รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 1.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.16.1
ततो नारायणो विष्णुर्नियुक्तः सुरसत्तमैः ।
जानन्नपि सुरानेवं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥ १.१६.१ ॥
ครั้งนั้น พระนารายณ์ พระวิษณุ ซึ่งเหล่าเทพผู้ประเสริฐที่สุดได้ทูลขอให้ช่วย ทรงทราบอยู่แล้วว่าเทพเหล่านั้นอยู่ที่นั่น จึงตรัสถ้อยคำอ่อนโยนเหล่านี้
1.16.2
उपायः को वधे तस्य राक्षसाधिपतेः सुराः ।
यमहं तं समास्थाय निहन्यामृषिकण्टकम् ॥ १.१६.२ ॥
ข้าแต่เทพทั้งหลาย มีวิธีใดจะปลงชีวิตราชาแห่งรากษสนั้นได้บ้าง เพื่อที่ข้าจะได้เข้าไปหาและสังหารหนามแห่งฤๅษีนั้นเสีย
1.16.3
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम् ।
मानुषं रूपमास्थाय रावणं जहि संयुगे ॥ १.१६.३ ॥
เมื่อถูกทูลถามดังนั้น เทพทั้งปวงจึงกราบทูลต่อพระวิษณุผู้ไม่มีวันเสื่อมสูญว่า ขอทรงแปลงพระองค์เป็นมนุษย์ แล้วสังหารราวณะในการสู้รบเถิด
1.16.4
स हि तेपे तपस्तीव्रं दीर्घकालमरिन्दमः ।
येन तुष्टोऽभवद् ब्रह्मा लोककृल्लोकपूर्वजः ॥ १.१६.४ ॥
ท่านนั้นบำเพ็ญตบะอย่างแรงกล้าเป็นเวลานานมาก ผู้ปราบศัตรูเช่นนั้นจนพระพรหม ผู้สร้างโลกและเป็นบรรพบุรุษแห่งโลก ทรงพอพระทัย
1.16.5
संतुष्टः प्रददौ तस्मै राक्षसाय वरं प्रभुः ।
नानाविधेभ्यो भूतेभ्यो भयं नान्यत्र मानुषात् ॥ १.१६.५ ॥
เมื่อพอพระทัยแล้ว พระผู้เป็นเจ้าได้ประทานพรแก่รากษสนั้นว่า จะไม่มีภัยจากภูตชนิดต่าง ๆ เว้นแต่จากมนุษย์เท่านั้น
1.16.6
अवज्ञाताः पुरा तेन वरदाने हि मानवाः ।
एवं पितामहात् तस्मात् वरदानेन गर्वितः ॥ १.१६.६ ॥
ในกาลก่อนเมื่อได้รับพรนั้น เขาเคยดูหมิ่นมนุษย์ ดังนั้น เมื่อได้พรจากปู่ พระพรหม เขาจึงเย่อหยิ่งขึ้น
1.16.7
उत्सादयति लोकांस्त्रीन् स्त्रियश्चाप्युपकर्षति ।
तस्मात् तस्य वधो दृष्टो मानुषेभ्यः परंतप ॥ १.१६.७ ॥
เขาทำลายโลกทั้งสามและยังฉุดคร่าสตรี ดังนั้น ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู ความตายของเขาจึงถูกกำหนดไว้ว่าจะมาจากมนุษย์
1.16.8
इत्येतद् वचनं श्रुत्वा सुराणां विष्णुरात्मवान् ।
पितरं रोचयामास तदा दशरथं नृपम् ॥ १.१६.८ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเหล่าเทพเช่นนั้นแล้ว พระวิษณุผู้ทรงควบคุมพระองค์ได้ จึงทรงเลือกท้าวทศรถกษัตริย์เป็นพระบิดาในเวลานั้น
1.16.9
स चाप्यपुत्रो नृपतिस्तस्मिन् काले महाद्युतिः ।
अयजत् पुत्रियामिष्टिं पुत्रेप्सुररिसूदनः ॥ १.१६.९ ॥
กษัตริย์พระองค์นั้นยังไม่มีบุตร และในเวลานั้นทรงมีพระรัศมีมาก ผู้ปราบศัตรูปรารถนาบุตร จึงประกอบพิธีบุตรเยฏฐี
1.16.10
स कृत्वा निश्चयं विष्णुरामन्त्र्य च पितामहम् ।
अन्तर्धानं गतो देवैः पूज्यमानो महर्षिभिः ॥ १.१६.१० ॥
เมื่อทรงตั้งพระทัยมั่นแล้วและทูลลาปู่ พระวิษณุก็อันตรธานไป ได้รับการบูชาจากเหล่าเทพและมหาฤๅษี
1.16.11
ततो वै यजमानस्य पावकादतुलप्रभम् ।
प्रादुर्भूतं महद् भूतं महावीर्यं महाबलम् ॥ १.१६.११ ॥
จากนั้นแล ได้บังเกิดจากไฟแห่งการบูชาของผู้ประกอบพิธีเป็นภูตอันยิ่งใหญ่ มีรัศมีหาที่เปรียบมิได้ มีอานุภาพมากและกำลังมหาศาล
