蚁垤《罗摩衍那》 · 篇 1.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.14.1
अथ संवत्सरे पूर्णे तस्मिन् प्राप्ते तुरङ्गमे ।
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे राज्ञो यज्ञोऽभ्यवर्तत ॥ १.१४.१ ॥
一年期满，那匹马归来之时，国王的祭祀在萨拉尤河北岸举行。
1.14.2
ऋष्यशृङ्गं पुरस्कृत्य कर्म चक्रुर्द्विजर्षभाः ।
अश्वमेधे महायज्ञे राज्ञोऽस्य सुमहात्मनः ॥ १.१४.२ ॥
以力主希里夏辛加为首，诸位再生者中的俊杰在这位大德国王的大马祭中行礼。
1.14.3
कर्म कुर्वन्ति विधिवद् याजका वेदपारगाः ।
यथाविधि यथान्यायं परिक्रामन्ति शास्त्रतः ॥ १.१४.३ ॥
精通吠陀的祭司依规则行礼；依照律法与正理，他们按经典绕行。
1.14.4
प्रवर्ग्यं शास्त्रतः कृत्वा तथैवोपसदं द्विजाः ।
चक्रुश्च विधिवत् सर्वमधिकं कर्म शास्त्रतः ॥ १.१४.४ ॥
依照经典行了普拉瓦尔奇亚祭，同样也行了乌帕萨德祭，再生者依规则与经典完成了其余所有的附加祭礼。
1.14.5
अभिपूज्य ततो हृष्टाः सर्वे चक्रुर्यथाविधि ।
प्रातःसवनपूर्वाणि कर्माणि मुनिपुङ्गवाः ॥ १.१४.५ ॥
随后，诸位大德仙人敬礼众人，欢喜地依规则行礼，从晨间压榨祭开始。
1.14.6
ऐन्द्रश्च विधिवत् दत्तो राजा चाभिषुतोऽनघः ।
मध्यन्दिनं च सवनं प्रावर्तत यथाक्रमम् ॥ १.१४.६ ॥
依规则献给因陀罗的祭品已奉上，无垢的国王之苏摩已被压榨；随后依次序开始了正午的压榨祭。
1.14.7
तृतीयसवनं चैव राज्ञोऽस्य सुमहात्मनः ।
चक्रुस्ते शास्त्रतो दृष्ट्वा यथा ब्राह्मणपुङ्गवाः ॥ १.१४.७ ॥
众位最杰出的婆罗门也依照经典，为这位高尚的国王举行了第三次献祭（三次榨汁之第三次）。
1.14.8
आह्वायाञ्चक्रिरे तत्र शक्रादीन् विबुधोत्तमान् ।
ऋष्यशृङ्गादयो मन्त्रैः शिक्षाक्षरसमन्वितैः ॥ १.१४.८ ॥
于是仁者力士角等人以具备正确读音与音节的咒语，召请因陀罗等诸位最尊贵的天神。
1.14.9
गीतिभिर्मधुरैः स्निग्धैर्मन्त्राह्वानैर्यथार्हतः ।
होतारो ददुरावाह्य हविर्भागान् दिवौकसाम् ॥ १.१४.९ ॥
以甜美柔和的歌唱与咒语召请，依照应有的礼数，诵祭者将祭品的份额献给天界的居民。
1.14.10
न चाहुतमभूत् तत्र स्खलितं वा न किञ्चन ।
दृश्यते ब्रह्मवत् सर्वं क्षेमयुक्तं हि चक्रिरे ॥ १.१४.१० ॥
那里没有任何供品出错，也看不到丝毫过失；一切如吠陀般无可挑剔，他们以吉祥完成了一切。
1.14.11
न तेष्वहःसु श्रान्तो वा क्षुधितो वा न दृश्यते ।
नाविद्वान् ब्राह्मणः कश्चिन्नाशतानुचरस्तथा ॥ १.१४.११ ॥
那些日子里，他们之中无人显得疲惫或饥饿；没有无学的婆罗门，也没有未得食物的仆从。
1.14.12
ब्राह्मणा भुञ्जते नित्यं नाथवन्तश्च भुञ्जते ।
तापसा भुञ्जते चापि श्रमणाश्चैव भुञ्जते ॥ १.१४.१२ ॥
