వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.13.1
पुनः प्राप्ते वसन्ते तु पूर्णः संवत्सरोऽभवत् ।
प्रसवार्थं गतो यष्टुं हयमेधेन वीर्यवान् ॥ १.१३.१ ॥
వసంతం మళ్లీ వచ్చినప్పుడు ఒక సంవత్సరం పూర్తయింది. అప్పుడు పరాక్రమవంతుడు అశ్వమేధ యాగం చేయడానికి దీక్ష కోసం వెళ్లాడు.
1.13.2
अभिवाद्य वसिष्ठं च न्यायतः प्रतिपूज्य च ।
अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं प्रसवार्थं द्विजोत्तमम् ॥ १.१३.२ ॥
వసిష్ఠుడికి నియమబద్ధంగా నమస్కరించి, తిరిగి గౌరవించి, దీక్ష కోసం ఆ ఉత్తమ ద్విజునితో వినయంగా మాట్లాడాడు.
1.13.3
यज्ञो मे क्रियतां ब्रह्मन् यथोक्तं मुनिपुङ्गव ।
यथा न विघ्नाः क्रियन्ते यज्ञाङ्गेषु विधीयताम् ॥ १.१३.३ ॥
ఓ బ్రాహ్మణా, మునులలో శ్రేష్ఠుడా, నా యాగం చెప్పిన విధంగా జరగనీ; యాగాంగాలలో విఘ్నాలు కలగకుండా ఏర్పాటు చేయండి.
1.13.4
भवान् स्निग्धः सुहृन्मह्यं गुरुश्च परमो महान् ।
वोढव्यो भवता चैव भारो यज्ञस्य चोद्यतः ॥ १.१३.४ ॥
మీరు నా ప్రియమైన మిత్రుడు, అత్యుత్తమ మహాగురువు; ఆరంభించిన యాగభారాన్ని మీరే మోయాలి.
1.13.5
तथेति च स राजानमब्रवीद् द्विजसत्तमः ।
करिष्ये सर्वमेवैतद् भवता यत् समर्थितम् ॥ १.१३.५ ॥
"అలాగే" అని ఆ ఉత్తమ ద్విజుడు రాజుతో అన్నాడు: "మీరు కోరిన ఇవన్నీ నేను తప్పక చేస్తాను."
1.13.6
ततोऽब्रवीद् द्विजान् वृद्धान् यज्ञकर्मसुनिष्ठितान् ।
स्थापत्ये निष्ठितांश्चैव वृद्धान् परमधार्मिकान् ॥ १.१३.६ ॥
అప్పుడు యాగకర్మలలో బాగా నిష్ణాతులైన వృద్ధ ద్విజులతో అతడు అన్నాడు — యాగవేదికల నిర్మాణంలో నిపుణులై, అత్యంత ధార్మికులైన వారితో.
1.13.7
कर्मान्तिकाञ्शिल्पकारान् वर्धकीन् खनकानपि ।
गणकाञ्शिल्पिनश्चैव तथैव नटनर्तकान् ॥ १.१३.७ ॥
పనులు పర్యవేక్షించేవారు, శిల్పకారులు, వడ్రంగులు, త్రవ్వేవారు, లెక్కలు చూసేవారు, శిల్పులు, అలాగే నటులు, నర్తకులు కూడా.
1.13.8
तथा शुचीञ्शास्त्रविदः पुरुषान् सुबहुश्रुतान् ।
यज्ञकर्म समीहन्तां भवन्तो राजशासनात् ॥ १.१३.८ ॥
అలాగే పవిత్రులు, శాస్త్రజ్ఞులు, ఎంతో విద్యావంతులైన పురుషులను కూడా. రాజు ఆజ్ఞ ప్రకారం మీరు యజ్ఞ కార్యాన్ని నిర్వహించండి.
1.13.9
इष्टका बहुसाहस्री शीघ्रमानीयतामिति ।
उपकार्याः क्रियन्तां च राज्ञो बहुगुणान्विताः ॥ १.१३.९ ॥
"అనేక వేల ఇటుకలు త్వరగా తెప్పించాలి" అని చెప్పి, రాజుకు ఉపయోగపడే, అనేక గుణాలు కలిగిన వస్తువులు కూడా తయారు చేయించాలి.
1.13.10
ब्राह्मणावसथाश्चैव कर्तव्याः शतशः शुभाः ।
भक्ष्यान्नपानैर्बहुभिः समुपेताः सुनिष्ठिताः ॥ १.१३.१० ॥
బ్రాహ్మణుల కోసం వందల కొద్దీ మంచి నివాసాలు కూడా నిర్మించాలి; అవి ఆహార పానీయాలు పుష్కలంగా కలిగి, బాగా పూర్తిచేయబడినవిగా ఉండాలి.
