చేశాడు.
1.1.55
मार्गमाणो वने सीतां राक्षसं सन्ददर्श ह ।
कबन्धं नाम रूपेण विकृतं घोरदर्शनम् ॥ १.१.५५ ॥
అడవిలో సీతను వెతుకుతూ ఉండగా, ఆయన కబంధుడనే పేరుగల ఒక రాక్షసుడిని చూశాడు; అతడు రూపంలో వికృతుడు, చూడటానికి భయంకరుడు.
1.1.56
तन्निहत्य महाबाहुर्ददाह स्वर्गतश्च सः ।
स चास्य कथयामास शबरीं धर्मचारिणीम् ॥ १.१.५६ ॥
అతడిని సంహరించి ఆ మహాబాహువు (అతని దేహాన్ని) దహనం చేశాడు; అతడు స్వర్గానికి వెళ్ళిపోయాడు. అతడు ఆయనకు ధర్మాచరణ చేసే శబరి గురించి చెప్పాడు.
1.1.57
श्रमणां धर्मनिपुणामभिगच्छेति राघव ।
सोऽभ्य गच्छन्महातेजाः शबरीं शत्रुसूदनः ॥ १.१.५७ ॥
"ఓ రాఘవా, ధర్మంలో నిపుణురాలైన శ్రమణి వద్దకు వెళ్ళు" అని (అతడు చెప్పాడు). మహాతేజస్వి, శత్రుసంహారకుడైన ఆయన శబరి వద్దకు వెళ్ళాడు.
1.1.58
शबर्या पूजितः सम्यग् रामो दशरथात्मजः ।
पम्पातीरे हनुमता सङ्गतो वानरेण ह ॥ १.१.५८ ॥
శబరిచే సముచితంగా పూజింపబడిన దశరథ పుత్రుడు రాముడు, పంపా తీరంలో వానరుడైన హనుమంతుణ్ణి కలిశాడు.
1.1.59
हनुमद्वचनाच्चैव सुग्रीवेण समागतः ।
सुग्रीवाय च तत्सर्वं शंसद्रामो महाबलः ॥ १.१.५९ ॥
హనుమంతుని మాటతో రాముడు సుగ్రీవుణ్ణి కలిశాడు; మహాబలుడైన రాముడు అదంతా సుగ్రీవునికి చెప్పాడు.
1.1.60
आदितस्तद् यथावृत्तं सीतायाश्च विशेषतः ।
सुग्रीवश्चापि तत्सर्वं श्रुत्वा रामस्य वानरः ॥ १.१.६० ॥
ఆరంభం నుండి జరిగినదంతా, ముఖ్యంగా సీత గురించిన విషయాలను, రాముని నుండి విని వానరుడైన సుగ్రీవుడు కూడా...
1.1.61
चकार सख्यं रामेण प्रीतश्चैवाग्निसाक्षिकम् ।
ततो वानरराजेन वैरानुकथनं प्रति ॥ १.१.६१ ॥
సంతోషించి అగ్నిని సాక్షిగా ఉంచి రాముడితో స్నేహం చేశాడు. అప్పుడు వానరరాజు తన వైరం గురించి చెప్పాడు.
1.1.62
रामायावेदितं सर्वं प्रणयात् दुःखितेन च ।
प्रतिज्ञातञ्च रामेण तदा वालिवधं प्रति ॥ १.१.६२ ॥
దుఃఖితుడైన సుగ్రీవుడు ప్రేమతో రామునికి అంతా చెప్పాడు; అప్పుడు రాముడు వాలి వధకు ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.
1.1.63
वालिनश्च बलं तत्र कथयामास वानरः ।
सुग्रीवः शङ्कितश्चासीन्नित्यं वीर्येण राघवे ॥ १.१.६३ ॥
అక్కడ వానరుడైన సుగ్రీవుడు వాలి బలాన్ని వివరించాడు; రాఘవుని పరాక్రమం గురించి అతడు ఎప్పుడూ సందేహంతో ఉండేవాడు.
