รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 1.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.14.1
अथ संवत्सरे पूर्णे तस्मिन् प्राप्ते तुरङ्गमे ।
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे राज्ञो यज्ञोऽभ्यवर्तत ॥ १.१४.१ ॥
ครั้นเมื่อปีนั้นครบบริบูรณ์ เมื่อม้านั้นกลับมาแล้ว พิธีบูชายัญของพระราชาได้ดำเนินไปบนฝั่งเหนือของแม่น้ำสรยู
1.14.2
ऋष्यशृङ्गं पुरस्कृत्य कर्म चक्रुर्द्विजर्षभाः ।
अश्वमेधे महायज्ञे राज्ञोऽस्य सुमहात्मनः ॥ १.१४.२ ॥
โดยมีฤๅษีฤษยศฤงคะนำหน้า บรรดาพราหมณ์ผู้ประเสริฐได้ประกอบพิธีในมหายัญอัศวเมธของพระราชาผู้มีจิตใจอันยิ่งใหญ่พระองค์นี้
1.14.3
कर्म कुर्वन्ति विधिवद् याजका वेदपारगाः ।
यथाविधि यथान्यायं परिक्रामन्ति शास्त्रतः ॥ १.१४.३ ॥
เหล่าปุโรหิตผู้ประกอบพิธี ผู้รอบรู้พระเวท ได้ประกอบพิธีตามวิธีที่กำหนด ทำการเวียนประทักษิณตามที่ระบุไว้ในคัมภีร์ โดยถูกต้องและสมควร
1.14.4
प्रवर्ग्यं शास्त्रतः कृत्वा तथैवोपसदं द्विजाः ।
चक्रुश्च विधिवत् सर्वमधिकं कर्म शास्त्रतः ॥ १.१४.४ ॥
บรรดาพราหมณ์ได้ประกอบพิธีปรวรรคยะตามคัมภีร์ และพิธีอุปสทะก็เช่นกัน แล้วจึงทำพิธีอื่นๆ ทั้งหมดที่เหลือตามวิธีและตามคัมภีร์
1.14.5
अभिपूज्य ततो हृष्टाः सर्वे चक्रुर्यथाविधि ।
प्रातःसवनपूर्वाणि कर्माणि मुनिपुङ्गवाः ॥ १.१४.५ ॥
จากนั้น เหล่าฤๅษีผู้ประเสริฐ ผู้มีใจยินดีทั้งหมด ได้ถวายความเคารพแด่บรรดาพราหมณ์ แล้วจึงประกอบพิธีตามวิธี เริ่มด้วยพิธีบีบโสมในยามเช้า
1.14.6
ऐन्द्रश्च विधिवत् दत्तो राजा चाभिषुतोऽनघः ।
मध्यन्दिनं च सवनं प्रावर्तत यथाक्रमम् ॥ १.१४.६ ॥
ได้ถวายเครื่องบูชาแด่พระอินทร์ตามวิธี และบีบโสมของพระราชาผู้ปราศจากมลทิน แล้วพิธีบีบโสมในยามเที่ยงก็เริ่มขึ้นตามลำดับ
1.14.7
तृतीयसवनं चैव राज्ञोऽस्य सुमहात्मनः ।
चक्रुस्ते शास्त्रतो दृष्ट्वा यथा ब्राह्मणपुङ्गवाः ॥ १.१४.७ ॥
พราหมณ์ผู้ประเสริฐเหล่านั้นได้ประกอบพิธีบีบโสมในยามที่สามของพระราชาผู้มีจิตใจอันยิ่งใหญ่พระองค์นี้ ตามคัมภีร์ ตามที่ได้เห็นมาว่าควรทำเช่นนั้น
1.14.8
आह्वायाञ्चक्रिरे तत्र शक्रादीन् विबुधोत्तमान् ।
ऋष्यशृङ्गादयो मन्त्रैः शिक्षाक्षरसमन्वितैः ॥ १.१४.८ ॥
ที่นั่น ฤๅษีฤษยศฤงคะและคนอื่นๆ ได้อัญเชิญพระอินทร์และเทพผู้ประเสริฐองค์อื่นๆ ด้วยมนตร์ที่ถูกต้องตามเสียงและพยางค์