1.13.11
तथा पौरजनस्यापि कर्तव्याश्च सुविस्तराः ।
आगतानां सुदूराच्च पार्थिवानां पृथक् पृथक् ॥ १.१३.११ ॥
పౌరులకు కూడా అతి విశాలమైన నివాసాలు నిర్మించాలి; దూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన రాజులకు ఒక్కొక్కరికి వేర్వేరుగా నివాసాలు ఏర్పాటు చేయాలి.
1.13.12
वाजिवारणशालाश्च तथा शय्यागृहाणि च ।
भटानां महदावासा वैदेशिकनिवासिनाम् ॥ १.१३.१२ ॥
గుర్రాలు, ఏనుగులకు శాలలు, పడక గదులు కూడా ఉండాలి; సైనికులకు పెద్ద నివాసాలు, విదేశాల నుండి వచ్చి నివసించేవారికి కూడా నివాసాలు ఉండాలి.
1.13.13
आवासा बहुभक्ष्या वै सर्वकामैरुपस्थिताः ।
तथा पौरजनस्यापि जनस्य बहुशोभनम् ॥ १.१३.१३ ॥
నివాసాలు పుష్కలమైన ఆహారంతో, కోరిన అన్ని వస్తువులతో సమకూర్చబడ్డాయి. అదే విధంగా పౌరులకూ, ప్రజలందరికీ అది మిక్కిలి శోభాయమానంగా ఉంది.
1.13.14
दातव्यमन्नं विधिवत् सत्कृत्य न तु लीलया ।
सर्वे वर्णा यथा पूजां प्राप्नुवन्ति सुसत्कृताः ॥ १.१३.१४ ॥
ఆహారం విధిప్రకారం, గౌరవంతో ఇవ్వాలి, తేలికగా కాదు. అన్ని వర్ణాలవారూ చక్కగా సత్కరింపబడి గౌరవం పొందాలి.
1.13.15
न चावज्ञा प्रयोक्तव्या कामक्रोधवशादपि ।
यज्ञकर्मसु ये व्यग्राः पुरुषाः शिल्पिनस्तथा ॥ १.१३.१५ ॥
కామక్రోధాల వశంలో కూడా అవమానం చూపరాదు. యజ్ఞకార్యాల్లో నిమగ్నులైన పురుషులు, శిల్పులు కూడా అంతే.
1.13.16
तेषामपि विशेषेण पूजा कार्या यथाक्रमम् ।
ये स्युः सम्पूजिताः सर्वे वसुभिर्भोजनेन च ॥ १.१३.१६ ॥
వారికి కూడా ప్రత్యేకంగా క్రమంగా గౌరవం చేయాలి. ధనంతోనూ భోజనంతోనూ అందరూ చక్కగా సత్కరింపబడాలి.
1.13.17
यथा सर्वं सुविहितं न किंचित् परिहीयते ।
तथा भवन्तः कुर्वन्तु प्रीतियुक्तेन चेतसा ॥ १.१३.१७ ॥
అన్నీ చక్కగా ఏర్పాటు చేయబడి ఏదీ లోపం కాకుండా ఉండాలి. అలాగే మీరు సంతోషచిత్తంతో చేయండి.
1.13.18
ततः सर्वे समागम्य वसिष्ठमिदमब्रुवन् ।
यथेष्टं तत् सुविहितं न किंचित् परिहीयते ॥ १.१३.१८ ॥
అప్పుడు అందరూ కలిసి వసిష్ఠునితో ఇలా అన్నారు: మీరు కోరినట్లు అంతా చక్కగా ఏర్పాటు చేయబడింది; ఏదీ లోపించలేదు.
1.13.19
यथोक्तं तत् करिष्यामो न किंचित् परिहास्यते ।
ततः सुमन्त्रमाहूय वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१३.१९ ॥
చెప్పినట్లే చేస్తాము; ఏదీ విడిచిపెట్టబడదు. అప్పుడు వసిష్ఠుడు సుమంత్రుని పిలిచి ఈ మాట చెప్పాడు.
1.13.20
निमन्त्रयस्व नृपतीन् पृथिव्यां ये च धार्मिकाः ।
ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्याञ्शूद्रांश्चैव सहस्रशः ॥ १.१३.२० ॥
భూమిపై ఉన్న ధర్మాత్ములైన రాజులను ఆహ్వానించు; బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు వేలమందిని కూడా ఆహ్వానించు.
1.13.21
समानयस्व सत्कृत्य सर्वदेशेषु मानवान् ।
मिथिलाधिपतिं शूरं जनकं सत्यवादिनम् ॥ १.१३.२१ ॥
అన్ని దేశాల ప్రజలను గౌరవంతో సమీకరించు; మిథిలాధిపతి, శూరుడు, సత్యవాది అయిన జనకుని కూడా.
