વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.15.1
मेधावी तु ततो ध्यात्वा स किञ्चिदिदमुत्तरम् ।
लब्धसंज्ञस्ततस्तं तु वेदज्ञो नृपमब्रवीत् ॥ १.१५.१ ॥
પછી બુદ્ધિમાન વેદજ્ઞ ઋષિએ થોડો વિચાર કરીને, ભાન પાછું મેળવીને રાજાને આ ઉત્તર આપ્યો.
1.15.2
इष्टिं तेऽहं करिष्यामि पुत्रीयां पुत्रकारणात् ।
अथर्वशिरसि प्रोक्तैर्मन्त्रैः सिद्धां विधानतः ॥ १.१५.२ ॥
પુત્રપ્રાપ્તિ માટે હું તમારા માટે પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ કરીશ; તે અથર્વશિરસમાં કહેલા મંત્રોથી વિધિપૂર્વક સિદ્ધ થશે.
1.15.3
ततः प्राक्रमदिष्टिं तां पुत्रीयां पुत्रकारणात् ।
जुहावाग्नौ च तेजस्वी मन्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ १.१५.३ ॥
પછી તેજસ્વી ઋષિએ પુત્રપ્રાપ્તિનો તે યજ્ઞ આરંભ્યો અને મંત્રદૃષ્ટ વિધિથી અગ્નિમાં આહુતિ આપી.
1.15.4
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।
भागप्रतिग्रहार्थं वै समवेता यथाविधि ॥ १.१५.४ ॥
પછી દેવતાઓ, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને પરમ ઋષિઓ પોતાનો ભાગ સ્વીકારવા વિધિપૂર્વક એકઠા થયા.
1.15.5
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः ।
अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः ॥ १.१५.५ ॥
તે સભામાં યથોચિત એકઠા થયેલા દેવતાઓએ લોકસર્જક બ્રહ્માને આ વચન કહ્યાં.
1.15.6
भगवंस्त्वत्प्रसादेन रावणो नाम राक्षसः ।
सर्वान् नो बाधते वीर्याच्छासितुं तं न शक्नुमः ॥ १.१५.६ ॥
હે ભગવન્! આપની કૃપાથી રાવણ નામનો રાક્ષસ પોતાના બળથી અમને સર્વને પીડે છે; તેને દમન કરવા અમે સમર્થ નથી.
1.15.7
त्वया तस्मै वरो दत्तः प्रीतेन भगवंस्तदा ।
मानयन्तश्च तं नित्यं सर्वं तस्य क्षमामहे ॥ १.१५.७ ॥
હે ભગવન્, ત્યારે આપે પ્રસન્ન થઈને તેને વર આપ્યો હતો. તેનું સદા સન્માન કરીને અમે તેનું બધું સહન કરીએ છીએ.
1.15.8
उद्वेजयति लोकांस्त्रीनुच्छ्रितान् द्वेष्टि दुर्मतिः ।
शक्रं त्रिदशराजानं प्रधर्षयितुमिच्छति ॥ १.१५.८ ॥
દુર્બુદ્ધિ એવો તે ઉન્નત ત્રણે લોકોને પીડે છે, દ્વેષ કરે છે; દેવરાજ ઇન્દ્રને પણ અપમાનિત કરવા ઇચ્છે છે.
1.15.9
ऋषीन् यक्षान् सगन्धर्वान् ब्राह्मणानसुरांस्तदा ।
अतिक्रामति दुर्धर्षो वरदानेन मोहितः ॥ १.१५.९ ॥
વરદાનથી મોહિત થયેલો તે દુર્ધર્ષ ત્યારે ઋષિઓ, યક્ષો, ગંધર્વો, બ્રાહ્મણો અને અસુરોને પણ ઓળંગે છે.
1.15.10
नैनं सूर्यः प्रतपति पार्श्वे वाति न मारुतः ।
चलोर्मिमाली तं दृष्ट्वा समुद्रोऽपि न कम्पते ॥ १.१५.१० ॥
સૂર્ય તેને તપાવતો નથી, પવન તેની પાસે વાતો નથી; તેને જોઈને ચંચળ મોજાંની માળાવાળો સમુદ્ર પણ કંપતો નથી.
1.15.11
तन्महन्नो भयं तस्माद् राक्षसाद् घोरदर्शनात् ।
वधार्थं तस्य भगवन्नुपायं कर्तुमर्हसि ॥ १.१५.११ ॥
તેથી તે ભયંકર દર્શનવાળા રાક્ષસથી અમને મોટો ભય છે. હે ભગવન્, તેના વધ માટે કોઈ ઉપાય કરવો આપને યોગ્ય છે.
1.15.12
एवमुक्तः सुरैः सर्वैश्चिन्तयित्वा ततोऽब्रवीत् ।
हन्तायं विदितस्तस्य वधोपायो दुरात्मनः ॥ १.१५.१२ ॥
બધા દેવોએ આમ કહેતાં, તેમણે વિચારીને કહ્યું: 'આ દુરાત્માના વધનો ઉપાય મને જ્ઞાત છે.'