1.14.9
गीतिभिर्मधुरैः स्निग्धैर्मन्त्राह्वानैर्यथार्हतः ।
होतारो ददुरावाह्य हविर्भागान् दिवौकसाम् ॥ १.१४.९ ॥
ด้วยบทสวดที่หวานไพเราะและอ่อนโยน และด้วยมนตร์อัญเชิญตามที่สมควร เหล่าโหตฤได้อัญเชิญเทพผู้สถิตในสวรรค์แล้วถวายส่วนของเครื่องบูชาแก่เทพเหล่านั้น
1.14.10
न चाहुतमभूत् तत्र स्खलितं वा न किञ्चन ।
दृश्यते ब्रह्मवत् सर्वं क्षेमयुक्तं हि चक्रिरे ॥ १.१४.१० ॥
ในพิธีนั้นไม่มีเครื่องบูชาใดผิดพลาด และไม่เห็นความบกพร่องใดๆ ทั้งสิ้น ทุกอย่างดูสมบูรณ์ดุจพระเวท เพราะพวกเขาประกอบพิธีด้วยความปลอดภัยและความเรียบร้อยทั้งหมด
1.14.11
न तेष्वहःसु श्रान्तो वा क्षुधितो वा न दृश्यते ।
नाविद्वान् ब्राह्मणः कश्चिन्नाशतानुचरस्तथा ॥ १.१४.११ ॥
ในวันเหล่านั้น ไม่มีใครในที่นั้นที่เห็นว่าเหนื่อยหรือหิว ไม่มีพราหมณ์ผู้ไม่รู้ และไม่มีผู้ติดตามคนใดที่ไม่ได้รับอาหาร
1.14.12
ब्राह्मणा भुञ्जते नित्यं नाथवन्तश्च भुञ्जते ।
तापसा भुञ्जते चापि श्रमणाश्चैव भुञ्जते ॥ १.१४.१२ ॥
พราหมณ์ฉันอาหารทุกวัน ผู้มีครอบครัวก็ฉันอาหาร นักพรตฉันอาหาร ผู้สละโลกก็ฉันอาหารเช่นกัน
1.14.13
वृद्धाश्च व्याधिताश्चैव स्त्रीबालाश्च तथैव च ।
अनिशं भुञ्जमानानां न तृप्तिरुपलभ्यते ॥ १.१४.१३ ॥
ผู้เฒ่า ผู้เจ็บป่วย สตรี และเด็กก็เช่นกัน ฉันอาหารโดยไม่หยุดพัก แต่ก็ไม่เห็นว่าใครอิ่มเลย
1.14.15
दीयतां दीयतामन्नं वासांसि विविधानि च ।
अन्नकूटाश्च दृश्यन्ते बहवः पर्वतोपमाः ।
दिवसे दिवसे तत्र सिद्धस्य विधिवत् तदा ॥ १.१४.१५ ॥
"จงให้อาหาร จงให้อาหาร" เป็นเสียงร้องที่ดังขึ้น และได้มีการแจกผ้าผ่อนหลายชนิดด้วย มีกองอาหารจำนวนมากให้เห็นสูงดุจภูเขา วันแล้ววันเล่า ณ พิธีนั้นที่ดำเนินไปตามวิธี เป็นเช่นนี้
1.14.16
नानादेशादनुप्राप्ताः पुरुषाः स्त्रीगणास्तथा ।
अन्नपानैः सुविहितास्तस्मिन् यज्ञे महात्मनः ॥ १.१४.१६ ॥
บุรุษและหมู่สตรีที่มาจากหลายแดนก็เช่นกัน ได้รับการจัดเตรียมอาหารและเครื่องดื่มอย่างดีในพิธีบูชายัญของผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่พระองค์นั้น
1.14.17
अन्नं हि विधिवत्स्वादु प्रशंसन्ति द्विजर्षभाः ।
अहो तृप्ताः स्म भद्रं ते इति शुश्राव राघवः ॥ १.१४.१७ ॥
"อา พวกเราอิ่มแล้ว ขอให้เจริญแด่ท่าน" บรรดาพราหมณ์ผู้ประเสริฐสรรเสริญอาหารอันโอชะที่จัดทำตามวิธี พระราฆวะได้ทรงสดับเช่นนั้น