婆罗门每日进食，有家眷依靠者也进食；苦行者进食，出家的沙门也进食。
1.14.13
वृद्धाश्च व्याधिताश्चैव स्त्रीबालाश्च तथैव च ।
अनिशं भुञ्जमानानां न तृप्तिरुपलभ्यते ॥ १.१४.१३ ॥
老人与病人，妇女与孩童，也都不停地进食，却不见有人满足。
1.14.15
दीयतां दीयतामन्नं वासांसि विविधानि च ।
अन्नकूटाश्च दृश्यन्ते बहवः पर्वतोपमाः ।
दिवसे दिवसे तत्र सिद्धस्य विधिवत् तदा ॥ १.१४.१५ ॥
"施食，施食！"之声不绝，各色衣物也在施予。那里可见许多堆积如山的食物；每天，在依法完成的那场祭祀中，当时便是如此。
1.14.16
नानादेशादनुप्राप्ताः पुरुषाः स्त्रीगणास्तथा ।
अन्नपानैः सुविहितास्तस्मिन् यज्ञे महात्मनः ॥ १.१४.१६ ॥
从各地前来的男子和妇女众多，在那位大德的祭祀中，同样以饮食得到了妥善的供给。
1.14.17
अन्नं हि विधिवत्स्वादु प्रशंसन्ति द्विजर्षभाः ।
अहो तृप्ताः स्म भद्रं ते इति शुश्राव राघवः ॥ १.१४.१७ ॥
"啊！我们已经满足，愿你们吉祥！"——诸位最优秀的再生者赞叹依法烹制的美味食物；罗怙之后（罗摩）听到了这些话。
1.14.18
स्वलंकृताश्च पुरुषा ब्राह्मणान् पर्यवेषयन् ।
उपासन्ते च तानन्ये सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥ १.१४.१८ ॥
衣饰华美的男子为婆罗门奉食，另有佩戴着打磨光亮的宝石耳环的人侍立服侍。
1.14.19
कर्मान्तरे तदा विप्रा हेतुवादान् बहूनपि ।
प्राहुः सुवाग्मिनो धीराः परस्परजिगीषया ॥ १.१४.१९ ॥
那时，在仪式的间隙，善辩而坚定的婆罗门们提出了许多论辩，彼此都想胜过对方。
1.14.20
दिवसे दिवसे तत्र संस्तरे कुशला द्विजाः ।
सर्वकर्माणि चक्रुस्ते यथाशास्त्रं प्रचोदिताः ॥ १.१४.२० ॥
每天在祭场上，熟练的婆罗门依据经典的指导，完成了所有的仪式。
1.14.21
नाषडङ्गविदत्रासीन्नाव्रतो नाबहुश्रुतः ।
सदस्यास्तस्य वै राज्ञो नावादकुशलो द्विजः ॥ १.१४.२१ ॥
在那位国王的议会中，没有一位婆罗门不通晓六吠陀支，没有一位是不守戒律、学识浅薄或不擅长辩论的。
1.14.22
प्राप्ते यूपोच्छ्रये तस्मिन् षड् बैल्वाः खादिरास्तथा ।
तावन्तो बिल्वसहिताः पर्णिनश्च तथा परे ॥ १.१४.२२ ॥
到了竖立祭柱的时候，有六根用椰木（bilva）制成的，同样六根用khadira木，同样数量与bilva相合的，以及用parṇa木等制成的其他祭柱。
1.14.23
श्लेष्मातकमयो दिष्टो देवदारुमयस्तथा ।
द्वावेव तत्र विहितौ बाहुव्यस्तपरिग्रहौ ॥ १.१४.२३ ॥
规定用śleṣmātaka木和同样用devadāru木制成的柱子；那里只定了两根，其横臂分开，以便握持。
1.14.24
कारिताः सर्व एवैते शास्त्रज्ञैर्यज्ञकोविदैः ।
शोभार्थं तस्य यज्ञस्य काञ्चनालंकृता भवन् ॥ १.१४.२४ ॥
这些都是由通晓经典与精通祭祀的人主持制作的，为了增添那场祭祀的光彩，它们全都以黄金装饰。