1.15.13
तेन गन्धर्वयक्षाणां देवदानवरक्षसाम् ।
अवध्योऽस्मीति वागुक्ता तथेत्युक्तं च तन्मया ॥ १.१५.१३ ॥
"ગંધર્વો, યક્ષો, દેવો, દાનવો અને રાક્ષસો દ્વારા હું અવધ્ય રહું" એવું તેણે કહ્યું; અને "તથાસ્તુ" એમ મેં કહ્યું.
1.15.14
नाकीर्तयदवज्ञानात् तद् रक्षो मानुषांस्तदा ।
तस्मात् स मानुषाद् वध्यो मृत्युर्नान्योऽस्य विद्यते ॥ १.१५.१४ ॥
તે રાક્ષસે અવજ્ઞાને કારણે ત્યારે મનુષ્યોનો ઉલ્લેખ કર્યો નહોતો. તેથી તે મનુષ્યથી જ વધ્ય છે; તેનું બીજું કોઈ મૃત્યુ નથી.
1.15.15
एतच्छ्रुत्वा प्रियं वाक्यं ब्रह्मणा समुदाहृतम् ।
देवा महर्षयः सर्वे प्रहृष्टास्तेऽभवंस्तदा ॥ १.१५.१५ ॥
બ્રહ્માએ કહેલું આ પ્રિય વચન સાંભળીને દેવો અને સર્વ મહર્ષિઓ ત્યારે હર્ષિત થયા.
1.15.16
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुरुपयातो महाद्युतिः ।
शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा जगत्पतिः ॥ १.१५.१६ ॥
આ સમય દરમિયાન મહાતેજસ્વી વિષ્ણુ આવ્યા; શંખ, ચક્ર અને ગદા હાથમાં ધારણ કરેલા, પીતાંબરધારી, જગતના સ્વામી.
1.15.17
वैनतेयं समारुह्य भास्करस्तोयदम् यथा ।
तप्तहाटककेयूरो वन्द्यमानः सुरोत्तमैः ॥ १.१५.१७ ॥
વૈનતેય ગરુડ પર આરૂઢ થઈને, મેઘ પર સૂર્યની જેમ, તપાવેલા સોનાના બાજુબંધ ધારણ કરીને, શ્રેષ્ઠ દેવો દ્વારા વંદાતા.
1.15.18
ब्रह्मणा च समागत्य तत्र तस्थौ समाहितः ।
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः ॥ १.१५.१८ ॥
બ્રહ્મા સાથે ત્યાં આવીને તે સમાહિત ચિત્તે ઊભા રહ્યા. ત્યારે સર્વ દેવોએ તેમની સારી રીતે સ્તુતિ કરી, નમીને તેમને કહ્યું.
1.15.19
त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया ।
राज्ञो दशरथस्य त्वमयोध्याधिपतेर्विभो ॥ १.१५.१९ ॥
હે વિષ્ણુ, લોકોના હિતની કામનાથી અમે તને નિયુક્ત કરીએ છીએ. હે વિભો, તું અયોધ્યાધિપતિ રાજા દશરથનો (પુત્ર થા).
1.15.20
धर्मज्ञस्य वदान्यस्य महर्षिसमतेजसः ।
तस्य भार्यासु तिसृषु ह्रीश्रीकीर्त्युपमासु च ॥ १.१५.२० ॥
ધર્મજ્ઞ, દાનશીલ અને મહર્ષિઓના તેજ સમાન એવા તેમની હ્રી, શ્રી, કીર્તિ સમાન ત્રણ પત્નીઓ છે.
1.15.21
विष्णो पुत्रत्वमागच्छ कृत्वाऽऽत्मानं चतुर्विधम् ।
तत्र त्वं मानुषो भूत्वा प्रवृद्धं लोककण्टकम् ॥ १.१५.२१ ॥
હે વિષ્ણુ, તારી જાતને ચાર રૂપે પ્રગટ કરીને પુત્રત્વ પામ. ત્યાં તું માનવ થઈને અતિશય વધી ગયેલા લોકકંટકનો (નાશ કર).
1.15.22
अवध्यं दैवतैर्विष्णो समरे जहि रावणम् ।
स हि देवान् सगन्धर्वान् सिद्धांश्च ऋषिसत्तमान् ॥ १.१५.२२ ॥
હે વિષ્ણુ, દેવતાઓથી અવધ્ય એવા રાવણને યુદ્ધમાં હણ. તે દેવો, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને શ્રેષ્ઠ ઋષિઓને (પીડે છે).
1.15.23
राक्षसो रावणो मूर्खो वीर्योद्रेकेण बाधते ।
ऋषयश्च ततस्तेन गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ १.१५.२३ ॥
રાક્ષસ રાવણ મૂર્ખ છે; પોતાના પરાક્રમના અતિરેકથી (સૌને) પીડે છે. તેના દ્વારા ઋષિઓ, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ પણ એવી જ રીતે (પીડાય છે).
1.15.24
क्रीडन्तो नन्दनवने रौद्रेण विनिपातिताः ।
वधार्थं वयमायातास्तस्य वै मुनिभिः सह ॥ १.१५.२४ ॥
નંદનવનમાં ક્રીડા કરતા (ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ) તે ક્રૂર દ્વારા પાડી દેવાયા છે. તેના વધ માટે અમે મુનિઓ સાથે આવ્યા છીએ.