1.14.18
स्वलंकृताश्च पुरुषा ब्राह्मणान् पर्यवेषयन् ।
उपासन्ते च तानन्ये सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥ १.१४.१८ ॥
บุรุษผู้ประดับประดาอย่างงดงามได้ปรนนิบัติพราหมณ์ และคนอื่นๆ สวมต่างหูประดับมณีที่ขัดเงาไว้ ก็เข้ามาปรนนิบัติท่านเหล่านั้น
1.14.19
कर्मान्तरे तदा विप्रा हेतुवादान् बहूनपि ।
प्राहुः सुवाग्मिनो धीराः परस्परजिगीषया ॥ १.१४.१९ ॥
ในช่วงระหว่างพิธีนั้น เหล่าพราหมณ์ผู้พูดเก่งและมั่นคง ได้ยกเหตุผลขึ้นมากมาย แต่ละคนต้องการเอาชนะกันและกัน
1.14.20
दिवसे दिवसे तत्र संस्तरे कुशला द्विजाः ।
सर्वकर्माणि चक्रुस्ते यथाशास्त्रं प्रचोदिताः ॥ १.१४.२० ॥
วันแล้ววันเล่า ณ ลานพิธีนั้น เหล่าพราหมณ์ผู้ชำนาญ ได้รับการชี้นำตามคัมภีร์ ได้ประกอบพิธีทั้งหมด
1.14.21
नाषडङ्गविदत्रासीन्नाव्रतो नाबहुश्रुतः ।
सदस्यास्तस्य वै राज्ञो नावादकुशलो द्विजः ॥ १.१४.२१ ॥
ในที่ประชุมของพระราชานั้น ไม่มีพราหมณ์คนใดที่ไม่รู้วิทยาทั้งหกแห่งเวทางคศาสตร์ ไม่มีผู้ที่ขาดวัตรปฏิบัติ ไม่มีผู้ที่มีความรู้น้อย หรือไม่ชำนาญในการโต้วาที
1.14.22
प्राप्ते यूपोच्छ्रये तस्मिन् षड् बैल्वाः खादिरास्तथा ।
तावन्तो बिल्वसहिताः पर्णिनश्च तथा परे ॥ १.१४.२२ ॥
เมื่อถึงเวลาตั้งเสายูป มีเสาจากไม้พิลวะหกต้น และจากไม้ขทิระเช่นกันหกต้น เสาจำนวนเท่ากันที่ผสมกับไม้พิลวะ และเสาจากไม้ปรรณีกับเสาอื่นๆ ด้วย
1.14.23
श्लेष्मातकमयो दिष्टो देवदारुमयस्तथा ।
द्वावेव तत्र विहितौ बाहुव्यस्तपरिग्रहौ ॥ १.१४.२३ ॥
ไม้หนึ่งอันทำจากไม้ศเลษมาตกะ และอีกอันทำจากไม้เทวทารุเช่นกัน ที่นั่นกำหนดไว้เพียงสองอัน มีแขนแยกออกไว้สำหรับจับถือ
1.14.24
कारिताः सर्व एवैते शास्त्रज्ञैर्यज्ञकोविदैः ।
शोभार्थं तस्य यज्ञस्य काञ्चनालंकृता भवन् ॥ १.१४.२४ ॥
ทั้งหมดนี้ถูกสร้างขึ้นโดยปราชญ์ผู้รู้คัมภีร์และผู้ชำนาญในพิธียัญ และทั้งหมดได้รับการประดับด้วยทองคำเพื่อความงดงามของพิธียัญนั้น
1.14.25
एकविंशतियूपास्ते एकविंशत्यरत्नयः ।
वासोभिरेकविंशद्भिरेकैकं समलंकृताः ॥ १.१४.२५ ॥
เสายูปมียี่สิบเอ็ดต้น แต่ละต้นยาวยี่สิบเอ็ดศอก และแต่ละต้นได้รับการประดับด้วยผ้ายี่สิบเอ็ดผืนอย่างครบถ้วน
1.14.26
विन्यस्ता विधिवत् सर्वे शिल्पिभिः सुकृता दृढाः ।
