ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 1.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.16.1
ततो नारायणो विष्णुर्नियुक्तः सुरसत्तमैः ।
जानन्नपि सुरानेवं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥ १.१६.१ ॥
ಆಗ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ನಿಯುಕ್ತನಾದ ನಾರಾಯಣ ವಿಷ್ಣು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಹೀಗೆ ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.16.2
उपायः को वधे तस्य राक्षसाधिपतेः सुराः ।
यमहं तं समास्थाय निहन्यामृषिकण्टकम् ॥ १.१६.२ ॥
ಓ ದೇವತೆಗಳೇ, ಆ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯ ವಧೆಗೆ ಯಾವ ಉಪಾಯವಿದೆ? ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಮುಳ್ಳಾದ ಅವನನ್ನು ನಾನು ಯಾವುದನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸಂಹರಿಸಬಲ್ಲೆ?
1.16.3
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम् ।
मानुषं रूपमास्थाय रावणं जहि संयुगे ॥ १.१६.३ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಅವ್ಯಯನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು: ಮಾನವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸು.
1.16.4
स हि तेपे तपस्तीव्रं दीर्घकालमरिन्दमः ।
येन तुष्टोऽभवद् ब्रह्मा लोककृल्लोकपूर्वजः ॥ १.१६.४ ॥
ಆ ಶತ್ರುಮರ್ದನನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಅದರಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ, ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವಜನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು.
1.16.5
संतुष्टः प्रददौ तस्मै राक्षसाय वरं प्रभुः ।
नानाविधेभ्यो भूतेभ्यो भयं नान्यत्र मानुषात् ॥ १.१६.५ ॥
ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಪ್ರಭುವು ಆ ರಾಕ್ಷಸನಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು: ನಾನಾ ವಿಧದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು.
1.16.6
अवज्ञाताः पुरा तेन वरदाने हि मानवाः ।
एवं पितामहात् तस्मात् वरदानेन गर्वितः ॥ १.१६.६ ॥
ವರ ನೀಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೊದಲು ಮಾನವರನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದನು; ಹೀಗೆ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ವರದಿಂದ ಅವನು ಗರ್ವಿತನಾದನು.
1.16.7
उत्सादयति लोकांस्त्रीन् स्त्रियश्चाप्युपकर्षति ।
तस्मात् तस्य वधो दृष्टो मानुषेभ्यः परंतप ॥ १.१६.७ ॥
ಅವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನೂ ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ವಧೆ ಮನುಷ್ಯರಿಂದಲೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿದೆ, ಶತ್ರುತಾಪಕನೇ.
1.16.8
इत्येतद् वचनं श्रुत्वा सुराणां विष्णुरात्मवान् ।
पितरं रोचयामास तदा दशरथं नृपम् ॥ १.१६.८ ॥
ದೇವತೆಗಳ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆತ್ಮವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣು ಆಗ ರಾಜ ದಶರಥನನ್ನು ತಂದೆಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.
1.16.9
स चाप्यपुत्रो नृपतिस्तस्मिन् काले महाद्युतिः ।
अयजत् पुत्रियामिष्टिं पुत्रेप्सुररिसूदनः ॥ १.१६.९ ॥
ಆ ರಾಜನು, ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದರೂ ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದನು; ಪುತ್ರನನ್ನು ಬಯಸಿ ಪುತ್ರೇಷ್ಟಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಅವನು ಶತ್ರುನಾಶಕನು.
1.16.10
स कृत्वा निश्चयं विष्णुरामन्त्र्य च पितामहम् ।
अन्तर्धानं गतो देवैः पूज्यमानो महर्षिभिः ॥ १.१६.१० ॥
ಆ ವಿಷ್ಣು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟು ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು; ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು.
1.16.11
ततो वै यजमानस्य पावकादतुलप्रभम् ।
प्रादुर्भूतं महद् भूतं महावीर्यं महाबलम् ॥ १.१६.११ ॥
ಆಗ ಯಜಮಾನನ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅತುಲ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಮಹಾ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಅದು ಮಹಾವೀರ್ಯ, ಮಹಾಬಲವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿತ್ತು.