1.14.25
एकविंशतियूपास्ते एकविंशत्यरत्नयः ।
वासोभिरेकविंशद्भिरेकैकं समलंकृताः ॥ १.१४.२५ ॥
这些是二十一根祭柱，每根长二十一阿拉特尼，每根都以二十一件衣物装饰得十分庄严。
1.14.26
विन्यस्ता विधिवत् सर्वे शिल्पिभिः सुकृता दृढाः ।
अष्टाश्रयः सर्व एव श्लक्ष्णरूपसमन्विताः ॥ १.१४.२६ ॥
所有之物皆由工匠依礼制妥善安置，做工精良且坚固；它们都是八角形的，形状光滑精细。
1.14.27
आच्छादितास्ते वासोभिः पुष्पैर्गन्धैश्च पूजिताः ।
सप्तर्षयो दीप्तिमन्तो विराजन्ते यथा दिवि ॥ १.१४.२७ ॥
它们以衣物覆盖，以鲜花与香气供奉，闪耀如天空中光辉的七位仙人。
1.14.28
इष्टकाश्च यथान्यायं कारिताश्च प्रमाणतः ।
चितोऽग्निर्ब्राह्मणैस्तत्र कुशलैः शुल्बकर्मणि ॥ १.१४.२८ ॥
砖块也依规制并按适当尺度制作；在那里，精通舒尔巴仪轨的婆罗门们筑起了火坛。
1.14.29
स चित्यो राजसिंहस्य संचितः कुशलैर्द्विजैः ।
गरुडो रुक्मपक्षो वै त्रिगुणोऽष्टादशात्मकः ॥ १.१४.२९ ॥
那座王中雄狮的火坛，由精通仪轨的再生者婆罗门所筑；它是金翅鸟，有金色翅膀，三重，由十八部分构成。
1.14.30
नियुक्तास्तत्र पशवस्तत्तदुद्दिश्य दैवतम् ।
उरगाः पक्षिणश्चैव यथाशास्त्रं प्रचोदिताः ॥ १.१४.३० ॥
那里按各自所奉的神祇分派了牲畜；蛇与鸟也依经典被安排就位。
1.14.31
शामित्रे तु हयस्तत्र तथा जलचराश्च ये ।
ऋषिभिः सर्वमेवैतन्नियुक्तं शास्त्रतस्तदा ॥ १.१४.३१ ॥
在沙米特拉仪式中，那里有一匹马，也有水中的生灵；当时诸仙依经典将这一切都作了安排。
1.14.32
पशूनां त्रिशतं तत्र यूपेषु नियतं तदा ।
अश्वरत्नोत्तमं तत्र राज्ञो दशरथस्य ह ॥ १.१४.३२ ॥
当时，祭柱上系着三百头牲畜；那里也有国王十车王最优良的马中之宝。
1.14.33
कौसल्या तं हयं तत्र परिचर्य समन्ततः ।
कृपाणैर्विससारैनं त्रिभिः परमया मुदा ॥ १.१४.३३ ॥
考莎厘雅在那里从四面照料那匹马，以无上的喜悦用三把剑触碰了它。
1.14.34
पतत्रिणा तदा सार्धं सुस्थितेन च चेतसा ।
अवसद् रजनीमेकां कौसल्या धर्मकाम्यया ॥ १.१४.३४ ॥
与那匹如鸟般的（马）一起，心志安定，怀着求法之愿，考莎厘雅在那里度过了一夜。
1.14.35
होताध्वर्युस्तथोद्गाता हस्तेन समयोजयन् ।
महिष्या परिवृत्त्याथ वावातामपरां तथा ॥ १.१४.३५ ॥
祭司户利、阿提瓦尤与乌德伽特利以手相合其仪；随后大王后绕行，同样行了另一仪式。
1.14.36
पतत्रिणस्तस्य वपामुद्धृत्य नियतेन्द्रियः ।
ऋत्विक्परमसम्पन्नः श्रपयामास शास्त्रतः ॥ १.१४.३६ ॥
取出那匹如鸟般的（马）的脂肪，克制诸根、精通祭仪的祭司依照经典将其煮熟。
1.14.37
धूमगन्धं वपायास्तु जिघ्रति स्म नराधिपः ।
यथाकालं यथान्यायं निर्णुदन् पापमात्मनः ॥ १.१४.३७ ॥
