વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.17.1
पुत्रत्वं तु गते विष्णौ राज्ञस्तस्य महात्मनः ।
उवाच देवताः सर्वाः स्वयम्भूर्भगवानिदम् ॥ १.१७.१ ॥
તે મહાત્મા રાજાના પુત્રરૂપે વિષ્ણુ અવતર્યા ત્યારે, સ્વયંભૂ ભગવાને બધા દેવતાઓને આ કહ્યું.
1.17.2
सत्यसंधस्य वीरस्य सर्वेषां नो हितैषिणः ।
विष्णोः सहायान् बलिनः सृजध्वं कामरूपिणः ॥ १.१७.२ ॥
સત્યસંધ, વીર અને અમારા સૌના હિતચિંતક વિષ્ણુ માટે ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરી શકે તેવા બળવાન સહાયકો સર્જો.
1.17.3
मायाविदश्च शूरांश्च वायुवेगसमान् जवे ।
नयज्ञान् बुद्धिसम्पन्नान् विष्णुतुल्यपराक्रमान् ॥ १.१७.३ ॥
માયાવિદ્યા જાણનારા, શૂરવીર, વાયુવેગ સમાન વેગવાળા, નીતિજ્ઞ, બુદ્ધિસંપન્ન અને વિષ્ણુ સમાન પરાક્રમી.
1.17.4
असंहार्यानुपायज्ञान् दिव्यसंहननान्वितान् ।
सर्वास्त्रगुणसम्पन्नानमृतप्राशनानिव ॥ १.१७.४ ॥
અજેય, ઉપાય જાણનારા, દિવ્ય શરીરસંહનનથી યુક્ત, બધા અસ્ત્રગુણોથી સંપન્ન, જાણે અમૃત પીધેલા હોય તેમ.
1.17.5
अप्सरस्सु च मुख्यासु गन्धर्वीणां तनूषु च ।
यक्षपन्नगकन्यासु ऋक्षविद्याधरीषु च ॥ १.१७.५ ॥
મુખ્ય અપ્સરાઓમાં, ગંધર્વ સ્ત્રીઓના દેહોમાં, યક્ષ-નાગ કન્યાઓમાં અને ઋક્ષ-વિદ્યાધરી સ્ત્રીઓમાં.
1.17.6
किन्नरीणां च गात्रेषु वानरीणां तनूषु च ।
सृजध्वं हरिरूपेण पुत्रांस्तुल्यपराक्रमान् ॥ १.१७.६ ॥
કિન્નરી સ્ત્રીઓના અને વાનરી સ્ત્રીઓના દેહોમાં, વાનર રૂપે, સમાન પરાક્રમી પુત્રોને સર્જો.
1.17.7
पूर्वम् एव मया सृष्टो जाम्बवान् ऋक्ष पुङ्गवः ।
जृम्भमाणस्य सहसा मम वक्रात् अजायत ॥ १.१७.७ ॥
પહેલેથી જ મેં ઋક્ષોમાં શ્રેષ્ઠ જાંબવાનને સર્જ્યો હતો; હું બગાસું ખાતો હતો ત્યારે અચાનક મારા મુખમાંથી તે જન્મ્યો.
1.17.8
ते तथोक्ता भगवता तत् प्रतिश्रुत्य शासनम् ।
जनयामासुरेवं ते पुत्रान् वानररूपिणः ॥ १.१७.८ ॥
ભગવાને એમ કહેતાં તેમણે તે આજ્ઞા સ્વીકારી અને વાનરરૂપી પુત્રોને આ રીતે જન્મ આપ્યો.
1.17.9
ऋषयश्च महात्मानः सिद्धविद्याधरोरगाः ।
चारणाश्च सुतान् वीरान् ससृजुर्वनचारिणः ॥ १.१७.९ ॥
મહાત્મા ઋષિઓ, સિદ્ધો, વિદ્યાધરો, ઉરગો અને ચારણોએ પણ વનમાં વિચરતા વીર પુત્રો સર્જ્યા.