1.16.12
कृष्णं रक्ताम्बरधरं रक्तास्यं दुन्दुभिस्वनम् ।
स्निग्धहर्यक्षतनुजश्मश्रुप्रवरमूर्धजम् ॥ १.१६.१२ ॥
ಅವನು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವನು, ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನು, ಕೆಂಪು ಮುಖದವನು, ದುಂದುಭಿ ನಾದದಂತಹ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನು; ನಯವಾದ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಕೂದಲು, ಗಡ್ಡ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಲೆಗೂದಲು ಉಳ್ಳವನು.
1.16.13
शुभलक्षणसम्पन्नं दिव्याभरणभूषितम् ।
शैलशृङ्गसमुत्सेधं दृप्तशार्दूलविक्रमम् ॥ १.१६.१३ ॥
ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ದಿವ್ಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನು, ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಂತೆ ಎತ್ತರದವನು, ಗರ್ವಿತ ಹುಲಿಯ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳವನು.
1.16.14
दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम् ।
तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम् ॥ १.१६.१४ ॥
ಸೂರ್ಯನ ಆಕಾರದವನು, ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಯಂತಿರುವವನು; ಕರಗಿದ ಬಂಗಾರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಅಂಚು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಳವುಳ್ಳದ್ದು.
1.16.15
दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम् ।
प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव ॥ १.१६.१५ ॥
ದಿವ್ಯ ಪಾಯಸದಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು, ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯಂತೆ, ಎರಡು ತೋಳುಗಳಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ತಾನೇ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ.
1.16.16
समवेक्ष्याब्रवीद् वाक्यमिदं दशरथं नृपम् ।
प्राजापत्यं नरं विद्धि मामिहाभ्यागतं नृप ॥ १.१६.१६ ॥
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜ ದಶರಥನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು: 'ಓ ರಾಜನೇ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ವಂಶದ ಮನುಷ್ಯನೆಂದು ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.'
1.16.17
ततः परं तदा राजा प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ।
भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किमहं करवाणि ते ॥ १.१६.१७ ॥
ಆಗ ರಾಜನು ಕೈಮುಗಿದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು — 'ಓ ಭಗವಂತನೇ, ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ; ನಿಮಗಾಗಿ ನಾನೇನು ಮಾಡಲಿ?'
1.16.18
अथो पुनरिदं वाक्यं प्राजापत्यो नरोऽब्रवीत् ।
राजन्नर्चयता देवानद्य प्राप्तमिदं त्वया ॥ १.१६.१८ ॥
ಆಗ ಪ್ರಜಾಪತಿ ವಂಶದ ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು — 'ಓ ರಾಜನೇ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ನೀನು ಇಂದು ಇದನ್ನು ಪಡೆದಿರುವೆ.'
1.16.19
इदं तु नरशार्दूल पायसं देवनिर्मितम् ।
प्रजाकरं गृहाण त्वं धन्यमारोग्यवर्धनम् ॥ १.१६.१९ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಇದು ದೇವತೆಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಪಾಯಸ. ಸಂತಾನವನ್ನು ನೀಡುವ, ಶುಭಕರವಾದ, ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ಇದನ್ನು ನೀನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
1.16.20
भार्याणामनुरूपाणामश्नीतेति प्रयच्छ वै ।
तासु त्वं लप्स्यसे पुत्रान् यदर्थं यजसे नृप ॥ १.१६.२० ॥
ಯೋಗ್ಯ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಕೊಟ್ಟು 'ತಿನ್ನಿರಿ' ಎಂದು ಹೇಳು. ಓ ರಾಜನೇ, ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿರುವೆಯೋ ಆ ಪುತ್ರರನ್ನು ಅವರ ಮೂಲಕವೇ ಪಡೆಯುವೆ.
1.16.21
तथेति नृपतिः प्रीतः शिरसा प्रतिगृह्य ताम् ।
पात्रीं देवान्नसम्पूर्णां देवदत्तां हिरण्मयीम् ॥ १.१६.२१ ॥
"ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದು ರಾಜನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿ ದೇವಾನ್ನದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ದೇವತೆಗಳು ಕೊಟ್ಟ ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
1.16.22
अभिवाद्य च तद्भूतमद्भुतं प्रियदर्शनम् ।
मुदा परमया युक्तश्चकाराभिप्रदक्षिणम् ॥ १.१६.२२ ॥
ಆ ಅದ್ಭುತ, ನೋಡಲು ಮನೋಹರವಾದ ಜೀವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದನು.