अष्टाश्रयः सर्व एव श्लक्ष्णरूपसमन्विताः ॥ १.१४.२६ ॥
ทั้งหมดถูกวางอย่างถูกต้องตามวิธี ทำโดยช่างฝีมือ ทำได้ดีและแข็งแรง ทุกต้นมีแปดเหลี่ยม และมีรูปทรงเรียบงามละเอียดอ่อน
1.14.27
आच्छादितास्ते वासोभिः पुष्पैर्गन्धैश्च पूजिताः ।
सप्तर्षयो दीप्तिमन्तो विराजन्ते यथा दिवि ॥ १.१४.२७ ॥
ทั้งหมดถูกคลุมด้วยผ้าและบูชาด้วยดอกไม้และเครื่องหอม ส่องแสงสว่างดุจพระสัปตฤษีอันรุ่งโรจน์บนท้องฟ้า
1.14.28
इष्टकाश्च यथान्यायं कारिताश्च प्रमाणतः ।
चितोऽग्निर्ब्राह्मणैस्तत्र कुशलैः शुल्बकर्मणि ॥ १.१४.२८ ॥
อิษฏกา (อิฐ) ก็สร้างขึ้นตามกฎและตามขนาดที่กำหนด ที่นั่น พราหมณ์ผู้ชำนาญในพิธีศุลบะได้ก่อแท่นบูชาไฟขึ้น
1.14.29
स चित्यो राजसिंहस्य संचितः कुशलैर्द्विजैः ।
गरुडो रुक्मपक्षो वै त्रिगुणोऽष्टादशात्मकः ॥ १.१४.२९ ॥
แท่นบูชาไฟนั้นของสิงห์แห่งกษัตริย์ ถูกก่อขึ้นโดยทวิชผู้ชำนาญ เป็นพระครุฑมีปีกทองคำ มีสามส่วนและประกอบด้วยสิบแปดส่วน
1.14.30
नियुक्तास्तत्र पशवस्तत्तदुद्दिश्य दैवतम् ।
उरगाः पक्षिणश्चैव यथाशास्त्रं प्रचोदिताः ॥ १.१४.३० ॥
ที่นั่นได้จัดสัตว์ต่างๆ ไว้ โดยมุ่งต่อเทพเจ้าองค์นั้นๆ งูและนกก็ได้รับการจัดให้ตามคัมภีร์เช่นกัน
1.14.31
शामित्रे तु हयस्तत्र तथा जलचराश्च ये ।
ऋषिभिः सर्वमेवैतन्नियुक्तं शास्त्रतस्तदा ॥ १.१४.३१ ॥
ในพิธีศามิตระ มีม้าอยู่ที่นั่น และสัตว์น้ำทั้งหลายก็เช่นกัน จากนั้นฤๅษีทั้งหลายก็จัดสรรทั้งหมดนี้ตามคัมภีร์
1.14.32
पशूनां त्रिशतं तत्र यूपेषु नियतं तदा ।
अश्वरत्नोत्तमं तत्र राज्ञो दशरथस्य ह ॥ १.१४.३२ ॥
ที่เสายูปนั้น สัตว์สามร้อยตัวถูกผูกไว้อย่างถูกต้องตามกำหนด และที่นั่นยังมีม้าที่ประเสริฐที่สุดในหมู่ม้าของท้าวทศรถด้วย
1.14.33
कौसल्या तं हयं तत्र परिचर्य समन्ततः ।
कृपाणैर्विससारैनं त्रिभिः परमया मुदा ॥ १.१४.३३ ॥
ที่นั่นพระนางเการลยาปรนนิบัติม้านั้นรอบด้านอย่างดี แล้วด้วยความยินดีอย่างยิ่ง ได้แตะม้านั้นด้วยดาบสามเล่ม
1.14.34
पतत्रिणा तदा सार्धं सुस्थितेन च चेतसा ।
अवसद् रजनीमेकां कौसल्या धर्मकाम्यया ॥ १.१४.३४ ॥
พร้อมกับม้าที่เหมือนนกนั้น ด้วยจิตที่ตั้งมั่นดี ปรารถนาธรรม พระนางเการลยาได้พำนักอยู่ที่นั่นหนึ่งราตรี
1.14.35
होताध्वर्युस्तथोद्गाता हस्तेन समयोजयन् ।
महिष्या परिवृत्त्याथ वावातामपरां तथा ॥ १.१४.३५ ॥