1.16.12
कृष्णं रक्ताम्बरधरं रक्तास्यं दुन्दुभिस्वनम् ।
स्निग्धहर्यक्षतनुजश्मश्रुप्रवरमूर्धजम् ॥ १.१६.१२ ॥
มีผิวคล้ำ นุ่งห่มผ้าสีแดง มีพระพักตร์แดง มีเสียงดังดุจกลองทุนทุภิ มีผมและหนวดเคราอ่อนนุ่มสีทอง และมีศีรษะงดงาม
1.16.13
शुभलक्षणसम्पन्नं दिव्याभरणभूषितम् ।
शैलशृङ्गसमुत्सेधं दृप्तशार्दूलविक्रमम् ॥ १.१६.१३ ॥
ประกอบด้วยลักษณะอันเป็นมงคล ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทิพย์ สูงดุจยอดภูเขา มีความกล้าหาญดุจเสือที่ดุร้าย
1.16.14
दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम् ।
तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम् ॥ १.१६.१४ ॥
มีรูปร่างดุจพระอาทิตย์ เปรียบดังเปลวไฟที่ลุกโชน ทำด้วยทองคำบริสุทธิ์ มีขอบและฝาปิดเป็นเงิน
1.16.15
दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम् ।
प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव ॥ १.१६.१५ ॥
ทรงถือภาชนะใหญ่บรรจุปายาสทิพย์ไว้เต็ม ดุจถือภรรยาที่รักด้วยสองแขน ราวกับว่าภาชนะนั้นเป็นสิ่งที่สร้างขึ้นด้วยมายา
1.16.16
समवेक्ष्याब्रवीद् वाक्यमिदं दशरथं नृपम् ।
प्राजापत्यं नरं विद्धि मामिहाभ्यागतं नृप ॥ १.१६.१६ ॥
เมื่อทอดพระเนตรแล้ว ท่านได้ตรัสถ้อยคำนี้แก่ท้าวทศรถว่า ข้าแต่พระราชา จงทราบเถิดว่าข้าเป็นมนุษย์เชื้อสายของประชาบดี ที่มาถึงที่นี่
1.16.17
ततः परं तदा राजा प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ।
भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किमहं करवाणि ते ॥ १.१६.१७ ॥
ครั้งนั้น พระราชาประนมมือทูลตอบว่า ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ขอให้ท่านได้รับการต้อนรับ ข้าพเจ้าจะทำอะไรเพื่อท่านได้บ้าง
1.16.18
अथो पुनरिदं वाक्यं प्राजापत्यो नरोऽब्रवीत् ।
राजन्नर्चयता देवानद्य प्राप्तमिदं त्वया ॥ १.१६.१८ ॥
ลำดับนั้น มนุษย์เชื้อสายของประชาบดีตรัสอีกว่า ข้าแต่พระราชา วันนี้ท่านได้สิ่งนี้มาเพราะบูชาเหล่าเทพ
1.16.19
इदं तु नरशार्दूल पायसं देवनिर्मितम् ।
प्रजाकरं गृहाण त्वं धन्यमारोग्यवर्धनम् ॥ १.१६.१९ ॥
ข้าแต่ปุรุษสิงห์ ปายาสนี้เทพเจ้าได้สร้างขึ้น ให้บุตรได้ เป็นมงคลและเพิ่มพูนความไม่มีโรค เชิญท่านรับไปเถิด
1.16.20
भार्याणामनुरूपाणामश्नीतेति प्रयच्छ वै ।
तासु त्वं लप्स्यसे पुत्रान् यदर्थं यजसे नृप ॥ १.१६.२० ॥
จงให้แก่บรรดาภรรยาที่สมควรของท่าน พร้อมกล่าวว่า จงรับประทานเถิด ด้วยนางเหล่านั้น ข้าแต่พระราชา ท่านจะได้บุตรตามที่ท่านประกอบพิธีนี้เพื่อให้ได้
1.16.21
तथेति नृपतिः प्रीतः शिरसा प्रतिगृह्य ताम् ।
पात्रीं देवान्नसम्पूर्णां देवदत्तां हिरण्मयीम् ॥ १.१६.२१ ॥
ท้าวนรปติทรงยินดีตรัสว่า "เป็นเช่นนั้นเถิด" แล้วทรงรับภาชนะทองคำนั้นด้วยเศียรที่น้อมลง ภาชนะนั้นเต็มไปด้วยอาหารทิพย์ และเทพเจ้าประทานมา
1.16.22
अभिवाद्य च तद्भूतमद्भुतं प्रियदर्शनम् ।
मुदा परमया युक्तश्चकाराभिप्रदक्षिणम् ॥ १.१६.२२ ॥
ทรงถวายอภิวาทสิ่งที่เป็นภูตนั้น ซึ่งน่าอัศจรรย์และน่าชื่นชมเมื่อได้เห็น ทรงเปี่ยมด้วยความปีติยินดีอย่างยิ่ง แล้วทรงเวียนประทักษิณ