国王嗅到脂肪燃烧的烟气，依时依法，以此消除自身的罪过。
1.14.38
हयस्य यानि चाङ्गानि तानि सर्वाणि ब्राह्मणाः ।
अग्नौ प्रास्यन्ति विधिवत् समस्ताः षोडशर्त्विजः ॥ १.१४.३८ ॥
马的一切肢体，婆罗门与十六位祭司，都依礼仪投入火中供奉。
1.14.39
प्लक्षशाखासु यज्ञानामन्येषां क्रियते हविः ।
अश्वमेधस्य चैकस्य वैतसो भाग इष्यते ॥ १.१४.३९ ॥
其他祭祀的供物献于榕树（plakṣa）枝上，而马祭中有一份则规定给竹子（vaitasa）。
1.14.40
त्र्यहोऽश्वमेधः संख्यातः कल्पसूत्रेण ब्राह्मणैः ।
चतुष्टोममहस्तस्य प्रथमं परिकल्पितम् ॥ १.१४.४० ॥
婆罗门依据仪轨经典，将马祭计为三日之祭；其第一日设为四段祭（catuṣṭoma）。
1.14.41
उक्थ्यं द्वितीयं संख्यातमतिरात्रं तथोत्तरम् ।
कारितास्तत्र बहवो विहिताः शास्त्रदर्शनात् ॥ १.१४.४१ ॥
第二日计为乌克提亚（ukthya），其后一日同样计为阿提罗陀（atirātra）；依经典所示，那里任命了许多人。
1.14.42
ज्योतिष्टोमायुषी चैवमतिरात्रौ च निर्मितौ ।
अभिजिद्विश्वजिच्चैवमाप्तोर्यामौ महाक्रतुः ॥ १.१४.४२ ॥
同样设立了耆迦漏陀摩（jyotiṣṭoma）与阿育诗（āyuṣī），两个阿提罗陀（atirātra）；以及阿毗七（abhijit）、毗湿伐七（viśvajit）与阿普托尔亚摩（āptoryāma）——如此，这场大祭得以安排。
1.14.43
प्राचीं होत्रे ददौ राजा दिशं स्वकुलवर्धनः ।
अध्वर्यवे प्रतीचीं तु ब्रह्मणे दक्षिणां दिशम् ॥ १.१४.४३ ॥
增益自家宗族的国王，将东方授予荷塔（hotṛ）祭司，西方给予阿特瓦尔尤（adhvaryu），南方则以布施（dakṣiṇā）赐予梵（brahman）祭司。
1.14.44
उद्गात्रे तु तथोदीचीं दक्षिणैषा विनिर्मिता ।
अश्वमेधे महायज्ञे स्वयम्भूविहिते पुरा ॥ १.१४.४४ ॥
同样，将北方分给了乌德伽特里祭司；这南方则是在往昔由自生者（梵天）所定的大马祭中划定的。
1.14.45
क्रतुं समाप्य तु तदा न्यायतः पुरुषर्षभः ।
ऋत्विग्भ्यो हि ददौ राजा धरां तां कुलवर्धनः ॥ १.१४.४५ ॥
完成祭祀之后，这位人中雄杰、光大家族的君王依照正法，将那片大地交给了祭司们。
1.14.46
एवम् दत्त्वा प्रहृष्टोऽभूच्छ्रीमाननिक्ष्वाकुनन्दनः ।
ऋत्विजस्त्वब्रुवन् सर्वे राजानं गतकिल्बिषम् ॥ १.१४.४६ ॥
如此布施之后，光耀的伊克什瓦库家族之喜悦者欢喜不已。于是众祭司对这位无罪的君王说道。
1.14.47
भवानेव महीं कृत्स्नामेको रक्षितुमर्हति ।
न भूम्या कार्यमस्माकं नहि शक्ताः स्म पालने ॥ १.१४.४७ ॥
唯有您能够守护整个大地。我们与大地无关，也无力治理它。
1.14.48
रताः स्वाध्यायकरणे वयं नित्यं हि भूमिप ।
निष्क्रयं किञ्चिदेवेह प्रयच्छतु भवानिति ॥ १.१४.४८ ॥
大地之主啊，我们一向专心于诵习吠陀，请您在此赐予我们一些补偿吧。
1.14.49
