वाल्मीकि रामायण · सर्ग 1.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.19.1
तच्छ्रुत्वा राजसिंहस्य वाक्यमद्भुतविस्तरम् ।
हृष्टरोमा महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ १.१९.१ ॥
राजसिंहाचे ते अद्भुत विस्तृत वचन ऐकून, रोमांचित झालेले महातेजस्वी विश्वामित्र म्हणाले.
1.19.2
सदृशं राजशार्दूल तवैवं भुवि नान्यतः ।
महावंशप्रसूतस्य वसिष्ठव्यपदेशिनः ॥ १.१९.२ ॥
हे राजशार्दूला, पृथ्वीवर तुला असेच शोभते, इतर कोणाचे नाही; तू महान वंशात जन्मलेला आणि वसिष्ठांचा शिष्य आहेस.
1.19.3
यत्तु मे हृद्गतं वाक्यं तस्य कार्यस्य निश्चयम् ।
कुरुष्व राजशार्दूल भव सत्यप्रतिश्रवः ॥ १.१९.३ ॥
माझ्या मनात जे वचन आहे, त्या कार्याचा निश्चय तू पूर्ण कर; हे राजशार्दूला, सत्यप्रतिज्ञ हो.
1.19.4
अहं नियममातिष्ठे सिद्ध्यर्थं पुरुषर्षभ ।
तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ ॥ १.१९.४ ॥
हे पुरुषर्षभा, सिद्धीसाठी मी एक नियम आचरत आहे; त्यात विघ्न आणणारे दोन राक्षस इच्छेनुसार रूप धारण करणारे आहेत.
1.19.5
व्रते तु बहुशश्चीर्णे समाप्त्यां राक्षसाविमौ ।
मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ ॥ १.१९.५ ॥
व्रत अनेकदा आचरून समाप्तीच्या वेळी हे दोन राक्षस — मारीच आणि सुबाहू — पराक्रमी आणि उत्तम प्रशिक्षित आहेत.
1.19.6
तौ मांसरुधिरौघेण वेदिं तामभ्यवर्षताम् ।
अवधूते तथाभूते तस्मिन् नियमनिश्चये ॥ १.१९.६ ॥
त्या दोघांनी मांस आणि रक्ताच्या प्रवाहाने त्या वेदीवर वर्षाव केला; व्रताचा तो निश्चय अशा प्रकारे भंग पावला असता.
1.19.7
कृतश्रमो निरुत्साहस्तस्माद् देशादपाक्रमे ।
न च मे क्रोधमुत्स्रष्टुं बुद्धिर्भवति पार्थिव ॥ १.१९.७ ॥
थकून आणि उत्साहहीन होऊन मी त्या ठिकाणाहून परत जाईन; पण हे राजा, माझा क्रोध सोडण्याची बुद्धी मला होत नाही.
1.19.8
तथाभूता हि सा चर्या न शापस्तत्र मुच्यते ।
स्वपुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम् ॥ १.१९.८ ॥
त्यांचे आचरण असेच आहे; तेथे शाप सुटत नाही. हे राजशार्दूला, सत्यपराक्रमी तुझा पुत्र राम...
1.19.9
काकपक्षधरं शूरं ज्येष्ठं मे दातुमर्हसि ।
शक्तो ह्येष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा ॥ १.१९.९ ॥
काकपक्ष धारण करणारा शूर ज्येष्ठ पुत्र तू मला द्यावास; माझ्याकडून संरक्षित होऊन तो आपल्या दिव्य तेजाने समर्थ होईल.
1.19.10
राक्षसा ये विकर्तारस्तेषामपि विनाशने ।
श्रेयश्चास्मै प्रदास्यामि बहुरूपं न संशयः ॥ १.१९.१० ॥
जे विकर्ता राक्षस आहेत त्यांच्या नाशातही मी याला श्रेय व बहुरूप वर देईन; यात संशय नाही.
1.19.11
त्रयाणामपि लोकानां येन ख्यातिं गमिष्यति ।
न च तौ राममासाद्य शक्तौ स्थातुं कथञ्चन ॥ १.१९.११ ॥
ज्यामुळे तो तिन्ही लोकांत कीर्ती मिळवील; आणि रामाला सामोरे जाऊन ते दोघे कोणत्याही प्रकारे उभे राहू शकणार नाहीत.