1.17.10
वानरेन्द्रं महेन्द्राभमिन्द्रो वालिनमात्मजम् ।
सुग्रीवं जनयामास तपनस्तपतां वरः ॥ १.१७.१० ॥
ઇન્દ્રે મહેન્દ્ર સમાન તેજસ્વી વાનરરાજ વાલીને પુત્ર તરીકે જન્માવ્યો; તપનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ સૂર્યે સુગ્રીવને જન્માવ્યો.
1.17.11
बृहस्पतिस्त्वजनयत् तारं नाम महाकपिम् ।
सर्ववानरमुख्यानां बुद्धिमन्तमनुत्तमम् ॥ १.१७.११ ॥
બૃહસ્પતિએ તાર નામના મહાકપિને જન્માવ્યો; તે સર્વ મુખ્ય વાનરોમાં બુદ્ધિમાન અને અનુપમ હતો.
1.17.12
धनदस्य सुतः श्रीमान् वानरो गन्धमादनः ।
विश्वकर्मा त्वजनयन्नलं नाम महाकपिम् ॥ १.१७.१२ ॥
ધનદ કુબેરનો પુત્ર શ્રીમાન વાનર ગંધમાદન હતો; વિશ્વકર્માએ નલ નામના મહાકપિને જન્માવ્યો.
1.17.13
पावकस्य सुतः श्रीमान् नीलोऽग्निसदृशप्रभः ।
तेजसा यशसा वीर्यादत्यरिच्यत वीर्यवान् ॥ १.१७.१३ ॥
પાવક (અગ્નિ)નો પુત્ર તેજસ્વી નીલ હતો, જેની પ્રભા અગ્નિ જેવી હતી. તેજ, યશ અને વીર્યથી તે વીર્યવાન સૌથી આગળ નીકળી ગયો.
1.17.14
रूपद्रविणसम्पन्नावश्विनौ रूपसम्मतौ ।
मैन्दं च द्विविदं चैव जनयामासतुः स्वयम् ॥ १.१७.१४ ॥
રૂપ અને ધનથી સંપન્ન, રૂપથી સન્માનિત બંને અશ્વિનોએ પોતે મૈંદ અને દ્વિવિદને જન્માવ્યા.
1.17.15
वरुणो जनयामास सुषेणं नाम वानरम् ।
शरभं जनयामास पर्जन्यस्तु महाबलः ॥ १.१७.१५ ॥
વરુણે સુષેણ નામના વાનરને જન્માવ્યો; અને મહાબળવાન પર્જન્યે શરભને જન્માવ્યો.
1.17.16
मारुतस्यौरसः श्रीमान् हनुमान् नाम वानरः ।
वज्रसंहननोपेतो वैनतेयसमो जवे ॥ १.१७.१६ ॥
મારુત (વાયુ)નો ઔરસ પુત્ર શ્રીમાન હનુમાન નામનો વાનર હતો; વજ્ર જેવા દૃઢ શરીરવાળો અને વેગમાં વૈનતેય (ગરુડ) સમાન.
1.17.17
सर्ववानरमुख्येषु बुद्धिमान् बलवानपि ।
ते सृष्टा बहुसाहस्रा दशग्रीववधोद्यताः ॥ १.१७.१७ ॥
બધા મુખ્ય વાનરોમાં બુદ્ધિમાન અને બળવાન પણ તે હતો. તેઓ હજારો ઉત્પન્ન થયા, દશગ્રીવ (રાવણ)ના વધ માટે તત્પર.
1.17.18
अप्रमेयबला वीरा विक्रान्ताः कामरूपिणः ।
ते गजाचलसंकाशा वपुष्मन्तो महाबलाः ॥ १.१७.१८ ॥
અપ્રમેય બળવાળા, વીર, પરાક્રમી, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરનારા તેઓ હતા. હાથી અને પર્વત સમાન શરીરવાળા મહાબળવાન.
1.17.19
ऋक्षवानरगोपुच्छाः क्षिप्रमेवाभिजज्ञिरे ।
यस्य देवस्य यद्रूपं वेषो यश्च पराक्रमः ॥ १.१७.१९ ॥
ઋક્ષ, વાનર અને ગોપુચ્છ જાતિના પ્રાણીઓ તરત જ જન્મ્યા; જે દેવનું જેવું રૂપ, વેષ અને પરાક્રમ હતું, તેવું જ.