मणिरत्नं सुवर्णं वा गावो यद्वा समुद्यतम् ।
तत् प्रयच्छ नरश्रेष्ठ धरण्या न प्रयोजनम् ॥ १.१४.४९ ॥
珠宝、金子或牛群，凡现有者，请赐予我们吧，人中之杰啊！我们对大地毫无所求。
1.14.50
एवमुक्तो नरपतिर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
गवां शतसहस्राणि दश तेभ्यो ददौ नृपः ॥ १.१४.५० ॥
婆罗门们精通吠陀，如此进言之后，国王便赐给他们一百万头牛。
1.14.51
दशकोटिं सुवर्णस्य रजतस्य चतुर्गुणम् ।
ऋत्विजस्तु ततः सर्वे प्रददुः सहिता वसु ॥ १.१४.५१ ॥
十千万的黄金，以及其四倍的白银；随后，所有祭司共同接受了这些财富。
1.14.52
ऋष्यशृङ्गाय मुनये वसिष्ठाय च धीमते ।
ततस्ते न्यायतः कृत्वा प्रविभागं द्विजोत्तमाः ॥ १.१४.५२ ॥
也给予贤者里希雅什林加和智者跋私吒；然后那些最优秀的婆罗门依法将其分配。
1.14.53
सुप्रीतमनसः सर्वे प्रत्यूचुर्मुदिता भृशम् ।
ततः प्रसर्पकेभ्यस्तु हिरण्यं सुसमाहितः ॥ १.१४.५३ ॥
众人心中大悦，欢喜不已，纷纷回应；随后，专注的国王将黄金赏赐给巡行的侍从。
1.14.54
जाम्बूनदं कोटिसंख्यं ब्राह्मणेभ्यो ददौ तदा ।
दरिद्राय द्विजायथ हस्ताभरणमुत्तमम् ॥ १.१४.५४ ॥
此时，他将贾姆布纳达金以千万计赏给婆罗门；又将一件上好的手饰赐给一位贫穷的婆罗门。
1.14.55
कस्मैचित् याचमानाय ददौ राघवनन्दनः ।
ततः प्रीतेषु विधिवत् द्विजेषु द्विजवत्सलः ॥ १.१४.५५ ॥
他将礼物赐给一位乞求者——罗怙后裔的喜悦；随后，在依礼得到满足的婆罗门之中，这位爱护婆罗门的国王也进行了布施。
1.14.56
प्रणाममकरोत् तेषां हर्षव्याकुलितेन्द्रियः ।
तस्याशिषोऽथ विविधा ब्राह्मणैः समुदाहृताः ॥ १.१४.५६ ॥
他心中喜悦，感官激动，向他们致礼。随后婆罗门们说出了种种祝福之言。
1.14.57
उदारस्य नृवीरस्य धरण्यां पतितस्य च ।
ततः प्रीतमना राजा प्राप्य यज्ञमनुत्तमम् ॥ १.१४.५७ ॥
高尚的人中英雄倒在地上；然后，心怀喜悦的国王得到了至高的祭祀……
1.14.58
पापापहं स्वर्नयनं दुस्तरं पार्थिवर्षभैः ।
ततोऽब्रवीदृशष्यशृङ्गं राजा दशरथस्तदा ॥ १.१४.५८ ॥
得到了消除罪恶、引向天界、连雄牛般的君王也难以完成的祭祀之后，国王十车便对独角仙人说道。
1.14.59
कुलस्य वर्धनं तत् तु कर्तुमर्हसि सुव्रत
तथेति च स राजानमुवाच द्विजसत्तमः
भविष्यन्ति सुता राजंश्चत्वारस्ते कुलोद्वहाः ॥ १.१४.५९ ॥
为了使你的家族兴旺，你确实应当这样做，善持誓愿者啊。这位最优秀的婆罗门答道：「就这样吧。」他对国王说：「国王啊，你将有四个儿子，延续你的家族。」
1.14.60
स तस्य वाक्यं मधुरं निशम्य
प्रणम्य तस्मै प्रयतो नृपेन्द्रः ।
जगाम हर्षं परमं महात्मा
तमृष्यशृङ्गं पुनरप्युवाच ॥ १.१४.६० ॥
国王听了他甜美的话语，恭敬地向他行礼。这位大德之王心生至高喜悦，又对独角仙人说道。