1.19.12
न च तौ राघवादन्यो हन्तुमुत्सहते पुमान् ।
वीर्योत्सिक्तौ हि तौ पापौ कालपाशवशं गतौ ॥ १.१९.१२ ॥
राघवावाचून दुसरा कोणताही पुरुष त्यांना मारण्याचे धाडस करणार नाही; पराक्रमाच्या मदाने फुगलेले ते पापी कालपाशाच्या वशात गेले आहेत.
1.19.13
रामस्य राजशार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः ।
न च पुत्रगतं स्नेहं कर्तुमर्हसि पार्थिव ॥ १.१९.१३ ॥
हे राजश्रेष्ठा, महात्मा रामाच्यापुढे ते पुरेसे नाहीत. हे राजा, पुत्रावर स्नेह करू नकोस.
1.19.14
अहं ते प्रतिजानामि हतौ तौ विद्धि राक्षसौ ।
अहं वेद्मि महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ १.१९.१४ ॥
मी तुला वचन देतो, ते दोन राक्षस मारले गेले असे समज. सत्यपराक्रमी महात्मा रामाला मी जाणतो.
1.19.15
वसिष्ठोऽपि महातेजा ये चेमे तपसि स्थिताः ।
यदि ते धर्मलाभं च यशश्च परमं भुवि ॥ १.१९.१५ ॥
महातेजस्वी वसिष्ठही, आणि तपात स्थित असलेले हे, जर तुला धर्मलाभ आणि पृथ्वीवर परम यश हवे असेल.
1.19.16
स्थिरमिच्छसि राजेन्द्र रामं मे दातुमर्हसि ।
यद्यभ्यनुज्ञां काकुत्स्थ ददते तव मन्त्रिणः ॥ १.१९.१६ ॥
हे राजेंद्रा, तू स्थिर (फल) इच्छितोस तर रामाला मला द्यावेस. हे काकुत्स्था, तुझे मंत्री अनुमती देतील तर.
1.19.17
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ततो रामं विसर्जय ।
अभिप्रेतमसंसक्तमात्मजं दातुमर्हसि ॥ १.१९.१७ ॥
वसिष्ठांसह सर्वांच्या अनुमतीने मग रामाला पाठव. तुझ्या प्रिय, अडथळ्याविना असलेल्या पुत्राला देणे योग्य आहे.
1.19.18
दशरात्रं हि यज्ञस्य रामं राजीवलोचनम् ।
नात्येति कालो यज्ञस्य यथायं मम राघव ॥ १.१९.१८ ॥
हे राघवा, यज्ञासाठी दहाच रात्री आहेत; कमलनयन रामाला पाठव. माझ्या या यज्ञाचा काळ निघून जाऊ नये.
1.19.19
तथा कुरुष्व भद्रं ते मा च शोके मनः कृथाः ।
इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्मार्थसहितं वचः ॥ १.१९.१९ ॥
तसेच कर, तुझे कल्याण होवो; मन शोकात लोटू नकोस. असे बोलून धर्मात्मा धर्म आणि अर्थ यांनी युक्त वचने बोलले.
1.19.20
विरराम महातेजा विश्वामित्रो महामतिः ।
स तन्निशम्य राजेन्द्रो विश्वामित्रवचः शुभम् ॥ १.१९.२० ॥
महातेजस्वी आणि महाबुद्धिमान विश्वामित्र थांबले. राजेंद्राने विश्वामित्रांची शुभ वचने ऐकून...
1.19.21
शोकेन महताविष्टश्चचाल च मुमोह च ।
लब्धसंज्ञस्तदोत्थाय व्यषीदत भयान्वितः ॥ १.१९.२१ ॥
महान शोकाने ग्रासलेले ते थरथरले आणि मूर्च्छित झाले. शुद्धी आल्यावर उठले, मग भयाने भरून खाली बसले.
1.19.22
मुनिवचनं तदतीव शुश्रुवान् ।
नरपतिरभवन्महान् महात्मा
व्यथितमनाः प्रचचाल चासनात् ॥ १.१९.२२ ॥
मुनींचे ते वचन अत्यंत ऐकून तो महात्मा नरपती व्यथित मनाने आसनावरून थरथरला.