โหตฤ อัธวรยุ และอุทคาตฤ บรรดาปุโรหิตเหล่านั้นได้ร่วมกันทำพิธีด้วยมือ จากนั้นพระมเหสีเอกก็เวียนรอบและทำพิธีอีกอย่างหนึ่งเช่นกัน
1.14.36
पतत्रिणस्तस्य वपामुद्धृत्य नियतेन्द्रियः ।
ऋत्विक्परमसम्पन्नः श्रपयामास शास्त्रतः ॥ १.१४.३६ ॥
ปุโรหิตผู้มีความสำเร็จสูงสุดในพิธี มีอินทรีย์สำรวมดี ได้นำไขมันของม้าที่เหมือนนกนั้นออกมา แล้วให้ต้มตามคัมภีร์
1.14.37
धूमगन्धं वपायास्तु जिघ्रति स्म नराधिपः ।
यथाकालं यथान्यायं निर्णुदन् पापमात्मनः ॥ १.१४.३७ ॥
พระราชาทรงดมกลิ่นควันของไขมันนั้น ตามเวลาที่กำหนดและถูกต้องตามกฎ ทรงขจัดบาปของพระองค์เอง
1.14.38
हयस्य यानि चाङ्गानि तानि सर्वाणि ब्राह्मणाः ।
अग्नौ प्रास्यन्ति विधिवत् समस्ताः षोडशर्त्विजः ॥ १.१४.३८ ॥
พราหมณ์ทั้งหมด ผู้เป็นปุโรหิตสิบหกคน ต่างถวายอวัยวะทั้งหมดของม้าเข้าสู่ไฟตามวิธีอย่างครบถ้วน
1.14.39
प्लक्षशाखासु यज्ञानामन्येषां क्रियते हविः ।
अश्वमेधस्य चैकस्य वैतसो भाग इष्यते ॥ १.१४.३९ ॥
ในพิธียัญอื่นๆ เครื่องบูชาถวายบนกิ่งไม้ปลักษะ แต่สำหรับพิธีอัศวเมธเพียงอย่างเดียว กำหนดส่วนหนึ่งไว้สำหรับไม้ไวตสะ
1.14.40
त्र्यहोऽश्वमेधः संख्यातः कल्पसूत्रेण ब्राह्मणैः ।
चतुष्टोममहस्तस्य प्रथमं परिकल्पितम् ॥ १.१४.४० ॥
พราหมณ์นับว่าพิธีอัศวเมธเป็นพิธีสามวัน ตามคู่มือพิธีกรรมกัลปสูตร วันแรกของพิธีนั้นถูกจัดเป็นจตุษโตมะ
1.14.41
उक्थ्यं द्वितीयं संख्यातमतिरात्रं तथोत्तरम् ।
कारितास्तत्र बहवो विहिताः शास्त्रदर्शनात् ॥ १.१४.४१ ॥
วันที่สองนับเป็นอุกถยะ และวันถัดไปนับเป็นอติราตระ ที่นั่นมีผู้ถูกแต่งตั้งไว้มากมาย ตามที่คัมภีร์กำหนดไว้
1.14.42
ज्योतिष्टोमायुषी चैवमतिरात्रौ च निर्मितौ ।
अभिजिद्विश्वजिच्चैवमाप्तोर्यामौ महाक्रतुः ॥ १.१४.४२ ॥
ยัชญ์ชนิดโชยติษโฏมะและอายุษี และอติราตรสองพิธีก็ถูกจัดขึ้น พร้อมด้วยอภิชิตและวิศวชิต และอาปโตรยามะ ดังนั้นมหายัญนี้จึงถูกจัดเตรียมขึ้น
1.14.43
प्राचीं होत्रे ददौ राजा दिशं स्वकुलवर्धनः ।
अध्वर्यवे प्रतीचीं तु ब्रह्मणे दक्षिणां दिशम् ॥ १.१४.४३ ॥
พระราชาผู้เพิ่มพูนวงศ์ตระกูลของตนได้ถวายทิศตะวันออกแก่โหตฤ ทิศตะวันตกแก่อัธวรยุ และทิศใต้แก่พรหมัน เป็นทักษิณา
1.14.44
उद्गात्रे तु तथोदीचीं दक्षिणैषा विनिर्मिता ।
अश्वमेधे महायज्ञे स्वयम्भूविहिते पुरा ॥ १.१४.४४ ॥