1.15.25
सिद्धगन्धर्वयक्षाश्च ततस्त्वां श्ररणं गताः ।
त्वं गतिः परमा देव सर्वेषाम् नः परंतपः ॥ १.१५.२५ ॥
સિદ્ધો, ગંધર્વો અને યક્ષો પણ ત્યારે તમારું શરણ લઈ ગયા છે. હે દેવ, અમારા સૌનો તમે જ પરમ આશ્રય છો, હે શત્રુતાપક.
1.15.26
वधाय देवशतॄणां नृणां लोके मनः कुरु ।
एवं स्तुतस्तु देवेशो विष्णुस्त्रिदशपुंगवः ॥ १.१५.२६ ॥
દેવશત્રુઓના વધ માટે મનુષ્યલોકમાં તમારું મન લગાવો. આ રીતે સ્તુતિ પામેલા દેવેશ, ત્રિદશોમાં શ્રેષ્ઠ વિષ્ણુ...
1.15.27
पितामहपुरोगांस्तान् सर्वलोकनमस्कृतः ।
अब्रवीत् त्रिदशान् सर्वान् समेतान् धर्मसंहितान् ॥ १.१५.२७ ॥
પિતામહને આગળ રાખીને તેમને, સર્વલોકોથી નમસ્કૃત તેમણે એકત્ર થયેલા ધર્મયુક્ત સર્વ ત્રિદશોને કહ્યું:
1.15.28
भयं त्यजत भद्रं वो हितार्थं युधि रावणम् ।
सपुत्रपौत्रं सामात्यं समन्त्रिज्ञातिबान्धवम् ॥ १.१५.२८ ॥
ભય ત્યજો, તમારું કલ્યાણ થાઓ. હિત માટે યુદ્ધમાં રાવણને, તેના પુત્ર-પૌત્રો, અમાત્યો, મંત્રીઓ, જ્ઞાતિ-બાંધવો સહિત...
1.15.29
हत्वा क्रूरं दुराधर्षं देवर्षीणां भयावहम् ।
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ॥ १.१५.२९ ॥
ક્રૂર, અજેય અને દેવર્ષિઓને ભય આપનારને હણીને...
1.15.30
वत्स्यामि मानुषे लोके पालयन् पृथिवीमिमाम् ।
एवं दत्त्वा वरं देवो देवानां विष्णुरात्मवान् ॥ १.१५.३० ॥
મનુષ્યલોકમાં આ પૃથ્વીનું પાલન કરતાં હું વસીશ. આ રીતે વર આપીને, આત્મસંયમી દેવ વિષ્ણુએ દેવોને...
1.15.31
मानुष्ये चिन्तयामास जन्मभूमिमथात्मनः ।
ततः पद्मपलाशाक्षः कृत्वात्मानं चतुर्विधम् ॥ १.१५.३१ ॥
ત્યારે કમળની પાંખડી જેવી આંખોવાળા તેમણે મનુષ્યલોકમાં પોતાના જન્મસ્થાન વિશે વિચાર્યું; પછી પોતાને ચાર રૂપમાં પ્રગટ કર્યા.
1.15.32
पितरं रोचयामास तदा दशरथं नृपम् ।
ततो देवर्षिगन्धर्वाः सरुद्राः साप्सरोगणाः ।
स्तुतिभिर्दिव्यरूपाभिस्तुष्टुवुर्मधुसूदनम् ॥ १.१५.३२ ॥
ત્યારે તેમણે પિતા તરીકે રાજા દશરથને પસંદ કર્યા. પછી દેવો, ઋષિઓ, ગંધર્વો, રુદ્રો અને અપ્સરાઓના સમૂહે દિવ્ય સ્તુતિઓથી મધુસૂદનની સ્તુતિ કરી.
1.15.33
तमुद्धतं रावणमुग्रतेजसं
प्रवृद्धदर्पं त्रिदशेश्वरद्विषम् ।
विरावणं साधु तपस्विकण्टकं
तपस्विनामुद्धर तं भयावहम् ॥ १.१५.३३ ॥
તે ઉદ્ધત, ઉગ્ર તેજવાળા, ઘમંડથી ફૂલેલા, દેવેન્દ્રના શત્રુ, જગતને રડાવનાર, તપસ્વીઓના કાંટા સમા, ભયંકર રાવણને સારી રીતે ઉખેડી નાખો.
1.15.34
तमेव हत्वा सबलं सबान्धवम्
विरावणं रावणमुग्रपौरुषम् ।
स्वर्लोकमागच्छ गतज्वरश्चिरं
सुरेन्द्रगुप्तं गतदोषकल्मषम् ॥ १.१५.३४ ॥
જગતને રડાવનાર, ઉગ્ર પરાક્રમી તે રાવણને તેની સેના અને સ્વજનો સહિત મારીને, લાંબા સમય સુધી દુઃખરહિત થઈ, દેવેન્દ્રથી સુરક્ષિત, દોષપાપરહિત સ્વર્ગલોકમાં આવો.