1.13.22
तमानय महाभागं स्वयमेव सुसत्कृतम् ।
पूर्वं सम्बन्धिनं ज्ञात्वा ततः पूर्वं ब्रवीमि ते ॥ १.१३.२२ ॥
ఆ మహాభాగుని నువ్వే స్వయంగా గౌరవంతో తీసుకురా. ముందే బంధువుగా తెలుసు కాబట్టి, ముందుగా నీకు చెబుతున్నాను.
1.13.23
तथा काशिपतिं स्निग्धं सततं प्रियवादिनम् ।
सद्वृत्तं देवसंकाशं स्वयमेवानयस्व ह ॥ १.१३.२३ ॥
అలాగే కాశీ రాజు, స్నేహశీలి, ఎప్పుడూ మధురంగా మాట్లాడేవాడు, సదాచారుడు, దేవతలతో సమానుడు అయిన అతన్ని నువ్వే తీసుకురా.
1.13.24
तथा केकयराजानं वृद्धं परमधार्मिकम् ।
श्वशुरं राजसिंहस्य सपुत्रं तमिहानय ॥ १.१३.२४ ॥
అలాగే కేకయ రాజు, వృద్ధుడు, పరమధార్మికుడు అయిన అతన్ని, రాజసింహుని మామగారిని, అతని కుమారునితో సహా ఇక్కడికి తీసుకురా.
1.13.25
अङ्गेश्वरं महेष्वासं रोमपादं सुसत्कृतम् ।
वयस्यं राजसिंहस्य सपुत्रं तमिहानय ॥ १.१३.२५ ॥
అంగదేశ ప్రభువు, గొప్ప ధనుర్ధారి, గౌరవనీయుడైన రోమపాదుడిని, రాజసింహుని మిత్రుడిని, అతని కుమారునితో కలిపి ఇక్కడికి తీసుకురా.
1.13.26
तथा कोसलराजानं भानुमन्तं सुसंस्कृतम् ।
मगधाधिपतिं शूरं सर्वशास्त्रविशारदम् ॥ १.१३.२६ ॥
అలాగే కోసల రాజు భానుమంతుడిని, సుసంస్కృతుడిని, మగధాధిపతిని, శూరుని, సర్వశాస్త్ర నిపుణుడిని కూడా తీసుకురా.
1.13.27
प्राप्तिज्ञं परमोदारं सत्कृतं पुरुषर्षभम् ।
राज्ञः शासनमादाय चोदयस्व नृपर्षभान् ।
प्राचीनान् सिन्धुसौवीरान् सौराष्ठ्रेयांश्च पार्थिवान् ॥ १.१३.२७ ॥
ధర్మజ్ఞుడు, మహోదారుడు, గౌరవనీయుడు, పురుషోత్తముడైన అతనిని రాజాజ్ఞతో తీసుకొని, రాజశ్రేష్ఠులను పంపు; తూర్పు, సింధు, సౌవీర, సౌరాష్ట్ర రాజులను కూడా పంపు.
1.13.28
दाक्षिणात्यान् नरेन्द्रांश्च समस्तानानयस्व ह ।
सन्ति स्निग्धाश्च ये चान्ये राजानः पृथिवीतले ॥ १.१३.२८ ॥
దక్షిణ దేశపు నరేంద్రులందరినీ తీసుకురా. భూతలంపై ఉన్న స్నేహపూర్వక ఇతర రాజులూ ఉన్నారు.
1.13.29
तानानय यथा क्षिप्रं सानुगान् सहबान्धवान् ।
एतान् दूतैर्महाभागैरानयस्व नृपाज्ञया ॥ १.१३.२९ ॥
వారిని త్వరగా వారి అనుచరులు, బంధువులతో కలిపి తీసుకురా. ఈ రాజులను రాజాజ్ఞతో, మహాభాగ్యులైన దూతల ద్వారా తీసుకురా.
1.13.30
वसिष्ठवाक्यं तच्छ्रुत्वा सुमन्त्रस्त्वरितं तदा ।
व्यादिशत् पुरुषांस्तत्र राज्ञामानयने शुभान् ॥ १.१३.३० ॥
వసిష్ఠుని ఆ మాటలు విని, సుమంత్రుడు వెంటనే రాజులను తీసుకురావడానికి అక్కడికి శ్రేష్ఠులైన పురుషులను పంపాడు.
1.13.31
स्वयमेव हि धर्मात्मा प्रयातो मुनिशासनात् ।
सुमन्त्रस्त्वरितो भूत्वा समानेतुं महामतिः ॥ १.१३.३१ ॥
ధర్మాత్ముడు సుమంత్రుడు మునీంద్రుని ఆజ్ఞతో స్వయంగా త్వరగా బయలుదేరాడు; ఆ మహామతి రాజులను సమకూర్చడానికి వెళ్ళాడు.