1.16.23
ततो दशरथः प्राप्य पायसं देवनिर्मितम् ।
बभूव परमप्रीतः प्राप्य वित्तमिवाधनः ॥ १.१६.२३ ॥
ครั้นนั้น ท้าวทศรถได้รับปายสะที่เทพเจ้าสร้างขึ้น ทรงมีพระทัยยินดียิ่งนัก เปรียบเหมือนคนยากจนที่ได้รับทรัพย์สมบัติ
1.16.24
ततस्तदद्भुतप्रख्यं भूतं परमभास्वरम् ।
संवर्तयित्वा तत् कर्म तत्रैवान्तरधीयत ॥ १.१६.२४ ॥
ครั้นนั้น ภูตนั้นซึ่งน่าอัศจรรย์และรุ่งโรจน์ยิ่งนัก เมื่อทำภารกิจนั้นสำเร็จแล้ว ก็หายลับไปตรงนั้นเอง
1.16.25
हर्षरश्मिभिरुद्द्योतं तस्यान्तःपुरमाबभौ ।
शारदस्याभिरामस्य चन्द्रस्येव नभोंऽशुभिः ॥ १.१६.२५ ॥
ภายในพระราชวังฝ่ายในของท้าวทศรถรุ่งโรจน์ด้วยรัศมีแห่งความปีติ เปรียบเหมือนท้องฟ้าที่สว่างไสวด้วยแสงแห่งจันทร์ในฤดูสารท ซึ่งงดงามน่าชื่นชม
1.16.26
सोऽन्तःपुरं प्रविश्यैव कौसल्यामिदमब्रवीत् ।
पायसं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रीयं त्विदमात्मनः ॥ १.१६.२६ ॥
ท้าวทศรถเสด็จเข้าไปในพระราชวังฝ่ายใน แล้วตรัสกับพระนางเกาศัลยาว่า "โปรดรับปายสะนี้ไว้เถิด นี่คือสำหรับโอรสของเจ้า"
1.16.27
कौसल्यायै नरपतिः पायसार्धं ददौ तदा ।
अर्धादर्धं ददौ चापि सुमित्रायै नराधिपः ॥ १.१६.२७ ॥
ครั้นนั้น พระราชาทรงประทานปายสะครึ่งหนึ่งแก่พระนางเกาศัลยา และทรงประทานครึ่งหนึ่งของส่วนที่เหลือแก่พระนางสุมิตรา
1.16.28
कैकेय्यै चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात् ।
प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम् ॥ १.१६.२८ ॥
เพื่อประโยชน์แห่งโอรส ทรงประทานส่วนที่เหลือครึ่งหนึ่งแก่พระนางไกเกยี และทรงประทานส่วนที่เหลือครึ่งหนึ่งของปายสะซึ่งประดุจอมฤต
1.16.29
अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महामतिः ।
एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक् ॥ १.१६.२९ ॥
พระราชาผู้มีปัญญายิ่ง ทรงระลึกถึงพระนางสุมิตราอีกครั้ง แล้วจึงทรงประทานปายสะแก่พระมเหสีแต่ละพระองค์แยกกันเช่นนี้
1.16.30
ताश्चैवं पायसं प्राप्य नरेन्द्रस्योत्तमस्त्रियः ।
सम्मानं मेनिरे सर्वाः प्रहर्षोदितचेतसः ॥ १.१६.३० ॥
เหล่าพระมเหสีผู้ประเสริฐของพระราชาเมื่อได้รับปายสะเช่นนี้ ต่างถือว่าเป็นการให้เกียรติ จิตใจผุดผ่องด้วยความยินดี
1.16.31
ततस्तु ताः प्राश्य तमुत्तमस्त्रियो
महीपतेरुत्तमपायसं पृथक् ।
हुताशनादित्यसमानतेजसो-
ऽचिरेण गर्भान् प्रतिपेदिरे तदा ॥ १.१६.३१ ॥
ครั้นนั้น เหล่าสตรีผู้ประเสริฐเหล่านั้นได้เสวยปายสะอันประเสริฐของพระราชาผู้เป็นเจ้าแผ่นดิน แยกกันคนละส่วน ไม่นานนักก็ทรงครรภ์ มีรัศมีเทียบเท่าไฟและดวงอาทิตย์
1.16.32
ततस्तु राजा प्रतिवीक्ष्य ताः स्त्रियः
प्ररूढगर्भाः प्रतिलब्धमानसः ।
बभूव हृष्टस्त्रिदिवे यथा हरिः
सुरेन्द्रसिद्धर्षिगणाभिपूजितः ॥ १.१६.३२ ॥
ครั้นนั้น เมื่อพระราชาทอดพระเนตรเห็นพระมเหสีเหล่านั้นทรงครรภ์มั่นคง พระทัยก็ชื่นบาน ทรงปีติยินดียิ่งนัก เปรียบเหมือนพระหริ (พระอินทร์) บนสวรรค์ ทรงยินดีเมื่อได้รับการสักการะจากจอมเทพ เหล่าสิทธะ และหมู่ฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่