1.17.20
अजायत समं तेन तस्य तस्य पृथक् पृथक् ।
गोलाङ्गूलीषु चोत्पन्नाः किंचिदुन्नतविक्रमाः ॥ १.१७.२० ॥
તેની સાથે, તે તે દેવથી અલગ અલગ જન્મ્યા; ગોલાંગૂલી (માદા લંગૂર) માંથી જન્મેલા કંઈક ઓછા પરાક્રમી હતા.
1.17.21
ऋक्षीषु च तथा जाता वानराः किन्नरीषु च ।
देवा महर्षिगन्धर्वास्तार्क्ष्ययक्षा यशस्विनः ॥ १.१७.२१ ॥
રીંછણીઓ અને કિન્નરીઓમાંથી વાનરો જન્મ્યા; દેવો, મહર્ષિઓ, ગંધર્વો, તાર્ક્ષ્ય (ગરુડ) અને યક્ષો યશસ્વી પુત્રો પામ્યા.
1.17.22
नागाः किम्पुरुषाश्चैव सिद्धविद्याधरोरगाः ।
बहवो जनयामासुर्हृष्टास्तत्र सहस्रशः ॥ १.१७.२२ ॥
નાગો, કિંપુરુષો, સિદ્ધો, વિદ્યાધરો અને ઉરગો આનંદથી ત્યાં હજારોની સંખ્યામાં ઘણા પુત્રો ઉત્પન્ન કરતા રહ્યા.
1.17.23
चारणाश्च सुतान् वीरान् ससृजुर्वनचारिणः ।
वानरान् सुमहाकायान् सर्वान् वै वनचारिणः ॥ १.१७.२३ ॥
ચારણોએ પણ વનચારી વીર પુત્રો સર્જ્યા; વનમાં વિચરતા સર્વ અતિ વિશાળ શરીરવાળા વાનરો હતા.
1.17.24
अप्सरस्सु च मुख्यासु तथा विद्याधरीषु च ।
नागकन्यासु च तदा गन्धर्वीणां तनूषु च ।
कामरूपबलोपेता यथाकामविचारिणः ॥ १.१७.२४ ॥
મુખ્ય અપ્સરાઓમાં, વિદ્યાધરીઓમાં, નાગકન્યાઓમાં અને ગંધર્વીઓના શરીરોમાં (વાનરો જન્મ્યા); ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરવાની શક્તિથી યુક્ત થઈ તેઓ ઇચ્છા મુજબ વિચરતા.
1.17.25
सिंहशार्दूलसदृशा दर्पेण च बलेन च ।
शिलाप्रहरणाः सर्वे सर्वे पादपयोधिनः ॥ १.१७.२५ ॥
તેઓ બધા સિંહ અને વાઘ જેવા હતા, અભિમાન અને બળમાં પણ એવા જ. પથ્થરો તેમનાં શસ્ત્રો હતાં; બધા પગ વડે અને વૃક્ષો વડે લડતા.
1.17.26
नखदंष्ट्रायुधाः सर्वे सर्वे सर्वास्त्रकोविदाः ।
विचालयेयुः शैलेन्द्रान् भेदयेयुः स्थिरान् द्रुमान् ॥ १.१७.२६ ॥
નખ અને દાંત જ તેમનાં શસ્ત્રો હતાં; બધા સર્વ શસ્ત્રોમાં કુશળ. તેઓ પર્વતરાજોને હલાવી શકતા અને અડગ વૃક્ષોને ચીરી શકતા.
1.17.27
क्षोभयेयुश्च वेगेन समुद्रं सरितां पतिम् ।
दारयेयुः क्षितिं पद्भ्यामाप्लवेयुर्महार्णवान् ॥ १.१७.२७ ॥
તેઓ વેગથી નદીઓના સ્વામી સમુદ્રને પણ ખળભળાવી શકતા; પગથી પૃથ્વીને ચીરી શકતા અને મહાસાગરો કૂદીને પાર કરી શકતા.
1.17.28
नभस्तलं विशेयुश्च गृह्णीयुरपि तोयदान् ।
गृह्णीयुरपि मातङ्गान् मत्तान् प्रव्रजतो वने ॥ १.१७.२८ ॥
તેઓ આકાશમાં પ્રવેશી શકતા, મેઘોને પણ પકડી શકતા; વનમાં ફરતા મદમસ્ત હાથીઓને પણ પકડી શકતા.