1.16.23
ततो दशरथः प्राप्य पायसं देवनिर्मितम् ।
बभूव परमप्रीतः प्राप्य वित्तमिवाधनः ॥ १.१६.२३ ॥
ನಂತರ ದೇವತೆಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಪಾಯಸವನ್ನು ಪಡೆದ ದಶರಥನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು—ಬಡವನು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ.
1.16.24
ततस्तदद्भुतप्रख्यं भूतं परमभास्वरम् ।
संवर्तयित्वा तत् कर्म तत्रैवान्तरधीयत ॥ १.१६.२४ ॥
ನಂತರ ಆ ಅದ್ಭುತವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ತೇಜೋಮಯ ಜೀವಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅದೃಶ್ಯವಾಯಿತು.
1.16.25
हर्षरश्मिभिरुद्द्योतं तस्यान्तःपुरमाबभौ ।
शारदस्याभिरामस्य चन्द्रस्येव नभोंऽशुभिः ॥ १.१६.२५ ॥
ಸಂತೋಷದ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿದ ಅವನ ಅಂತಃಪುರವು ಶರದೃತುವಿನ ಮನೋಹರ ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆಕಾಶ ಬೆಳಗುವಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು.
1.16.26
सोऽन्तःपुरं प्रविश्यैव कौसल्यामिदमब्रवीत् ।
पायसं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रीयं त्विदमात्मनः ॥ १.१६.२६ ॥
ಅವನು ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕೌಸಲ್ಯೆಯೊಡನೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಪಾಯಸವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಇದು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗಾಗಿ.'
1.16.27
कौसल्यायै नरपतिः पायसार्धं ददौ तदा ।
अर्धादर्धं ददौ चापि सुमित्रायै नराधिपः ॥ १.१६.२७ ॥
ಆಗ ನರಪತಿಯು ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಪಾಯಸದ ಅರ್ಧವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ಆ ಅರ್ಧದ ಅರ್ಧವನ್ನು ಸುಮಿತ್ರೆಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
1.16.28
कैकेय्यै चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात् ।
प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम् ॥ १.१६.२८ ॥
ಪುತ್ರರ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಅವನು ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಉಳಿದ ಅರ್ಧವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ಪಾಯಸದ ಉಳಿದ ಆ ಅರ್ಧವನ್ನು, ಅಮೃತಸದೃಶವಾದುದನ್ನು, ಕೊಟ್ಟನು.
1.16.29
अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महामतिः ।
एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक् ॥ १.१६.२९ ॥
ಮಹಾಮತಿಯಾದ ರಾಜನು ಸುಮಿತ್ರೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಚಿಂತಿಸಿ, ಹೀಗೆ ಆ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪಾಯಸವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
1.16.30
ताश्चैवं पायसं प्राप्य नरेन्द्रस्योत्तमस्त्रियः ।
सम्मानं मेनिरे सर्वाः प्रहर्षोदितचेतसः ॥ १.१६.३० ॥
ರಾಜನ ಆ ಉತ್ತಮ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಹೀಗೆ ಪಾಯಸವನ್ನು ಪಡೆದು, ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉಕ್ಕಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಗೌರವವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.
1.16.31
ततस्तु ताः प्राश्य तमुत्तमस्त्रियो
महीपतेरुत्तमपायसं पृथक् ।
हुताशनादित्यसमानतेजसो-
ऽचिरेण गर्भान् प्रतिपेदिरे तदा ॥ १.१६.३१ ॥
ಆಗ ಆ ಉತ್ತಮ ಸ್ತ್ರೀಯರು ರಾಜನ ಆ ಉತ್ತಮ ಪಾಯಸವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಗರ್ಭಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಧರಿಸಿದರು.
1.16.32
ततस्तु राजा प्रतिवीक्ष्य ताः स्त्रियः
प्ररूढगर्भाः प्रतिलब्धमानसः ।
बभूव हृष्टस्त्रिदिवे यथा हरिः
सुरेन्द्रसिद्धर्षिगणाभिपूजितः ॥ १.१६.३२ ॥
ಆಗ ರಾಜನು ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಗರ್ಭ ದೃಢವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು; ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುರೇಂದ್ರ ಹರಿ ದೇವತೆಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಣಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾಗಿ ಸಂತೋಷಿಸುವಂತೆ.