1.1.64
राघवप्रत्ययार्थं तु दुन्दुभेः कायमुत्तमम् ।
दर्शयामास सुग्रीवः महापर्वतसन्निभम् ॥ १.१.६४ ॥
రాఘవునిపై నమ్మకం కలిగించడానికి సుగ్రీవుడు దుందుభి యొక్క పెద్ద శరీరాన్ని చూపించాడు; అది గొప్ప పర్వతంలా ఉంది.
1.1.65
उत्स्मयित्वा महाबाहुः प्रेक्ष्य चास्ति महाबलः ।
पादाङ्गुष्ठेन चिक्षेप संपूर्णं दशयोजनम् ॥ १.१.६५ ॥
మహాబాహుడు నవ్వి, చూసి, మహాబలుడు తన కాలి బొటనవేలితో దాన్ని పది యోజనాల దూరం విసిరాడు.
1.1.66
बिभेद च पुनस्सालान् सप्तैकेन महेषुणा ।
गिरिं रसातलञ्चैव जनयन् प्रत्ययं तथा ॥ १.१.६६ ॥
మళ్లీ ఒకే గొప్ప బాణంతో ఏడు సాల వృక్షాలను చీల్చాడు; పర్వతాన్ని, పాతాళాన్ని కూడా చీల్చి నమ్మకం కలిగించాడు.
1.1.67
ततः प्रीतमनास्तेन विश्वस्तस्स महाकपिः ।
किष्किन्धां रामसहितो जगाम च गुहां तदा ॥ १.१.६७ ॥
అప్పుడు ప్రసన్నమనస్కుడై, ధైర్యం పొందిన ఆ మహాకపి సుగ్రీవుడు రాముడితో కలిసి కిష్కింధ గుహలోకి వెళ్లాడు.
1.1.68
ततोऽगर्जद्धरिवरः सुग्रीवो हेमपिङ्गलः ।
तेन नादेन महता निर्जगाम हरीश्वरः ॥ १.१.६८ ॥
అప్పుడు బంగారు పసుపురంగు కలిగిన వానరశ్రేష్ఠుడు సుగ్రీవుడు గర్జించాడు; ఆ మహా ధ్వనితో వానరేశ్వరుడు బయటకు వచ్చాడు.
1.1.69
अनुमान्य तदा तारां सुग्रीवेण समागतः ।
निजघान च तत्रैनं शरेणैकेन राघवः ॥ १.१.६९ ॥
అప్పుడు తారను ఓదార్చి సుగ్రీవునితో కలిసిన రాఘవుడు, అక్కడే ఒకే బాణంతో అతన్ని కూల్చాడు.
1.1.70
ततः सुग्रीववचनात् हत्वा वालिनमाहवे ।
सुग्रीवमेव तद्राज्ये राघवः प्रत्यपादयत् ॥ १.१.७० ॥
అప్పుడు సుగ్రీవుని మాట ప్రకారం యుద్ధంలో వాలిని చంపి, రాఘవుడు సుగ్రీవునే అతని రాజ్యంలో నిలిపాడు.
1.1.71
स च सर्वान् समानीय वानरान् वानरर्षभः ।
दिशः प्रस्थापयामास दिदृक्षुर्जनकात्मजाम् ॥ १.१.७१ ॥
ఆ వానరశ్రేష్ఠుడు వానరులందరినీ సమకూర్చి, జనకుని కుమార్తె (సీత)ను చూడాలనే కోరికతో దిక్కులకు పంపాడు.
1.1.72
ततो गृध्रस्य वचनात् संपातेर्हनुमान् बली ।
शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे लवणार्णवम् ॥ १.१.७२ ॥
అప్పుడు గ్రద్ద సంపాతి మాటతో బలవంతుడైన హనుమంతుడు నూరు యోజనాల విస్తారం గల లవణ సముద్రాన్ని దాటాడు.
1.1.73
तत्र लङ्कां समासाद्य पुरीं रावणपालिताम् ।
ददर्श सीतां ध्यायन्तीम् अशोकवनिकां गताम् ॥ १.१.७३ ॥
అక్కడ రావణుడు రక్షిస్తున్న లంకా నగరాన్ని చేరి, అశోకవనంలో ఉన్న, ధ్యానంలో మునిగిన సీతను చూశాడు.