1.17.29
नर्दमानांश्च नादेन पातयेयुर्विहङ्गमान् ।
ईदृशानां प्रसूतानि हरीणां कामरूपिणाम् ॥ १.१७.२९ ॥
ગર્જના કરતા તેઓ પોતાના ગર્જનથી પક્ષીઓને પણ પાડી શકતા. આવા ઇચ્છાનુસાર રૂપ ધારણ કરનારા હરિઓનાં સંતાન તેઓ હતા.
1.17.30
शतं शतसहस्राणि यूथपानां महात्मनाम् ।
ते प्रधानेषु यूथेषु हरीणां हरियूथपाः ॥ १.१७.३० ॥
મહાત્મા યૂથપતિઓ સો અને લાખો હતા. તેઓ વાનરોના મુખ્ય ટોળાંના નાયક હતા.
1.17.31
बभूवुर्यूथपश्रेष्ठान् वीरांश्चाजनयन् हरीन् ।
अन्ये ऋक्षवतः प्रस्थानुपतस्थुः सहस्रशः ॥ १.१७.३१ ॥
તેમણે શ્રેષ્ઠ યૂથપતિઓ અને વીર વાનરોને જન્મ આપ્યો. અન્ય હજારોની સંખ્યામાં ઋક્ષવાનના પર્વતઢોળાવો પર જઈને રહ્યા.
1.17.32
अन्ये नानाविधाञ्छैलान् काननानि च भेजिरे ।
सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम् ॥ १.१७.३२ ॥
અન્ય વાનરો વિવિધ પ્રકારના પર્વતો અને જંગલોમાં ગયા; તેઓ સૂર્યપુત્ર સુગ્રીવ અને ઇન્દ્રપુત્ર વાલી પાસે રહ્યા.
1.17.33
भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे च हरियूथपाः ।
नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान् ॥ १.१७.३३ ॥
તે બંને ભાઈઓની બધા વાનર યૂથપતિઓએ સેવા કરી—નળ, નીલ, હનુમાન અને અન્ય વાનર યૂથપતિઓએ.
1.17.34
ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे युद्धविशारदाः ।
विचरन्तोऽर्दयन् सर्वान् सिंहव्याघ्रमहोरगान् ॥ १.१७.३४ ॥
તેઓ બધા ગરુડના બળથી યુક્ત અને યુદ્ધકુશળ હતા; ફરતા ફરતા તેમણે સિંહ, વાઘ અને મહાસર્પો સહિત સૌને પીડ્યા.
1.17.35
महाबलो महाबाहुर्वाली विपुलविक्रमः ।
जुगोप भुजवीर्येण ऋक्षगोपुच्छवानरान् ॥ १.१७.३५ ॥
મહાબળવાન, મહાબાહુ અને વિશાળ પરાક્રમી વાલીએ પોતાના ભુજબળથી ઋક્ષો, ગોપુચ્છો અને વાનરોનું રક્ષણ કર્યું.
1.17.36
तैरियं पृथिवी शूरैः सपर्वतवनार्णवा ।
कीर्णा विविधसंस्थानैर्नानाव्यञ्जनलक्षणैः ॥ १.१७.३६ ॥
તે શૂરવીરોથી આ પૃથ્વી—પર્વતો, જંગલો અને સમુદ્રો સહિત—વિવિધ આકારો અને અનેક ચિહ્નોવાળા જીવોથી ભરાઈ ગઈ.
1.17.37
तैर्मेघवृन्दाचलकूटसंनिभै-
र्महाबलैर्वानरयूथपाधिपैः
बभूव भूर्भीमशरीररूपैः
समावृता रामसहायहेतोः ॥ १.१७.३७ ॥
રામની સહાય માટે, મેઘસમૂહ અને પર્વતશિખરો સમાન, મહાબળવાન, ભયંકર શરીર અને રૂપવાળા વાનરયૂથપતિઓના અધિપતિઓથી પૃથ્વી આચ્છાદિત થઈ ગઈ.