ทิศเหนือก็ถวายแก่อุทคาตฤเช่นกัน ทิศใต้นี้ถูกแบ่งออกไว้ในอัศวเมธมหายัญ ซึ่งสวยัมภู (พระพรหม) ทรงกำหนดไว้แต่โบราณกาล
1.14.45
क्रतुं समाप्य तु तदा न्यायतः पुरुषर्षभः ।
ऋत्विग्भ्यो हि ददौ राजा धरां तां कुलवर्धनः ॥ १.१४.४५ ॥
เมื่อกระทำยัญนั้นสำเร็จแล้ว พระราชาผู้เป็นบุรุษอันประเสริฐและเพิ่มพูนวงศ์ตระกูล ได้ถวายแผ่นดินนั้นแก่ฤตวิชทั้งหลายโดยชอบธรรม
1.14.46
एवम् दत्त्वा प्रहृष्टोऽभूच्छ्रीमाननिक्ष्वाकुनन्दनः ।
ऋत्विजस्त्वब्रुवन् सर्वे राजानं गतकिल्बिषम् ॥ १.१४.४६ ॥
เมื่อถวายแล้วเช่นนั้น พระราชาผู้รุ่งโรจน์ ผู้เป็นที่รักของวงศ์อิกษวากุ ก็ทรงปีติยินดี แล้วฤตวิชทั้งปวงจึงกล่าวกับพระราชาผู้ปราศจากบาป
1.14.47
भवानेव महीं कृत्स्नामेको रक्षितुमर्हति ।
न भूम्या कार्यमस्माकं नहि शक्ताः स्म पालने ॥ १.१४.४७ ॥
พระองค์เท่านั้นที่สมควรจะปกป้องแผ่นดินทั้งหมด พวกข้าพเจ้าไม่มีความต้องการในแผ่นดิน เพราะพวกข้าพเจ้าไม่สามารถปกครองได้
1.14.48
रताः स्वाध्यायकरणे वयं नित्यं हि भूमिप ।
निष्क्रयं किञ्चिदेवेह प्रयच्छतु भवानिति ॥ १.१४.४८ ॥
โอ้เจ้าแห่งแผ่นดิน พวกข้าพเจ้าอุทิศตนต่อการศึกษาพระเวทอยู่เป็นนิตย์ ขอพระองค์โปรดประทานค่าตอบแทนบางอย่างแก่พวกข้าพเจ้าที่นี่เถิด
1.14.49
मणिरत्नं सुवर्णं वा गावो यद्वा समुद्यतम् ।
तत् प्रयच्छ नरश्रेष्ठ धरण्या न प्रयोजनम् ॥ १.१४.४९ ॥
อัญมณีและรัตนะ ทองคำ หรือวัวที่มีอยู่พร้อม สิ่งใดก็ตามโอ้บุรุษผู้ประเสริฐ ขอพระองค์โปรดประทานสิ่งนั้น พวกข้าพเจ้าไม่มีประโยชน์ใดในแผ่นดิน
1.14.50
एवमुक्तो नरपतिर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
गवां शतसहस्राणि दश तेभ्यो ददौ नृपः ॥ १.१४.५० ॥
พระราชาเมื่อพราหมณ์ผู้เชี่ยวชาญพระเวททูลดังนั้น จึงถวายโคแก่พวกเขาหนึ่งล้านตัวคูณสิบ
1.14.51
दशकोटिं सुवर्णस्य रजतस्य चतुर्गुणम् ।
ऋत्विजस्तु ततः सर्वे प्रददुः सहिता वसु ॥ १.१४.५१ ॥
ทองคำสิบโกฏิ และเงินสี่เท่าของจำนวนนั้น แล้วฤตวิชทั้งหมดจึงรับทรัพย์สมบัตินั้นไปพร้อมกัน
1.14.52
ऋष्यशृङ्गाय मुनये वसिष्ठाय च धीमते ।
ततस्ते न्यायतः कृत्वा प्रविभागं द्विजोत्तमाः ॥ १.१४.५२ ॥
แก่ฤๅษีฤษยศฤงค์ และแก่วสิษฐผู้มีปัญญาด้วย จากนั้นพราหมณ์ผู้ประเสริฐเหล่านั้นก็แบ่งกันโดยชอบธรรม
1.14.53
सुप्रीतमनसः सर्वे प्रत्यूचुर्मुदिता भृशम् ।