1.1.74
निवेदयित्वाभिज्ञानं प्रवृत्तिं विनिवेद्य च ।
समाश्वास्य च वैदेहीं मर्दयामास तोरणम् ॥ १.१.७४ ॥
గుర్తును తెలిపి, వార్తను చెప్పి, వైదేహిని ఓదార్చి, ఆయన తోరణాన్ని పగలగొట్టాడు.
1.1.75
पञ्च सेनाग्रगान् हत्वा सप्त मन्त्रिसुतानपि ।
शूरमक्षं च निष्पिष्य ग्रहणं समुपागमत् ॥ १.१.७५ ॥
ఐదుగురు సేనాపతులను, ఏడుగురు మంత్రి పుత్రులను చంపి, శూరుడైన అక్షుని అణచి, ఆయన బంధింపబడే స్థితికి చేరుకున్నాడు.
1.1.76
अस्त्रेणोन्मुक्तमात्मानं ज्ञात्वा पैतामहाद् वरात् ।
मर्षयन् राक्षसान् वीरो यन्त्रिणस्तान् यदृच्छया ॥ १.१.७६ ॥
బ్రహ్మ వరం వల్ల అస్త్రం నుండి తనకు విముక్తి ఉందని తెలుసుకుని, వీరుడు ఆ రాక్షసులు, బంధించేవారిని తనకు ఇష్టంగా సహించాడు.
1.1.77
ततो दग्ध्वा पुरीं लङ्काम् ऋते सीताञ्च मैथिलीम् ।
रामाय प्रियमाख्यातुं पुनरायान्महाकपिः ॥ १.१.७७ ॥
అప్పుడు మైథిలి సీతను మినహాయించి లంకా నగరాన్ని దహించి, రామునికి శుభవార్త చెప్పడానికి మహాకపి తిరిగి వచ్చాడు.
1.1.78
सोऽभिगम्य महात्मानं कृत्वा रामं प्रदक्षिणम् ।
न्यवेदयदमेयात्मा दृष्टा सीतेति तत्त्वतः ॥ १.१.७८ ॥
ఆ మహాత్ముని సమీపించి, రాముని ప్రదక్షిణం చేసి, అపరిమిత ఆత్మ కలవాడు సీత కనిపించిందని యథార్థంగా తెలిపాడు.
1.1.79
ततः सुग्रीवसहितो गत्वा तीरं महोदधेः ।
समुद्रं क्षोभयामास शरैरादित्यसन्निभैः ॥ १.१.७९ ॥
తరువాత సుగ్రీవునితో కలిసి మహాసముద్ర తీరానికి వెళ్లి, సూర్యసమానమైన బాణాలతో సముద్రాన్ని కలవరపరిచాడు.
1.1.80
दर्शयामास चात्मानं समुद्रः सरितां पतिः ।
समुद्रवचनाच्चैव नलं सेतुमकारयत् ॥ १.१.८० ॥
నదులకు అధిపతి అయిన సముద్రుడు తనను ప్రత్యక్షంగా చూపించాడు; సముద్రుని మాటప్రకారం నలుని చేత సేతువును నిర్మింపజేశాడు.
1.1.81
तेन गत्वा पुरीं लङ्कां हत्वा रावणमाहवे ।
रामः सीतामनुप्राप्य परां व्रीडामुपागमत् ॥ १.१.८१ ॥
ఆ సేతువు ద్వారా లంకా నగరానికి వెళ్లి, యుద్ధంలో రావణుని సంహరించి, రాముడు సీతను తిరిగి పొందాడు; కానీ గొప్ప సిగ్గును పొందాడు.
1.1.82
तामुवाच ततो रामः परुषं जनसंसदि ।
अमृष्यमाणा सा सीता विवेश ज्वलनं सती ॥ १.१.८२ ॥
అప్పుడు రాముడు జనసమూహం ముందు ఆమెతో కఠినంగా మాట్లాడాడు; వాటిని సహించలేని సతి సీత అగ్నిలో ప్రవేశించింది.