1.13.32
ते च कर्मान्तिकाः सर्वे वसिष्ठाय महर्षये ।
सर्वं निवेदयन्ति स्म यज्ञे यदुपकल्पितम् ॥ १.१३.३२ ॥
ఆ కర్మాంతికులు అందరూ మహర్షి వసిష్ఠునికి యజ్ఞంలో ఏర్పాటైనదంతా నివేదించారు.
1.13.33
ततः प्रीतो द्विजश्रेष्ठस्तान् सर्वान् मुनिरब्रवीत् ।
अवज्ञया न दातव्यं कस्यचिल्लीलयापि वा ॥ १.१३.३३ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన ద్విజశ్రేష్ఠుడైన ముని వారందరితో ఇలా అన్నాడు: ఎవరికైనా అవమానంతో గాని, లీలగా (అలక్ష్యంగా) గాని దానం చేయరాదు.
1.13.34
अवज्ञया कृतं हन्याद् दातारं नात्र संशयः ।
ततः कैश्चिदहोरात्रैरुपयाता महीक्षितः ॥ १.१३.३४ ॥
అవమానంతో చేసినది దాతను నాశనం చేస్తుంది; ఇందులో సందేహం లేదు. తరువాత కొన్ని రాత్రిపగళ్ళ తర్వాత రాజులు వచ్చి చేరారు.
1.13.35
बहूनि रत्नान्यादाय राज्ञो दशरथस्य ह ।
ततो वसिष्ठः सुप्रीतो राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.१३.३५ ॥
దశరథ రాజు కోసం అనేక రత్నాలు తెచ్చారు; అప్పుడు ఎంతో సంతోషించిన వసిష్ఠుడు రాజుతో ఇలా అన్నాడు.
1.13.36
उपयाता नरव्याघ्र राजानस्तव शासनात् ।
मयापि सत्कृताः सर्वे यथार्हं राजसत्तमाः ॥ १.१३.३६ ॥
నరశ్రేష్ఠుడా, నీ ఆజ్ఞతో రాజులు వచ్చారు; నేను కూడా ఉత్తమ రాజులందరినీ తగినట్లు సత్కరించాను.
1.13.37
यज्ञियं च कृतं सर्वं पुरुषैः सुसमाहितैः ।
निर्यातु च भवान् यष्टुं यज्ञायतनमन्तिकात् ॥ १.१३.३७ ॥
మనుషులు చక్కగా సమకూర్చిన యజ్ఞ సామగ్రి అంతా సిద్ధమైంది; యజ్ఞం చేయడానికి మీరు సమీపంలోని యజ్ఞస్థలానికి బయలుదేరండి.
1.13.38
सर्वकामैरुपहृतैरुपेतं वै समन्ततः ।
द्रष्टुमर्हसि राजेन्द्र मनसेव विनिर्मितम् ॥ १.१३.३८ ॥
రాజేంద్రా! అన్ని కోరిన వస్తువులతో నిండి, మనసుతో నిర్మించినట్లున్న ఆ యజ్ఞస్థలాన్ని మీరు తప్పక చూడాలి.
1.13.39
तथा वसिष्ठवचनादृशष्यशृङ्गस्य चोभयोः ।
दिवसे शुभनक्षत्रे निर्यातो जगतीपतिः ॥ १.१३.३९ ॥
ఆ విధంగా వసిష్ఠుడి, ఋష్యశృంగుడి ఇద్దరి మాట ప్రకారం, శుభ నక్షత్రం గల దినాన ఆ భూపతి బయలుదేరాడు.
1.13.40
ततो वसिष्ठप्रमुखाः सर्व एव द्विजोत्तमाः ।
ऋष्यशृङ्गं पुरस्कृत्य यज्ञकर्मारभंस्तदा ॥ १.१३.४० ॥
అప్పుడు వసిష్ఠుడు ప్రముఖులైన శ్రేష్ఠ ద్విజులందరూ ఋష్యశృంగుడిని ముందు ఉంచి యజ్ఞకార్యాన్ని ఆరంభించారు.
1.13.41
यज्ञवाटं गताः सर्वे यथाशास्त्रं यथाविधि ।
श्रीमांश्च सह पत्नीभी राजा दीक्षामुपाविशत् ॥ १.१३.४१ ॥
అందరూ యజ్ఞమండపానికి వెళ్లి శాస్త్రానుసారం, విధి ప్రకారం కూర్చున్నారు; తేజోవంతుడైన రాజు తన భార్యలతో కలిసి దీక్ష స్వీకరించడానికి కూర్చున్నాడు.