ततः प्रसर्पकेभ्यस्तु हिरण्यं सुसमाहितः ॥ १.१४.५३ ॥
ทุกคนมีใจพอใจยิ่งนัก และปีติอย่างมาก จึงกล่าวตอบ จากนั้นพระราชาผู้สำรวมจิตอย่างดีก็ถวายทองคำแก่ผู้รับใช้ที่ท่องเที่ยวไป
1.14.54
जाम्बूनदं कोटिसंख्यं ब्राह्मणेभ्यो ददौ तदा ।
दरिद्राय द्विजायथ हस्ताभरणमुत्तमम् ॥ १.१४.५४ ॥
แล้วพระองค์ก็ถวายทองชามพูนทะจำนวนนับเป็นโกฏิแก่พราหมณ์ทั้งหลาย และแก่พราหมณ์ผู้ยากจนได้ถวายเครื่องประดับมือชั้นเยี่ยม
1.14.55
कस्मैचित् याचमानाय ददौ राघवनन्दनः ।
ततः प्रीतेषु विधिवत् द्विजेषु द्विजवत्सलः ॥ १.१४.५५ ॥
แก่ผู้ที่มาขอทาน พระองค์ผู้เป็นที่รื่นรมย์ของราฆุวงศ์ได้ถวาย แล้วท่ามกลางพราหมณ์ที่พอพระทัยโดยชอบ พระราชาผู้รักใคร่พราหมณ์ก็ทรงประทาน
1.14.56
प्रणाममकरोत् तेषां हर्षव्याकुलितेन्द्रियः ।
तस्याशिषोऽथ विविधा ब्राह्मणैः समुदाहृताः ॥ १.१४.५६ ॥
ด้วยอินทรีย์ที่ถูกความปีติครอบงำ พระองค์ได้ถวายความนอบน้อมแก่พวกเขา จากนั้นพราหมณ์ทั้งหลายก็กล่าวคำอวยพรต่าง ๆ แก่พระองค์
1.14.57
उदारस्य नृवीरस्य धरण्यां पतितस्य च ।
ततः प्रीतमना राजा प्राप्य यज्ञमनुत्तमम् ॥ १.१४.५७ ॥
วีรบุรุษผู้ประเสริฐแห่งมนุษย์ ผู้มีใจกว้าง ได้ล้มลงบนพื้นดิน จากนั้นพระราชาผู้มีจิตเปี่ยมปีติ เมื่อได้ยัญอันสูงสุดแล้ว
1.14.58
पापापहं स्वर्नयनं दुस्तरं पार्थिवर्षभैः ।
ततोऽब्रवीदृशष्यशृङ्गं राजा दशरथस्तदा ॥ १.१४.५८ ॥
เมื่อได้ยัญที่ขจัดบาป และนำไปสู่สวรรค์ ซึ่งยากจะข้ามได้แม้สำหรับกษัตริย์ผู้เป็นดั่งโค จากนั้นท้าวทศรถจึงตรัสกับฤษยศฤงค์
1.14.59
कुलस्य वर्धनं तत् तु कर्तुमर्हसि सुव्रत
तथेति च स राजानमुवाच द्विजसत्तमः
भविष्यन्ति सुता राजंश्चत्वारस्ते कुलोद्वहाः ॥ १.१४.५९ ॥
เพื่อเพิ่มพูนวงศ์ตระกูล พระองค์ควรกระทำเช่นนั้นเถิด โอ้ผู้มีวัตรอันดี ฤๅษีผู้ประเสริฐแห่งพราหมณ์ก็ตรัสตอบพระราชาว่า จงเป็นเช่นนั้นเถิด โอ้พระราชา พระองค์จะมีโอรสสี่พระองค์ ผู้จะเป็นผู้สืบทอดวงศ์ตระกูล
1.14.60
स तस्य वाक्यं मधुरं निशम्य
प्रणम्य तस्मै प्रयतो नृपेन्द्रः ।
जगाम हर्षं परमं महात्मा
तमृष्यशृङ्गं पुनरप्युवाच ॥ १.१४.६० ॥
พระราชาผู้เป็นใหญ่ในหมู่กษัตริย์ เมื่อได้ฟังถ้อยคำอันไพเราะของท่าน ก็น้อมนมัสการด้วยความสำรวม พระมหาตมาผู้มีพระทัยยิ่งใหญ่ได้บรรลุความปีติอย่างยิ่ง แล้วจึงตรัสกับฤษยศฤงค์อีกครั้ง