1.1.83
ततोऽग्निवचनात् सीतां ज्ञात्वा विगतकल्मषाम् ।
कर्मणा तेन महता त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ १.१.८३ ॥
తరువాత అగ్ని వాక్యంతో సీత నిర్మలురాలని తెలిసి, ఆ మహత్కార్యంతో చరాచరాలతో కూడిన మూడు లోకాలు (సంతోషించాయి).
1.1.84
सदेवर्षिगणं तुष्टं राघवस्य महात्मनः ॥
बभौ रामः सम्प्रहृष्टः पूजितः सर्वदेवतैः ॥ १.१.८४ ॥
దేవతలు, ఋషిగణాలు సంతోషించారు; మహాత్ముడైన రాఘవ రాముడు ఎంతో ఆనందంతో ప్రకాశించాడు, సర్వ దేవతలచే పూజింపబడ్డాడు.
1.1.85
अभ्यषिच्य च लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम् ।
कृतकृत्यस्तदा रामो विज्वरः प्रमुमोद ह ॥ १.१.८५ ॥
లంకలో రాక్షసరాజు విభీషణునికి అభిషేకం చేసి, అప్పుడు కృతకృత్యుడైన రాముడు చింతలేక మిక్కిలి సంతోషించాడు.
1.1.86
देवताभ्यो वरं प्राप्य समुत्थाप्य च वानरान् ।
अयोध्यां प्रस्थितो रामः पुष्पकेण सुहृद्वृतः ॥ १.१.८६ ॥
దేవతల నుండి వరం పొంది, వానరులను లేపి, స్నేహితులతో చుట్టబడిన రాముడు పుష్పక విమానంలో అయోధ్యకు బయలుదేరాడు.
1.1.87
भरद्वाजाश्रमं गत्वा रामः सत्यपराक्रमः ।
भरतस्यान्तिके रामो हनूमन्तं व्यसर्जयत् ॥ १.१.८७ ॥
భరద్వాజుని ఆశ్రమానికి వెళ్ళి, సత్యపరాక్రముడైన రాముడు భరతుని వద్దకు హనుమంతుని పంపాడు.
1.1.88
पुनराख्यायिकां जल्पन् सुग्रीवसहितस्तदा ।
पुष्पकं तत् समारुह्य नन्दिग्रामं ययौ तदा ॥ १.१.८८ ॥
సుగ్రీవునితో కలిసి మళ్ళీ కథ చెప్తూ, అప్పుడు ఆ పుష్పక విమానమెక్కి నందిగ్రామానికి వెళ్ళాడు.
1.1.89
नन्दिग्रामे जटां हित्वा भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
रामः सीतामनुप्राप्य राज्यं पुनरवाप्तवान् ॥ १.१.८९ ॥
నందిగ్రామంలో జటలను వదిలి, సోదరులతో కలిసి నిష్పాపుడైన రాముడు సీతను తిరిగి పొంది రాజ్యాన్ని మళ్ళీ పొందాడు.
1.1.90
प्रहृष्टमुदितो लोकस्तुष्टः पुष्टः सुधार्मिकः ।
निरामयो ह्यरोगश्च दुर्भिक्षभयवर्जितः ॥ १.१.९० ॥
సంతోషించిన, ఆనందించిన ప్రజలు, తృప్తిగా, సంపన్నులై, మిక్కిలి ధర్మాత్ములయ్యారు; రోగరహితులై, కరవు భయం లేకుండా ఉన్నారు.
1.1.91
न पुत्रमरणं केचित् द्रक्ष्यन्ति पुरुषाः क्वचित् ।
नार्यश्चाविधवा नित्यं भविष्यन्ति पतिव्रताः ॥ १.१.९१ ॥
ఏ పురుషుడూ ఎప్పుడూ కుమారుని మరణాన్ని చూడడు; స్త్రీలు ఎల్లప్పుడూ విధవలు కాకుండా పతివ్రతలుగా ఉంటారు.
1.1.92
न चाग्निजं भयं किञ्चिन्नाप्सु मज्जन्ति जन्तवः ।
न वातजं भयं किञ्चित् नापि ज्वरकृतं तथा ॥ १.१.९२ ॥
అగ్ని వల్ల ఏ భయమూ ఉండదు; నీటిలో ప్రాణులు మునిగిపోవు; వాయువు వల్ల ఏ భయమూ ఉండదు, జ్వరం వల్ల కలిగే భయమూ ఉండదు.
1.1.93
न चापि क्षुद्भयं तत्र न तस्करभयं तथा ।
नगराणि च राष्ट्राणि धनधान्ययुतानि च ॥ १.१.९३ ॥
అక్కడ ఆకలి భయమూ ఉండదు, దొంగల భయమూ ఉండదు; నగరాలు, రాష్ట్రాలు ధనధాన్యాలతో నిండి ఉంటాయి.
1.1.94
नित्यं प्रमुदिताः सर्वे यथा कृतयुगे तथा ।
अश्वमेधशतैरिष्ट्वा तथा बहुसुवर्णकैः ॥ १.१.९४ ॥
కృతయుగంలోలాగే అందరూ ఎల్లప్పుడూ సంతోషంగా ఉంటారు; వందలాది అశ్వమేధ యాగాలు, బహు సువర్ణదానాలు చేసి.
1.1.95
गवां कोट्ययुतं दत्त्वा विद्वद्भ्यो विधिपूर्वकम् ।
असंख्येयं धनं दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यो महायशाः ॥ १.१.९५ ॥
విద్వాంసులకు విధిప్రకారం కోట్ల కొద్దీ గోవులను దానం చేసి, బ్రాహ్మణులకు అసంఖ్యాక ధనం ఇచ్చి, మహాయశస్వి...
1.1.96
राजवंशान् शतगुणान् स्थापयिष्यति राघवः ।
चातुर्वर्ण्यं च लोकेऽस्मिन् स्वे स्वे धर्मे नियोक्ष्यति ॥ १.१.९६ ॥
రాఘవుడు రాజవంశాలను వందరెట్లుగా స్థాపిస్తాడు; ఈ లోకంలో చాతుర్వర్ణ్యాన్ని వారి వారి ధర్మంలో నియమిస్తాడు.
1.1.97
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं प्रयास्यति ॥ १.१.९७ ॥
రాముడు పదివేల సంవత్సరాలు, పది వందల సంవత్సరాలు రాజ్యపాలన చేసి బ్రహ్మలోకానికి వెళ్తాడు.
1.1.98
इदं पवित्रं पापघ्नं पुण्यं वेदैश्च सम्मितम् ।
यः पठेद् रामचरितं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १.१.९८ ॥
ఇది పవిత్రమైనది, పాపాలను నాశనం చేసేది, పుణ్యప్రదమైనది, వేదాలతో సమానమైనది. రాముని చరితాన్ని పఠించేవాడు సర్వ పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.
1.1.99
एतदाख्यानमायुष्यं पठन् रामायणं नरः ।
सपुत्रपौत्रः सगणः प्रेत्य स्वर्गे महीयते ॥ १.१.९९ ॥
ఈ ఆఖ్యానం ఆయుష్షును పెంచేది. రామాయణాన్ని పఠించే మనిషి కుమారులు, మనుమలు, పరివారంతో మరణానంతరం స్వర్గంలో గౌరవం పొందుతాడు.
1.1.100
पठन् द्विजो वागृषभत्वमीयात् ।
त् क्षत्रियो भूमिपतित्वमीयात् ॥
वणिक् जनः पण्यफलत्वमीयात् ।
जनश्च शूद्रोऽपि महत्त्वमीयात् ॥ १.१.१०० ॥
పఠించే ద్విజుడు వాక్కులో శ్రేష్ఠతను పొందుగాక; క్షత్రియుడు భూమి ఆధిపత్యాన్ని పొందుగాక; వైశ్యుడు వ్యాపార ఫలాన్ని పొందుగాక; శూద్రుడు కూడా మహత్వాన్ని పొందుగాక.